Odessa

Odessa (ukraiński: Одеса, rosyjski: Одесса), to port morski na wybrzeżu Morza Czarnego na Ukrainie. W mieście mieszka ponad milion osób (2015). Główną atrakcją dla zwiedzających jest pełna wdzięku starówka, ułożona na planie siatki na początku XIX wieku, z licznymi kościołami, galeriami i muzeami. Jest też mały kurort nadmorski. Dotarcie do Besarabii i podróż pomiędzy Ukrainą a Mołdawią czy Rumunią będzie zazwyczaj wiązała się z przesiadką w Odessie. Odessa obejmuje dwa inne duże porty, Jużne na wschodzie i Czornomorskie (dawniej Illicziwsk) na południu. Nie mają one nic interesującego dla zwiedzających, ale Czornomorske jest terminalem dla promów na Morzu Czarnym. == Charakterystyka == === Historia === Od najdawniejszych czasów było tu osadnictwo ludzkie; prowadzone są prace wykopaliskowe pozostałości hellenistycznego portu morskiego z okresu od VI do III wieku p.n.e. W średniowieczu Krym był niezależnym państwem tatarskim, a w 1240 roku jego chan Hacı I Girej założył osadę „Hacıbey”. Region ten przeszedł później pod kontrolę Litwy, a następnie w latach 1529-1792 był częścią Imperium Osmańskiego. W XVIII wieku, pod rządami cesarzowej Katarzyny Wielkiej, Rosja szybko rozszerzyła się na południe i weszła w konflikt z Turkami Osmańskimi. Turcy zostali pokonani w wojnach toczących się w latach 1768–1774 i 1787–1792, a kontrolę rosyjską scementował traktat w Jassach w 1792. Wartość strategiczna tego portu była oczywista – posiadał ogromne zaplecze produkcyjne, był wolny od lodu, i dał dostęp do Morza Czarnego i Morza Śródziemnego - a w 1794 roku cesarzowa założyła miasto i nadała mu nazwę Odessa. Zwróciła się do swojego ulubieńca, Potiomkina, o rozwój tego regionu, ale on zmarł w 1791, podobnie jak sama Katarzyna w 1796. Zamiast tego zadanie przypadło czterem obcokrajowcom: José de Ribas zdobył Hacıbey i przekonał Katarzynę do przekształcenia go w port morski ; jego pierwszym namiestnikiem w latach 1803-1814 był książę de Richelieu; hrabia Langeron, jako późniejszy namiestnik, uczynił go wolnym portem; a Franz de Vollan nakreślił wzór siatki miejskiej, co było nowością w tamtych czasach. W latach 1819-1858 Odessa była portem wolnym. Rozkwitła gospodarczo, stając się czwartym co do wielkości miastem Imperium Rosyjskiego, po Moskwie, Sankt Petersburgu i Warszawie. Był magnesem przyciągającym pracę, kreatywność i wyrzutków z innych stron, stając się bardzo kosmopolityczny, z architektoniczną mieszanką budynków włoskich, renesansowych, neoklasycznych i secesyjnych. W okresie sowieckim był to wiodący port ZSRR, obsługujący eksport zboża, dalekosiężne rurociągi naftowe i powiązane gałęzie przemysłu. Przemysł ten był kontynuowany po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości w 1991, a Odessa została ponownie uznana za wolny port i wolną strefę ekonomiczną zgodnie z definicją Światowej Organizacji Handlu. Jednak pod względem kulturowym i gospodarczym miasto ucierpiało z powodu zawirowań na Ukrainie i konfliktu z Rosją, a także wynikającego z tego załamania turystyki. Większość z nich jest brudna i zniszczona, a wiele pięknych bloków miejskich jest w poważnym złym stanie. Jednak od czasu aneksji Półwyspu Krymskiego przez Rosję Ukraińcy przybywają do Odessy, aby wygrzewać się w letnim słońcu na piaszczystych plażach, jednocześnie inicjując przebudowę i budowę nowych kurortów i obiektów turystycznych. == Język == Chociaż ukraiński jest jedynym językiem urzędowym w kraju, którym posługuje się większość mieszkańców Odessy, językiem ojczystym większości jest rosyjski. Młodzi ludzie zazwyczaj znają przynajmniej podstawowy angielski; im bardziej ekskluzywny, tym bardziej płynny się to robi. Prawie wszystkie liczne uczelnie i uniwersytety w mieście uczą języka rosyjskiego jako języka obcego. == Dojazd == === Samolotem === 1 Port lotniczy Odessa (IATA: ODS) (8 km na zewnątrz. Trolejbus 14 do Dworca Głównego (ok. 7:00 - 19:00) lub autobus 117 (przez Odessa-Glavnaya), na prawo od wyjścia z terminalu). Na parterze znajduje się przechowalnia bagażu (24 godziny 125 UAH). Obecnie lotnisko ze względu na konflikt na Ukrainie jest zamknięte. === Samochodem === Główne autostrady są w większości w dobrym stanie, dobrze oznakowane i posiadają odpowiednie stacje benzynowe. Jadąc własnym samochodem, jeśli widzisz przed sobą hamujący ruch, zwolnij, to albo próg zwalniający, dziura w jezdni, albo policyjna pułapka. Możesz jeździć na rowerze – trasa jest równa – ale nie będzie to zabawne i niebezpieczne w nocy. Można także skorzystać z autostopu, patrz strona o Ukrainie: poruszanie się. === Pociągiem === Z Polski najprostsza trasa wiedzie do Lwowa. Ze Lwowa można bezpośrednio dojechać do Odessy (12 godz.), w przeciwnym razie przez Kijów (9 godz.). Pociągi na Ukrainie są tanie i wygodne, ale powolne i rzadkie. Z Kijowa do Odessy najszybciej jest Inter-city, odjeżdża o 16:40 i jedzie 7 godzin, kosztuje 550 грн. Drugi pociąg dzienny odjeżdża około 10:00 i jedzie 10 godzin, kosztuje 400 грн. Jest też pociąg, który odjeżdża o 21:00, 9 godz. Z Odessy do Kijowa Inter-city