Kaş

Kaş to kurort nadmorski w Licji na śródziemnomorskim wybrzeżu Turcji. Przyciąga mieszankę turystów z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Rosji, ale nie jest objęty programem zorganizowanych wakacji, ponieważ jego plaże są małe i kamieniste, a do lepszych plaż można dojechać szybciej z lotniska. W 2022 roku liczył 9084 mieszkańców. == Charakterystyka == Kaş jest dociskane do morza przez grzbiet Akdağlar, jeden z odnóg gór Taurus. Już kilometr od wybrzeża wzniesienia sięgają 400-500 metrów, dlatego miasto jest skulone na stromym zboczu i tym samym różni się od sąsiednich kurortów. Nawet w Kemerze jest niewiele płaskich przestrzeni, ale w Kaş każda ulica oddalona od morza ma zauważalne nachylenie. Miasto istniało w tym miejscu co najmniej od V wieku p.n.e. W tym czasie znajdował się tu Antiphellos – port starożytnego Phellos, położony wysoko w górach, kilka kilometrów od wybrzeża. Początkowo Phellos był głównym miastem, ale stopniowo sam port zyskiwał na znaczeniu, a obecnie Rzymianie budują teatr nie w górach, lecz nad brzegiem morza. Ten teatr i kilka grobowców licyjskich przypominają dziś o starożytnej historii Kaş. Upadek miasta w średniowieczu był jeszcze głębszy niż u jego sąsiadów wzdłuż wybrzeża. Otoczone górami, dostępne jedynie drogą morską, Imperium Osmańskie nie budziło większego zainteresowania tym miejscem. Mieszkali tu greccy rybacy, którzy w latach 1922-1923 zostali przymusowo przesiedleni do Grecji pod hasłem „wymiany ludności”, choć Kastelorizo – niewielka wyspa chroniąca Kas przed morzem – pozostała grecka. Kaş wiele zawdzięcza tej wyspie, w tym swoją nazwę, która po turecku oznacza „brew”, ponieważ zatoka przypomina kształtem oko, którego źrenicą jest wyspa. Grecka wyspa chroni Kaş zarówno przed sztormami morskimi, jak i przed zawiłościami współczesnej historii. W pierwszej połowie XX wieku Grecja walczyła o tę wyspę z Włochami, a podczas dwóch wojen światowych została ona zdobyta przez Francuzów, Anglików i Niemców, podczas gdy Kaş pozostało tureckie i zamieszkiwane było głównie przez rybaków. Wszystko zmieniło się w latach 70. XX wieku, kiedy turyści z Europy zaczęli odkrywać ten cichy zakątek wybrzeża Morza Śródziemnego. Brak pobliskiego lotniska uchronił miasto przed nawałą masowej turystyki, ale jego niezależność zakorzeniła się tak mocno, że wielu obcokrajowców mieszka tu na stałe, ciesząc się pięknymi widokami i doskonałą pogodą: jest tu około 300 słonecznych dni w roku, a zima jako taka nie istnieje. Ten sam los spotkał sąsiedni Kalkan, miasteczko rybackie, a obecnie pobliski kurort, ale podczas gdy Kalkan ma wyraźnie brytyjski charakter, Kaş pozostało międzynarodowe i tak autentyczne, jak to tylko możliwe. W przeciwieństwie do nadmorskich miejscowości wypoczynkowych, które zapadają w sen zimowy od końca października do początku kwietnia, Kaş nie śpi na zimę: kawiarnie i restauracje są otwarte, bugenwille kwitną, oplatając domy, a zachodni emeryci wygrzewają się w słońcu. Jeśli podróżujesz po Licji, warto zaplanować przynajmniej jedną noc w Kaş – to miejsce samo w sobie robi wrażenie i pozostaje w pamięci, niezależnie od atrakcji. