Berlin

Berlin jest stolicą i największym miastem Niemiec. W granicach miasta w 2022 roku Berlin liczył 3,7 miliona mieszkańców. Berlin odzyskuje swoją pozycję kosmopolitycznej stolicy jednego z najbogatszych krajów Europy. „Arm aber sexy” (biedny, ale seksowny), jak mawiał były burmistrz, Berlin przyciąga młodych ludzi, studentów i kreatywną bohemę, jak niewiele innych miast na świecie. Z architektonicznym dziedzictwem pruskiej monarchii, nazizmu, wschodnioniemieckiego komunizmu i Potsdamer Platz, wypełnionego szklanymi pałacami w stylu lat 90. i 2000., po tym jak mur pruski zamienił się w „czyste płótno”, architektura Berlina jest tak różnorodna, jak jego dzielnice i mieszkańcy. Dzięki swojej długiej historii jako kosmopolitycznej stolicy, od ponad 300 lat przyciąga imigrantów z całego świata, którzy nadal pozostawiają po sobie ślad w mieście. Berlin jest siedzibą światowej sławy uniwersytetów, orkiestr, muzeów i obiektów rozrywkowych, a także gospodarzem wielu wydarzeń sportowych. Tutejszy Ogród Zoologiczny jest najczęściej odwiedzanym ogrodem zoologicznym w Europie i jednym z najpopularniejszych na świecie. Miasto słynie z festiwali, życia nocnego, sztuki współczesnej i bardzo wysokiej jakości życia. == Dzielnice == Berlin można postrzegać jako skupisko ośrodków. Berlin ma wiele dzielnic (Bezirke), a każda dzielnica składa się z kilku miejscowości (Kiez lub Viertel) – każda z tych dzielnic i miejscowości ma swój unikalny styl. Niektóre dzielnice Berlina bardziej zasługują na uwagę zwiedzających niż inne. Berlin był kiedyś podzielony na 23 dzielnice, które są używane w Wikivoyage, ponieważ pozostają one w centrum powszechnego postrzegania miasta i są przydatne dla zwiedzających. W 2001 roku liczba dzielnic została zmniejszona z 23 do 12 ze względów administracyjnych – głównie poprzez połączenie starych dzielnic – czasami przez wewnętrzną granicę Berlina. Dzielnice można z grubsza podzielić na osiem dzielnic: == Charakterystyka == Miasto Berlin obejmuje swoim zasięgiem cały Land Berlin, jeden z 16 krajów związkowych tworzących Republikę Federalną Niemiec. Liczy 3,8 miliona mieszkańców (2019) (i milion więcej na przedmieściach, takich jak Poczdam, po drugiej stronie granicy związkowej w Brandenburgii). Berlin jest i był znacznie mniej dominującą stolicą Niemiec niż Londyn, Paryż czy Madryt w swoich krajach, ze względu na federalny charakter Niemiec oraz spustoszenie, jakie miasto poczyniła wojna i podział. Berlin, będący na początku XVIII wieku zaledwie prowincjonalnym miastem, do lat 20. XX wieku stał się jednym z najważniejszych i największych miast na świecie. Serce dawnych Prus i punkt centralny zimnej wojny, stracił wiele ze swojego znaczenia i historycznej architektury w wyniku II wojny światowej i rozbioru Niemiec. Berlin to światowe miasto kultury, polityki, mediów i nauki. Gospodarka Berlina opiera się na firmach high-tech i sektorze usług, zróżnicowanym sektorze kreatywnym, ośrodkach badawczych i korporacjach medialnych. Do ważnych sektorów należą również IT, biotechnologia, budownictwo i elektronika. Z najstarszym na świecie kompleksem dużych studiów filmowych w pobliskim Babelsbergu, Berlin staje się coraz popularniejszą lokalizacją dla międzynarodowych produkcji filmowych. === Historia === ==== Początki ==== Obszar ten został najprawdopodobniej pierwotnie zasiedlony przez Słowian, zanim w XI i XII wieku przybyli niemieckojęzyczni imigranci. Najwcześniejsze dowody osadnictwa na terenie dzisiejszego Berlina to drewniany pręt datowany na około 1192 rok oraz pozostałości drewnianych domów z 1174 roku, odnalezione podczas wykopalisk w 2012 roku w Berlin Mitte. Pierwsze pisemne wzmianki o miastach na terenie dzisiejszego Berlina pochodzą z końca XII wieku. Spandau jest po raz pierwszy wspomniany w 1197 roku, a Köpenick w 1209 roku, choć obszary te stały się częścią Berlina dopiero w 1920 roku (patrz poniżej). Zalążkiem Berlina były dwa miasta: Berlin (obecnie znany jako Nikolaiviertel w pobliżu Alexanderplatz), który pierwotnie był miastem słowiańskim, oraz Cölln, które miało germańskie pochodzenie i obejmowało dzisiejszą Wyspę Muzeów. Chociaż etymologia nazwy „Berlin” nie jest do końca jasna (niedźwiedź w herbie jest wynikiem zrozumiałego, błędnego założenia, jakie przyjęli średniowieczni niemieckojęzyczni), prawdopodobnie jest ona związana ze słowiańskim słowem oznaczającym bagno. Zatem stolica Niemiec została dosłownie zbudowana na bagnach. Rok 1237 (pierwsza wzmianka o Cölln w oficjalnych dokumentach) posłużył za podstawę obchodów 750-lecia w 1987 roku i prawdopodobnie będzie punktem odniesienia dla przyszłych rocznic. Okolica stała się znana jako Berlin-Cölln i była rezydencją elektorów brandenburskich, ale pozostała stosunkowo niewielką placówką handlową. Około połowa mieszkańców Berlina zginęła w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618–1648). Wojna ta doprowadziła do powstania charakterystycznej dla Hohenzollernów polityki zezwalania, a nawet zachęcania uchodźców religijnych do imigracji na ten obszar. Polityka ta została ogłoszona przez „wielkiego elektora” Fryderyka Wilhelma (Friedrich Wilhelm, panował w latach 1640–1688), który utrwalił również trend nazywania Prusaków Fryderykiem, Wilhelmem lub obydwoma imionami, który trwał aż do ostatniego cesarza Niemiec Wilhelma II. Berlin stał się stolicą Prus w 1701 roku, ale Poczdam pozostał symbolem rządów Hohenzollernów aż do czasów Republiki Weimarskiej. W 1710 roku kilka niezależnych miast zostało włączonych do Berlina, co przyczyniło się do nadania mu policentrycznego układu, który zachował do dziś. Pruscy przywódcy XVIII wieku znani byli ze swojego „oświeconego despotyzmu” i tolerancji religijnej znacznie wykraczającej poza tę, którą można było spotkać w innych częściach ówczesnej Europy. Polityka ta przyniosła korzyści całej Brandenburgii/Prusom, ale najsilniejszy wpływ miała na Berlin. ==== Cesarstwo i Republika Weimarska ==== Cesarstwo Niemieckie (Deutsches Reich) powstało w 1871 roku pod panowaniem pruskim, a Berlin stał się stolicą nowo zjednoczonych Niemiec. Szybko rozwijał się jako stolica polityczna i ośrodek przemysłowy. W latach 1877–1900 liczba ludności wzrosła z 1 miliona do 1,9 miliona. W latach 1884–1885 Berlin był miejscem konferencji berlińskiej, na której wielkie mocarstwa, a mianowicie Austro-Węgry, Belgia, Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Imperium Osmańskie, Portugalia, Rosja, Hiszpania, Szwecja, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone, spotkały się, aby podzielić między siebie Afrykę. W 1918 roku to właśnie w Berlinie miało miejsce wiele decydujących wydarzeń niemieckiej rewolucji listopadowej, która obaliła cesarza. Socjaldemokrata Philipp Scheidemann ogłosił republikę z okna Reichstagu 9 listopada 1918 roku. Zaledwie kilka godzin później komunista Karl Liebknecht ogłosił „wolną republikę socjalistyczną”, co doprowadziło do rozłamu między socjaldemokratami a komunistami, którzy już w 1914 roku byli w konflikcie w kwestii poparcia I wojny światowej. Berlin stał się jednym z centrów walk i chaosu. Podział ten trwał przez cały okres Republiki Weimarskiej. W 1920 roku ostatnia aneksja miast otaczających Berlin stworzyła dzisiejsze granice administracyjne, znane wówczas jako „Groß-Berlin”, czyli Wielki Berlin. Epoka weimarska była prawdopodobnie szczytowym momentem zarówno dla znaczenia Berlina, jak i jego reputacji na świecie. Liczba ludności miasta wzrosła do 4 milionów. Było to jedno z najludniejszych i najbardziej wpływowych miast na świecie, ustępujące pod względem liczby ludności jedynie Nowemu Jorkowi i Londynowi. Pod względem powierzchni, Groß-Berlin był drugim co do wielkości miastem na świecie, zaraz po Los Angeles. W Berlinie mieszkali i pracowali niemal wszyscy politycy, intelektualiści, artyści, naukowcy i inne osoby publiczne znane w okresie Republiki Weimarskiej. To właśnie tutaj teatry, kabarety i kina tchnęły w niemiecką kulturę istny rozkwit, który nagle i gwałtownie zakończył się wraz z przejęciem władzy przez nazistów. Plac Poczdamski (gdzie znajdowała się jedna z pierwszych na świecie sygnalizacji świetlnych) był uważany za jedno z miejsc o największym natężeniu ruchu w Europie. Szybko rozwijające się systemy transportu publicznego S-Bahn (zelektryfikowane w tamtych czasach) i U-Bahn były postrzegane jako wzór dla świata, któremu niewielu mogło dorównać. Lotnisko Tempelhof (wówczas bez swojego kultowego terminala, zbudowanego przez nazistów) było uważane za jedno z najlepszych lotnisk w Europie, a jego połączenie z U-Bahnem wskazywało drogę wszystkim głównym lotniskom. Berlin był również tętniącym życiem, wielokulturowym miejscem, w którym ludzie z całego świata przyczyniali się do jego rozwoju kulturalnego i gospodarczego. Jednak ogromne nierówności sprawiły, że nie wszyscy uczestniczyli w tym boomie. Kryzys gospodarczy z 1929 roku i późniejsze środki oszczędnościowe uderzyły nieproporcjonalnie mocno w najuboższych. W mieście brakowało mieszkań, a aby temu zaradzić, wybudowano bloki mieszkalne. Sześć grup tych budynków zostało wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO pod nazwą „Osiedla Berlińskiego Modernizmu”. ==== Era nazistowska i II wojna światowa ==== Zajęcie Niemiec przez nazistów w 1933 roku oznaczało przełom w kulturze Berlina. Wielu intelektualistów i artystów, których przyciągnęła liberalna i postępowa metropolia, musiało uciekać, zostało uwięzionych przez nazistów lub w inny sposób uciszonych. Tętniąca życiem scena gejowska, która istniała mniej lub bardziej otwarcie pomimo przepisów zakazujących męskiego homoseksualizmu, została brutalnie stłumiona przez nazistów. Do 1933 roku Berlin wydawał się odległym światem od narastającego zagrożenia ze strony nazistów, wyłaniającego się z terenów wiejskich. Wydawało się niemal obcą inwazją, gdy naziści przejęli władzę i ustanowili swój brutalny reżim w Berlinie i pozostałych Niemczech. Naziści chcieli przekształcić Berlin w „światową stolicę Germanii”, ale wojna położyła kres tym planom. Zachowane budynki nazistowskie, takie jak Stadion Olimpijski (wzniesiony na igrzyska w 1936 roku) i terminal lotniska Tempelhof, powstały przed wojną i nie zawsze są z nimi kojarzone. Berlin został mocno i wielokrotnie uderzony serią bombardowań lotniczych podczas II wojny światowej, które zniszczyły znaczną część miasta. W ostatnich miesiącach wojny Berlin znajdował się w centrum jednej z najkrwawszych bitew wojny. Kilku radzieckich generałów ścigało się, by dotrzeć do Berlina jako pierwsi, ponieważ Stalin wierzył, że Amerykanie i Brytyjczycy również zamierzają go zdobyć. Wśród Niemców krążył wówczas „szeptany żart”, że wojna się skończy, gdy Volkssturm (starcy i nastolatkowie – ostatni „żołnierze” Hitlera) poprowadzą S-Bahn na front. Z tego okresu pochodzi ikoniczne zdjęcie radzieckiego żołnierza wznoszącego czerwoną flagę na Reichstagu, a na budynku Reichstagu nadal można znaleźć graffiti wykonane przez radzieckich żołnierzy w 1945 roku. Niektórzy zagraniczni turyści lubią pytać, gdzie znajduje się bunkier Führera, ale podobnie jak inne potencjalne „miejsca kultu nazizmu”, został on zrównany z ziemią przez aliantów i obecnie znajduje się tam parking. Topographie des Terrors („Topografia terroru”) w centrum Berlina to wystawa plenerowa, która przedstawia historię różnych urzędów nazistowskich w Berlinie, a także pokazuje, jakie okrucieństwa były tam przeprowadzane. === Zimna wojna i podział === Berlin został podzielony na cztery sektory zgodnie z porozumieniami jałtańskimi i poczdamskimi. Choć mocarstwa planowały wspólne administrowanie Berlinem i Niemcami, plan ten załamał się wraz z sowiecką blokadą sektorów zachodnich, a następnie z berlińskim mostem powietrznym. Berlin Zachodni musiał być zaopatrywany przez zachodnich aliantów drogą powietrzną. Most powietrzny, w tym zrzucanie małych paczek cukierków na prowizorycznych spadochronach, zjednał mieszkańcom Berlina Zachodniego sympatię zachodnich aliantów i ostatecznie zmusił Sowietów do zakończenia blokady. Pomimo nazwy „bombowiec rodzynkowy”, najpowszechniejszym towarem w tonażu netto był węgiel. Ponieważ sektory zostały odcięte od linii energetycznych okupowanych przez Sowietów, samoloty przetransportowały również całą elektrownię, a następnie paliwo do niej, ale większość węgla była wykorzystywana do ogrzewania domów prywatnych. Berlin Zachodni stał się później częścią Niemiec Zachodnich, choć nie z nazwy: wysyłał do Bundestagu delegatów bez prawa głosu, nominowanych przez parlament Berlina, a nie wybieranych przez lud; podobnie wszystkie ustawy federalne musiały zostać zatwierdzone przez parlament Berlina, co zazwyczaj odbywało się bez rzeczywistego głosowania czy dyskusji. Berlin pozostał ostatnim otwartym przejściem granicznym na coraz bardziej zmilitaryzowanej i hermetycznej granicy „wewnątrznieniemieckiej”. 13 sierpnia 1961 roku władze NRD zamknęły granicę zaledwie kilka tygodni po tym, jak przywódca NRD Walter Ulbricht powiedział na konferencji prasowej: „Nikt nie ma zamiaru budować muru”. W kolejnych latach granica była coraz bardziej umacniana kolejnymi murami. Betonowy Mur Berliński wkrótce pokrył się graffiti po zachodniej stronie. Strona ta znajdowała się w Berlinie Wschodnim, ale ani władze NRD, ani RFN nie chciały ani nie były w stanie go pilnować. Podczas gdy na zachodzie podejmowano wysiłki w celu zachowania historycznych budynków, które przetrwały bombardowania alianckie, NRD zburzyła budynki, które mogły zostać uratowane. Zamek Stadtschloss uznano za pozostałość feudalizmu i zastąpiono go Palast der Republik, w którym mieścił się parlament NRD. Został on zburzony po 1990 roku ze względu na skojarzenia polityczne i zawartość azbestu. W 2020 roku w tym samym miejscu otwarto nowy Stadtschloss, mieszczący Forum Humboldta. Odbudowa feudalnego pomnika w miejscu najsłynniejszego, reprezentacyjnego budynku Niemiec Wschodnich była postrzegana jako wątpliwa deklaracja polityczna i budziła kontrowersje ze względu na kontrowersyjny sposób pozyskania wielu eksponatów w epoce kolonialnej. Podział doprowadził również do wyjątkowego rozwoju sytuacji, zwłaszcza w zachodniej części Niemiec. Berlin Zachodni nigdy prawnie nie należał do Republiki Federalnej Niemiec, mimo że „dobrowolnie” stosował większość zachodnioniemieckich praw. Zakaz wstępowania do wojska sprawił, że stało się miejscem ucieczki wielu studentów, radykałów i osób pragnących uniknąć poboru. Bunty studenckie w latach 1967–1968 miały miejsce głównie tutaj. To właśnie tutaj młody Benno Ohnesorg został postrzelony podczas protestu przeciwko szachowi Iranu w 1967 roku. To zmobilizowało ruch sprzeciwiający się dalszej obecności elit nazistowskich, wojnie w Wietnamie i kilku – domniemanym lub rzeczywistym – wadom wrodzonym młodej Niemieckiej Republiki Federalnej. Ruch ten, retrospektywnie nazywany die 68er („68ers”), był najbardziej widoczny w Berlinie. Jego przywódca, Rudi Dutschke, był wschodnioniemieckim emigrantem z Brandenburgii. W tamtych czasach Kreuzberg, którego część była otoczona murem z trzech stron, stał się siedliskiem lewicowego aktywizmu. Dochodziło do częstych starć z policją, które powtarzały się sporadycznie od czasu zjednoczenia. Podczas podziału artyści tacy jak David Bowie przyjeżdżali do Berlina w poszukiwaniu inspiracji. Przystanek przy symbolicznych miejscach podziału stał się nieodłącznym elementem zagranicznych wizyt państwowych w mieście. Ronald Reagan słynnie stanął przed Bramą Brandenburską, do której dostęp uniemożliwiał mur, i powiedział: „Panie Gorbaczow, otwórz tę bramę; panie Gorbaczow, zburz ten mur”. Ludzie znudzeni sytuacją w Niemczech Wschodnich – i zachęceni polityką Gorbaczowa, polegającą na głasnosti i pierestrojce – w 1989 roku coraz liczniej wyszli na ulice. W październiku 1989 roku na Alexanderplatz odbyła się wielka demonstracja. 