Taalgids Frans

Het Frans is een Romaanse taal die als officiële taal gesproken wordt in Frankrijk, de regio's Wallonië en Brussel in België, Zwitserland en een veelvoud aan landen in de Caraïben, Frans-Polynesië en Afrika. == Grammatica == De Franse grammatica is niet zeer ingewikkeld. Hier volgt een klein overzicht: === Zelfstandige naamwoorden en lidwoorden === === Werkwoorden === In het Frans zijn er verschillende soorten werkwoorden: regelmatig op -er regelmatig op -re regelmatig op -ir onregelmatig ==== Regelmatige werkwoorden ==== ===== Présent (onvoltooid tegenwoordige tijd) ===== op -er, -re en -ir Opmerking: De werkwoorden op -ir hebben een iets afwijkende vervoeging dan de andere regelmatige werkwoorden, bij het meervoud van de werkwoorden komt er bij de stam altijd -iss bij. Dan ziet de vervoeging er als volgt uit: Stam + iss + uitgang. ===== Imparfait (onvoltooid verleden tijd) ===== De imparfait (onvoltooid verleden tijd) wordt altijd op dezelfde manier gevormd bij alle werkwoorden,être is in de imparfait de enige uitzondering. De imparfait wordt gemaakt door van de Nous-vorm de uitgang -ons te halen (dit is de stam) om vervolgens de uitgangen van de imparfait toe te voegen. Bij het werkwoord être is de stam niet regelmatig, omdat de nous-vorm niet op -ons eindigt, de stam bij être is ét-. Hieronder staan de uitgangen (voor alle werkwoorden) dik gedrukt. ===== Passé composé ===== Het voltooid deelwoord wordt op basis van de infinitief gevormd: Infinitief op -er? → Stam + é (Regardé) Infinitief op -re? → Stam + u (Attendu) Infinitief op -ir? → Stam + i (fini) De hulpwerkwoorden voor de passé composé (voltooid tegenwoordige tijd) zijn in het Frans être en avoir, dus net zoals in het Nederlands zijn en hebben. Soms kan een voltooid deelwoord een ander hulpwerkwoord krijgen dan in het Nederlands, zoals j'ai été (Lett. Ik heb geweest). Zodra het voltooid deelwoord het hulpwerkwoord être heeft, is het voltooid deelwoord 'veranderlijk'. Het voltooid deelwoord gedraagt zich namelijk als een bijvoeglijk naamwoord; zodra één meisje of vrouw dan praat of als over degene gesproken wordt, komt er na de uitgang een extra e. Zodra er meerdere mensen praten of als er over hun gepraat wordt, komt er na de uitgang een s. En als er tot slotte meerdere meisjes of vrouwen praten of als er over hun gepraat wordt, komt er na de uitgang es. Dat ziet er dan zo uit: Je suis tombé. (Geen extra letter, dus een man aan het woord.) Tu es tombée? (Een extra e, wat duid dat Tu hier een vrouw is.) Ma soeur s'est couchée. (Een extra e én de persoon is de zus, hier wordt over een vrouw gesproken.) Nous sommes sorties. (Een extra e én s, nous gaat hier over meerdere vrouwen.) Vous êtes venues. (Een extra e én s, vous gaat hier over meerdere vrouwen.) Les gens sont partis. (Alleen een extra s, dus het gaat over mannen én vrouwen of alleen mannen.) ==== Onregelmatige werkwoorden ==== == Uitspraak == === Klinkers === A als de Nederlandse a E als de tweede e in weten É als ee È als de eerste e in kennen I als i of j O als o U als u Ou als oe Eu als eu Au als oo An nasaal a En nasaal a of nasaal eerste e van kennen In nasaal eerste e van kennen On nasaal o Un nasaal eu === Medeklinkers === B b C s (indien gevolgd door een e, i, of y) of k (indien gevolgd door een a, o of u) Ç s (wordt gebruikt om de C gevolgd door een a, o of u, toch als s uit te laten spreken) D d F f G zj (indien gevolgd door een e, i of y) of Engelse g van go (indien