odjeżdża o 05:45, następnie nie ma już nic do pociągu o 15:40, który dociera do Kijowa tuż przed 02:00. Pociąg sypialny w kierunku północnym odjeżdża około północy. Istnieją inne połączenia, ale prawdopodobnie będą obejmować przesiadki w godzinach porannych, na odludziu. Inne kierunki na Ukrainie oferujące co najmniej codzienne bezpośrednie połączenia w lecie to Charków 15 godz., Lwów 12 godz., Czerniowce 18 godz., Iwano-Frankiwsk 17 godz., Chmielnicki 8 godz., Kowel 16 godz., Użhorod 19 godz., Winnica 5 godz. i Zaporoże 16 godz. Poza latem pociągi jeżdżą rzadziej. Jeśli chodzi o ogólne planowanie tras i aktualne rozkłady jazdy, najłatwiejszą w obsłudze stroną internetową jest Deutsche Bahn. Aby kupić bilety na terenie Ukrainy, wejdź na stronę www.uz.gov.ua i pamiętaj o pisowni ukraińskiej, np.: „Odesa” i „Kyiv”. Zdecydowanie zaleca się rezerwację online, ponieważ pozwoli to zaoszczędzić kłopotów związanych z negocjowaniem podróży na zatłoczonym zagranicznym dworcu kolejowym. Bilety elektroniczne międzymiastowe należy wydrukować w domu i można je zabrać w podróż, pozostała sprzedaż to jedynie voucher, który należy wymienić na bilet przed podróżą, na dowolnej stacji głównej na terenie Ukrainy. Wszystkie pociągi zatrzymują się na dworcu głównym, 2 Odesa Gławnaja, w dzielnicy Priwoz, obok dworców autobusowych i rynku. Kasy biletowe znajdują się w holu głównym, a przy każdym stanowisku można wymienić e-kupony na bilety. Przyjdź w spokojnym czasie, a miejsce jest spokojne i pomocne. Przed ustawieniem się w kolejce uważaj na czasy „przerwy technicznej” podane na każdym okienku. Przyjdź 15 minut przed odjazdem weekendowego ekspresu i wszystko będzie trochę chaotyczne. Jeśli nie interesuje Cię oferta kawiarni lub kantoru, przejdź się na drugą stronę ulicy do dworców autobusowych, gdzie jest o wiele więcej. Targ Priwoz jest przydatny, jeśli chodzi o zaopatrzenie się na długą podróż. Na zewnątrz mnóstwo marszrutek i taksówek, do centrum 2 km na północ. === Autobusem === Istnieją dwa główne dworce autobusowe. Priwoz, położony obok dworca kolejowego, służy głównie do krótszych wycieczek, ale coraz częściej kursują stąd także połączenia dalekobieżne. Główny Dworzec Autobusowy, położony 2 km na zachód, więc nie jest centralnym, tradycyjnie obsługiwał większość tras dalekobieżnych. 3 Dworzec autobusowy Priwoz to tak naprawdę stacje, liczba mnoga; jest to zagmatwana mieszanina, więc być może będziesz musiał szukać miejsca wyjazdu w tę i z powrotem. Jego pierwotny rdzeń znajduje się na Vul Vodoprovodna, 300 m na zachód od stacji kolejowej i przylega do rynku. Małe autobusy i marszrutki kursują co godzinę lub dwie do regionalnych miejsc docelowych, takich jak Mikołajów, Wyłkowo i Białogród nad Dniestrem. Jadą także do Mołdawii, niektóre bezpośrednio przez Tyraspol w Naddniestrzu, ale większość przez Besarabię i posterunek graniczny w Palance. Z Odesy do Kiszyniowa podróż trwa około 6 godzin, w zależności od zatorów na granicy i kosztuje 350 грн w jedną stronę. Ta pierwotna stacja jest zbyt ciasna dla dużych, nowoczesnych autokarów, dlatego rozciąga się na wschód, tworząc nowy, ale przypadkowy zbiór przystanków autokarowych, aż do stacji kolejowej. Nie ma w tym centrum ani oznakowania, po prostu zapytaj każdego, kto wydaje się czekać z bagażem. Autobusy Ecolines kursują ze Starosennaja płoszczad (plac) do Kijowa (7 godz.), Mińska (21 godz.), Moskwy (24 godz.), Petersburga (30 godz.), do krajów bałtyckich, Polski i Europy Zachodniej. Rozkłady jazdy znajdziesz na www.ecolines.net. Stąd kursują także autobusy Autolux do Kijowa i bezpośrednio na lotnisko Boryspol, 7 godz. Ich strona internetowa autolux.ua jest dostępna tylko w języku rosyjskim i ukraińskim, więc aby z niej korzystać, potrzebujesz klawiatury cyrylicy. 4 Centralny dworzec autobusowy znajduje się pod adresem 58 Vul Kolontayivskoi, 2 km dalej na zachód. Tradycyjnie był to punkt odjazdu autokarów dalekobieżnych, ale rozkłady jazdy wskazują, że obecnie odjeżdżają one głównie z Priwozu, ponieważ stanowiska autokarowe się tam powiększyły. Sprawdź dokładnie swój bilet i dowiedz się, gdzie powinieneś się znaleźć. 5 Dworzec autobusowy Starosennaja rozkład jazdy autobusów z Charkowa, Kijowa i Lwowa do Odessy. === Statkiem === Dawny port promowy (Morskij Voksal) znajduje się w centrum miasta, pod słynnymi „Schodami Potiomkina”. Od 2017 roku nie jest już używany lub był używany sporadycznie. Duży port promowy znajduje się w Czarnomorsku (dawniej Illicziwsk), około 25 km na południowy zachód od Odessy. Zacznij od tego m.in.: Połączenia promowe z Gruzją (bilety znajdziesz tam), Turcją i Bułgarią. 