9 listopada 1989 roku rzecznik prasowy NRD, Günter Schabowski, odczytał na głos nowy dekret o otwarciu granicy podczas pierwszej w historii NRD konferencji prasowej na żywo. Na pytanie o termin jego wejścia w życie, odpowiedział: „sofort, unverzüglich” (tj. natychmiast). Chociaż autorzy nowego dekretu nie planowali jego natychmiastowego wejścia w życie, Schabowski został pominięty w kwestii tego kluczowego szczegółu. Ta wpadka doprowadziła do tego, że ludzie tłumnie zgromadzili się na posterunku granicznym, przekonani, że mur berliński upadł. Przeciążeni strażnicy nie mieli innego wyjścia, jak tylko otworzyć granicę, a ten dzień przeszedł do historii jako „upadek muru berlińskiego”. Mur został zburzony w ciągu kolejnych dni i tygodni. Wydarzenia zaczęły toczyć się dynamicznie i po wyborach, które wyłoniły zdecydowaną większość opowiadającą się za zjednoczeniem, Niemcy Wschodnie przyłączyły się do Niemiec Zachodnich 3 października 1990 roku, zaledwie kilka dni przed przypadającą w 1998 roku 41. rocznicą powstania NRD. Berlin stał się stolicą zjednoczonych Niemiec, a większość instytucji rządowych przeniosła się tam w 1998 roku. ==== Historia od zjednoczenia ==== Pomimo niemal całkowitego braku przemysłu (to, co przetrwało wojnę, opuściło Berlin Zachodni lub zostało znacjonalizowane w Berlinie Wschodnim i w większości zbankrutowało w latach 1989/90), Berlin jest główną atrakcją dla imigrantów, zwłaszcza młodych i dobrze wykształconych. W przeciwieństwie do praktycznie wszystkich głównych stolic, Berlin jest nieco uboższy niż średnia krajowa, a zatem w okresie powojennym czynsze i koszty utrzymania były stosunkowo przystępne, aczkolwiek z gwałtownym trendem wzrostowym, który dogonił konkurentów w latach 20. XXI wieku. To wszystko sprawiło, że Berlin stał się jednym z centrów fenomenu startupów. „Kwestia czynszu” zdominowała berlińską politykę w latach 20. XXI wieku, wraz z uchwaleniem przez Trybunał Konstytucyjny berlińskiej ustawy o kontroli czynszów, argumentując, że rząd krajowy nie ma takich uprawnień (ma je tylko rząd federalny), oraz z trwającym plebiscytem, ​​który miał na celu wywłaszczenie dużych prywatnych firm zajmujących się nieruchomościami, które w neoliberalnych latach 2000. po taniości wykupiły znaczną część berlińskich zasobów mieszkaniowych. Choć mur runął dłużej niż kiedykolwiek stał, a niektóre blizny po podziale goiły się zaledwie przez tygodnie lub miesiące, wciąż widoczne są ślady dawnej granicy. Niektóre z nich wydają się niegroźne, jak brak tramwajów na Dzikim Zachodzie czy kolor latarni ulicznych, ale niektóre zostały celowo zachowane, aby przypominać mieszkańcom i turystom o tym okresie w historii. Po zjednoczeniu nastąpił ikonoklazm wszystkiego, co związane z NRD. Choć wiele rzeczy (zwłaszcza pomniki żołnierzy radzieckich) zostało zachowanych, najbardziej widoczną ofiarą dążenia do zburzenia wszelkich reliktów komunistycznego rządu był Palast der Republik. Został on zburzony częściowo z powodu skażenia azbestem, ale także po to, by przywrócić dawny pruski Stadtschloss, który został zburzony, by zrobić miejsce dla reorganizacji miasta w NRD. === Klimat === Berlin leży w strefie przejściowej między klimatem umiarkowanym oceanicznym a kontynentalnym, co oznacza ciepłe lata i mroźne zimy. Zimą temperatury w nocy zazwyczaj spadają poniżej zera, a opady śniegu są regularne, choć rzadko zalegają one dłużej niż kilka dni. Lata są zazwyczaj przyjemne, z temperaturami w ciągu dnia oscylującymi w okolicach 20°C, a w nocy powyżej 10°C. Berlin jest dość wietrznym miastem, choć zdecydowanie nie tak wietrznym jak nadmorskie miasta, takie jak Hamburg czy Lubeka. Kurtka wiatroszczelna jest szczególnie polecana jesienią i wiosną. === Ludzie === Jako miasto, które w ciągu zaledwie dwóch stuleci rozrosło się z kilku mniejszych miasteczek na zadupiu Europy do trzeciego co do wielkości miasta na świecie, Berlin zawsze był miejscem, w którym bycie „skądś” było regułą, a nie wyjątkiem. W czasach NRD Berlin Wschodni przyciągał wielu mieszkańców wsi i innych miast, ponieważ nowe mieszkania powstawały tam w szybszym tempie, aby złagodzić niedobór mieszkań. Co więcej, berlińczycy często cieszyli się nieco pełniejszymi półkami i krótszymi kolejkami w supermarketach niż inni mieszkańcy Niemiec Wschodnich. Na Zachodzie niektórzy opuszczali Berlin z powodu jego izolacji, a inni przyjeżdżali ze względu na zwolnienie z obowiązku służby wojskowej. Od zjednoczenia kosmopolityczna atmosfera Berlina doprowadziła do powszechnej imigracji. Społeczność żydowska w Berlinie rozrastała się dzięki imigracji z byłego Związku Radzieckiego, a także dlatego, że niektórzy młodzi Izraelczycy postrzegali Berlin jako miejsce o wysokiej jakości życia. W latach 2010-2019 miasto przyjęło dziesiątki tysięcy uchodźców z Syrii, a obecnie dzielnica Neukölln znana jest z przewagi imigrantów arabskich i tureckich. Dziś Berlin przyciąga ludzi z Niemiec i całego świata. W Berlinie można spotkać przedstawicieli wszystkich grup etnicznych, wyznań i narodowości, co oznacza, że ​​miasto jest w stanie nieustannie się zmieniać, ale rodowity berlińczyk to rzadkość poza niektórymi peryferyjnymi dzielnicami. W dzisiejszych czasach konflikty między mieszkańcami Wschodu i Zachodu często zastępują żarty o Szwabach, którzy słyną z oszczędności, sztywniactwa i słyszalnego dialektu. Wielu Szwabów przybyło do dzielnic takich jak Prenzlauer Berg, a powitanie nie zawsze było ciepłe. Nie ma jednak wątpliwości, że często ci, którzy najgłośniej narzekają na „Szwabów” lub gentryfikację, sami są stosunkowo niedawnymi przybyszami. Berlińczycy słyną z pewnego rodzaju „humoru”, który może zostać odebrany jako zwykła niegrzeczność przez osoby do niego nieprzyzwyczajone. Stereotypowy berlińczyk ma opinię nieuprzejmego i bezpośredniego, nawet wśród Niemców, którzy generalnie nie widzą sensu w uprzejmościach i pogawędkach. Berlińczycy często narzekają na rzekomą lub rzeczywistą niekompetencję rządu, czego dowodem jest wszystko – od śmieci na ulicach i opóźnionych autobusów, po problemy związane z budową nowego lotniska czy niedobory kadrowe w administracji publicznej. Jednak zazwyczaj nie jest to postrzegane przychylnie, gdy do skarg dołączają się przyjezdni. Berlin jest również miastem wyjątkowo niereligijnym, w którym tylko około jedna czwarta ludności należy do Kościoła protestanckiego lub katolickiego, co jest brane pod uwagę ze względów podatkowych. Media – zwłaszcza te o konserwatywnym nastawieniu lub działające w przeważająco katolickich południowych Niemczech – zaczęły w związku z tym nazywać Berlin „stolicą ateistów”. Niemniej jednak Berlin ma również liczną populację muzułmańską i można w nim spotkać osoby wyznające każdą religię. === Dzikie zwierzęta === Choć Berlin tradycyjnie kojarzy się z niedźwiedziami, raczej nie zobaczysz żadnego z nich na ulicach. Berlin słynie jednak również z lisów, które nocą można zobaczyć nie tylko w parkach, ale także na cichych ulicach stosunkowo zabudowanych, centralnie położonych dzielnic. Można tu również podziwiać bogactwo ptactwa, zwłaszcza w rozległym Tiergarten, gdzie wiosną i latem można usłyszeć kosy, słowiki, rudziki, szczygły, pokrzewki i wiele innych ptaków śpiewających. === Gospodarka === W latach 1871–1940 Berlin był centrum dużych niemieckich przedsiębiorstw przemysłowych i siedzibą administracyjną wielu firm z różnych branż. Jednak wkrótce po zakończeniu II wojny światowej wiele z tych firm przeniosło się na południe lub zachód, zbankrutowało lub zostało znacjonalizowanych w NRD. W rezultacie Berlin stał się ośrodkiem badań, a nie produkcji. Berlin Zachodni korzystał ze specjalnych dotacji na produkty przemysłowe „wyprodukowane w Berlinie” podczas rozbiorów, ale zazwyczaj były to produkty, których produkcja w Berlinie była minimalna, aby skorzystać z dotacji. Prawie wszystkie te programy zakończyły się z chwilą zakończenia dotacji po zjednoczeniu. Chociaż niektóre siedziby firm przeniosły się do Berlina po zjednoczeniu w 1990 roku, dominacja stolicy w niemieckiej gospodarce jest znacznie mniej wyraźna niż w większości innych krajów europejskich. Pomimo ożywienia gospodarczego wynikającego z powrotu stolicy do Berlina, stopa bezrobocia w Berlinie wzrosła o ponad 10% w latach 2000–2010. Berlin jest dziś znany w Niemczech jako centrum kreatywnych gałęzi przemysłu, takich jak wzornictwo i wszelkiego rodzaju sztuki; w niektórych kawiarniach można spotkać wiele osób pracujących z notebookami. Od zjednoczenia Niemiec niektóre firmy otwierają swoje siedziby w Berlinie, ale w wielu przypadkach istnieją one głównie po to, by mieć „reprezentacyjny” adres na papierze firmowym, a znaczna część administracji, nie mówiąc już o rozwoju czy produkcji, nadal odbywa się poza Berlinem. Wielu berlińczyków liczy, że będzie to znak zmiany trendu. Założony w Berlinie konglomerat przemysłowy Siemens ponownie przenosi się do swojego „Siemensstadt” z lat 20. XX wieku w latach 20. XXI wieku, aby stworzyć stolicę dla badań, administracji i produkcji. === Orientaja === Ponieważ Berlin wyrósł z kilku różnych miast i wsi, nie ma jednego centrum per se, lecz kilka, co może nieco utrudniać orientację. Apokryficzne przysłowie o układzie ulic Waszyngtonu, który ma zmylić armie inwazyjne, mogłoby odnosić się również do Berlina, gdyby został zaprojektowany przez kogokolwiek w jakimkolwiek celu. Ulice Berlina są zagmatwane i pozbawione logiki, co wynika z rozwoju miasta i dziesięcioleci podziałów. Kierunki geograficzne są mało przydatne: prawie nic nie jest ułożone prosto ze wschodu na zachód ani z północy na południe, nawet dawna granica. Dlatego tabliczki z nazwami ulic zazwyczaj zawierają nazwy dzielnic, a czasem lokalne punkty orientacyjne. W całym mieście mogą znajdować się różne ulice o tej samej nazwie. Na przykład, istnieją co najmniej trzy ulice o nazwie „Potsdamer Straße”: jedna w Lichtenrade, jedna w Zehlendorf i jedna w Giesendorf. Nie jest to niczym niezwykłym w Berlinie, po części dlatego, że był to zbiór oddzielnych miast i wsi. Niektóre z bardziej popularnych nazw zostały od tego czasu zmienione, ale zdecydowanie nie wszystkie. Warto zawsze pamiętać, do której dzielnicy się jedzie. Niemieckie kody pocztowe są dość precyzyjne i zazwyczaj ta sama nazwa ulicy nie powinna pojawiać się dwa razy w tym samym kodzie, dlatego staraj się używać pełnego adresu z kodem pocztowym i/lub dzielnicą. Taksówkarze muszą w jakiś sposób (i zazwyczaj znają) większość tych dziwnych i powtarzających się nazw ulic. Jak żartował urodzony w Stambule komik Serdar Somuncu, odnosząc się do licznych taksówkarzy pochodzenia tureckiego: „Niemiec nie pojechałby do Stambułu, żeby zostać taksówkarzem, a jednak niezliczeni tureccy taksówkarze codziennie dowożą ludzi na jedną z trzydziestu ulic Goethe Straßen w Berlinie”. Numery domów niekoniecznie wszędzie biegną w tym samym kierunku (w górę lub w dół). Na wielu ulicach numery rosną po jednej stronie i maleją po drugiej. Aby się nie zgubić, warto najpierw sprawdzić schemat numeracji: nazwę ulicy można znaleźć na niemal każdym rogu. Zazwyczaj ten sam znak wskazuje zakres numerów domów w danym segmencie. Berlińskie metro i S-Bahn noszą ślady dziesięcioleci podziałów i braku funduszy po zjednoczeniu. Powstały jako zbiór linii o różnych rozstawach torów, budowanych przez prywatne firmy i wówczas niezależne miasta. Trasy są oznaczone numerem i nazwą ich punktu końcowego, więc warto je zapamiętać, aby nie przejechać wielu kilometrów w złym kierunku. Przydatna jest dobra mapa transportu publicznego, a wiele instytucji rozdaje plany miast z zaznaczonymi przystankami kolei miejskiej. Metro, S-Bahn, a na wschodzie Niemiec również Straßenbahn (tramwaj) to nadal dobry sposób na poruszanie się po mieście. Autobusy są również czyste, niezawodne i stosunkowo szybkie. === Przeczytaj i obejrzyj === Berlin prawdopodobnie osiągnął swój szczyt kulturalny w latach 20. XX wieku, choć od tego czasu wielu artystów czerpało inspirację z tych podzielonych lat. Oto kilka książek i filmów, które przybliżą Wam Berlin: Berlin Alexanderplatz (Alfred Döblin, 1929) ukazuje Berlin swoich czasów. Najsłynniejszą z trzech jego ekranizacji jest 15,5-godzinny film Fassbindera. Remake luźno oparty na powieści ukazał się w 2020 roku. Emil i detektywi (Erich Kästner, 1929) to najsłynniejsza książka, której akcja rozgrywa się w Berlinie. Emil, naiwny chłopak ze wsi, zostaje okradziony przez przestępcę. Chłopcu pomaga banda sprytnych berlińskich dzieciaków, które samodzielnie rozwiązują sprawę. Istnieje kilka wersji filmowych tej historii, nakręconych w latach 1931–2001. Kabaret to prawdopodobnie dzieło, które zdefiniowało obraz Republiki Weimarskiej w świecie anglojęzycznym. Film oparty jest na książce Christophera Isherwooda z 1939 roku pt. Żegnaj Berlinie (Goodbye to Berlin), homoseksualnego mężczyzny, opowiadającej o życiu nocnym przedwojennego Berlina, hedonistycznym świecie ignorującym nadchodzącą katastrofę. Wir Kinder vom Bahnhof Zoo to autobiografia z 1978 roku napisana przez „Christiane F.” o uzależnionej od narkotyków dziecięcej prostytutce w Berlinie Zachodnim. Muzykę do filmu z 1981 roku nagrał David Bowie. Biegnij Lola, biegnij (niem. Lola rennt) to film z 1998 roku o drobnym przestępcy i jego dziewczynie, Loli. Jego szalona narracja przedstawia trzy różne wersje tej