gevolgd door een a, o of u) H stom J zj K k L l M m N n P p Q(u) k R r S s of z T t V v W w X x Y i of j Z z Ch sj Ph f == Woordenboek == === Basiswoorden === Goeiedag. (formeel) Bonjour. (bonzjoer) Hallo. (informeel) Salut. (saaluu) Hoe gaat het? Comment allez vous? (komantalee voe) Goed, dank u. Ça va (bien), merci. (sava (bjen), mersie) Hoe heet u? Comment tu t'appelles? (koman-tutapel) Ik heet ______. Je m'appelle ____. (zju mapel) Aangenaam kennis te maken. Heureux de vous rencontrer. (eureu du voe rancontree) Alstublieft. (aanzoek) S'il vous plaît. (siel-voe pleh) Alstublieft. (aanbod) Voilà. (vwala) Dank u wel. Merci. (mersie) Graag gedaan. De rien. (du riejen) Ja. Oui. (oewie) Nee. Non. (non) Excuseer. Excusez-moi. (ekskuuzee mwa) Het spijt me. Je suis désolé. (zju swie deesoolee) Tot ziens. Au revoir. (oo ruvwaar) I spreek geen ______. Je ne parle pas _____. (zju nu parlu pa) Spreekt u Nederlands? Parlez-vous néerlandais? (parlee-voe neerlande) Spreekt hier iemand Nederlands? Est-ce qu'il y a ici quelqu'un qui parle néerlandais ? ( ) Help! Aide! (eddu!) Goeiemorgen. Bonjour. (bonzjoer) Goeienavond. Bonsoir. (bonzsaar ) Welterusten. Bonne nuit. (bon-nwiet ) Ik begrijp het niet. Je ne comprends pas. (zju nu kompran pa) Waar is de WC? Où sont les toilettes? (oe son le twalettu?) === Problemen === Laat me met rust. Laissez-moi tranquille. (lessee mwa trang-KIEL) Raak me niet aan! Ne me touchez pas ! (ne me TOE-shee PAH!) Ik bel de politie. J'appelle la police. (zja-PEL lah poo-LIES) Politie! Police! (POO-lies) Stop! Dief! Arrêtez ! Au voleur ! (ah-geh-TEE! o vo-LUIG!) Help! Au secours! (o suh-KOEG!) Ik heb uw hulp nodig. Aidez-moi, s'il vous plaît ! (ei-dee MWAH, siel voe PLEH!) Het is een noodgeval. C'est une urgence ! (set uun uur-ZJANS) Ik ben verdwaald. Je suis perdu. (zjuh swie peg-DUU) Ik ben mijn tas kwijt. J'ai perdu mon sac. (zjee peg-DUU mong sak) Ik ben mijn portemonnee kwijt. J'ai perdu mon portefeuille. (zjee peg-DUU mong pog-te-FUIJ) Ik ben ziek. Je suis malade. (zjuh swie ma-LADE) Ik ben gewond. Je me suis blessé. (zjuh me swie bleh-SEE) Ik heb een dokter nodig. J'ai besoin d'un médecin. (zjee buh-ZWAH dung meed-SEING) Mag ik uw telefoon gebruiken? Puis-je utiliser votre téléphone ? (pwie zjuh uu-tie-lie-ZEE vot-guh tee-lee-FON) === Cijfers === 1 un (uhn) 2 deux (deu) 3 trois (trwa) 4 quatre (kat) 5 cinq (seink) 6 six (sies) 7 sept (set) 8 huit (wiet) 9 neuf (nuf) 10 dix (dies) 11 onze (onz) 12 douze (doez) 13 treize (trijz) 14 quatorze (kat-ORZ) 15 quinze (kenz) 16 seize (sijz) 17 dix-sept (die-SET) 18 dix-huit (die-ZWIET) 19 dix-neuf (diez-NUF) 20 vingt (vijnt) 21 vingt-et-un (vijn-tee-UHN) 22 vingt-deux (vijn-DEU) 23 vingt-trois (vijn-TRWA) 30 trente (trant) 40 quarante (kar-ANT) 50 cinquante (sijn-KANT) 60 soixante (swa-SANT) 70 soixante-dix (swa-sant-DIES) of septante (sep-TANT) in België en Zwitserland 80 quatre-vingt (katre-VIJNT) of huitante (wie-TANT) in België en Zwitserland (behalve Geneve) of octante (ok-TANT) in Zwitserland 90 quatre-vingt-dix (katre-vijn-DIES) of nonante (non-ANT) in België en Zwitserland 100 cent (san) 200 deux cent (deu san) 300 trois cent (trwa san) 1000 mille (miel) 2000 deux mille (deu miel) 1.000.000 un million (uhn miel-JON) 1.000.000.000 ( ) 1.000.000.000,000 ( ) nummer _____ (trein, bus, enz.) numéro _____ (nu-mee-RO) half demi (de-MIE) of moitié (mwa-tjee) minder moins (mwan) meer plus (plu) ==== Tijd ==== nu maintenant (mentenan) later après (aprè) voor