6 Molo promów kolejowych i ciężarowych DFDS jest niezwykle trudne do znalezienia i dotarcia. Na terenie za odprawą celną (brak poczekalni; 46.346856 N, 30.647938 E) znajduje się kantor, który ma być czynny w godzinach od 8:00 do 17:00. Jeśli prom się spóźnia, nie masz szczęścia. Numery telefonów taksówkarzy są wypisane na drzwiach budynku promu w odprawie celnej, co nie pomaga bez znajomości języka ukraińskiego i karty SIM. Każdy, kto przybywa z Batumi lub Stambułu-Hayderpasha, powinien upewnić się, że nawiązał kontakty na pokładzie. Nawet miejscowi czasami czekają ponad godzinę na taksówkę. Można jednak również wyjść z portu na piechotę, dojść do głównej drogi (mostu) i wspiąć się na nasyp. Jeśli przejdziesz przez most w kierunku Odessy, po około 300 metrach znajduje się przystanek autobusowy. Linia 25 kursuje bezpośrednio do dworca kolejowego w Odessie. W normalnych porach dnia zwykle czeka się mniej niż 15 minut. Podróż trwa jednak około godziny i kosztuje 24 UAH (lato 2019). Jeśli przyjeżdżasz z miasta taksówką, zjazd na terminal znajduje się bezpośrednio za mostem, który podąża za stacją benzynową Socar (46.350891 N, 30.644900 E). Jest tam znak informujący o wielkości talerza zupy. Pozostała 7 Przystań promowa (tramwaj 27 lub autobus 220 (w pobliżu dworca głównego, przystanek autobusowy Rubnyi Port (Рибний порт)) jest znacznie łatwiej dostępna. == Komunikacja == === Pieszo === Północny kraniec centralnej sieci miejskiej jest zwarty, a jego części są wyłączone z ruchu kołowego, dlatego warto cieszyć się nim na piechotę. Większość głównych zabytków znajduje się tutaj. Z centrum jest zbyt daleko, aby dojść piechotą na plażę, lotnisko lub na dworzec autobusowy i kolejowy, jeśli masz dużo bagażu. === Transportem publicznym === Miejski transport publiczny tworzą tramwaje, trolejbusy i marszrutki. Zwykle na pokładzie jest konduktor, który odbierze od Ciebie pieniądze, wystawi bilet i da resztę; w przeciwieństwie do Kijowa nie ma systemu wcześniejszego zakupu ani kasowania biletu. Jeśli nie ma konduktora, zapłać kierowcy przy wyjściu. Jedną z tras tramwajowych, z której mogą skorzystać turyści, jest linia nr 5. Biegnie z terenu dworca autobusowego do Arkadii, mijając Starokonny Rynok (znany z pchlich targów), rejon Mołdawianki, Targ Privoz, Dworzec Kolejowy, Teat Muzyczny Komedii, a na jego trasie jest wiele miejskich plaż. Pasażerowie linii 5 mogą przesiąść się do trolejbusów linii 5, 7, 9, które dowiozą ich do centrum miasta; trolejbus 10 do obszaru portu morskiego i trolejbus 14 na lotnisko. Na przystankach ulicy Preobrazhenskiej można także przesiąść się do tramwajów linii 3 i 12, które dowiozą turystę do ulicy Deribasowskiej. Przesiadka na trasach 10 lub 21 prowadzi turystów aż do węzła komunikacyjnego Placu Tiraspolskiego, który nadal znajduje się w pobliżu ulicy Deribasowskiej. Jeszcze bardziej przydatne dla turystów mogą być tramwaje nr 3 i 12. Biegną aż do ulicy Preobrażeńskiej, która leży przy jednej z głównych arterii komunikacyjnych Odessy. Na swojej trasie mijają ulicę Deribasowską, Gorodski Sad, Soborną Ploschad (Plac Katedralny), węzeł tramwajowy Tiraspolskaya Ploschad (przesiadka na trasach 10,15,21) i obszar Rynku Privoz. Następnie trasa 3 skręca na wschód do Dworca Kolejowego i jej trasa jest kontynuowana, natomiast trasa 12 skręca na zachód do odcinka Odessy Moldavanka. Na trasie linia ta przecina kilka linii trolejbusowych, które kursują przez centrum miasta. Ponieważ trasy te cieszą się dużym zainteresowaniem, często są przepełnione. Trasa 28 przebiega tak samo jak trasa 5 w centrum miasta, jednak mijając Teatr Komedii Muzycznej, biegnie na północ w kierunku Parku Szewczenko i plaży Lanżeron. W Mołdawance kursuje inną trasą w kierunku innego terminala niż tramwaj nr 5. Marszrutki są głównym środkiem transportu, ponieważ obejmują znacznie większy obszar. Zatrzymują się gdziekolwiek (machamy ręką) i wysadzają gdziekolwiek (krzyczymy do kierowcy). ==== Bilety ==== Bilety jednorazowe na trolejbusy i tramwaje kosztują 8 UAH, na kolejkę linową — 10 UAH, w autobusach — 15 UAH, na marszrutkach — 15-20 UAH. ==== Rozkład jazdy ==== Rozkłady jazdy są dostępne w EasyWay i Google Maps. === Samochodem === Tak naprawdę nie chcesz samochodu w centrum Odessy. Jednak odnalezienie drogi nie jest trudne ze względu na sieć dróg, a główne ulice są wyraźnie oznakowane. Twoim głównym zmartwieniem będzie bezpieczeństwo i parkowanie. Sprawdź wcześniej opcje w swoim hotelu, mogą mieć własne parkingi. Parkowanie jest dozwolone, chyba że jest to wyraźnie ograniczone. Może podejść do Ciebie facet żądający 5-10 грн – zapłać wesoło i myśl o nim jak o ochroniarzu, a nie o parkingowym. Należy zwrócić uwagę na roboty drogowe wspomniane powyżej, powodujące zatory i objazdy. === Taksówką === Taksówka to najłatwiejszy sposób poruszania się po mieście. Niektóre popularne firmy taksówkarskie to: Uber (Убер). Bolt (Болт). Uklon (Уклон). OnTaxi (ОнТаксі). Opti (Опті). Shark (Шарк). Taxi Bond. === Hulajnogą === Hulajnoga to zabawny sposób na skrócenie czasu poruszania się po mieście. Bolt (Болт). E-wings. JET.UA. === Rowerem === Rower możesz wypożyczyć w jednej z poniższych firm: Veliki (Велікі). == Warto zobaczyć == Rdzeniem Odessy, ze wszystkimi głównymi zabytkami, jest sieć miasta rozciągająca się od Prywozu na południu do Schodów Potiomkinowskich na północy, której kręgosłupem jest 2-kilometrowy Wul Jekaterynyński (ulica Katarzyny). Prawdopodobnie dotrzesz do Prywozu, ponieważ kursują tu