samej historii, w zależności od decyzji Loli. Był to jeden z największych sukcesów niemieckiego kina po zjednoczeniu. Good Bye, Lenin! to film z 2003 roku, którego akcja rozgrywa się w Berlinie Wschodnim w okresie transformacji ustrojowej w latach 1989–1990. Fabuła filmu koncentruje się na bohaterze, który stara się zapewnić, że jego matka, która zapadła w śpiączkę na krótko przed upadkiem muru berlińskiego i wybudziła się wkrótce potem, nie zda sobie sprawy, że NRD już nie istnieje. Kroniki kangura (Marc-Uwe Kling, 2009–2014). „Młody artysta” opowiada historię swojego życia z komunistycznym współlokatorem kangurem; obaj oddają się wybrykom, często o zabarwieniu politycznym, filozofując na temat niesprawiedliwości kapitalizmu i tego, jak współczesne społeczeństwo prowadzi do lenistwa. Jego komedia obserwacyjna jest trafiona w dziesiątkę. Film oparty na książkach ukazał się w 2020 roku. Victoria, film z 2015 roku o jednej nocy w Berlinie, nakręcony w jednym 140-minutowym ujęciu bez cięć. Hiszpański student w Berlinie wpada na gang, który jest znacznie mniej wyrafinowany, ale ma w sobie surowy urok. Nieumyślnie wplątuje się w działalność przestępczą, nadając filmowi cechy thrillera i filmu drogi, rozgrywającego się w różnych częściach miasta. Babylon Berlin (2017–nadal) – popularny serial telewizyjny o przestępczości, życiu nocnym, półświatku, narkotykach i konflikcie politycznym w Berlinie lat 20. XX wieku, luźno oparty na serii powieści kryminalnych. === Muzyka === Istnieje niezliczona ilość muzycznych hołdów dla Berlina, z których wiele wychwala niedoskonałości charakterystyczne dla tego miasta. Oto tylko niewielki wybór: piosenka operetkowa Paula Linckego Berliner Luft (1904) Berlin, dein Gesicht hat Sommersprossen Hildegard Knef (1966) Rauch-Haus-Song (1972) lewicowego zespołu rockowego Ton Steine ​​Scherben, która stała się hymnem sceny squatterskiej i była coverowana przez kilka zespołów punkowych David Bowie i Iggy Pop mieszkali w Berlinie Zachodnim pod koniec lat 70. Albumy Bowiego Low, Heroes i Lodger są zatem znane jako „Trylogia Berlińska”. Utwory, które wyraźnie opowiadają o Berlinie, to między innymi The Passenger Iggy'ego (1977) i nostalgiczny Where are we now? Bowiego. (2013) Wir stehn auf Berlin (1980) zespołu Ideal z Neue Deutsche Welle Rap Sido Mein Block (2004) o życiu w Märkisches Viertel, zaniedbanym osiedlu z płytą fundamentową Dickes B (2001) zespołu reggae/dancehall Seeed oraz Schwarz zu blau (2009) Petera Foxa, członka Seeed Berlin jest centrum muzyki elektronicznej wszelkiego rodzaju, a jego legendarna scena klubowa przyciąga ludzi z całego świata. Film Berlin Calling, z muzyką Paula i Fritza Kalkbrennerów (ten pierwszy również gra główną rolę), to celebracja tej części berlińskiej kultury. == Język == Oznakowanie i automatyczne komunikaty są często dostępne w języku angielskim a czasami również francuskim i hiszpańskim, a także niemieckim. Zaskakująco wiele osób mówi jednak słabo lub wcale po angielsku, zwłaszcza wśród osób starszych i osób dorastających na Wschodzie, gdzie rosyjski był nauczany w szkołach. Nie powstrzymuje ich to jednak przed próbą rozmowy z Tobą po angielsku, jeśli zauważą akcent lub łamany niemiecki. Wiele nazw miejscowości może być nieco kłopotliwych nawet dla biegle mówiących po niemiecku, ponieważ mają one słowiańskie pochodzenie. Powszechnie stosowana końcówka -ow jest wymawiana jak /o:/, jak długie niemieckie „o”. Wypowiedzenie „Pankoff” lub „Rudoff” oznacza, że ​​jesteś przyjezdnym i może stać się obiektem żartów. Od osób pracujących w transporcie publicznym i sektorze turystycznym oczekuje się obecnie przynajmniej podstawowej znajomości języka angielskiego, ale niekoniecznie mają cierpliwość do ciągłego tłumaczenia turystom tych samych rzeczy, nawet jeśli jest to ich praca. Wspomniana wcześniej berlińska nieuprzejmość/„humor” może się ujawnić w kontaktach z turystami. Imigracja i program Erasmus oznaczają, że w Berlinie powszechnie używa się kilku innych języków. W szczególności w Berlinie mieszka około 200 000 osób pochodzenia tureckiego, głównie w dzielnicach zachodnich. Nie należy jednak zakładać, że ktoś mówi dobrze po turecku (lub w ogóle) tylko dlatego, że ma tureckie nazwisko. Studenci zagraniczni pochodzą z całej Europy, ale szczególnie liczni są hiszpańskojęzyczni, greckojęzyczni i włoskojęzyczni. Ponieważ wielu studentów w Berlinie to studenci programu Erasmus lub osoby, które przebywały za granicą, można zasadnie oczekiwać, że studenci władają co najmniej znośnym angielskim, a często także innym językiem europejskim. Dialektem berlińskim (Berlinerisch) nadal posługuje się wiele osób, szczególnie w dzielnicach peryferyjnych i sąsiedniej Brandenburgii. Dialekt jest zazwyczaj bardziej wyrazisty na wschodzie, a niektóre słowa są prawie całkowicie nieznane nawet w Berlinie Zachodnim. Oto kilka słów używanych w dialekcie berlińskim: Schrippe: bułka Stulle: kanapka Broiler: grillowany kurczak (mieszkańcy Niemiec Zachodnich i byłego Berlina Zachodniego prawdopodobnie tego nie zrozumieją; zamiast tego mówią Grillhähnchen) == Dojazd == === Samolotem === 1 Międzynarodowy Port Lotniczy Berlin Brandenburg (IATA: BER) rozpoczął działalność 31 października 2020 na terenie zamkniętego lotniska Schönefeld. Lotnisko w Berlinie nie ma „macierzystego przewoźnika” i nie jest węzłem komunikacyjnym żadnej linii lotniczej, ale dysponuje dość rozbudowaną siatką połączeń europejskich obsługiwanych przez Easyjet, Ryanair, Eurowings i wielu tradycyjnych przewoźników, sporą liczbą śródziemnomorskich „słonecznych” destynacji (wiele z nich sezonowych), ale tylko kilkoma połączeniami transatlantyckimi. Możesz również rozważyć przelot na duże niemieckie lotniska: Hamburg (IATA: HAM), Frankfurt (IATA: FRA) lub Hanower (IATA: HAJ). Stamtąd możesz dojechać do Berlina pociągiem lub autobusem międzymiastowym. Pobliskie lotniska: Lipsk (IATA: LEJ), Drezno (IATA: DRS) i Szczecin (IATA: SZZ) oferują mniej regularnych lotów, ale być może uda Ci się znaleźć stamtąd tani lot do Europy. ==== Dojazd z lotniska do centrum Berlina ==== ==== Pociągiem ==== 2 Stacja kolejowa znajduje się w podziemiach Terminala 1; Terminal 2 jest oddalony o krótki spacer. Znajduje się w strefie biletowej C, więc upewnij się, że masz bilet ABC (4,70 euro). Bilet AB jest nieważny i grozi Ci mandat w wysokości 60 euro. Zakup biletu w pociągu nie jest możliwy, ale na lotnisku znajduje się wiele automatów biletowych. Jeśli jest kolejka, poszukaj innego. Peronów jest 6: 2 dla S-Bahn i 4 dla pociągów regionalnych. Aby szybko dostać się do centrum miasta, skorzystaj z pociągów regionalnych FEX, RE8, RE17 lub RB23. (Linie RB22 i RB24 obsługują Ostkreuz, ale omijają centrum). W godzinach szczytu pociągi odjeżdżają co około 15 minut, a podróż trwa około 45 minut. Linia jest wolniejsza, ale przydatna w razie utrudnień. Regularnie kursują również pociągi IC na trasie Drezno – Berlin – Rostock. ==== Autobusem ==== Autobusy lokalne nie kursują bezpośrednio do centrum miasta. Zamiast tego linia X7 łączy lotnisko ze stacją Rudow. O ile cel podróży nie znajduje się na dalekim południu miasta (lub nie ma strajku DB), prawdopodobnie nie skorzystasz z tej linii. Flixbus oferuje dalekobieżne połączenia autobusowe do Drezna i Szczecina. ==== Samochodem ==== Jeśli chcesz dojechać z lotniska, skorzystaj z drogi i kieruj się znakami. Ruch uliczny w Berlinie staje się coraz większym problemem, więc zastanów się dwa razy, zanim skorzystasz z samochodu. Taksówka powinna kosztować 60-70 euro, a postój taksówek jest dobrze obsługiwany. === Pociągiem === Wikivoyage ma przewodnik po Koleją po Niemczech Dworzec centralny 3 Hauptbahnhof (Dworzec Główny) wraz z 4 Südkreuz (dawniej Papestraße) i 5 Ostbahnhof (Dworzec Wschodni) — plus mniejsze 6 Gesundbrunnen na północy i 7 Spandau na zachodzie — tworzą kręgosłup wszystkich połączeń. Wszystkie są połączone z S-Bahn lub U-Bahn. Wszystkie pociągi zatrzymują się na Dworcu Głównym i drugim dużym węźle (w zależności od trasy). Pociągi regionalne zatrzymują się na kilku stacjach w Berlinie, prawie wszystkie również na Dworcu Głównym i wszystkie zatrzymują się co najmniej na jednym dużym węźle dalekobieżnym. Dworzec Główny znajduje się pomiędzy stacjami S-Bahn Friedrichstraße i Bellevue. Jest to imponujące dzieło architektury z wieloma sklepami, z których większość jest otwarta w niedziele. Biorąc pod uwagę jego rozmiar, odległości między peronami są zaskakująco krótkie. Staraj się jednak unikać ciasnych przesiadek, ponieważ wielopoziomowy układ może początkowo wydawać się mylący, a Berlin Hauptbahnhof to dobre miejsce na spędzenie co najmniej pół godziny. Nowy „Hauptbahnhof” może być oznaczony na starszych mapach jako „Lehrter Bahnhof”. łączy Dworzec Główny z Alexanderplatz i miejscami docelowymi położonymi dalej na wschód (starsze przewodniki mogą podawać zamiast tego linię U55, która została włączona do wydłużonej linii w 2020 roku). Dworzec obsługują cztery linie S-Bahn (, , , ), a także trzy linie tramwajowe (M5, M8, M10). Linie tramwajowe obsługują Dworzec Główny jadąc od strony wschodniej, a M10 biegnie również na zachód do Moabit (U Turmstraße). M10 jest szczególnie znany jako „tramwaj imprezowy” ze względu na swoją trasę obsługującą wiele klubów nocnych i był tematem wielu artykułów prasowych. Oprócz tych opcji transportu, zorientowanych głównie na wschód-zachód, w budowie jest nowa linia S-Bahn, roboczo nazywana „S21”, która będzie stanowić kolejny szlak północ-południe, przebiegający przez Dworzec Główny (Hauptbahnhof). Podczas podziału Berlin posiadał dwa główne dworce kolejowe: 8 Zoologischer Garten (w praktyce powszechnie nazywany Dworcem Zoo lub po prostu Zoo) na zachodzie oraz Ostbahnhof na wschodzie. Ten ostatni w latach 1987-1998 nosił nazwę „Hauptbahnhof”. Od momentu otwarcia Dworca Głównego większość linii ICE i międzynarodowych nie zatrzymuje się już na dworcu Zoologischer Garten, chociaż regionalne pociągi DB i S+U-Bahn nadal się tam zatrzymują. Berlin obsługiwany jest przez wszystkie rodzaje pociągów oferowanych przez Deutsche Bahn (DB), w tym szybkie ICE, nieco wolniejsze IC oraz EuroCity (EC) obsługiwane przez DB i inne europejskie firmy kolejowe. Połączenia z resztą Niemiec są doskonałe, a do większości krajów Europy można dotrzeć z jedną lub dwiema przesiadkami. Choć połączenia kolejowe do Berlina ucierpiały podczas rozbiorów, po zjednoczeniu stały się priorytetem federalnym i dziś Berlin posiada szybkie połączenia kolejowe na zachód i południe. Pociągi jadące na północ i wschód są nadal nieco wolniejsze. Na przykład linia do Drezna jest dziś wolniejsza niż w latach 30. XX wieku, kiedy to trasę obsługiwały usprawnione pociągi parowe. Pociągi krajowe do Berlina obejmują pociągi ICE z Hamburga i Monachium przez Lipsk/Halle, Erfurt, Frankfurt i Norymbergę, przy czym najszybsze pociągi przyjeżdżają do Berlina w niecałe cztery godziny po odjeździe z Monachium, pociągi IC/EC z Drezna oraz kilka pociągów „regionalnych”, które mają więcej przystanków pośrednich i dłuższy czas podróży niż ICE. Berlin jest również przystankiem dla kilku pociągów „ICE Sprinter” – pociągów ICE z mniejszą liczbą lub brakiem przystanków pośrednich, mających na celu zachęcenie podróżnych biznesowych do przesiadania się z samolotów do pociągów oferujących krótszy czas podróży. Bezpośrednie połączenia międzynarodowe są bardziej ograniczone ze względu na wschodnie położenie Berlina w Niemczech. Od 2025 roku bezpośrednie pociągi dzienne kursują do Berlina z Amsterdamu, Paryża, Zurychu, Interlaken, Innsbrucka, Wiednia, Pragi, Bratysławy, Budapesztu, Warszawy i Krakowa. Berlin obsługiwany jest również przez prywatnego konkurenta DB: Flixtrain, spółkę zależną Flixbus. Obsługuje on pociągi ze Stuttgartu przez Wolfsburg, Frankfurt i inne przystanki, z Kolonii przez Bielefeld, Hanower i Wolfsburg, z Bazylei przez Frankfurt, a także na krótszych trasach z Drezna i Lipska z przystankiem w Wittenberdze. Oprócz dworca głównego (Hauptbahnhof), niektóre pociągi Flixtrain zatrzymują się na innych głównych dworcach kolejowych Berlina: Gesundbrunen, Ostbahnhof, Südkreuz i Spandau. Flixtrain nie akceptuje biletów DB i odwrotnie. Od 2025 roku sieć pociągów sypialnych przeżywa renesans, a Berlin jest jednym z jej centrów. Austriackie linie kolejowe ÖBB (pod nazwą Nightjet) kursują między Berlinem a Wiedniem, Grazem, Zurychem, Pragą, Budapesztem, Brukselą i Paryżem. Szwedzkie firmy SJ i Snälltåget obsługują nocne pociągi do/z Sztokholmu. Nowo powstały operator European Sleeper obsługuje połączenia Berlina z Amsterdamu, Brukseli i Pragi. === Autobusem === 9 Zentraler Omnibusbahnhof (ZOB) (Centralny Dworzec Autobusowy) (w Charlottenburg, Masurenallee). Zazwyczaj przyjeżdżają tu autobusy dalekobieżne. Liczne linie autobusowe kursują we wszystkich kierunkach, a przystanki metra (U-Bahn) (Theodor-Heuss-Platz lub Kaiserdamm; obie linii ) lub stacji S-Bahn (Messe Nord/ICC / i ) znajdują się 5 minut spacerem od stacji. Kieruj się oznakowaniem. Niektóre linie autobusowe zatrzymują się również w innych częściach Berlina, często w tym na Südkreuz i/lub na lotnisku. Przystanek autobusowy Sudkreuz znajduje się tuż przed dworcem kolejowym. Centralny dworzec autobusowy nie jest położony blisko niczego. Oferta handlowa jest ograniczona, a ceny tak wysokie, jak można by się spodziewać na stacji benzynowej. W latach 2016–2024 dworzec przechodził remont i rozbudowę, aby sprostać rosnącemu i zmieniającemu się zapotrzebowaniu – stacja działała przez cały czas trwania rozbudowy. Celem prac jest skrócenie średniego czasu postoju z pół godziny do 15 minut, co przyniesie korzyści również osobom przejeżdżającym przez dworzec lub przesiadającym się. Strona internetowa dworca autobusowego zawiera listę wszystkich odjazdów i przyjazdów, w tym nazwę firmy obsługującej połączenie, dzięki czemu jest to dobre miejsce do wyszukiwania aktualnych opcji podróży. Flixbus – największy gracz na rynku Ecolines RegioJet/Student Agency obsługująca głównie korytarz Hamburg – Berlin – Drezno – Praga === Samochodem === Berliner Ring , czyli „obwodnica stolicy”, rozciąga się na 30 km (19 mil) poza granice miasta i w rzeczywistości styka się z samym Berlinem tylko na północnym wschodzie. Została zbudowana w czasach NRD jako najdłuższa obwodnica na świecie, która miała kierować ruchem wokół Berlina Zachodniego, ale od tego czasu jej długość została przewyższona przez szóstą obwodnicę Pekinu, a po jej otwarciu – przez siódmą obwodnicę Pekinu. Mając 196 km (122 mile), jest ona o 8 km (5 mil) dłuższa niż M25 okrążająca Londyn, druga