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe jest 1 lotnisko Dalaman (IATA: DLM), z sezonowymi lotami zorganizowanymi z Europy i Wielkiej Brytanii. Znajduje się 180 km na zachód od Kalkan, a podróż może zająć 2,5 godziny przez (płatny tunel). Można pojechać autobusem lotniskowym do Fethiye, a następnie przesiąść się na zwykły autobus (patrz poniżej) lub taksówkę. === Samochodem === Nadmorska autostrada obsługuje te same dwa kierunki i pomimo trudnego terenu, jazda nią jest łatwa i stosunkowo szybka. Z Antalyi (190 km) można tam łatwo dotrzeć w 3 godziny, z Fethiye (100 km) – w 1,5 godziny. Górska droga prowadzi na północ do Elmali (100 km) z przełęczą na wysokości 1560 m n.p.m. Zimą może tam być śnieg, dlatego bezpieczniej jest jechać przez Finike, skąd droga płynnie prowadzi w górę doliny bez przełęczy. Samo Kaş jest dość ciasnym miastem i w sezonie mogą wystąpić problemy z parkowaniem. Jedyny stosunkowo duży parking dla samochodów znajduje się na molo; reszta to chaotyczny parking uliczny. === Autobusem === Autobusy ze Stambułu kursują 2 lub 3 razy dziennie i podróż trwa 15 godzin i 30 minut przez Gebze, Bursę, Izmir, Aydın, Muğlę, Akyakę, Dalaman, Fethiye i Kalkan. Linie autobusowe obejmują Pamukkale i Flixbus. Midibus między Kaş a Antalyą kursuje co 45 minut i podróż trwa około 4 godzin. 2 Kaş Otobüs Terminali to nowy dworzec autobusowy, położony 5 km na wschód od autostrady do Demre. Na innych tureckich dworcach autobusowych poza miastem przejazd dolmuşem do centrum jest wliczony w bilet międzymiastowy. Wygląda na to, że tutaj nie ma to zastosowania, ale warto zapytać o to podczas rezerwacji. Dolmuş dowiezie Cię do starego otogaru w centrum miasta (główny plac przy Atatürk Bvd), ale aby zatrzymać się na półwyspie, możesz równie dobrze wziąć taksówkę. Lokalne autobusy jadące wzdłuż wybrzeża (nawet z tak odległych miejsc jak Fethiye) mogą również dowieźć Cię do starego otogaru. 3 Stary dworzec autobusowy, bulwar Atatürka (w mieście). Ten dworzec autobusowy znajduje się w samym sercu lokalnego życia, 5 minut spacerem od plaży. Stąd odjeżdżają minibusy do nowego dworca autobusowego oraz autobusy podmiejskie do Kalkan lub Patary. Małe autobusy do Antalyi i Fethiye również zatrzymują się na tym dworcu. === Statkiem === Promy do Kastellorizon kursują sezonowo. Latem kursują co najmniej raz dziennie, zimą mogą nie kursować wcale. Więcej informacji można znaleźć na stronie Kastellorizon. Sama wyspa to fenomenalny zakątek Europy (kiedyś port miał nawet optymistyczne hasło „Europa zaczyna się tutaj”), przyjmujący kilka lotów tygodniowo z Rodos i rzadko kursujący prom z tego miejsca. Lokalny punkt graniczny umożliwia wjazd do Turcji z wyspy, ale w rzeczywistości wszyscy zazwyczaj jadą z Kaş na Kaş do Kastellorizon w ramach wycieczki i wracają do Kas. 4 Molo (w centrum miasta). Przystanie, na których cumują wszelkiego rodzaju statki wycieczkowe. Stąd odpływają promy do Kastellorizon. == Komunikacja == Kaş jest mały i łatwo się na nim poruszać pieszo. Dolmusze kursują na półwysep, do wiosek takich jak Çukurbağ (od Phellos) i wzdłuż wybrzeża do Kalkan i Demre. == Warto zobaczyć == Samo miasto jest również interesujące. W centrum Kaş znajduje się kilka bloków starych drewnianych domów – białych, z rzeźbionymi balkonami, pozostałości po wiosce rybackiej sprzed wieku. Prawie wszystkie domy zostały rozebrane na kawiarnie i sklepy z pamiątkami, co jednak nie pozbawiło ich uroku. Szczególnie przyjemnie jest spacerować uliczkami na wschód od molo, między placem nadmorskim a Sarkofagiem Królewskim. 