wszystkie środki transportu. Obszar ten jest brudny, ale zabytki obejmują 1 rynek Prywoz (obok dworca autobusowego) i klasztor Panteleymonivska (wystarczy udać się w stronę skupiska kopuł cebulowych). Rozejrzyj się za stacją kolejową, nawet jeśli nie podróżujesz koleją. W pobliżu znajdują się miejsca do jedzenia i przyzwoite zakwaterowanie, przydatne w przypadku późnego przyjazdu lub wczesnego wyjazdu. Kieruj się na północ dowolną z głównych ulic, a przez pierwszy kilometr będziesz się zastanawiać, po co zadałeś sobie trud przyjechania; potem po Vul Zhukovskoho perspektywy się poprawiają. Jeszcze kilka przecznic i wreszcie widzisz majestat, jakiego dokonali ci wszyscy XIX-wieczni przedsiębiorcy. Jednak wiele z nich zostało zaniedbanych od czasu uzyskania niepodległości, więc nawet na najlepszych alejach panuje zaniedbanie i rozkład. Aby wybrać się na przyjemny spacer, zacznij od wspaniałej odbudowanej katedry prawosławnej na placu Soborna i kieruj się na północ przez Ogrody Miejskie do ulicy Havanna. Skręć w lewo na ulicę Gogol, gdzie dom Gogola pod numerem 11 jest kolejnym smutnym przykładem zaniedbania w skądinąd ekskluzywnej aleji. To prowadzi do deptaku dla pieszych. Nie jest na brzegu, ale dalej teren opada stromo i roztaczają się widoki na doki i morze. Skręć w prawo i przejdź przez 1 most Tyoschin (most teściowej), kładkę nad doliną schodzącą do doków. Z drugiej strony spróbuj zignorować kiczowate greckie filary doryckie, ale podziwiaj 2 Pałac Woroncowa (obecnie przestrzeń widowiskowa, więc wyglądaj artystycznie, ale niezbyt dziwnie, babuszka prawdopodobnie cię wpuści). Kontynuuj wzdłuż Bulwaru Primorskiego do 3 pomnika księcia de Richelieu, jeszcze w todze, na czele 4 Schodów Potiomkinowskich. Jedź dalej do końca bulwaru, a zobaczysz ratusz. Skręć w głąb lądu, a krótka przecznica doprowadzi Cię do Opery przy ulicy Łanżeroniwskiej. Wróć do punktu początkowego albo tą ulicą, albo sąsiednią ulicą Deribasowską, przy której znajduje się większość kawiarni i restauracji. Ten spacer jest szczególnie urokliwy wczesnym wieczorem, kiedy piękne fasady wciąż pokazują swoje kolory, a fragmenty walących się łagodzi zmierzch. Historyczne centrum Odessy zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2023 roku. === Domy modlitwy === === Muzea === Muzea i galerie Odessy są zamykane w różnych terminach, więc nie ma „poniedziałkowego problemu”, powszechnego w wielu europejskich miastach, kiedy wszystko jest zamknięte. Jednak nie ma zbyt wielu etykiet w języku angielskim. Jeśli popołudnie spędzone na odszyfrowywaniu etykiet cyrylicowych wydaje Ci się ciężką pracą, najlepszym wyborem będzie Muzeum Sztuki Zachodniej i Wschodniej. == Aktywny wypoczynek == Przejdź się po starym mieście. Oprócz obwodu opisanego powyżej w punkcie „Warto zobaczyć”, atrakcyjne ulice również rozgałęziają się na zachód, wzdłuż ulic Sofijskiej i Pastury. 1 Odeski Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu. Idź do opery za 800 грн lub mniej. Bardzo dobre bilety można dostać już za 100 грн, nie kupuj tańszych ze względu na ograniczoną widoczność. Opera odeska została nazwana przez Ferdynanda Fellnera „najlepszą operą świata” i zdecydowanie trzeba ją zobaczyć w Odessie. 2 Filharmonia Odeska, ul. Bunina. Wybierz się na koncert do pięknego, zabytkowego budynku Filharmonii Narodowej. Bilety od 80 грн. 3 Delfinarium Nemo. Raj głównie dla dzieci, ale także dla dorosłych jeśli jesteś fanem tych majestatycznych ssaków morskich. Bilety na pokaz z delfinami kosztują 100 грн, można też kupić pływanie z delfinami lub delfinoterapię (drożej). Jest na plaży Lanzheron, wsiądź w tramwaj nr 28 lub trolejbus nr 2, a następnie idź w prawo. 4 Muzeum Chwały Partyzanckiej i Katakumb, ☏ +380 48 725 2874. Podziemia Odessy są przedziurawione jednym z największych systemów katakumb na świecie. Ponad 2000 km podziemnych tuneli w kilku warstwach pokrywa cały obszar poniżej i wokół miasta. W dawnych czasach pełnił funkcję kamieniołomu, więc wapień wydobyty z katakumb wykorzystano do wzniesienia na powierzchni historycznych budynków. Później stał się kryjówką wątpliwej działalności i partyzantów podczas II wojny światowej. Muzeum można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem. === Plaże === Większość nabrzeża miasta, z wyjątkiem obszaru portu, tworzy strefę plażową. Wszystkie plaże znajdują się na wschodnim krańcu Odessy. Najpopularniejsze plaże to: wymienione według odległości od centrum miasta. 1 Lanżeron. położona jest najbliżej centrum miasta, tuż pod Parkiem Szewczenki. Można dojechać tramwajem nr 28, a także trolejbusem nr 2 lub nr 3, wystarczy krótki spacer. W pobliżu znajduje się delfinarium. 2 Otrada. jest nieco dalej od centrum miasta niż Lanżeron. Jest najbliżej centrum spośród plaż znajdujących się pod Bulwarem Francuskim (Francuzskij bul'var). Do Otrady można łatwo dojechać tramwajem nr 5, 3 przystanki od dworca kolejowego i 5 przystanków od skrzyżowania z ulicą Preobrażeńską, która jest główną arterią komunikacyjną centrum miasta. 3 Delfin. znajduje się 3 kolejne przystanki tramwajowe za Otradą. 