co do długości obwodnica w Europie. Poniższe autostrady (wymienione zgodnie z ruchem wskazówek zegara) łączą się z obwodnicą: ze Szczecina na Dreieck Schwanebeck z Frankfurtu nad Odrą/Warszawy na Dreieck Spreeau z Drezna/Pragi na Kreuz Schönefeld z Lipska/Monachium na Dreieck Potsdam z Hanoweru/Dortmundu na Dreieck Werder z Hamburga na Dreieck Havelland. Z obwodnicy w kierunku miasta prowadzą następujące autostrady: z północnego zachodu na Kreuz Oranienburg z północy na Dreieck Pankow z południowego wschodu na Schönefelder Kreuz z południowego zachodu na Dreieck Nuthetal. Istnieją również drogi dwujezdniowe: od północy i południa od północnego wschodu od wschodu i zachodu od południa. W Berlinie znajduje się bardzo zatłoczona wewnętrzna obwodnica (), która okrąża miasto od północy, zachodu i południa, bez północno-wschodniego odcinka. Jazda samochodem po Berlinie nie jest dla osób o słabych nerwach, ale da się nią jeździć, ponieważ są tu szerokie ulice i całkiem dobre warunki parkingowe – przynajmniej w większości części miasta. Samo istnienie budzi w Berlinie kontrowersje, a jej rozbudowa jeszcze większe. Od czasu do czasu na odbywają się demonstracje (zazwyczaj mające na celu ochronę transportu), które zamykają dla ruchu samochodowego. Berlin ma strefę niskiej emisji (Umweltzone), która obejmuje wszystkie obszary w obrębie pierścienia S-Bahn. Wszystkie pojazdy poruszające się w tej strefie (w tym pojazdy zagraniczne) są zobowiązane do posiadania zielonej naklejki ekologicznej (Feinstaubplakette). Istnieją wyjątki, np. dla samochodów zabytkowych, ale nie dla zagranicznych tablic rejestracyjnych. Naklejkę można zamówić on-line. === Drogą wodną === Berlin, położony około 200 km (120 mil) w głąb lądu, nie posiada portu morskiego. Najbliższym portem jest Rostock-Warnemünde, oddalony o 2,5-3 godziny jazdy pociągiem, choć wielu operatorów statków wycieczkowych nadal sprzedaje go jako „Berlin”, więc nie ma się czemu dziwić. Podobne odległości dzielą Berlin od portów morskich w Hamburgu i Szczecinie. Ten ostatni był „portem Berlina” do 1945 roku, ale zaniedbania w czasie zimnej wojny i nowo wytyczona granica niemiecko-polska praktycznie zerwały to połączenie. W latach 2010. i 2020. podejmowano jedynie powolne próby jego przywrócenia. Niektóre rejsy rzeczne rozpoczynają się lub kończą w Berlinie, wykorzystując Hawelę, Szprewę, a także niektóre kanały do ​​Pragi lub na Morze Bałtyckie. Chociaż rejsy rzeczne w tym regionie nie cieszą się tak dużą popularnością jak te po Renie czy Dunaju, to w pobliżu Berlina można znaleźć urokliwe tereny przyrodnicze (w tym Spreewald). Większość rejsów obejmuje zwiedzanie Berlina, ponieważ rzeka Sprewa przepływa w pobliżu wielu atrakcji turystycznych. === Rowerem === Trasa rowerowa Berlin-Kopenhaga o długości 700 km i trasa rowerowa Berlin-Uznam o długości 340 km kończą się w Berlinie. == Komunikacja == === Transportem publicznym === Ponieważ Berlin jest dużą metropolią z całkiem niezłą komunikacją publiczną, warto korzystać z autobusów, pociągów i tramwajów, kiedy tylko jest to możliwe, ponieważ obsługują one większość miasta i często stanowią najszybszy sposób dotarcia do celu. Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) podaje wszystkie ceny biletów na swojej stronie internetowej. Skorzystaj z ich planera tras po Berlinie (w języku angielskim), aby uzyskać doskonałe mapy i rozkłady jazdy metra, autobusów, pociągów lokalnych S-Bahn (RB i RE) oraz tramwajów, lub wydrukuj swój osobisty planer podróży. Planer trasy może również obliczyć najszybszą trasę „od drzwi do drzwi” do celu na dany dzień i godzinę. Planer trasy zakłada jednak raczej wolne tempo chodzenia. Może sugerować przejazd autobusem lub tramwajem na jednym przystanku, gdzie zdrowi dorośli będą szybciej chodzić. Planer pozwoli Ci wybrać jedną z trzech prędkości chodzenia, ale nawet najszybsza prędkość chodzenia nie jest zbyt szybka, jeśli nie masz bagażu. Chociaż BVG nie obsługuje S-Bahn ani pociągów lokalnych, są one uwzględnione na stronie internetowej i można z nich korzystać z tymi samymi biletami. Obsługa klienta BVG: ☏ +49 30 19449. Jeśli nie wiesz, jak dojechać lub wrócić do domu w nocy, zadzwoń pod numer obsługi klienta BVG. Większość stacji metra i niektóre stacje S-Bahn posiadają punkty obsługi klienta, z których możesz bezpośrednio skontaktować się z obsługą klienta. Niektóre linie autobusowe i tramwajowe BVG kursują 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. ==== Bilety ==== System transportu publicznego w Berlinie (U-Bahn, S-Bahn, autobus, tramwaj, kolej regionalna) korzysta ze wspólnego systemu biletowego opartego na strefach (strefa A, B i C). Przejazdy poza strefy A i B są mało prawdopodobne, z wyjątkiem podróży do Poczdamu lub na lotnisko (BER). Granicą między strefami A i B jest S-Bahn Ring (patrz poniżej). Strefa C obejmuje podróże do Poczdamu i w jego obrębie. Następujące bilety można wykorzystać na pojedyncze przejazdy: Bilet jednorazowy. Standardowy bilet jednorazowy. Jest ważny na wszystkie przejazdy w ciągu dwóch godzin od skasowania, w jednym kierunku, w obrębie odpowiednich stref taryfowych. Nie ma limitu przesiadek, ale przejazdy powrotne nie są dozwolone. Cena: Berlin AB 3,80 EUR (ulgowy 2,40 EUR); Berlin ABC 4,70 EUR (ulgowy 3,40 EUR). Bilet 4-przejazdowy ((4 Fahrten Karte)). Daje to 4 bilety jednorazowe w niższej cenie. Cena: Berlin AB 11,60 EUR (ulgowy 7,00 EUR). Krótki przejazd (Kurzstrecke). Na pojedynczy przejazd możesz kupić tani bilet Kurzstrecke za 2,60 EUR, ale jest on ważny tylko na 3 przystanki metra lub szybkiej kolei miejskiej (z przesiadkami) lub 6 przystanków autobusem lub tramwajem (bez przesiadek). Stacje objęte biletem krótkim są wskazane w rozkładach jazdy na przystankach autobusowych i tramwajowych. Dostępnych jest kilka opcji nieograniczonego podróżowania: Bilet 24-godzinny (24 Stunden Karte) – ważny przez 24 godziny od momentu skasowania, uprawniający do nieograniczonego podróżowania w określonych strefach (10,60 EUR dla strefy AB, 11,20 EUR dla strefy BC i 12,30 EUR dla strefy ABC od marca 2025) Bilet dzienny dla małych grup AB (Kleingruppen-Tageskarte). Bilet dzienny ważny dla maksymalnie pięciu osób. Dla grup trzyosobowych lub większych bilet ten jest tańszy niż pojedyncze bilety jednodniowe. Cena: Berlin AB 33,30 EUR, Berlin ABC 35,50 EUR (marzec 2025) Bilet 7-dniowy AB (7-Tagekarte). Bilet ważny przez siedem dni. Cena: Berlin AB 44,60 EUR, Berlin ABC 52,70 EUR (marzec 2025). Berlin CityTourCard. Bilet ważny na wszystkie środki transportu publicznego w Berlinie, Poczdamie i okolicach (w zależności od strefy) oraz karta zniżkowa na wiele atrakcji turystycznych; dostępny w kilku wersjach: 48-godzinny AB 22,90 EUR; 72-godzinny AB 34,50 EUR; 5-dniowy AB 47,00 EUR. Obowiązują dodatkowe opłaty, jeśli chcesz dojechać na lotnisko lub do Poczdamu (strefa ABC). W zestawie znajduje się składana ulotka z mapą centrum miasta i przeglądem sieci kolei miejskiej (S-Bahn) i metra (U-Bahn) w Berlinie. Można ją kupić w automatach biletowych i różnych punktach sprzedaży (na lotniskach w Berlinie, większych dworcach kolejowych, w hotelach lub online). Berlin WelcomeCard. Nielimitowane przejazdy wszystkimi środkami transportu publicznego w okresie ważności biletu; oszczędność do 50% na ponad 200 atrakcjach turystycznych i kulturalnych; podręczny przewodnik w formacie kieszonkowym z poradami i propozycjami wycieczek; Plan miasta Berlina i Poczdamu oraz plan sieci transportu publicznego. Można je kupić w różnych punktach sprzedaży (na lotniskach w Berlinie, większych dworcach kolejowych, w hotelach lub online). Dostępne są również bilety ważne tylko na strefy B i C, które mogą być potrzebne na jednorazowy przejazd na lotnisko z nieco oddalonych miejsc noclegowych. Istnieje tylko jeden sposób na zdobycie biletu ważnego tylko w strefie A: Deutsche Bahn oferuje „bilety miejskie” jako dodatek do swoich biletów dalekobieżnych, które w Berlinie są ważne tylko na jednorazowy przejazd w strefie A. Dzieci w wieku od 6 do 14 lat podróżują ulgowo. Dzieci poniżej 6 lat podróżują bezpłatnie. ==== Zakup biletów ==== Bilety można kupić na kilka sposobów. Po przybyciu na różne berlińskie lotniska, niektóre bilety można kupić w punkcie informacji turystycznej. Wszystkie bilety są dostępne w automatach na lotniskach, peronach metra (U-Bahn) i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn), a pasażerowie mogą również skorzystać z automatów DB na dworcach kolejowych dalekobieżnych i regionalnych. Dostępne są bilety w języku angielskim i innych językach europejskich (w tym polskim). Płatności dokonuje się głównie lokalnymi kartami bankowymi, monetami i banknotami. W razie potrzeby pomocy, większość większych dworców posiada stanowiska kasowe, w których można zadać pytania i kupić bilety. Autobusy przyjmują gotówkę i wydają resztę. Bilety można również kupić w hotelach. Bilety można również kupić za pomocą zagranicznej karty debetowej lub kredytowej (np. Visa i Mastercard) za pośrednictwem aplikacji mobilnej BVG i aplikacji DB Navigator (w menu należy wybrać Związki transportowe, a następnie VBB – Berlin i Brandenburgia i wybrać odpowiedni bilet). Należy jednak upewnić się, że urządzenie, w którym wgrano bilet, ma wystarczająco dużo baterii, aby wytrzymać całą podróż. W niektórych miejscach ludzie będą próbowali sprzedać używane bilety. Z biletem jednorazowym możesz jechać tylko w jedną stronę (sprawdź pieczątkę i zachowaj ostrożność, bo to może być chwyt kieszonkowca). Nie płać więcej niż połowę ceny. ==== Kasowanie biletów ==== Należy skasować bilet w kasowniku na peronach metra (U-Bahn) i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) lub w autobusie. Kasowniki są żółto-białe w U-Bahn i autobusach, a czerwone na peronach szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn). Kasowanie oznacza po prostu, że kasownik drukuje na bilecie znacznik czasu, wskazujący początek okresu ważności biletu. Alternatywnie, w pociągach regionalnych (patrz następny rozdział), konduktor może skasować bilet w pociągu, kasując znacznik czasu. Po skasowaniu biletu, który jest nadal ważny, nie trzeba go ponownie kasować przed każdym przejazdem. Kupując bilety za pośrednictwem aplikacji DB Navigator, pasażerowie mogą zdecydować się na skasowanie biletu natychmiast po zakupie, więc nie ma potrzeby wykonywania żadnych dodatkowych czynności w celu jego skasowania. Chociaż unikanie kupowania biletu może być kuszące ze względu na brak barier fizycznych, pociągi patrolują kontrolerzy w cywilu. Za brak ważnego biletu lub rozładowanie się baterii w urządzeniu, do którego włożono bilet, tuż przed lub w trakcie kontroli, grozi mandat w wysokości 60 euro. Kontrole biletów są prawdopodobnie częstsze niż w innych miastach, a kontrolerzy bardziej surowi. Nawet nie próbuj uciekać. Złapią cię i będą jeszcze bardziej wkurzeni. W niektórych przypadkach kontrolerzy nie wahają się użyć siły fizycznej, aby powstrzymać potencjalnych oszustów. Sprawy o unikanie opłat rzadko trafiają do sądu, chyba że dotyczą recydywistów. === Pociągiem === Jeśli chcesz szybko poruszać się po mieście, skorzystaj z S-Bahn. Ringbahn, który okrąża Berlin po okręgu (lub, jak mawiają lokalni politycy, „psią głową”), pozwala naprawdę szybko dostać się do innych części miasta. S-Bahn wywodzi się z linii kolejowej okrężnej („Ringbahn”) i magistrali wschód-zachód („Stadtbahn”), zbudowanych w XIX wieku w celu zapewnienia lepszego połączenia między stacjami końcowymi, które były wówczas punktami końcowymi praktycznie wszystkich dalekobieżnych połączeń kolejowych do Berlina (podobnie jak obecnie rozplanowuje się dworce kolejowe w Paryżu czy Londynie). Później były one czterotorowe, z dwoma torami zelektryfikowanymi dla S-Bahn (a później dwoma torami zelektryfikowanymi dla systemu głównego), a w latach 30. XX wieku dobudowano tunel północ-południe wyłącznie dla S-Bahn. Cztery przystanki, na których się przecinają, noszą nazwę (x-)kreuz (gdzie x oznacza kierunek główny), z wyjątkiem przystanku północnego, który oficjalnie nazywa się Bahnhof Gesundbrunnen, ale czasami nazywany jest „Nordkreuz”. Istnieją zatem Ostkreuz, Westkreuz, Südkreuz i Gesundbrunnen. S-Bahn był zaniedbywany na zachodzie przez większość okresu rozbioru Berlina (patrz infoboks, aby poznać powody), a niektóre linie, które zostały porzucone w tym okresie, nadal nie zostały odbudowane i być może nigdy nie zostaną. S-Bahn jest jednak rozbudowywany, a sieć jest teraz płynna: dawna granica jest prawie niezauważalna dla przeciętnego obserwatora. W centrum większość linii S-Bahn , , kursuje na trasie wschód-zachód między Ostkreuz i Westkreuz przez przystanki Warschauer Straße, Ostbahnhof, Jannowitzbrücke, Alexanderplatz, Hackescher Markt, Friedrichstraße, Hauptbahnhof, Bellevue, Tiergarten, Zoologischer Garten, Savignyplatz i Charlottenburg. Inne linie biegną po okręgu wokół miasta, w szczególności oraz , , i , a także połączenie północ-południe , , z Gesundbrunnen przez Friedrichstraße i Potsdamer Platz do Südkreuz lub Schöneberg. Pociągi regionalne (RB, RE) kursują tym samym połączeniem centralno-wschodnim, ale zatrzymują się tylko na stacjach Lichtenberg lub Karlshorst, Ostbahnhof, Alexanderplatz, Friedrichstraße, Hauptbahnhof, Zoologischer Garten, Charlottenburg i Spandau lub Wannsee, a także na innych liniach łączących północ-południe z Jungfernheide lub Gesundbrunnen przez Hauptbahnhof, Potsdamer Platz i Südkreuz do Lichterfelde-Ost. Pomiędzy stacjami w centrum miasta pociągi RB i RE kursują tylko dwa do trzech razy na godzinę w każdym kierunku, więc chociaż możesz dotrzeć do celu szybciej niż S-bahn, możesz musieć dłużej czekać na pociąg RB/RE. Pociągi dalekobieżne kursują głównie do Hauptbahnhof, często z jednym lub dwoma dodatkowymi przystankami na innych stacjach, a bilety lokalne zazwyczaj nie są ważne na podróże na tych odcinkach. === Metro === Metro berlińskie zostało otwarte w 1902 obecnie ma dziewięć linii. Łączna długość linii wynosi 144,2 km, a liczba stacji – 170. Berlińska kolej miejska (U-Bahn, powszechnie rozumiana jako skrót od Untergrundbahn – „kolej podziemna”) to sieć dziesięciu linii w całym mieście. Są one ponumerowane od 1 do 9 z prefiksem „U” (, , , , , , , , ). Sieć metra może wydawać się nieco mniej logiczna i wygodna w użyciu niż w innych stolicach europejskich, ponieważ burzliwa historia Berlina odcisnęła na niej swoje piętno, a wiele kluczowych lokalizacji pozostaje niepołączonych. Dlatego korzystanie z autobusów, tramwajów i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) jako uzupełnienia