1 Skała Śpiący Lew (Uyuyan Dev). Skała wisząca nad Kas to doskonały punkt widokowy, ale wejście na nią nie jest łatwe: trzeba pokonać stromą ścieżkę. Jeśli się odważysz, zostaniesz nagrodzony pięknym widokiem przez kamienne „okno” – ogromny, naturalny łuk. Podróżni, którzy nie są pewni swojej kondycji fizycznej, mogą podziwiać podobny widok z platform widokowych zlokalizowanych tuż przy autostradzie: wystarczy jechać na wschód od Kas i zaparkować na poboczu. Droga jest wystarczająco szeroka, a nawet są oznaczone miejsca parkingowe. == Aktywny wypoczynek == Plaże są żwirowe, jak na przykład 2 plaża Çınarlar w zatoce na południe od mariny, czy 3 Büyükçakıl („Wielki Kamień”) 2 km dalej na południe. Woda jest jednak czysta i nadaje się do pływania i nurkowania. Rejsy statkiem: z portu kursuje kilkanaście firm. Nurkowanie: w okolicy znajduje się kilkanaście schronisk oferujących szkolenia, wypożyczalnię sprzętu i nurkowanie. Droga Licyjska to długodystansowy szlak pieszy wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego. Na wschód lokalny odcinek prowadzi z Phellos do Kaş, a następnie w kierunku Demre. == Praca == == Nauka == == Zakupy == Wiele małych supermarketów, takich jak Carrefour przy bulwarze Atatürka 32, jest otwartych codziennie w godzinach 8:00-22:00. Uzunçarşı Cd to główna ulica handlowa od maja do października, oferująca rękodzieło i pamiątki. Nazwa oznacza „długi targ”, a po deszczu łatwo zrozumieć, dlaczego nazywa się ją „śliską ulicą”. Jej górny odcinek, Doğruyol Cd, skrywa piękny licyjski sarkofag. Targi uliczne odbywają się w piątki przy starym otogarze, a we wtorki na wzgórzu na zachód od centrum. 1 Targ (za starym dworcem autobusowym). Duży targ, otwarty w piątki. W sąsiednim bloku znajduje się kilka zwykłych supermarketów spożywczych, sklepów odzieżowych i tym podobnych. == Gastronomia == Kaş to historycznie miasto rybackie, a tradycyjną potrawą są tu ryby. Levrek (okoń morski) i çipura (dorada) zawsze znajdują się w menu, a nie można pominąć tradycyjnego tureckiego dania karides güveç (krewetki z warzywami zapiekane pod serem). Wszystkie restauracje rybne oferują również oryginalne przystawki — meze. Warto wybrać się do restauracji rybnej, aby zjeść rybę; reszta prawdopodobnie również oferuje dania rybne, ale dominują kebaby i inne „uniwersalne” dania tureckie. 1 Demeti Kaş, Süleyman Sandıkçı Sk. 18/1. 🕑 18:30–24:00. Przystawki: 30–40 TL, ryby: 60–80 TL. W okolicy znajduje się kilka restauracji rybnych — meyhane, które serwują różnorodne przekąski, a także smażone ryby i owoce morza. Otwarte tarasy są przykryte plandeką na zimę i ocieplone piecem kaflowym, pozostawiając drzwi i szpary, przez które koty mogą swobodnie chodzić. Przytulnie. Ta konkretna restauracja woli działać wieczorami, ale sąsiednie restauracje są otwarte rano. 2 Lezzet Durağı Restoran (obok starego dworca autobusowego). Otwarte 24 godziny na dobę. Kebab i lokanta w jednym. Jak na standardy kurortu, bardzo niedrogo. Duży wybór i menu przetłumaczone na angielski. 3 Bi' Mola Cafe & Restaurant (10 km w kierunku Demre, obok stacji benzynowej Opet). 🕑 7:30 - 24:00. Popularna przydrożna restauracja z kebabami, sałatkami i kilkoma deserami. Szybko, smacznie i autentycznie: nie przegap ogromnego miedzianego „zlewu”, w którym pieni się świeży ajran. Nie musisz wybierać się specjalnie z miasta, ale restauracja z pewnością przypadnie do gustu tym, którzy zwiedzają okoliczne stanowiska archeologiczne. == Życie nocne == W Kaş znajduje się wiele wolnostojących barów, otwartych do 3:00 w sezonie turystycznym od kwietnia do października. Do ulubionych należą 1 Mavi Bar przy marinie i Red Point Cafe, położona przecznicę w głębi lądu. == Festiwale, imprezy == Głównym wydarzeniem w Kas jest Dzień Republiki (29 października), kiedy to na ulicach miasta rozgrywa się mnóstwo atrakcji. Obecnie jest to jedynie zakończenie sezonu turystycznego, a