4 Czkalowski. dwie plaże dla nudystów położone pomiędzy Delfinem a Arkadią, w pobliżu sanatorium Czkalowski. Mniejsza pierwsza jest dzika, z dziwnymi kąpiącymi się i mnóstwem skał. Druga, 500 m dalej, jest większa i uczęszczana przez wiele rodzin, w przyjemniejszej atmosferze. Trochę piasku, głównie kamyki. 5 Malibu. Plaża w dzielnicy Luzanovka, do której można łatwo dojechać licznymi liniami autobusowymi, które łączą centrum miasta z sekcją Poselok Kotovskogo w Odessie. Malibu to najczystsza plaża nad brzegiem morza z doskonałą obsługą, podobną do tej w Arkadii. 6 Arkadia. Arkadia to najpopularniejsza plaża i miejsce turystyczne z mnóstwem restauracji, barów, dyskotek, klubów nocnych i innych rozrywek. Latem to miejsce ekskluzywnego życia nocnego. Mimo że jest dalej niż Otrada i Dolphin, można do niego łatwo dotrzeć z centrum. Arkadia to ostatni przystanek tramwaju nr 5 oraz trolejbusów nr 5 i nr 13. Zarówno tramwaj, jak i trolejbus nr 5 jadą w stronę centrum miasta, mijając stację kolejową. Trolejbus nr 5 jedzie do serca Odessy. == Praca == Praca w Odessie zwykle nie jest szczególnie dochodowa ze względu na ogólnie niskie płace. W Niemieckim Centrum Kościelnym oraz w różnych ośrodkach opieki dziennej znajdują się miejsca pracy socjalnej. Na lekcje języka niemieckiego i angielskiego poszukiwani są także native speakerzy. == Nauka == Kursy języka rosyjskiego są popularną opcją podróży edukacyjnych w Odessie, ponieważ ludność mówi głównie po rosyjsku, ale na Ukrainę nie jest wymagana wiza. Odessa jest także jednym z niewielu stosunkowo bezpiecznych rosyjskojęzycznych miast na Ukrainie. Powszechnie dostępne są zarówno kursy indywidualne, jak i grupowe, choć obecnie zapotrzebowanie na kursy grupowe jest znikome. Indywidualne kursy oferowane są w przystępnych cenach przez różnych prywatnych nauczycieli i szkoły. == Zakupy == Idź na targ Prywoz przy stacji - jeden z największych w byłym ZSRR. Dużo tanich warzyw i owoców. Spróbuj pachlawy – ukraińska wymowa baklawy. Jeśli zamierzasz kupić na rynku cokolwiek innego niż żywność (a czasem także żywność), w Odessie jest znacznie trudniej targować się niż gdziekolwiek w Rosji czy na Ukrainie. Ceny kilkukrotnie przewyższające cenę regularną, bez oznak prób ustąpienia, są często zresztą w przeciwieństwie do większości miejsc targowych, a sprzedawcy często okazują się nieprzyjaźni. Taktyka dotyczy każdego, kto nie jest z Odessy, więc posiadanie przewodnika z innego miejsca może nie pomóc. Centrum Odessy jest popularnym miejscem zakupów, w którym skupia się wiele sklepów znanych światowych marek oraz lokalnych ukraińskich firm. Wzdłuż głównych ulic, takich jak Deribasowska, Katerynynska i Riszeljewska, znajdują się liczne butiki odzieżowe, obuwnicze oraz z dodatkami. Oprócz modnych butików centrum miasta oferuje wielomarkowe sklepy, showroomy lokalnych projektantów oraz sklepy z pamiątkami o wyjątkowym odeskim charakterze, które przyciągają zarówno turystów, jak i miejscowych mieszkańców. Atmosfera zakupowa łączy tu europejski styl z lokalnymi tradycjami. Sprawdź Pchli Targ - w dzielnicy Mołdawianka, w okolicy „Starokoniy rinok”. Prości ludzie sprzedają tu stare bibeloty i przedmioty. Można tu kupić oryginalne pamiątki z czasów sowieckich, takie jak pocztówki, sprzęt wojskowy itp. Targ jest otwarty tylko w soboty i niedziele w godzinach porannych. Zwyczajowo się tu targuje, choć doświadczeni handlowcy nie będą w stanie znacząco obniżyć ceny. Jednocześnie niektóre rzadkie rzeczy można kupić bardzo tanio. == Gastronomia == W Odessie jest mnóstwo kawiarni i restauracji, których z każdym rokiem otwiera się coraz więcej. Ceny są dość przystępne, jeśli przyjeżdżasz z zachodu. Spodziewaj się zapłacić 70-100 грн za lunch w kawiarni i około 200 грн w restauracji. Niektóre restauracje potrafią być oczywiście bardzo drogie, dlatego przed złożeniem zamówienia warto zapoznać się z menu. W cieplejszych porach roku w kawiarniach można znaleźć wiele miejsc do siedzenia na świeżym powietrzu, z kocami, które zwykle zapewniają ciepło wieczorem. „Fast food” na ulicy jest smaczny, a jeśli nie mówisz po rosyjsku lub nie czytasz cyrylicy, jest on o wiele bardziej przystępny, ponieważ możesz po prostu wskazać, co chcesz. Menu jest zwykle tylko w języku rosyjskim, ale możesz spróbować poprosić o menu w języku angielskim (zapytaj po rosyjsku o „menu po anglijski”). Jeśli takowego nie mają, zastanów się, czego chcesz, zanim usiądziesz, lub przygotuj się na losowe wybranie czegoś z menu. Możliwe, że kelnerki znają również podstawowy angielski, spróbuj zapytać o rekomendacje. Do żywności pochodzącej od ulicznych sprzedawców, zwłaszcza na targowiskach, należy podchodzić z taką samą ostrożnością, jak do wystawiania jej gdziekolwiek indziej. Może być fantastycznie lub nie. W Odessie jest wiele supermarketów oferujących wysokiej jakości żywność, którą można kupić jako alternatywę. W mieście znajduje się kilka restauracji McDonald's (ul. Deribasovskaya 23, plac Privokzalnaya 1a). Generalnie, jeśli szukasz miejsca do jedzenia, spróbuj wybrać takie w centrum miasta, które wygląda ładnie, ale nie jest zbyt drogie. Jest wiele miejsc dla osób, które można nazwać „klasą średnią”, z przyjemną atmosferą i dobrym jedzeniem, ale przypadkowy wybór może oczywiście prowadzić do złego jedzenia i złej obsługi. 