avant (avan) ochtend le matin (lù matèn) middag l'après-midi (laprè-miedie ) avond le soir (lù zwaar) nacht la nuit (la nwie ) ===== Klok ===== Eén uur 's nachts Il est une heure (Iel e uunuh eur) Twee uur 's ochtends Il est deux heures (Iel e duh eur) Twaalf uur 's middags Il est midi (Iel e mie-DIE) Eén uur 's middags Il est une heure (Iel e uunuh eur) Twee uur 's middags Il est deux heures (Iel e duh eur ) Twaalf uur 's nachts Il est minuit (Iel e mien-WIE) ===== Duur ===== _____ minu(u)te(n) _____ Minute(s) (mienuut) _____ u(u)r(en) _____ Heure(s) (eur) _____ dag(en) _____ Jour(s) (zjoer) _____ we(e)k(en) _____ Semaine(s) (semèn) _____ maand(en) _____ Mois (mwa) _____ ja(a)r(en) _____ an(s)/année(s) (an/anee) ===== Dagen ===== vandaag aujourd'hui (oo-zjordwie) gisteren hier (hie-jer) morgen demain (dùmèn) deze week cette semaine (cettuh semèn) vorige week la semaine dernière (la semèn dernjèr) volgende week la semaine prochaine (la semèn prosjèn) maandag lundi (lun-DIE) dinsdag mardi (mag-DIE) woensdag mercredi (meg-kru-DIE) donderdag jeudi (zjeu-DIE) vrijdag vendredi (van-dre-DIE) zaterdag samedi (sa-me-DIE) zondag dimanche (die-MANSJ) ===== Maanden ===== januari janvier (zjanvie-ee) februari février (feevrie-ee) maart mars (mar) april avril (avriel) mei mai (mee) juni juin (zjuu-in) juli juillet (zjuu-ie-ee) augustus août (oet) september septembre (septembruh) oktober octobre (octobruh) november novembre (novembruh) december décembre (deecembruh) === Kleuren === Opmerking: zoals in andere romaanse talen zijn zelfstandige naamwoorden ofwel mannelijk ofwel vrouwelijk en worden de bijvoeglijke naamwoorden overeenkomstig vervoegd. zwart noir/noire (nwaar) wit blanc/blanche (blang/blansh) grijs gris/grise (grie/griez) rood rouge (roezj) blauw bleu/bleue (bleu) geel jaune (zjoon) groen vert/verte (veir/vert) oranje orange (o-RANZJ) paars violet/violette (vie-o-LEH/vie-o-LET) bruin brun/brune (bruh/bruun) of marron (mah-RONG) === Vervoer === ==== Trein en bus ==== Hoeveel kost een kaartje naar _____? Ça coûte combien, un billet à _____? (Sa koet kombie-uhn, uh bie-jee à) Een kaartje naar _____, alstublieft. Un billet à_____, si'l vous plaît. (uh bie-jee à_____, siel voe plè) Waar gaat deze trein/bus naartoe? ? ( ) Waar is de trein/bus naar _____? ? ( ) Stopt deze trein/bus in _____? ? ( ) Wanneer vertrekt de trein/bus naar_____ ? ? ( ) Wanneer komt de trein/bus aan in _____? ( ) ==== Richtingen ==== Hoe kom ik in _____ ? ? ( ) ...het station? la gare (la kaar) ...de bushalte? ? l'arrêt de bus ( larreh de buus) ...de luchthaven? l'aeroport (ajropor) ...het stadscentrum? le centre-ville (luh sentruh viel) ...de jeugdherberg? l'auberge de jeunesse (looberzje de zjeuness) ...het _____ hotel? l'hôtel_____ (lotel) ...het Nederlands/Belgisch/Surinaams consulaat? ? ( ) Waar zijn er veel... Où sont beaucoup des... (Oe so boekoe dee) ...hotels? hôtels? (otel) ...restaurants? restaurants (restauran) ...cafés? cafés (kafee) ...bezienswaardigheden? ? ( ) Kunt u het op de kaart aanduiden? Vous pouvez désigner à la carte? (Voe poevee deesinjee à la kart) straat rue (ruu) Links afslaan. à gauche (à goesj) Rechts afslaan. à droite (à drwat) links gauche (kau-ZJUH) rechts droite (drooi-TUH) rechtdoor tout droit (toe drwat) richting de _____ ( ) voorbij de _____ ( ) voor de _____ ( ) Let op de/het _____. . ( ) kruispunt carrefour (karruhfoer) noord nord (nor) zuid sud (suud) oost est (è) west ouest (oe-è) bergop ( ) bergaf ( ) ==== Taxi ==== Taxi! Taxi! (Taksie) Breng me naar _____, alstublieft. Portez-moi à _____ , si'l vous plaît. (portee mwa à_____ , siel voe plè) Hoeveel kost het om naar _____ te rijden? ? ( ) Breng me daarheen, alstublieft. . ( ) === Slapen === Heeft u nog kamers beschikbaar? ? ( ) Hoeveel kost een kamer voor één persoon/twee personen? ? ( ) Beschikt de kamer over... ( ) ...lakens? ? ( ) ...een WC? des toilettes (dee toilet) ...een badkamer? une salle de bains (uunuh sal duh bèn) ...een telefoon? un téléphone (uh teeleefon) ...een televisie? une télé (uunuh teelee) Mag ik de kamer eerst even zien? ? ( ) Heeft u niets rustiger? ? ( ) ...groter? ...plus grand(e)? (pluu gran) ...schoner? ? ( ) ...goedkoper? ...moins cher? (mwan sjèr) Oké, ik neem het. D'accord, je prends. (dakkor, zje pruhn) Ik blijf _____ nacht(en). Je reste _____ nuit(s). (zje rest_____ nwie) Kunt u mij een ander hotel aanbevelen? ? ( ) Heeft u een kluis? (voor waardevolle bezittingen) ? ( ) ...kluisjes? (voor kleding) ? ( ) Is het ontbijt/avondeten inbegrepen? ? ( ) Hoe laat is het ontbijt/avondeten? ? ( ) Wilt u mijn kamer schoonmaken? ? ( ) Kunt u me wakker maken om _____ uur? ? ( ) Ik wil uitchecken. . ( ) === Geld === Kan ik met Amerikaanse dollars betalen? Je peux payer avec des dollars américains? (Zje peu pajee avek dee dollar ameerikèn) Kan ik met Britse ponden betalen? Je peux payer avec des livres britannique? (Zje peu pajee avek dee lievruh britaniek) Kan ik met euro's betalen? Je peux payer avec des euros? (Zje peu pajee avek deez uuro) Kan ik met een credit card betalen? Je peux payer avec une carte de crédit? (Zje peu pajee avek uunuh kart duh kreedie) Kunt u geld voor me wisselen? Vous pouvez me changer d'argent? (Voe poevee muh sjargee darsjan) Waar kan ik geld wisselen? ? ( ) Kan ik hier traveler's cheques inwisselen? ? ( ) Waar kan ik traveler's cheques inwisselen? ( ) Wat is de wisselkoers? ? ( ) Waar is er een geldautomaat? ? ( ) === Eten === Een tafel voor één persoon/twee personen, alstublieft. Un table pour un/deux (personne/s) s'il vous plaît . (Uhn taabluh poer uhn/deu (personne) siel voes plèt ) Mag ik de menukaart even zien? Puis-je regarder le menu? . (Peuzje ruhgardee luh meenu? ) Mag ik een kijkje nemen in de keuken? . ( ) Is er een specialiteit van het huis? Est-ce qu'il y a un specialité? (es kiel ie ja uh specialitee) Is er een streekgerecht? ? ( ) Ik ben vegetariër. Je suis végétarien/végétarienne. (zjuh swie veezjeetarie-uhn/veezjeetarie-èn) Ik eet geen varkensvlees. Je ne mange pas de viande de porc . ( Zje ne manzj pa duh viand duh pork) Ik eet geen rundvlees. . ( ) Ik eet alleen koosjer. . ( ) Kunt u dat met minder olie/boter/vet maken, alstublieft? ? ( ) vast menu ( ) à la carte à la carte (aa la cart) ontbijt petit déjeuner (petie deezjeunee) lunch déjeuner (deezjeunee) afternoontea (maaltijd) ( ) avondeten dîner (dienee) Ik wil graag _____. Je voudrais _____ (Zje voedrè) Ik wil graag een gerecht met _____. Je voudrais une nourriture avec_____ (Zje voedrè uunuh noerrituur avek_____) kip (du) poulet ( (duu) poelee) rundsvlees ( ) vis (du) poisson ( (duu) pwasoh) ham (du) jambon ( (duu) zjambo) worst saucisse ( soosiess) kaas (du) fromage (fromaazj) eieren (des) oeufs (uf) salade salade (salaad) (verse) groenten légumes frais (lekuumuh frè) (vers) fruit fruit frais (frwie frè) brood pain (pèn) geroosterd brood ( ) noedels ( ) rijst (du) riz ( rie) bonen ( ) Mag ik een glas _____? Je peux un verre_____ (Zje peu uh