historia tego święta jest następująca: w 1923 roku Atatürk ogłosił kraj republiką, ale z powodu braku dróg w Kas dowiedzieli się o tym dopiero kilka dni później. Gdy tylko się dowiedzieli, natychmiast zorganizowali huczną uroczystość i rozpalili ogromne ognisko, aby można je było zobaczyć nawet na wyspach, gdzie wieści docierały jeszcze dłużej. == Noclegi == === W mieście === W centrum miasta znajduje się kilka pensjonatów, ale główny pas zakwaterowania znajduje się na południe od plaży, wzdłuż ulicy Hükümet. Pensjonat Memories (dawniej Ani), ul. Süleyman Çavuş, ☏ +90 242 836 1791. Prosty nocleg dla backpackerów, niektóre pokoje są duże z balkonem, inne wielkości szafy. Przyjazny personel recepcji bywa różny, a rezerwacje dokonywane za pośrednictwem stron internetowych często nie są honorowane. 1 Pensjonat Ateş, ul. Yeni Camii 3, ☏ +90 532 492 0680. Położony niemal u podnóża półwyspu, to przyjazne, dobrze prowadzone miejsce w pobliżu plaży. 2 Aphrodite Pansiyon, Zeytin Sk 10, ☏ +90 544 107 0770. Urokliwy, bielony pensjonat na zboczach za miastem, z pięknym widokiem na zachód słońca. Nocleg ze śniadaniem, pokój dwuosobowy 2000 TL. 3 Livia Hotel, Koza Sk 2/1, ☏ +90 242 836 1088. Świetny stosunek jakości do ceny w tym czystym i przyjaznym hotelu na szczycie Hükümet Cd. Nocleg ze śniadaniem, pokój dwuosobowy 2000 TL. 4 Gardenia Hotel, Hükümet Cd 41, ☏ +90 242 836 2368, info@gardeniahotelkas.com. Czysty, nowoczesny hotel na południowym krańcu centrum miasta, z pięknym widokiem na zatokę. Ale ma 4 piętra i nie ma windy, klimatyzacja jest nieskuteczna, a dzieci poniżej 12 lat nie są akceptowane. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 5000 TL. 5 Medusa Hotel, Hükümet Cd 53 (100 m na południe od Gardenii), ☏ +90 242 836 1408. Mały, przyjazny hotel położony nad brzegiem morza. Brak windy i hałas ludzi krzątających się po klatce schodowej. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 5000 TL. === Półwysep Çukurbağ === Kemping znajduje się u podnóża półwyspu, w niewielkiej odległości od miasta. Około 4 km dalej znajdują się droższe hotele. 6 Kaş Camping, Hastane Cd 3, ☏ +90 242 836 1050, rezervasyon@kaskamping.com. Przyjemne miejsce wśród drzew oliwnych, na zachód od miasta. 7 Radisson Blu, Demokrasi Cd 28, ☏ +90 242 505 3900. Elegancki, nowy hotel, przyjazna i sprawna obsługa. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 6000 TL. 8 Arpia Hotel, Fethi Akkoç Sk, ☏ +90 242 836 2642. Cichy, relaksujący hotel na plaży półwyspu. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 4000 TL. 9 Casa Bi Otel, Metin Toker Sk 14, ☏ +90 530 015 0770. Świetne opinie o komforcie i obsłudze. Cena za pokój dwuosobowy ze śniadaniem: 8000 TL. == Kontakt == Kaş i droga nadbrzeżna mają dostęp do sieci 4G od wszystkich tureckich operatorów. Do maja 2024 sieć 5G nie została jeszcze wdrożona w Turcji. == Bezpieczeństwo == == Zdrowie == Szpital znajduje się w pobliżu starożytnego teatru, a przy głównej drodze znajduje się apteka. Farmaceuta jest kompetentny, przyjazny i pomocny. Nowy szpital znajduje się teraz poza Kas, za Gökseki, przy głównej drodze do Kalkan. == Informacje turystyczne == Znajomość języka angielskiego jest wystarczająca. Poczta znajduje się na starówce. == Gdzie dalej == Dolmusze kursują ze starego Otogaru do miast takich jak Fethiye, Demre i Antalya. W Kınık na północnym zachodzie znajdują się ruiny Ksantosu i Letoon. Na wyspę Kastelorizo można wybrać się w ramach jednodniowej wycieczki, ale grecka sieć promowa łączy ją z Rodos i innymi wyspami.