1 Tavernetta. Nowa włoska restauracja z pysznym domowym makaronem na ulicy Jekateryńskiej. 2 Piwny Sad. Bardzo przytulna restauracja, a właściwie browar, położona w Ogrodzie Miejskim. Plus doskonała muzyka na żywo, jeśli masz szczęście i nie dostaniesz lokalnego radia. Pizzeria Olio (3 lokalizacje). Ładna pizzeria o przyjemnym wystroju w samym sercu miasta. Dobre ceny, pizze od 100 грн. 3 Gavannaya, 7, Gavannaya St, ☏ +38 48 788 39 00. 4 Bunina, 35, ul. Bunina, ☏ +38 48 788 02 42. 5 Dobrowolskogo, 114/1A Prospekt Dobrowolskogo Ave, ☏ +38 482 323 324. 6 Kompot, ul. Leontowicza 15. 08:00-23:00. Dobre jedzenie i bardzo ładny wystrój. Jeśli możesz, usiądź na górze. Mają też stoły na zewnątrz. Unikaj jedzenia kuchni orientalnej i indyjskiej w Odessie. W większości nie mają dobrych kucharzy, jedzenie, które dostajesz, nie jest autentyczne i ma wysokie ceny. == Życie nocne == Piwo serwowane na południu Ukrainy jest wyjątkowe i doskonale komponuje się z obfitym jedzeniem. Piwo w restauracji kosztuje zwykle około 80-120 грн w przypadku piw lokalnych i 160-240 грн w przypadku marek importowanych. W okolicy Odessy znajduje się kilka browarów, jednak zazwyczaj nie cieszą się one zbyt dużą popularnością w restauracjach. Jednak w „Ogrodzie Miejskim” niedaleko Deribasovskya znajduje się mały browar-restauracja, mają całkiem dobre piwo i mają angielskie menu. Po prostu poszukaj tabliczki z napisem Hausbrauerei (po niemiecku Browar Domowy) i powiedz im, że chcesz po prostu wypić drinka w barze, chyba że chcesz oczywiście zjeść tam kolację. Wieloletnie tradycje produkcji wina w sąsiedniej Mołdawii i Krymie sprawiają, że Odesa jest doskonałym miejscem dla miłośników wina. Koniecznie posmakuj: Negro de Purcari, Pino i słynny słodki Kagor z Mołdawii, Massandra Portwine i Muscat z Krymu. W dużych supermarketach i sklepach specjalizujących się w napojach alkoholowych można znaleźć pełen asortyment napojów alkoholowych, od piwa po absynt, od marek lokalnych po marki znane na całym świecie. W napojach bezalkoholowych występuje duża ilość różnych marek (zagraniczne: Coca-Cola, Pepsi, Fanta, Sprite, BonAqua itp.; krajowe: Obolon', Bon-Boisson, Prem'era, Kuyal'nik itp.; lokalnie: Kristall, Green Star, Dana itp.). Latem życie nocne Odessy koncentruje się w dzielnicy „Arkadia”, oddalonej o około 8 km od centrum miasta. W Odessie za wejście do klubu trzeba zapłacić, stawki wynoszą około 70-80 грн w czerwcu 2011, ale w poszczególnych klubach mogą być wyższe. Taksówka do Arkadii powinna kosztować 40-50 грн; uważaj na taksówkarzy, którzy czekają na Ciebie, gdy wyjeżdżasz z Arkadii w nocy, ich stawki są bardzo wysokie, potrafią być niegrzeczni i zastraszający. Zadzwoń po taksówkę lub przejdź 500 metrów dalej, gdzie możesz wynegocjować znacznie niższą cenę. Dotarcie nocą z Arkadii do centralnej części miasta będzie kosztować 40-60 грн, do Tairowa lub Czeremuszki - 70 грн. 1 Klub Ibiza, Arkadia. Duży klub w centrum Arkadii. Opłata wstępna 200 грн w weekendy, 50 грн w dni powszednie, piwo z beczki 35 грн. 2 Klub Itaka, Arkadia. Wielki konkurent Ibizy i dorównujący jej. Mają też oddzielny parkiet taneczny do muzyki z lat 80. i 90. obok plaży. Opłata wstępna 200 грн w weekendy, 50 грн w dni powszednie, piwo z beczki 35 грн. == Imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Odessie jest obfite i obejmuje wynajem małego pokoju od lokalnego mieszkańca, zarejestrowane hostele, aż po droższe hotele. Ale „drogie” to pojęcie względne — dzięki rezerwacji online i unikaniu okresów szczytu możesz cieszyć się tutaj najlepszym zakwaterowaniem za mniej, niż zapłaciłbyś za hotel sieciowy w większości europejskich krajów. === Oszczędnie === Jeśli wjedziesz pociągiem, natychmiast skontaktuje się z tobą jeden z wielu mieszkańców, który będzie próbował nakłonić Cię do wynajęcia pokoju. Może się to okazać małą, niezbyt dobrze zbudowaną (ale w zasadzie czystą) jednopokojową konstrukcją zlokalizowaną w ich ogrodzie. Może również nie być wyposażony w prysznic z bieżącą wodą, zamiast tego składać się z małej szafki zewnętrznej ze zbiornikiem umieszczonym nad nią, który na żądanie gospodarz napełni gorącą wodą. Dodatkowo lokalne kwatery najprawdopodobniej będą wyposażone w kucaną toaletę. Dla tych, którzy nie czują się komfortowo korzystając z kucanej toalety, dobrym zamiennikiem są udogodnienia w McDonald's w pobliżu dworca kolejowego. Nikt nie mówi po angielsku ani niemiecku (nawet w najbardziej podstawowych rozmowach). To bardzo utrudnia negocjacje! W lipcu i sierpniu większość niedrogich hoteli jest zajęta. Całkowita cena za rezydencję ogrodową zwykle nie przekracza 400 грн, a latem jest więcej niż wystarczająca. Hostele w mieście można zarezerwować online lub możesz spróbować szczęścia i po prostu wpaść. 