systemu metra jest prawdopodobnie niezbędne dla sprawnego przemieszczania się po Berlinie. Ponieważ jednak systemy te są w pełni zintegrowane (patrz wyżej), można to zrobić za pomocą tylko jednego biletu lub rodzaju biletu. Ogólnie rzecz biorąc, na wschodzie tramwaje są bardziej powszechne, podczas gdy na zachodzie w większym stopniu opierają się na U-Bahn, ale to powoli się zmienia od 1990 roku. Pomimo nazwy „odziemna”, około 20% sieci stanowią w rzeczywistości odcinki naziemne, przebiegające przez charakterystyczne wiadukty w całym mieście, co dodaje berlińskiemu krajobrazowi miejskiemu pewnego charakteru. Ten układ jest podobny do wielu starszych systemów metra, które obejmują odcinki nadziemne, a nawet naziemne, takie jak system hamburski czy linie M2/M6 w Paryżu. Jednak w przeciwieństwie do systemów kolei miejskiej czy berlińskich tramwajów, wszystkie części sieci mają swoje pierwszeństwo przejazdu, a metro nie posiada przejazdów kolejowych. Szczegółowe mapy znajdują się na każdej stacji metra i w pociągach. Stacje metra widać z daleka dzięki dużym, przyjaznym niebieskim znakom U. Wraz z S-Bahn (którą zarządza Deutsche Bahn i która działa głównie naziemnie), U-Bahn zapewnia niezwykle wydajną i szybką sieć transportową w całym Berlinie. W weekendy (od piątku do niedzieli) oraz w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku wszystkie linie metra (z wyjątkiem linii ) kursują całą noc, więc powrót z nocnych wypadów jest łatwy, zwłaszcza biorąc pod uwagę średnią godzinę rozpoczęcia większości „imprez” w Berlinie (od 23:00 do 1:00). W ciągu tygodnia metro i S-Bahn nie kursują w godzinach 1:00-04:30, ale tramwaje/autobusy metra i specjalne autobusy nocne (równoległe do linii metra) kursują co pół godziny w godzinach 00:30-04:30. Autobusy nocne, które zastępują linie metra, noszą nazwy od N-1 do N-9, od nazw swoich linii metra. Nie ma bramek obrotowych ograniczających dostęp do peronów stacji metra; w związku z tym fizycznie możliwe jest (choć nielegalne) korzystanie z nich bez biletu. W przypadku zatrzymania przez kontrolera biletów, zostaniesz ukarany grzywną w wysokości 60 euro (patrz sekcja „Kasowanie biletów” powyżej), więc nie warto ryzykować jazdy bez ważnego biletu. Jednak zazwyczaj nie ma problemu z przejściem przez perony metra, aby po prostu przejść na drugą stronę ulicy. W ciągu dnia pociągi metra nie kursują według rozkładu jazdy (a raczej rozkład jazdy jest wykorzystywany wewnętrznie przez BVG, ale można go sprawdzić, wyszukując odjazdy w aplikacji), ponieważ odstępy między odjazdami są na tyle krótkie, że można rozróżnić, czy pociąg odjeżdża o 8:45 trzy minuty, czy o 8:50 dwie minuty wcześniej. Prawie wszystkie stacje metra i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) są teraz wyposażone w elektroniczne tablice, które wyświetlają przewidywany przyjazd następnego pociągu (i jego kierunek) na podstawie czujników umieszczonych wzdłuż torów. Pod względem projektowym stacje metra są tak różnorodne, jak można by się spodziewać po systemie, który rozpoczął działalność za czasów panowania cesarza i był rozbudowywany w fazach przepełnionych, a także pustych miejskich kas. Sporo stacji zbudowanych przed II wojną światową zaprojektował szwedzki architekt Alfred Grenander (zm. 1931), którego projekty są bardzo chwalone i który wprowadził kilka przydatnych rozwiązań, takich jak dominacja koloru na każdej stacji, co – tam, gdzie jest to jeszcze widoczne dla niewprawnego oka – pomaga w szybkim rozpoznaniu stacji. Od połowy lat 60. do połowy lat 90. większość stacji zbudowanych w Berlinie Zachodnim została zaprojektowana przez Rainera G. Rümmlera (1929-2004), który nadał każdej stacji znacznie bardziej indywidualny wygląd w porównaniu z Grenanderem, który wolał zmieniać jedynie drobne szczegóły, takie jak kolor płytek. Berlin Wschodni opierał się bardziej na tramwajach i S-Bahn, a , która została zbudowana głównie naziemnie, jest jedyną linią przedłużoną przez Berlin Wschodni. Jedyną podziemną stacją metra zbudowaną przez Niemcy Wschodnie jest „Tierpark” na linii . Oczywiście istnieją również inne stacje, zaprojektowane przez innych architektów. W ramach ostatniej rozbudowy linii , stacja „Museumsinsel” została zbudowana, aby imponować dość monumentalnym projektem inspirowanym pruskim „gwiazdą architektury” Karlem Friedrichem Schinklem, który zaprojektował wiele budynków w okolicy, ale nie był dostępny do projektowania stacji metra, ponieważ zmarł ponad pół wieku przed otwarciem pierwszej stacji metra w Berlinie. === Tramwajem === Tramwaje (Straßenbahn) można znaleźć głównie w Berlinie Wschodnim, ponieważ sieć tramwajowa Berlina Zachodniego została zamknięta w latach 60. XX wieku, aby uczynić miasto bardziej przyjaznym dla samochodów. Jeśli nie masz jeszcze biletu, możesz go kupić w tramwaju. Od czasu zjednoczenia nastąpiła stopniowa „rekonkwista” obszarów, na których kiedyś jeździły tramwaje w Berlinie Zachodnim, a w niektórych częściach Mitte trudno na podstawie samych tramwajów stwierdzić, gdzie kiedyś stał mur. W peryferyjnych dzielnicach Berlina Zachodniego tramwaje wciąż jednak nie występują – w jaskrawym kontraście do Wschodu, gdzie zapewniają bardzo potrzebny dostęp do zaplanowanych sypialni z czasów NRD. Rozbudowa sieci tramwajowej na Zachodzie jest często poruszana i generalnie cieszy się poparciem lewicowej części sceny politycznej, ale niestety różne problemy, w tym niedofinansowana i przepracowana służba cywilna, a także tzw. „nimbyism”, utrudniają przełożenie słów na czyny. Istnieją dwa rodzaje tramwajów. Metrotrams zazwyczaj kursują 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, a także mają większą częstotliwość kursowania w ciągu dnia, choć przystanki są bardziej rozproszone. Metrotrams są oznaczone literą „M” przed numerem linii (np. M10). „Zwykłe” tramwaje zatrzymują się częściej, a nawet oferują malownicze przejazdy jednotorowe przez zalesione tereny na wschód od dzielnicy Mitte. Mimo że nazywane są „tramwajami”, sieć ma niemal wszystkie cechy kolei miejskiej, a nowe linie są prawie zawsze budowane z własnym pierwszeństwem przejazdu, co skraca czas podróży w porównaniu z autobusem. Nawet w porównaniu z niektórymi innymi tramwajami w innych niemieckich miastach, najnowsza generacja berlińskich tramwajów charakteryzuje się imponującym przyspieszeniem, więc zachowaj ostrożność podczas wsiadania i postaraj się zająć miejsce siedzące lub czegoś się przytrzymać, zwłaszcza jeśli nie masz pewności co do swoich stóp. === Autobusem === Autobusy w Berlinie stanowią bardzo ważny środek transportu publicznego, ponieważ uzupełniają systemy kolei miejskiej, gdziekolwiek zostały one usunięte (tramwaje na zachodzie) lub pozostają niedokończone. Ze względu na duże obciążenie i wymagania wąskich ulic, Berlin jest jednym z niewielu miast w Europie, w których autobusy piętrowe są szeroko wykorzystywane – ponad 400 z 1400 autobusów w ruchu w Berlinie to autobusy piętrowe. Przejazd berlińskim autobusem piętrowym powinien znaleźć się na liście rzeczy do zrobienia każdego, kto po raz pierwszy odwiedza Berlin. Należy jednak pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Autobusy piętrowe mają dwie klatki schodowe – zgodnie z tradycją wchodzi się przednimi schodami, a schodzi tylnymi, a nie odwrotnie. Większość kierowców nie będzie czekać, aż zejdziesz ze schodów, gdy autobus będzie na przystanku – chyba że utworzy się kolejka osób schodzących po schodach, należy upewnić się, że jest się przy drzwiach wyjściowych, gdy autobus podjedzie. W przeciwieństwie do innych miast świata, w Berlinie nie należy zatrzymywać autobusów na przystankach, nawet jeśli przystanek obsługuje wiele linii. Niektórzy kierowcy mogą uznać to za obrazę ich profesjonalizmu. Częstym problemem autobusów, szczególnie linii o dużym natężeniu ruchu w godzinach szczytu, a zwłaszcza na zachodzie (gdzie muszą radzić sobie z poziomem natężenia ruchu typowym dla linii kolei miejskiej), jest gromadzenie się pasażerów. Ponieważ w godzinach szczytu wiele autobusów przyjeżdża co pięć minut, pierwszy autobus zabiera większość pasażerów, co oznacza, że ​​autobus jadący za nim dogania go, co oznacza, że ​​drugi autobus zabiera jeszcze mniej pasażerów, a jeszcze więcej, aż w końcu dwa lub trzy autobusy przyjeżdżają w odstępie minuty lub nawet jednocześnie, a potem przez 15 minut nie przyjeżdża żaden autobus, pomimo nominalnego odstępu 5 minut. BVG dość lekceważy ten problem, ale poza budową nowych linii tramwajowych niewiele można z tym zrobić. Szybkie wsiadanie i oddalanie się od drzwi to najlepsze, co można zrobić, aby złagodzić ten problem. W Berlinie kursują różne rodzaje autobusów, każdy oznaczony osobno na mapach komunikacji miejskiej: Autobusy metra mają zastąpić zlikwidowane linie tramwajowe, głównie w zachodniej części miasta (choć wiele z nich kursuje również do Berlina Wschodniego, zastępując zerwane połączenia tramwajowe). Są one oznaczane literą „M” i dwiema cyframi i stanowią odrębny środek transportu od pozostałych autobusów, oznaczony na pomarańczowo na oznakowaniu i mapach, podobnie jak tramwaje (pomarańczowe logo „M” oznacza „MetroBus” lub MetroTram). MetroBusy kursują zazwyczaj wzdłuż głównych korytarzy komunikacyjnych i są zazwyczaj obsługiwane przez autobusy piętrowe, co czyni je bardzo atrakcyjnymi dla turystów. MetroBusy kursują zazwyczaj co 10 minut z każdego obsługiwanego przystanku. Wśród linii szczególnie atrakcyjnych dla turystów znajdują się linie M19 i M29, biegnące wzdłuż Kurfürstendamm, oraz M41, która łączy dzielnice Kreuzberg i Neukölln z dworcem głównym przez Potsdamer Platz. Ekspresowe linie autobusowe łączą ważne miejsca, takie jak lotniska i dworce kolejowe, bardzo szybko, omijając wiele przystanków po drodze. Autobusy kursują co 5 minut w centrum miasta piętrowymi autobusami lub autobusami przegubowymi. Linie ekspresowe oznaczone są literą „X” oraz jedną lub dwiema cyframi. Szczególnie interesującym dla turystów autobusem ekspresowym jest linia X7 z lotniska (obsługująca zarówno terminal 5, jak i terminal 1/2) do stacji końcowej metra U-Bahn w Rudow. Standardowe linie autobusowe mają trzycyfrowe numery, a każda z cyfr ma znaczenie, które zagorzali miłośnicy transportu publicznego mogą rozszyfrować, aby dowiedzieć się, jaką dokładną trasę pokonuje autobus. W większości przypadków autobusy te będą przydatne podróżnym tylko wtedy, gdy chcą dotrzeć do konkretnego miejsca nieobsługiwanego przez inne środki transportu, w tym metro lub autobusy ekspresowe. Dwa wyjątki stanowią specjalne linie widokowe 100 i 200, które kursują wzdłuż najważniejszych atrakcji turystycznych w centrum miasta i są obsługiwane wyłącznie przez autobusy piętrowe. Linia 100 kursuje z Zoologischer Garten do Alexanderplatz przez park Tiergarten, Regierungsviertel i ulicę Unter den Linden. Linia 200 zbacza z tej trasy, aby odwiedzić Kulturforum, Potsdamer Platz i dalej na wschód od Alexanderplatz do Prenzlauer Berg. Każda z tych przejażdżek jest obowiązkowym punktem programu dla każdego turysty w Berlinie. Berliński start-up [„https://www.citypirates.net/ City Pirates”] oferuje bezpłatny audioprzewodnik dla autobusu linii 100, który automatycznie odtwarza informacje o atrakcjach na trasie za pomocą lokalizacji GPS (w języku niemieckim i angielskim, na Androida i iOS). Latem autobus linii 218 zabierze Cię malowniczą trasą przez las Grunewald w Berlinie Zachodnim, rozpoczynając trasę na stacji metra Theodor-Heuss-Platz () i kończąc w pobliżu słynnej wyspy Pfaueninsel w południowo-zachodnim Berlinie, skąd można popłynąć małym promem na wspomnianą wyspę i zwiedzić park oraz znajdujący się tam mały zamek. Autobusy nocne kursują w nocy, gdy inne środki transportu nie kursują. Linie jednocyfrowe zastępują linie metra w nocy, gdy te ostatnie nie kursują, zatrzymując się na przystankach tuż nad/obok stacji metra. Numeracja jest zgodna z numeracją linii metra, ale zamiast „U” używa się litery „N”, dzięki czemu linia N7 jest linią autobusową zastępującą linię metra . Inne dwucyfrowe linie nocne (od N10 do N97) obsługują inne trasy, ale bez bezpośredniego odniesienia do numerów linii dziennych. Nie ma różnicy w cenach biletów między różnymi typami autobusów – nawet Metrobusy, linie 100 i 200, pobierają takie same opłaty jak zwykłe autobusy. Dlatego jazda autobusami miejskimi jest bardzo opłacalnym sposobem zwiedzania miasta w porównaniu z wieloma prywatnymi autobusami wycieczkowymi typu „hop-on/hop-off”. Istnieją dwa wyjątki od tej reguły, ale nie obsługują one żadnego punktu w granicach Berlina. Są to autobusy „BER1” i „BER2”, kursujące na lotnisko Berlin Brandenburg, za które pobierana jest dopłata do standardowej opłaty BVG. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykule o lotnisku. === Rowerem === W Berlinie nie ma stromych wzniesień i oferuje wiele ścieżek rowerowych (Radwege) w całym mieście (choć nie wszystkie są gładkie). Obejmuje to 860 km całkowicie oddzielnych ścieżek rowerowych, 60 km pasów rowerowych na ulicach, 50 km pasów rowerowych na chodnikach, 100 km ścieżek rowerowych o mieszanym przeznaczeniu dla pieszych i rowerzystów oraz 70 km połączonych pasów autobusowo-rowerowych na ulicach. Rowery są bardzo popularnym środkiem transportu wśród mieszkańców Berlina, a ruch rowerowy jest tam prawie zawsze na pewnym poziomie. Debata polityczna w latach 2010. zdecydowanie przechyliła się na korzyść jazdy na rowerze. Plebiscyt w całym mieście doprowadził do podpisania przez rządzącą centrolewicową koalicję (czerwoni, czerwoni i zieloni) obszernego programu na rzecz większej i lepszej infrastruktury rowerowej, który inicjatorzy plebiscytu zaczęli uważnie monitorować, aby zapewnić jego wdrożenie. W trakcie pandemii COVID-19 w całym mieście powstało wiele „tymczasowych ścieżek rowerowych”, szczególnie w dzielnicy Bezirke, zdominowanej przez partie zielone i lewicowe. Doniesienia medialne i publiczne wypowiedzi polityków wskazują, że większość „tymczasowych ścieżek rowerowych” pozostanie aktywna nawet po zakończeniu pandemii. Zwiedzanie Berlina na rowerze to niewątpliwie świetny sposób na poznanie zarówno głównych atrakcji turystycznych, jak i małych zaułków i bocznych uliczek. Prawdopodobnie najsłynniejszą trasą rowerową jest Mauerradweg, ścieżka rowerowa wzdłuż dawnego muru berlińskiego. Chociaż warto mieć przy sobie własną mapę, zawsze można sprawdzić swoją lokalizację na dowolnej stacji metra i wielu dworcach autobusowych. Można również stworzyć własne mapy rowerowe online, zoptymalizowane pod kątem mniej uczęszczanych tras, mniejszej liczby sygnalizacji świetlnych lub ulubionej nawierzchni. ==== Wycieczki i wynajem ==== Tradycyjne wypożyczalnie rowerów są powszechne, zwłaszcza w miejscach często odwiedzanych przez turystów. Rozejrzyj się po okolicy lub zapytaj w swoim miejscu zakwaterowania. Większość wypożyczalni pobiera opłatę za wynajem od 8 do 12 euro za dzień – są one bardzo korzystne cenowo i dają swobodę zwiedzania wielkiego miasta. Jeśli nie masz doświadczenia w samodzielnym poruszaniu się po mieście lub chcesz uzyskać więcej informacji o zwiedzanych atrakcjach, możesz skorzystać z wycieczek rowerowych z przewodnikiem (z rowerem w cenie) oferowanych przez Baja Bikes lub Berlin Bike. Berlin posiada również system wypożyczania rowerów LIDL-BIKE (dawniej Call a Bike), który udostępnia rowery w całym mieście, aby można je było odebrać i zostawić w dowolnym miejscu. Rowery są szaro-zielone i można je znaleźć w centralnych dzielnicach Berlina. Postępuj zgodnie z instrukcjami na ekranie dotykowym roweru lub skorzystaj z aplikacji mobilnej. Koszt wypożyczenia: podstawowa opłata roczna wynosi 3 euro, następnie 1 euro za każde 30 minut, do maksymalnie 15 euro dziennie. Możesz jednak woleć zapłacić miesięczną opłatę w wysokości 9 euro lub roczną opłatę w wysokości 49 euro i otrzymać pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo, nawet zaraz po zwróceniu poprzedniego roweru. ==== Rowery w transporcie publicznym ==== Możesz zabrać swój rower do dowolnego pociągu S- i U-Bahn, a także do pociągów i tramwajów, korzystając z wyznaczonych miejsc. Promy zazwyczaj mają przestrzeń na rowery, ale w godzinach szczytu i przy dobrej pogodzie mogą być zatłoczone. Autobusy nie przewożą rowerów, z wyjątkiem nocnych linii N1–N9 kursujących w nocy z niedzieli na poniedziałek oraz z czwartku na piątek (czyli wtedy, gdy nie kursuje nocne metro U-Bahn). Te autobusy mają miejsce na jeden rower. Liczba miejsc na rowery w każdym środku transportu publicznego jest ograniczona i możesz nie zostać wpuszczony. Wózki inwalidzkie i dziecięce mają pierwszeństwo przed rowerami. Musisz również kupić bilet na rower. Ceny przedstawiają się następująco: Przejazd w jedną stronę: Berlin AB 1,90 EUR, Berlin ABC 2,50 EUR. Bilet dobowy: Berlin AB 4,80 EUR, Berlin ABC 5,40 EUR. Krótki przejazd (Kurzstrecke). Cena: 1,20 EUR. === Za pomocą aplikacji do zamawiania przejazdów === W mieście działają firmy Uber, Bolt i FreeNow. === Taksówką === Usługi taksówkowe są łatwe w użyciu i nieco tańsze niż w wielu innych dużych miastach Europy Środkowej. Można zatrzymać taksówkę (żółte światło na górze sygnalizuje dostępność) lub znaleźć postój taksówek (Taxistand). Kierowcy taksówek zazwyczaj mówią po angielsku. Podobnie jak w innych dużych miastach, wielu taksówkarzy to imigranci lub dzieci imigrantów, więc niektórzy mogą mówić w języku ojczystym, oprócz niemieckiego i angielskiego. Jeśli zamówisz krótki przejazd (Kurzstrecke), o ile jest on krótszy niż 2 km i zanim taksówkarz uruchomi taksometr, przejazd jest zazwyczaj tańszy i kosztuje 4 euro. Dotyczy to tylko sytuacji, gdy zatrzymasz taksówkę na ulicy, a nie na postoju. Tutaj znajdziesz kalkulator cen taksówek w Berlinie. === Samochód === Jazda samochodem po Berlinie może być kosztowna i czasochłonna w porównaniu z połączeniem chodzenia pieszo i komunikacji miejskiej, ale w porównaniu z innymi europejskimi miastami z gęsto zabudowanymi starówkami i wąskimi uliczkami, wielu kierowców nie uważa ulic Berlina za zbyt stresujące. Jeśli zdecydujesz się na jazdę samochodem po mieście, pamiętaj, że w strefie niskiej emisji (Umweltzone), która mniej więcej odpowiada obszarowi wewnątrz Ringbahn, dozwolone są tylko pojazdy niskoemisyjne oznaczone zieloną naklejką. Samochody z wypożyczalni w Niemczech powinny już posiadać naklejkę. Parking na ulicy różni się w zależności od dzielnicy. Większość obszarów w obrębie Ringbahn jest płatna w ciągu dnia lub w godzinach pracy, od poniedziałku do soboty. W niektórych obszarach opłaty obowiązują przez cały tydzień; zwróć uwagę na oznakowanie lub sprawdź mapę online (dostępną tylko w języku niemieckim). Stawki godzinowe wahają się od 2 do 4 euro (2023), a opłaty można uiścić za pomocą elektronicznego parkometru (Parkscheinautomat) lub za pomocą aplikacji. Poza strefami zarządzanymi można parkować bezpłatnie (jeśli są wolne miejsca). Większość obszarów miasta znajduje się w rozsądnej odległości spaceru lub krótkiej jazdy komunikacją miejską od bezpłatnych parkingów. Garaż parkingowy (Parkhaus lub podziemny Tiefgarage) jest powszechny w ruchliwych miejscach. Stawki godzinowe są porównywalne z cenami na okolicznych ulicach, ale stawki całodobowe mogą być znacznie niższe. Deutsche Bahn udostępnia mapę ze szczegółowymi informacjami o parkingach w pobliżu dworców kolejowych i w całym mieście. Należy pamiętać, że nie wszystkie hotele zapewniają parking, ale powinny być w stanie skierować gości na pobliski Parkplatz. Znalezienie wjazdu na parking może być trudne; należy szukać standardowego znaku (białe „P” na niebieskim kwadracie). Alternatywnie można zaparkować samochód na jednym z bezpłatnych parkingów Park and Ride (P+R) obok stacji S-Bahn na zewnątrz Ringbahn. === Promem === Mimo że Berlin nie jest miastem morskim, takim jak Hamburg czy Wenecja, posiada on użyteczne szlaki wodne, a BVG obsługuje kilka promów, na które można dostać się za pomocą standardowych biletów BVG. Większość promów ma charakter lokalny, ale linia promowa F10 pokonuje 4,4 km (2,7 mili) przez Wannsee i łączy się z kolejką miejską S-Bahn na jednym z jej końców. Prom F24, jedyny prom w Berlinie obsługiwany przez łódź wiosłową i jedyny prom z łodzią wiosłową, który jest częścią systemu biletowego komunikacji miejskiej w Niemczech, jest raczej atrakcją turystyczną niż praktycznym środkiem transportu. Aby stać się „bardziej ekologicznym” miastem, niektóre promy zasilane są energią elektryczną dostarczaną przez panele słoneczne na dachach lub lądowe stacje ładowania. Oprócz promów komunikacji miejskiej istnieją statki wycieczkowe, które oferują rejsy widokowe, głównie wzdłuż Szprewy, głównie okrężne. Są one znacznie droższe niż bilety BVG. === Kolejką gondolową === Podczas Międzynarodowej Wystawy Ogrodniczej w Berlinie Wschodnim w 2017 roku, Berlin otrzymał swoją pierwszą kolej gondolową, która pozostała w użyciu po zakończeniu wystawy. Kolej łączy się z jedną ze stacji metra Kienberg (Gärten der Welt) linią i ma wszystkie trzy stacje na długości 1580 m (5180 stóp), co jest porównywalne z linią U55. Nie jest ona objęta systemem biletowym BVG, a jej cena w obie strony wynosi 6,50 euro. == Warto zobaczyć == Berlin ma wiele atrakcji, które wynikają z jego burzliwej historii, a częściowo z faktu, że przez 40 lat był „podwójną stolicą”. Choć utrzymanie niektórych z nich jest nieustającym problemem dla skarbnika, stanowią one prawdziwą gratkę dla turystów i wielu mieszkańców. Znaczna część miasta została zniszczona podczas II wojny światowej, dlatego Berlin jest miastem raczej nowoczesnym i nie ma tak bogatej architektury historycznej, jak większość innych europejskich stolic. Zamiast tego, znajdują się tu jedne z najwspanialszych przykładów architektury współczesnej z drugiej połowy XX wieku i później. === Muzea === Berlin posiada ogromną liczbę muzeów. Zdecydowanie większość z nich jest opisana w przewodniku po dzielnicy Mitte, który obejmuje między innymi 1 Museumsinsel (Wyspę Muzeów (wyspę na Szprewie z historycznymi muzeami) oraz 2 Kulturforum (zbiór współczesnych instytucji kulturalnych). Sporo muzeów znajdziesz również w starym sercu Berlina Zachodniego oraz w dzielnicy Steglitz-Zehlendorf, ale większe lub mniejsze muzea znajdują się w niemal każdej dzielnicy. Znajdziesz tu muzea o szerokim spektrum zainteresowań, od sztuki, przez historię Berlina i Niemiec, po różne dziedziny techniki i nauki. Większość muzeów pobiera opłatę za wstęp dla osób powyżej 18 roku życia – zazwyczaj od 6 do 14 euro. Studenci i osoby niepełnosprawne po okazaniu legitymacji mogą skorzystać ze zniżek (zwykle 50%). Dzieci i młodzież często mogą wejść bezpłatnie, ale należy sprawdzić ograniczenia wiekowe w poszczególnych muzeach. Miłą ofertą dla miłośników muzeów jest trzydniowy karnet Museums Pass za 29 euro (ulgowy: 14,50 euro) (styczeń 2023), który uprawnia do wstępu na wszystkie wystawy stałe około 30 muzeów państwowych i fundacji publicznych. Większość muzeów jest nieczynna w poniedziałki – do godnych uwagi wyjątków należą Neues Museum i Deutsches Historisches Museum, które są otwarte codziennie. Museumsportal Berlin, inicjatywa internetowa, oferuje łatwy dostęp do informacji o wszystkich muzeach, miejscach pamięci, zamkach i kolekcjach oraz o bieżących i nadchodzących wystawach. Niektóre muzea oferują bezpłatne lub znacznie tańsze wstępy raz w tygodniu, raz w miesiącu lub w określonych godzinach. Ta strona internetowa codziennie aktualizuje informacje o bezpłatnych ofertach w Berlinie. === Pozostałości Muru Berlińskiego === Chociaż Mur Berliński został dawno rozebrany, a znaczna część zajmowanego przez niego terenu została całkowicie przebudowana, w Berlinie wciąż można znaleźć zachowane fragmenty muru, zarówno duże, jak i małe. Nie chodzi tu o bardzo małe fragmenty muru sprzedane przez rząd Niemiec Wschodnich zaraz po jego rozbiórce, które można znaleźć w różnych kawiarniach, restauracjach i hotelach nie tylko w Berlinie, ale o rzeczywiste, zachowane fragmenty muru, wciąż stojące w swoich pierwotnych miejscach. Na dużej części odcinka, na którym mur ciągnął się w centrum Berlina, znaki drogowe wskazują jego dawną lokalizację. Kultowa 3 Brama Brandenburska znajduje się tuż przy głównej ulicy, Unter den Linden. Jednym z najczęściej odwiedzanych jest 4 Checkpoint Charlie, na południowej granicy Mitte i Kreuzbergu, który jest odtworzonym legendarnym przejściem granicznym w obrębie Friedrichstraße. Samego muru nie widać, ale to kultowe (i niezwykle turystyczne) miejsce znajduje się na liście niemal każdego turysty. Na zachód od tego miejsca znajduje się fragment muru, ciągnący się wzdłuż Niederkirchnerstraße, obok muzeum 5 Topografii Terroru w Kreuzbergu. Innym popularnym miejscem jest 6 East Side Gallery nad Szprewą w Friedrichshain, bardzo długi odcinek zachowanego muru z kolorowymi graffiti. Wszystkie wspomniane fragmenty zostały przebudowane i obecnie stanowią atrakcje turystyczne, a nie prawdziwe zabytki – jeśli chcesz zobaczyć prawdziwie zachowany fragment muru, udaj się na północną granicę Mitte i Gesundbrunnen, ulicą Bernauer Straße, i odwiedź 7 Pomnik Muru Berlińskiego (Gedenkstätte Berliner Mauer), gdzie znajduje się cały fragment muru w całym jego mroku. Mniejszy fragment oryginalnego muru można zobaczyć z S-Bahnu, podróżując między stacjami Nordbahnhof i Humbolthain. Berliner Mauerweg (Szlak Muru Berlińskiego) to dobrze oznakowany szlak rowerowy i pieszy o długości 160 km (99 mil), biegnący wzdłuż dawnego Muru Berlińskiego. Trasa jest naprzemiennie oznaczona odcinkami o znaczeniu historycznym i naturalnym pięknie. === Prywatne galerie sztuki === Ponieważ Berlin to miasto sztuki, znalezienie galerii sztuki na swojej drodze nie stanowi większego problemu. To doskonała okazja, by bezpłatnie przyjrzeć się pracom współczesnych artystów w niezbyt zatłoczonym otoczeniu. Niektóre ulice z galeriami, na których znajduje się ponad tuzin galerii, to Auguststraße, Linienstraße, Torstraße, Brunnenstraße (wszystkie w Mitte, na północ od stacji S-Bahn Oranienburger Straße), Zimmerstraße (Kreuzberg, stacja metra Kochstraße) i Fasanenstraße (Charlottenburg). Listę wszystkich wystaw i wernisaży można znaleźć na stronie Berlin.de exhibitions. === Wysokie budynki z tarasami widokowymi === Berlin ma swój udział w wysokich budynkach, a ponieważ miasto jest dość rozległe i nie ma jednego centrum, w którym skupiają się wszystkie wysokie budynki, z większości z nich można podziwiać piękne widoki, nawet te, które nie są wysokie jak na światowe standardy. Większość punktów widokowych znajduje się w dzielnicy Berlin/Mitte. Najwyższa budowla w Niemczech, 8 Fernsehturm (wieża telewizyjna), położona na Alexanderplatz, ma 368 m wysokości, a taras widokowy z barem i restauracją znajduje się na wysokości około 205 m. W pobliżu znajduje się hotel Park Inn z małym tarasem na 40. piętrze. Z tarasu roztacza się wspaniały widok na Fernsehturm. Innym punktem widokowym w nowoczesnym budynku o wysokości 101 m jest 9 Kollhoff-Tower na Potsdamer Platz, która oferuje również najszybszą windę w Europie. Jednym z trzech najważniejszych zabytkowych budynków z punktami widokowymi jest 10 budynek Reichstagu, będący siedzibą niemieckiego parlamentu w Spreebogen (Regierungsviertel), ze spektakularną szklaną kopułą, z której roztacza się wspaniały widok na Berlin. Wstęp na kopułę jest bezpłatny, ale wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Rezerwując miejsce online, prosimy pamiętać, że otrzymają Państwo maksymalnie trzy e-maile: pierwszy zawiera link do utworzenia listy członków grupy (należy kliknąć ten link, aby kontynuować proces); drugi zawiera powiadomienie o otrzymaniu zgłoszenia, ale jego potwierdzeniu; trzeci e-mail to potwierdzenie, które należy przynieść (w formie wydruku lub na telefonie) w dniu wizyty wraz z urzędowym dokumentem tożsamości ze zdjęciem (np. paszportem dla obcokrajowców). Słynny, 67-metrowy pomnik, 11 Siegessäule (Kolumna Zwycięstwa), niegdyś bezpośrednio przed Reichstagsgebäude, obecnie pośrodku Straße ds 17. Juni w Tiergarten, posiada platformę widokową. Można również wspiąć się na szczyt 12 Berliner Dom (Katedra Berlińska) w Berlinie/Mitte na Wyspie Muzeów, aby podziwiać panoramę miasta. 13 Pałac Berliński/Forum Humboldta, również w Berlinie/Mitte, posiada taras widokowy na dachu, z którego roztacza się wspaniały widok na Berlin. Punkt widokowy, który znajduje się w innej dzielnicy, to 14 Funkturm w Westend. Jest to kratowa wieża o wysokości 150 metrów z odkrytym tarasem widokowym 124 m nad ziemią. Jedynym bezpłatnym punktem widokowym jest ten na Reichstagsgebäude, za pozostałe można zapłacić od 3 do 13 euro. === Zoo === Berlin ma dwa ogrody zoologiczne i akwarium. 