ver_____) Mag ik een kopje _____? ? ( ) Mag ik een fles _____? Je peux une bouteille_____ (Zje peu uunuh boetei-je_____) koffie café (kafee) thee thé (tee) sap jus (sjuu) koolzuurhoudend water ( ) mineraalwater eau minérale (oo mieneraal) bier la bière ( la bie-èr) rode/witte wijn vin blanc/rouge (vih blank/roesj) Mag ik wat _____? Puis-je quelque ? ( pwie zje kelkuh) zout sel ( sèl) zwarte peper poivre noir ( pwaavruh nwaar) boter beurre (beur) Ober! Garçon ! ( ) Ik ben klaar. Je suis fini/finie. (Zje swie fienie) Het was heerlijk. C'était délicieux. (Seetè deeliesie-eu) Kunt u de borden afruimen? ? ( ) De rekening, alstublieft. . ( ) === Uitgaan === Serveert u alcohol? Servez-vous d'alcool? ( servee voe dalkol) Is er bediening aan tafel? ? ( ) Een biertje/twee biertjes, alstublieft. Une bière/Deux bières, s'il vous plaît. ( uun bie-èruh/dù bie-èruh, siel voe plè) Een glas rode/witte wijn, alstublieft. Un verre du vin rouge/blanc (uh ver duu vi roesj/blank) Een vaasje, alstublieft . ( ) Een fles, alstublieft. une bouteille, si'l vous plaît. (uunuh boetei-je, siel voe plè) _____ (sterke drank) met _____ (toegevoegde drank), alstublieft. . ( ) whisky ( ) wodka ( ) rum ( ) water eau (oo) sodawater ( ) tonic ( ) sinaasappelsap jus d'orange (sjuu doransj) cola coca (koka) Heeft u bittergarnituur? ? ( ) Nog eentje, alstublieft. . ( ) Nog een rondje, alstublieft. . ( ) Wanneer gaat u dicht? ? ( ) Proost! ! ( ) === Winkelen === Heeft u dit in mijn maat? ? ( ) Hoeveel kost dat? Ça coûte combien? (Sa koet kombie-en) Dat is te duur. C'est trop cher! (Sè tro sjer) Wilt u het voor _____verkopen? ? ( ) duur cher (sjer) goedkoop bon marché (bon marsjee) Dat kan ik mij niet veroorloven. . ( ) Ik wil het niet. . ( ) U bedriegt me. . ( ) Ik ben niet geïnteresseerd. Je ne suis pas interessé(e) ( ) Oké, ik neem het. Bien, je le prend . ( ) Mag ik een tasje? Est-ce que je pourrais avoir un petit sac ? ( ) Bezorgt u (overzee)? ( ) Ik wil graag... Je voudrais... (Zje voedrè) ...tandpasta. . ( ) ...een tandenborstel. . ( ) ...tampons. . ( ) ...zeep. savon. ( ) ...shampoo. . ( ) ...een pijnstiller. . ( ) ...een middel tegen verkoudheid. ( ) ...maagtabletten. ... ( ) ...scheermesjes . ( ) ...een paraplu. un parapluie . ( ) ...zonnebrandcrème. . ( ) ...een ansichtkaart. . ( ) ...postzegels. . ( ) ...batterijen. . ( ) ...schrijfpapier. . ( ) ...een pen. un stylo (uh stielo) ...Nederlandstalige boeken. des livres néerlandophone (dee livruh neerlandofon) ...Nederlandstalige tijdschriften. une revue néerlandaise (uunuh reevuu neerlandèsuh) ...een Nederlandstalige krant. un journal néerlandais (uh joernal neerlandè) ...een Nederlands-Frans woordenboek. un dictionnaire Néerlandais-Français (uh diksionèr neerlandè-fransè) === Rijden === Ik wil een auto huren. Je veux louer une voiture. (Zje veu loe-ee uunuh vwatuur) Kan ik het laten verzekeren? ? ( ) stop! arrête! (arrèt) éénrichtingsstraat ( ) voorrang verlenen donner priorité (donnee priorietee) parkeerverbod ( ) snelheidslimiet la vitesse réduite (la vietes reedwietuh) tankstation ( ) benzine l'essence (lessensuh) diesel le gasoil (luh kaswal) === Autoriteiten === Ik heb niets verkeerds gedaan. . ( ) Het was een misverstand. . ( ) Waar brengt u me naartoe? ? ( ) Ben ik gearresteerd? ? ( ) Ik ben Nederlands/Belgisch/Surinaams staatsburger. ( ) Ik wil praten met de Nederlandse/Belgische/Surinaamse ambassade/consulaat. ( ) Ik wil met een advocaat spreken. ( ) Kan ik niet gewoon nu een boete betalen? ( )