1 Mini Hostel Odesa, ul. Dvoryanska 24, m. 7, ☏ +380 97-9314928, rezerwacje@minihostelodessa.com. Zameldowanie: 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Tani, bezpieczny hostel w centrum Odessy. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, szafki, pościel, kawa i herbata. Anglojęzyczna recepcja czynna całą dobę. Goście Mini Hostelu Odessa otrzymują zniżkę na pobyt w Mini Hostel Kyiv lub Mini Hostel Lviv. Od 200 грн. 2 TIU Front Page Hostel, ul. Nizhyns'ka, 61, najwyższe piętro, ☏ +380 671837347, tiu.frontpage@gmx.com. Zameldowanie: 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Duży, centralnie położony hostel dla turystów i turystów. Bezpieczne i bezpieczne. Duża kuchnia i obszary wspólne. Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, szafki, pościel, kawa / herbata. 3 prysznice i 3 toalety. Gorąca woda. Recepcja mówiąca po angielsku przez cały rok. Od 440 грн. 3 Hotel Zirka, ul. Uspenskaya 70, ☏ +380 487222343, faks: +380 48724011, res@hotelodessa-ukraine.com. Zameldowanie: 12:30, wymeldowanie: 12:00. Pokoje ekonomiczne nie mają okien, tylko „sztuczne światło”. Wielu klientów rezerwuje pokoje na godzinę lub dwie późnym wieczorem, więc spodziewaj się, że prostytutki wchodzą około północy i wkrótce potem wychodzą. Od 1000 грн. === Umiarkowanie === Morze Czarne. 4 Rishelievskaya, 59, Rishelievskaya str, ☏ +380 482 300-911, faks: +380 482 300-959, bshotelsale@gmail.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Od 500 грн. 5 Otrada, 1A, wiceadmirał Azarow ul, ☏ +380 48 729-8655, faks: +380 48 729-8656. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Od 600 грн. 6 Oktyabrskaya, 31, ul. Kanatnaya, ☏ +380 48 728-8863, fax: +380 48 760-1462. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. 7 Hotel OK Odessa (na południe od centrum, ale blisko plaży. Tramwaj nr 5 jedzie z głównego dworca autobusowego obok ronda na dworcu kolejowym do Arkadii, tuż przy hotelu). Od 370 грн - do 2800 грн. 8 Dom kościoła św. Pawła, Novoselskogo, 68, ☏ +380 48-777-32-64, faks: +380 48-777-3264, goście_lut@ukr.net. Dom prowadzony przez Niemiecki Kościół Luterański w Odessie. Wynajmują ładne pokoje podróżnym, gdy nie są zajęte przez odwiedzających kościół. Od 1600 грн. 9 Aparthotel Poseidon, ul. Burlacha Bałka, Chernomorskaya Doroga 2A, ☏ +380 66-750-0098, +380 66 750-0098, info@poseidon-apart-otel.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel położony jest nad Morzem Czarnym, 30 metrów od wody. 10 kategorii apartamentów i pokoi. Od 900 грн. 10 Premier Geneva Hotel, ulica Yevreyska 32, ☏ +380 487373454, +380 678828155, rezerwacja@geneva.phnr.com. Od 1000 грн. === Ekskluzywnie === 11 Arkadia Plaza, ul. Posmitnogo 1, ☏ +380 504 922912, recepcja@arcadia-plaza.od.ua. Od 4200 грн 12 Hotel Bristol, ul. Puszkinska 15, ☏ +380 487080129, +380 632550366, bristol@bristol-hotel.com.ua. Zbudowany w 1899 roku. Od 1900 грн. 13 Hotel Continental, ul. Deribasowska 5, ☏ +380 487054040, +380 978926969, +380 487051919, rezerwacja@continental-hotel.com.ua. Od 1240 грн (aktualizacja: wrzesień 2023 r. | edytuj) 14 Hotel Londonskaya, Primorsky Boulevard 11, ☏ +380 487965544, +380 504506638, rezerwacje@londonskaya-hotel.com.ua. Od 3920 грн 15 Hotel Mozart, ul. Lanzheronowska 13/1, ☏ +380 482377777, sales@mozart-hotel.com. Od 1260 грн 16 Hotel Otrada, ul. Zatyshna 11, ☏ +380 675173753, info@hotel-otrada.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Od 1650 грн 17 Premier Hotel Odesa, ul. Akademichna 32, ☏ +380 487408888, +380 97 2023676, rezerwacja@odesa-hotel.phnr.com. Od 3200 грн 18 Radisson Hotel City Center Odesa, ulica Derubasivska 23/1 Chervonyi Lane, ☏ +380 482365501, info.odesa@radisson.com. Od 1521 грн грн Ribas, ☏ +380 688800756, rezerwacja@ribashotelsgroup.ua. 19 Ribas Duke Boutique Hotel, Lane Chaykovskoho 10. Od 2160 грн 20 Ribas Rooms Odesa, 24D Genoese Street, ☏ +380 966477997. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Od 800 грн 21 Bortoli by Ribas, ul. Torgovaya 19, ☏ +380 487875170. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Od 780 грн 22 WOL.121 by Ribas, 121 Fontańska doroga. Od 1550 грн 23 California Hotel, 27 Evreyskaya Street, ☏ +380 487376333, +380 487376777, +380 683304618, manager@hotelcaliforniaodessa.com. Od грн 24 NEMO Hotel Resort & SPA, 25 Langeron Beach, ☏ +380 487057080, +380 504 479999, +380 487057070, rezerwacje@nemo.ua. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Od 5300 грн 25 M1 Club Hotel, 1 Leadersovsky Boulevard, ☏ +380 487058875, rezerwacja@m1clubhotel.com. Od 5985 грн == Kontakt == Telefony stacjonarne w Odessie (Ukrtelecom) mają numery sześciocyfrowe w postaci +380 (482) XX-XX-XX lub numery siedmiocyfrowe +380 (48) 7XX-XX-XX. == Bezpieczeństwo == Oprócz tego, że Odessa znana jest jako turystyczne miasto położone blisko morza, znana jest również jako miasto, w którym działała szkoła kieszonkowców. Niemniej jednak w dalszym ciągu działają „szahrajki” (grupy przestępców). Pracują w grupach dwuosobowych lub większych, przeważnie stojąc blisko siebie w zatłoczonych miejscach (tramwaj nr 5 to dość popularne miejsce). Zwykle jeden z nich odwraca uwagę ofiary, a drugi kradnie jej kosztowności. Zachowaj czujność, nie daj się zwieść i trzymaj mocno portfel, telefon i paszport. Jeśli coś zgubiłeś, zgłoś i zablokuj wszystko, co zostało skradzione tak szybko, jak to możliwe. Jeśli jest to dowód osobisty i karty bankowe, musisz najpierw zablokować kartę, a następnie ograniczyć dowód tożsamości w swoich bankach. Jeśli był też telefon, zablokuj w tej kolejności: karta, telefon, dowód. Jeśli miałeś automatyczne uzupełnianie sekcji, zmień hasła do swoich e-maili i innych stron. Następnie znajdź swój konsulat, udaj się tam i wypełnij formularz skradzionego dowodu osobistego lub paszportu. Tam też możesz poprosić o paszport tymczasowy. Zawsze noś przy sobie paszport (lub dobrą kolorową kserokopię). Policja w Odessie, podobnie jak na całej Ukrainie, jest skorumpowana i nieustannie wyszukuje turystów, których można nękać w celu ukarania ich grzywną za złamanie jakiegoś wyimaginowanego przepisu lub prawa. Zachowuj zdrowy rozsądek i ostrożność w pobliżu hałaśliwych grup i pijaków w mieście, chyba że mówisz dobrze po rosyjsku. W dzielnicy Arkadii należy zachować szczególną ostrożność nocą, gdyż w ciemniejszych obszarach może nie być bezpiecznie. Arkadia to dzielnica z wieloma klubami nocnymi. Ponieważ kluby te przyciągają gości, w okolicy czają się oszuści. Staraj się być z kimś, kto zna kluby i miejsca i mówi po rosyjsku. Podróżujący mężczyźni powinni zwracać uwagę na oszustwa typu „clip-joint”, do których zwykle zgłasza się jedna lub dwie kobiety, proponując pójście do klubu nocnego Palladium, który znany jest z wyłudzania cudzoziemców stosujących przemoc w związku z drogim alkoholem lub napojami, które zostały zamówione lub nigdy nie zostały zamówione. Lokalna policja otrzymuje za to wynagrodzenie i nie będzie żadnej pomocy, jeśli zostaniesz osaczony w takich klubach. Kobiety na Tinderze i Badoo (popularne na Ukrainie) to często półprofesjonalne prostytutki, które nawet nie pracując dla Clip Jointów, nadal zarabiają na prowizji, wabiąc obcokrajowców do kupowania drinków w legalnych kawiarniach. Zawsze bądź w pogotowiu i nie udawaj się do sugerowanego przez nich miejsca. Na głównym deptaku Derybasivskiej (вулиця Дерибасівська) zdarzają się również oszustwa związane z grami w powłoki. Przy Parku Miejskim, Schodach Potiomkinowskich i Operze unikaj gołębiarzy. Będą mieli na ramionach lub w pobliżu tyczki wiele gołębi i będą próbować zachęcić Cię do zrobienia sobie z nimi zdjęcia za stale rosnącą opłatą. == Informacje turystyczne == Wszędzie są jeszcze telefony publiczne, a w urzędach pocztowych można kupić karty telefoniczne i żetony. Ukraińskie karty przedpłacone sprzedawane są przez „domokrążców”, a także w kioskach i specjalnych sklepach z telefonami komórkowymi. Można odbierać wiele kanałów telewizyjnych ukraińskich, rosyjskich, białoruskich, tureckich i azerbejdżańskich. === Konsulaty === Niemcy, Lanżeronowska 9 (naprzeciwko opery (na parterze znajduje się japońska restauracja Kobe, prawdopodobnie jako symbol tradycyjnej przyjaźni międzynarodowej)). Tel.: +38 (048) 777 89 03. Otwarte: pon., czw. 10.00 - 13.00 Polska. Uspenska, 2/1, +380 48 718 2480. Tymczasowo zamknięty ze względu na konflikt na Ukrainie. Rumunia, Bazarna 31, ☏ +38 048 7221017, faks: +38 048 7220928, odessa.cg@mae.ro. Konsulat Generalny. == Gdzie dalej == Białogród nad Dniestrem (Twierdza Akkerman), częsty autobus (linia 560), 2 godziny. Większość autobusów zatrzymuje się także w Szabo (słynne wino). Inne miejsca, które trzeba zobaczyć na Ukrainie to Kijów i Lwów, do których można dojechać pociągiem w około 9 godzin. Prawie wszystkie autobusy z Odessy do Kijowa (bilet 350-450 грн) zatrzymują się w małej miejscowości Humań, oddalonej od Odessy o 273 km. Miejsce to słynie z ogromnego Parku Narodowego - Sofii (Park Sofijiwka), a także z grobowca chasydzkiego rabina Nachmana z Bresłowa. W przypadku Mołdawii jedź marszrutką z dworca autobusowego w Prywoz, powiedzmy 6 godzin. Przeważnie biegną one przez posterunek graniczny Palanca, aby uniknąć przekraczania Naddniestrza. Jednak latem 2017 na tym obszarze było spokojnie, a ruch odbywał się swobodnie na bezpośredniej drodze Odessa-Tyraspol-Bendery-Kiszyniów. W przypadku Rumunii najprostszą trasą jest Kiszyniów, następnie autobusem lub pociągiem do Bukaresztu. Alternatywą, zwłaszcza jeśli chcesz zwiedzić deltę Dunaju, jest przejazd autobusem lub marszrutką do Reni. To około 5 km od granicy z Mołdawią w Giurgiuleşti – jeśli masz szczęście, kierowca autobusu może jechać dalej do granicy przez kilka dodatkowych hrywien. Przejdź przez granicę z Mołdawią, zdobądź stempel w paszporcie, a następnie pieszo lub autostopem 2 km przez Mołdawię do granicy z Rumunią. Gałacz, pierwsze miasto w Rumunii, oddalone jest o kolejne 8 km. Krym był kolejnym popularnym kierunkiem podróży, ale od jego zajęcia i aneksji w 2014 znajduje się pod kontrolą Rosji. Transport publiczny jest zawieszony, a większość krajów zachodnich wydała ostrzeżenia przed podróżowaniem.