15 Berlińskie zoo w zachodniej części (Berlin/Mitte) to historyczne zoo. To oaza w mieście, bardzo popularna wśród rodzin i szkół. Posiada największą na świecie gamę gatunków zwierząt i słynie z pand. Akwarium w Berlinie to największe akwarium w Niemczech i część berlińskiego zoo (można je zwiedzać osobno). Znajduje się w pobliżu Bramy Słoni (Budapester Straße), jednego z wejść do zoo, i jest tradycyjnym przystankiem fotograficznym dla większości zwiedzających ze względu na architekturę. Tierpark Berlin w Friedrichsfelde (Berlin/Wschód) jest bardziej przestronny niż historyczne berlińskie zoo i jest otwarty od około 50 lat, sięgając czasów rozbiorów, kiedy władze na wschodzie chciały zaoferować swoim mieszkańcom własne zoo. Na terenie kompleksu znajduje się również mały zamek z przyległym parkiem. === Rury === Rzucające się w oczy różowo-niebieskie rury, które można zobaczyć w Berlinie, służą do odprowadzania wody gruntowej z placów budowy do Szprewy (lub kanałów) i są wykorzystywane, ponieważ poziom wód gruntowych w Berlinie znajduje się blisko powierzchni (miasto jest zbudowane na piaszczystym, bagiennym gruncie). Różowe rury są produkowane przez Pollems, a niebieskie przez Brechtel lub BL Wasserbau. == Aktywny wypoczynek == Sięgnij po egzemplarz Exberlinera, anglojęzycznej gazety skierowanej do ekspatów i turystów z Berlina, aby dowiedzieć się, co, kiedy i gdzie się dzieje. Oferuje wysokiej jakości dziennikarstwo i aktualne programy. Jeśli znasz niemiecki, w każdym kiosku znajdziesz planery aktywności dla miasta, zitty i https://www.tip-berlin.de/ tip]. Magazyn i przewodnik o tematyce LGBT+/queer Siegessäule jest również jednym z najpopularniejszych tego typu magazynów na świecie. Przygotuj się na wybór spośród ogromnej liczby opcji. === Odkrywaj === Wybierz się na wycieczkę po Berlinie. Dzielnica Mitte i okoliczne dzielnice są na tyle zwarte, że umożliwiają liczne, doskonałe spacery po jej historycznych ulicach. Zobaczysz niesamowite rzeczy, których inaczej byś nie zobaczył. Szczegółowe informacje są zazwyczaj dostępne w recepcjach hosteli i hoteli. 1 Wycieczka po Berlinie autobusem linii 100 i 200. Linie autobusowe 100 i 200 to zwykłe autobusy, ale przejeżdżają obok wielu słynnych berlińskich zabytków. Obie linie kursują co 5–10 minut między stacją S+U Zoologischer Garten a stacją S+U Alexanderplatz. Akceptowane są wszystkie bilety BVG. Bilet jednorazowy 3,00 EUR lub całodniowy 8,80 EUR. Oryginalne spacery po Berlinie. Anglojęzyczny organizator wycieczek publicznych od 1993 roku. Oferuje codzienne, półdniowe wycieczki piesze po centrum, a także wycieczki poświęcone II wojnie światowej, Murowi Berlińskiemu, Poczdamowi i innym miejscom. 20 EUR za osobę dorosłą. Wycieczka po bunkrach (bez przewodnika). W Berlinie wciąż znajduje się wiele bunkrów z czasów II wojny światowej, rozrzuconych po całym mieście — niektóre popadają w ruinę, inne służą jako miejsca wydarzeń, a inne można zwiedzać w ramach prywatnej/płatnej wycieczki (np. w pobliżu Gesundbrunnen). Wiele z nich jest nadal w bardzo dobrym stanie, często pokryte licznymi graffiti. Często wtapiają się w architekturę miasta i są ledwo widoczne między zwykłymi budynkami, ale tylko po bliższym przyjrzeniu się. Jeśli chcesz zwiedzić niektóre z tych budynków, przejdź do OpenStreetMap (eksport) lub skorzystaj z aplikacji takiej jak OsmAnd i wyszukaj bunker. Stern und Kreisschiffahrt. Zdecydowanie największa firma żeglarska w Berlinie. Oferuje wycieczki po większości jezior. Berlin Bootsverleih. Oferuje największy wybór łodzi do wynajęcia, którymi można samodzielnie sterować. Można tu również wypożyczyć houseboaty i duże łodzie imprezowe. Wycieczka Segwayem po Berlinie. 3 godziny. Oferuje różne wycieczki Segwayem po Berlinie. Rozpoczyna się w pobliżu Bramy Brandenburskiej, dla małych grup do 10 osób. 75 €. Ticket B. Zwiedzanie Berlina starannie dobranymi trasami architektonicznymi. Prowadzone przez architektów mówiących po niemiecku, angielsku, francusku, włosku lub hiszpańsku. Oferowane są wycieczki z wody, lądu lub helikopterem. Organizują oni specjalne wycieczki po współczesnej architekturze Berlina z wieloma ekskluzywnymi wizytami we wnętrzach budynków. Prywatne wycieczki po Berlinie. Oferuje prywatne, dostosowane do indywidualnych potrzeb wycieczki po Berlinie, prowadzone przez lokalnych historyków. Yachtcharter Werder. Oferuje możliwość długoterminowego pobytu na szlakach wodnych Berlina i otaczającego go kraju związkowego Brandenburgia. === Rekreacja na świeżym powietrzu === Berlin ma wiele wspaniałych parków, które cieszą się dużą popularnością latem. Green Berlin zarządza niektórymi z nich. Największym parkiem Berlina jest 1 Großer Tiergarten (w dzielnicy Berlin-Mitte). Latem i w weekendy można tu spotkać mnóstwo rodzin z grillami. W Berlinie Wschodnim znajduje się kilka znanych parków. Z 2 Viktoriapark na Kreuzbergu roztaczają się wspaniałe widoki na południowy Berlin. Na jego szczycie znajduje się również pomnik narodowy autorstwa Schinkla. 3 Mauerpark słynie z imprezy Bearpit Karaoke, która odbywa się co drugą niedzielę lata, oraz z dużego pchlego targu. Jest to również popularne miejsce na grilla. W 4 Görlitzer Park znajduje się miejsce na grilla, boisko do piłki nożnej i pole do minigolfa. W sąsiedztwie Pałacu Charlottenburg w zachodniej części Berlina znajduje się 5 Schlossgarten Charlottenburg. Wstęp na tereny zielone parku jest bezpłatny, więc można tam pójść na spacer, nawet jeśli nie interesuje Cię pałac. Nieco dalej, w Berlinie Wschodnim, z dostępem do metra, znajdują się 6 Ogrody Świata (Gärten der Welt). W ich wnętrzu znajduje się duży, zadbany ogród chiński, ogród koreański, mały Ogród/Szklarnia Balijska, Ogród Orientalny z pięknymi fontannami i krużgankiem oraz ogród japoński, który jest projektem partnerstwa Berlina i Tokio. Najlepszy czas na wizytę to wiosna lub lato. Nieco dalej, w przeciwnym kierunku, w Berlinie/Steglitz-Zehlendorf, znajduje się 7 Ogród Botaniczny i Muzeum Botaniczne Berlin-Dahlem (Botanischer Garten und Botanisches Museum Berlin-Dahlem). Rozległy 8 Treptower Park w Berlinie/Treptow-Köpenick, tuż nad Szprewą, jest ładny i czysty. Słynie z Wyspy Młodzieży (Insel der Jugend) oraz licznych wypożyczalni łodzi i rejsów. Berlin ma również sporo jezior i plaż nadających się do pływania. Często mają one jedną płatną strefę z udogodnieniami oraz liczne, niestrzeżone miejsca z bezpłatnym dostępem. Niektóre mają wyznaczone strefy do kąpieli nudystów (FKK). Wannsee w Berlinie/Steglitz-Zehlendorf nazywane jest berlińską „wanną”. Strandbad Wannsee to najsłynniejsze kąpielisko wśród mieszkańców. Dojedź linią S-Bahn S1 lub S7 do stacji Nikolassee i podążaj za tłumem! W południowo-wschodniej części Berlina, w dzielnicy Berlin/Treptow-Köpenick, znajduje się jezioro 9 Müggelsee, popularne miejsce do pływania. === Obiekty kulturalne === Berlin jest niewątpliwie tętniącym życiem centrum kulturalnym Niemiec. Ponieważ podczas rozbiorów posiadał infrastrukturę kulturalną dwóch głównych stolic, jest tu mnóstwo teatrów, oper i uniwersytetów. Stanowią one obciążenie dla pustej kasy miejskiej i prowadzą do skarg mieszkańców innych części Niemiec na dotacje, ale pomagają utrzymać przy życiu jedną z najdynamiczniejszych scen kulturalnych w Europie. Berlin Bühnen oferuje kompleksową platformę z listą wydarzeń kulturalnych, reprezentującą około 80 obiektów. Znane berlińskie instytucje kulturalne, zarówno klasyczne, jak i nowoczesne, znajdują się głównie w dzielnicach Mitte i City West. Nawet jeśli nie wybierasz się na spektakl teatralny ani koncert, wiele z tych miejsc zachwyca architekturą i samo w sobie stanowi atrakcję. Jeśli chodzi o teatr, tytuł „starego i wspaniałego” może przypaść 2 Deutsches Theater, klasycznemu teatrowi z imponującą obsadą aktorów i reżyserów. Ogólnie rzecz biorąc, znane teatry w Berlinie mają jednak zazwyczaj bardziej współczesny charakter. Berlińskie teatry, które śmiało kwestionują normy tej dziedziny sztuki i odważniej eksperymentują niż te w mniejszych miastach, słyną z tego, że sięgają co najmniej lat 20. XX wieku, kiedy to takie nazwiska jak Bert Brecht stworzyły zupełnie nowe doświadczenie teatralne. Choć naziści tragicznie przerwali to podejście, dziś znów tętni ono życiem, tak jak sto lat temu. Do teatrów o nowoczesnym podejściu należą 3 Berliner Ensemble, 4 Teatr Maksima Gorkiego, niekiedy kontrowersyjna 5 Volksbühne am Rosa Luxemburg Platz, 6 Schaubühne am Lehniner Platz, a także 7 Theater am Kurfürstendamm, w którym gwiazdy telewizji grają współczesne sztuki. Miasto ma również 8 English Theatre w Berlinie Wschodnio-Centralnym, jeśli wolisz spektakle po angielsku. Niektóre teatry słyną z musicali: historyczny 9 Theater des Westens, 10 Theater am Potsdamer Platz i 11 Friedrichstadt-Palast, który koncentruje się na widowiskach rewiowych i oferuje największe widowisko w Berlinie z ponad 100 artystami na największej scenie teatralnej świata. Miłośnicy opery mają do wyboru kilka miejsc. Główne klasyczne teatry operowe to 12 Deutsche Oper i 13 Staatsoper Unter den Linden, których imponujący budynek i królewska historia sprawiają, że sam budynek jest wart odwiedzenia. Na bardziej współczesne opery warto wybrać się do 14 Komische Oper Berlin, 15 Schiller Theater lub 16 Neuköllner Oper, wielokrotnie uznawanej za najlepszą operę poza operą i znanej z nowoczesnych i współczesnych spektakli. Większość oper jest w języku niemieckim, co zazwyczaj nawiązuje do rozwoju Niemiec, a także jest bardzo kreatywna i innowacyjna. 17 Berliner Philharmoniker to duża sala koncertowa zaprojektowana przez Hansa Scharouna i siedziba Berlińskiej Orkiestry Filharmonicznej. Słynny budynek i wybitni muzycy. Zalecana jest rezerwacja, ale tańsze bilety są zazwyczaj dostępne na 2–4 ​​godziny przed koncertem, jeśli nie zostaną wyprzedane. W każdy wtorek (od września do czerwca) w godzinach 13:00-14:00 bezpłatny koncert lunchowy; przyjdź wcześniej. Zimą koncerty nocne (22:30 lub 23:00) są okazją i często mają bardziej awangardowy lub niekonwencjonalny format. Sąsiednia 18 Kammermusiksaal (Sala Muzyki Kameralnej) została dobudowana później i organizuje mniejsze koncerty. Inne miejsca, w których można posłuchać muzyki klasycznej, to 19 Konzerthaus Berlin i 20 Hochschule für Musik Hanns Eisler (HfM). HfM (Berlińska Akademia Muzyczna) oferuje wiele koncertów swoich studentów i innych profesjonalnych muzyków, z których większość jest bezpłatna. === Kino === W Berlinie jest około stu kin, choć większość z nich wyświetla filmy tylko z dubbingiem niemieckim, bez napisów. Poniżej znajduje się lista ważniejszych kin, które oferują również filmy w języku oryginalnym (szukaj oznaczenia OmU – „oryginał z napisami”). Większość filmów z dubbingiem niemieckim trafia do kin w Niemczech nieco później. Bilety kosztują zazwyczaj 5-7 euro. Od poniedziałku do środy obowiązują specjalne dni kinowe z obniżonymi cenami biletów. W pobliżu dzielnicy Kreuzberg w Berlinie Wschodnim znajdują się trzy godne uwagi kina: Babylon Kreuzberg, małe kino zbudowane w latach 50. XX wieku, które wyświetla filmy niszowe. Kino Moviemento, najstarsze kino w Niemczech (1907). W dzielnicy Berlin-Mitte, niedaleko Hackesche Höfe, znajduje się Kino Central, kino repertuarowe zlokalizowane w dawnym squacie, oraz Filmtheater Hackesche Höfe, oferujący szeroki wybór filmów. Kino Kant w Berlinie Zachodnim to jedno z niewielu starych kin (założonych w 1912 roku), które pozostały w zachodniej części Berlina. Wyświetlane są w nim głównie filmy europejskie, niebędące głównym nurtem. === Sport === W Berlinie oferowane są niemal wszystkie dyscypliny sportowe; niektórzy spekulują, że letnie wsparcie, jakim cieszy się Hertha nawet w czasach sukcesów, wynika z ogromnej oferty innych dyscyplin (podobnie jak Los Angeles nie utrzymało drużyny NFL z powodu zróżnicowanej oferty kulturalnej): Piłka nożna: Berlin ma dwie profesjonalne drużyny piłkarskie. Hertha BSC jest najbardziej znana: grają na 21 Stadionie Olimpijskim w Charlottenburgu na zachód od centrum. Sam stadion jest wart zobaczenia – odbył się na nim finał Mistrzostw Świata FIFA w 2006 roku i słynne Igrzyska Olimpijskie w 1936 roku. Olbrzymi stadion z torem wyścigowym między boiskiem a trybunami rzadko jest wypełniony po brzegi, co może tłumaczyć reputację Herthy jako klubu z letnimi kibicami. Union Berlin: ich stadion domowy znajduje się w Köpenick, na południowy wschód od centrum. W czasach NRD byli drużyną malkontentów i postaci opozycyjnych (podczas gdy szef Stasi Erich Mielke dbał o to, by „jego” Dynamo Berlin wygrywało większość meczów) i pozostają faworytem w Berlinie Wschodnim, nawet w czasach, gdy Hertha gra w lepszą piłkę nożną. Niezachwiana lojalność kibiców Unionu doprowadziła do nadania im przydomku „eisern Union” („żelazny związek”). Istnieje kilka półprofesjonalnych lub amatorskich drużyn na niższych poziomach rozgrywkowych: berliński Związek Piłki Nożnej wymienia je wszystkie. Berlin Handball miał trudności z konkurowaniem z północnoniemieckimi potęgami, ale dziś Füchse Berlin z Reinickendorf, rozgrywający mecze u siebie w 22 Max Schmeling Halle, to siła, z którą należy się liczyć. 23 Koszykówka. Alba Berlin, znana jako Albatros, jest konsekwentnie jedną z najlepszych drużyn koszykarskich w Niemczech i jedną z najlepszych w Europie. Ich niegdysiejsza dominacja w niemieckiej lidze została zagrożona przez nowo powstałą ligę koszykówki Bayernu Monachium, zasobną w pieniądze z ligi piłkarskiej tego samego klubu. Spodziewaj się zaciętej atmosfery i pełnych hal na meczach z Monachium lub ich tradycyjnym rywalem Bambergiem. Z kibicami bardziej szalonymi niż większość w NBA, mecze Albatross na o2 World Arena to ekscytujący sposób na poznanie jednego z najwspanialszych sportów świata. Trasa OSM Trasa Apple Maps (wersja beta) Trasa Google Maps Baseny publiczne. Można je znaleźć w całym mieście. Sprawdź BBB, aby uzyskać listę basenów i godziny otwarcia. Żeglarstwo, na jednym z wielu jezior, jest również popularne. Można znaleźć kluby żeglarskie, a większość uniwersytetów ma również statki. Golf. Kluby golfowe można znaleźć w całym Berlinie, chociaż dla osób niezrzeszonych Motzen ma jeden z najlepszych. 24 Hokej na lodzie. Berlińskie Eisbären (Niedźwiedzie Polarne) grają w ten szybki, ekscytujący i bardzo fizyczny sport zimą. Emocje potęgują śpiewy i skandowanie tłumów, które są napędzane przez obfite ilości kiełbasek i piwa. Unihokej rozwija się w stolicy Niemiec szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Kilka drużyn definiuje kaskadę lokalnej sceny unihokeja, a utytułowany stadion Bundesligi BAT Berlin prawdopodobnie uosabia najbardziej znaczącą z nich. Futbol amerykański. Berlin Adler (Orły) historycznie byli drużyną numer 1 w Berlinie, ale teraz grają w Niemieckiej Lidze Piłkarskiej 2 po spadku w 2017 roku. Są jedną z najstarszych i najbardziej utytułowanych drużyn w Niemczech, będąc członkiem-założycielem pierwszego sezonu futbolu amerykańskiego w 1979 roku. Spadek do drugiej ligi oznacza, że ​​nie mogą grać ani z rywalami z Berlina, ani z najsilniejszym rywalem, Dresden Monarchs. Berlin Rebels przejęli od tego czasu tytuł „najlepszej drużyny GFL w Berlinie” i zazwyczaj plasują się w środku stawki północnej GFL1, ale jak dotąd nie przebili się głęboko do play-offów. Wreszcie mamy Berlin Thunder, nowy nabytek utworzony w 2021 roku dla nowej „Europejskiej Ligi Futbolu”, której nazwa pochodzi od dawnej drużyny NFL Europe. Czy uda im się podtrzymać entuzjazm kibiców pomimo słabej gry na boisku, pozostaje kwestią otwartą. Futbol amerykański w Niemczech to bardzo swobodna i rodzinna rozrywka, na którą z pewnością można przyjść w dowolnym stroju NFL, niemieckim lub bez niego i porozmawiać z kibicami obu drużyn. Futbol australijski. Berlin Crocodiles regularnie organizują mecze latem. == Nauka == Stolica Niemiec oferuje oczywiście kilka dobrych opcji nauki języka: 1 Goethe-Institut Berlin, Neue Schönhauser Str. 20, ☏ +49 30 259063, berlin@goethe.de. Ucz się języka niemieckiego na różnorodnych kursach o różnym czasie trwania. Certyfikaty tego instytutu są uznawane na całym świecie za standard znajomości języka niemieckiego. Jeśli planujesz osiedlić się lub pracować w Niemczech na dłuższy okres, certyfikat znajomości języka niemieckiego wydany przez Instytut Goethego może być wymagany i z pewnością ułatwi Ci to sprawę. == Praca == Obecny klimat gospodarczy jest stosunkowo stabilny, ale znalezienie pracy w Berlinie nie jest łatwe. Dobra znajomość języka niemieckiego zwiększa Twoje szanse, ponieważ w Berlinie działa tylko kilka międzynarodowych firm. Wszelkie umiejętności (zwłaszcza językowe), które wyróżniają Cię spośród tłumu, z pewnością zwiększą Twoje szanse na znalezienie pracy. Berlin ma niższy PKB na mieszkańca niż średnia niemiecka, ale powoli, ale systematycznie nowe startupy zakładane w Berlinie stają się coraz większymi graczami, a niektóre firmy zdecydowały się otworzyć reprezentacyjne siedziby w Berlinie po zjednoczeniu – na przykład Siemens, firma założona i ściśle związana z Berlinem, która podczas podziału miała większość swojej produkcji, a nawet de facto siedzibę w Erlangen i Monachium, ale ma ponownie zająć „Siemensstadt” (część Berlina/Spandau) z linią kolejową zbudowaną w latach 20. XX wieku, aby służyć Siemensowi do reaktywacji. Jeśli masz wykształcenie akademickie, możesz uczyć angielskiego (hiszpańskiego, francuskiego i łaciny też są dobre) lub udzielać korepetycji (np. z matematyki) uczniom, ponieważ Berlin jest młodym miastem, a zapotrzebowanie na edukację jest duże. W przeciwnym razie praca w barze może być opcją, ale będzie trudna, ponieważ zarobki są niskie, a wysokie napiwki rzadkością. Szanse są znacznie większe, gdy odbywają się duże targi branżowe (np. „Grüne Woche”, targi pracy w branży dóbr konsumpcyjnych lub ITB) lub konwencje, więc aplikuj do agencji pracy tymczasowej i targowej. Branża hotelarska i call center stale rekrutują, ale zarobki są bardzo niskie, chyba że możesz zaoferować specjalistyczne umiejętności (takie jak znajomość języków egzotycznych) lub doświadczenie. Berlin ma rozwijający się przemysł medialny, modelarski i telewizyjno-filmowy. Do seriali, telenowel i filmów większość firm od czasu do czasu szuka osób o określonych cechach. Aplikuj do większych agencji castingowych i aktorskich. W przypadku pracy w języku angielskim warto sprawdzić ogłoszenia w miesięczniku dla anglojęzycznych, Exberliner. == Zakupy == === Obszary handlowe === Główne obszary handlowe to: Ku'Damm i jego przedłużenie Tauentzienstraße w Berlinie/City West pozostają głównymi ulicami handlowymi, nawet po upadku muru berlińskiego. 1 KaDeWe (Kaufhaus des Westens) na Wittenbergplatz to obowiązkowy punkt zwiedzania ze względu na ogromny dział spożywczy na 6. piętrze. Jest to podobno największy dom towarowy w Europie kontynentalnej, który wciąż ma urok starego świata, a obsługa jest bardzo pomocna i przyjazna. Schloßstraße w Steglitz (Berlin/Steglitz-Zehlendorf) z centrum handlowym Schloss-Straßen-Center, Forum Steglitz, Karstadt, Boulevard Berlin, Naturkaufhaus i Das Schloss, pomiędzy stacjami metra Walther-Schreiber-Platz i + Rathaus Steglitz. Friedrichstraße w dzielnicy Berlin-Mitte to ekskluzywna ulica handlowa w dawnym Berlinie Wschodnim, z Galerie Lafayette i innymi dzielnicami (od 204 do 207) jako głównymi miejscami, które robią wrażenie na zamożnych klientach. Alexanderplatz w dzielnicy Berlin-Mitte. Warto odwiedzić odnowiony dom towarowy Galeria Kaufhof. Po alternatywne pamiątki warto wybrać się do Ausberlin. Główny obszar handlowy dla alternatywnej, ale wciąż zamożnej klienteli znajduje się na północ od Hackescher Markt w dzielnicy Berlin-Mitte, szczególnie w okolicach Hackesche Höfe. Bardziej przystępne cenowo, ale wciąż bardzo modne zakupy oferują dzielnice Prenzlauer Berg, Kreuzberg i Friedrichshain w Berlinie-Centrum Wschodnim, gdzie wielu młodych projektantów otwiera swoje sklepy, a także liczne sklepy płytowe i designerskie. Ciągłe zmiany utrudniają polecenie konkretnego miejsca, ale okolice stacji Eberswalder Straße w dzielnicy Prenzlauer Berg, okolice Bergmannstraße i Oranienstraße w dzielnicy Kreuzberg oraz okolice placu Boxhagener Platz w dzielnicy Friedrichshain to zawsze świetne miejsca na zakupy. Po pamiątki warto zajrzeć tuż przed Kościół Cesarza Wilhelma (Berlin/City Zachód); sklepy te oferują prawie te same produkty, co inne, ale są tańsze. Nie wszyscy pracownicy mówią jednak po angielsku. Można tam również kupić tanie pocztówki (od 0,30 euro, podczas gdy średnia cena zwykłej pocztówki to 0,50-0,80 euro). === Rynki === W Berlinie znajdują się cztery hale targowe, w których można kupić świeże produkty i gotowe dania. Marheinecke Markthalle i Markthalle Neun znajdują się w dzielnicy Kreuzberg (Berlin/Centrum Wschodnie), Arminiusmarkthalle w dzielnicy Moabit (Berlin/City West), a Markthalle Tegel w dzielnicy Tegel (Berlin/Reinickendorf i Spandau). W Berlinie można znaleźć dziesiątki pchlich targów o różnej tematyce (głównie w weekendy), ale warto odwiedzić ten największy przy Straße des 17. Juni (między Ernst-Reuter-Haus a S-Bahn: Tiergarten). Dwa inne pchle targi znajdują się w Mauerpark w dzielnicy Prenzlauer Berg (Berlin/Centrum Wschodnie) oraz na Arkonaplatz (Berlin/Mitte), który znajduje się w pobliżu Mauerpark. Oba odbywają się w niedziele, więc można je połączyć. === Godziny otwarcia === Godziny otwarcia sklepów w dni powszednie są teoretycznie nieograniczone. Niemniej jednak wiele mniejszych sklepów nadal zamyka się o 20:00. Większość większych sklepów i prawie wszystkie centra handlowe są otwarte do 21:00 lub 22:00 od czwartku do soboty. Otwarcie w niedziele jest nadal ograniczone do około kilkunastu weekendów w roku, chociaż niektóre supermarkety na dworcach kolejowych (Hauptbahnhof, Bahnhof Zoologischer Garten (pod mostem S-Bahn), Friedrichstraße, Innsbrucker Platz ( w metrze) i Ostbahnhof) są otwarte w niedziele. Wiele piekarni i małych sklepów spożywczych (zwanych Spätkauf lub potocznie „Späti”) jest otwartych późno w nocy i w niedziele w bardziej zgentryfikowanych dzielnicach (zwłaszcza Prenzlauer Berg, Kreuzberg i Friedrichshain). Sklepy na terenie dworca głównego (Hauptbahnhof) są otwarte dłużej (zazwyczaj do godz. 22:00-23:00), również w niedziele. === Karty kredytowe === Chociaż akceptacja kart kredytowych i debetowych VISA/Mastercard staje się coraz powszechniejsza, wiele sklepów nadal przyjmuje tylko gotówkę. Większość miejsc w strefach turystycznych akceptuje karty kredytowe, ale warto zapytać o nie z wyprzedzeniem, jeśli zamierzasz nimi płacić. Wiele restauracji wymaga minimalnej kwoty na rachunku, czasami przekraczającej 30 euro. Dla Amerykanów, w Niemczech obowiązuje system chip-and-pin, więc możesz mieć problemy w miejscach takich jak niestrzeżone stacje benzynowe i automaty biletowe. Kasjer często może przeciągnąć pasek magnetyczny, ale nie zdziw się, jeśli ktoś odmówi przyjęcia Twojej karty kredytowej z powodu braku chipa. Jeśli to możliwe, skontaktuj się z wystawcą karty przed wyjazdem z domu, aby sprawdzić, czy może wymienić Twoją obecną kartę na kartę z chipem. == Gastronomia == Miłośnicy ulicznego jedzenia, radujcie się! Berlin oferuje niezwykle szeroki wybór stylów i smaków w bardzo przystępnych cenach (przynajmniej dla europejskich portfeli). Można znaleźć wyśmienite jedzenie w małych straganach ukrytych pod torami nadziemnych odcinków metra za znacznie poniżej 5 euro. Kluczem do sukcesu w Berlinie jest currywurst za około 3 euro (kwiecień 2022). To kiełbasa bratwurst polana ketchupem i curry. Można ją znaleźć w całym Berlinie u ulicznych sprzedawców. To obowiązkowy punkt programu w Berlinie. Dwa znane punkty z currywurstami to „Konnopke's Imbiss” poniżej stacji metra Eberswalder Straße () oraz „Curry 36” naprzeciwko stacji metra Mehringdamm w dzielnicy Kreuzberg (zaledwie dwa przystanki na południe od Checkpoint Charlie). Oba lokale oferują znacznie milszą obsługę niż wiele bardziej ekskluzywnych berlińskich restauracji. Kolejną popularną potrawą w Berlinie jest döner za około 6 euro (kwiecień 2023), płaski chleb nadziewany jagnięciną lub kurczakiem z warzywami, dostępny w wielu tureckich budkach. Berlin może wydawać się rajem dla mięsożerców, ale wegetarianie i weganie mogą tu zjeść całkiem dobrze. Berlińczycy są generalnie świadomi ekologicznie, co przekłada się również na ich jedzenie; w większości dzielnic śródmiejskich znajduje się kilka dobrych, zdrowych restauracji wegetariańskich lub wegańskich, serwujących dania z lokalnych składników, choć zazwyczaj są one droższe niż wszechobecne budki z kebabem i kiełbasą. Jeśli jesteś wegetarianinem z ograniczonym budżetem, wiele restauracji z kebabem oferuje duży wybór pieczonych warzyw i sałatek, a zamiast mięsa zazwyczaj można zamówić falafele (smażone kulki z ciecierzycy, odpowiednie dla wegan) i halloumi (rodzaj gęstego sera). Jedzenie na mieście w Berlinie jest niezwykle tanie w porównaniu z innymi stolicami Europy Zachodniej i innymi miastami Niemiec. Miasto jest wielokulturowe i można tu spotkać kuchnie wielu kultur, choć często modyfikowane tak, aby odpowiadały niemieckim gustom. Zgodnie z prawem wszystkie ceny muszą zawierać podatek VAT. Tylko ekskluzywne restauracje mogą pobierać dodatkową opłatę serwisową. Najlepiej zapytać, czy akceptowane są karty kredytowe, zanim usiądzie się do stolika – karty kredytowe nie są akceptowane powszechnie, a gotówka jest preferowana. Najczęściej akceptowane są karty Visa i MasterCard; wszystkie inne karty będą akceptowane tylko w niektórych ekskluzywnych restauracjach. Europejskie karty debetowe nie zawsze są akceptowane, ponieważ z powodu oszustw związanych z kartami debetowymi niektóre firmy przetwarzające karty wstrzymały wewnątrzeuropejskie karty z niektórych krajów. Nie dotyczy to kart debetowych wydanych przez banki niemieckie. Lepiej mieć przy sobie gotówkę lub zapytać obsługę restauracji. === Orientacja === Jednym z głównych miejsc turystycznych, gdzie można dobrze zjeść, jest Hackescher Markt/Oranienburger Straße. Ta okolica zmieniła się diametralnie na przestrzeni lat: niegdyś pełna squatów i nie do końca legalnych barów i restauracji, zyskała swój niepowtarzalny charakter. Jest dynamicznie rozwijana i komercjalizowana, a nawet najsłynniejszy squat – dawny, należący do Żydów proto-centrum handlowe „Tacheles” – przeszedł gruntowny lifting. W bocznych uliczkach wciąż można znaleźć perełki. „Assel” (Kłosówka) przy Oranienburger Straße, umeblowana meblami z czasów NRD, jest wciąż stosunkowo autentyczna i warta odwiedzenia, zwłaszcza w ciepłe letnie noce. Oranienburger Straße to również miejsce, gdzie nocą ustawiają się kolejki prostytutek, ale nie dajcie się temu zniechęcić. Okolica jest naprawdę bezpieczna, ponieważ znajduje się tu kilka budynków administracyjnych i religijnych. Jeśli szukasz taniego i dobrego jedzenia (zwłaszcza z Turcji i Bliskiego Wschodu), powinieneś odwiedzić Kreuzberg i Neukölln, gdzie znajdziesz mnóstwo restauracji serwujących dania kuchni indyjskiej, pizzę i Döner Kebap. Ceny zaczynają się od 4-6 euro za kebab lub turecką pizzę (inną niż oryginalna włoska receptura i składniki). Jeśli szukasz szybkiego posiłku, możesz wysiąść na stacji Görlitzer Bahnhof lub Schlesisches Tor linią – okolica jest pełna niedrogich, wysokiej jakości restauracji. Kastanienallee to również dobry wybór – ale znów nie jest już tym, czym była, odkąd wprowadzili się tam deweloperzy (choć znacznie mniej eksploatowana niż Hackescher Markt). To popularna dzielnica wśród artystów i studentów, o swoistym, bohomańskim uroku. Spróbuj Imbiss W, na rogu Zionskirchstraße i Kastanienallee, gdzie serwują wyśmienite dania kuchni indyjskiej fusion, głównie wegetariańskie, przygotowywane przez artystę-szefa kuchni Gordona W. Further. Dalej na północ znajduje się Prater Garten, najstarszy ogródek piwny w Berlinie i doskonałe miejsce na lato. Wszystkie informacje o restauracjach znajdują się w odpowiednich artykułach dotyczących dzielnic: Kreuzberg i Friedrichshain – Młoda i niezależna dzielnica studencka z liczną społecznością turecką w Kreuzbergu, powoli, ale systematycznie gentryfikująca się. City West – Serce Berlina Zachodniego z wysokiej jakości restauracjami. Mitte – Polityczne i nowe centrum Berlina Wschodniego z ekskluzywnymi restauracjami. Schöneberg – Elegancja miasta i atmosfera ulicznych kawiarni. Prenzlauer Berg – Tętniący życiem Prenzlberg i jego tętniąca życiem scena studencka. === Kelnerzy i napiwki === Poza bardzo ekskluzywnymi restauracjami, nikt nie będzie chciał Cię usadzić. Jeśli zobaczysz wolny stolik, po prostu usiądź. Być może będziesz musiał sam odebrać menu z innego stolika lub ze sterty w pobliżu kasy. Jeśli usiądziesz na zewnątrz, spodziewaj się nieco wolniejszej obsługi. Jak w większości krajów europejskich, musisz powiedzieć kelnerowi, kiedy chcesz zapłacić i odejść. Kelner zazwyczaj podejdzie do Ciebie z portmonetką, a w Niemczech panuje zwyczaj informowania kelnera, ile płacisz (wliczając napiwek) przy odbiorze rachunku — nie zostawiaj pieniędzy na stole. W razie wątpliwości co do napiwku, pamiętaj, aby poprosić o resztę, Wechselgeld (zwrot pieniędzy). Do rachunku należy dodać 5-10% napiwku (lub zaokrąglić w górę do pełnego euro), jeśli jesteś zadowolony z obsługi. Jeśli otrzymałeś fatalną obsługę lub jesteś z innego powodu niezadowolony, nie musisz wcale dawać napiwków – kelnerzy i kelnerki mają taką samą stawkę godzinową jak w każdej innej pracy, więc napiwki nie stanowią dla nich największej części wynagrodzenia, jak w USA. === Śniadanie === Bardzo popularne jest wychodzenie na śniadanie lub brunch (długie śniadanie i lunch w formie bufetu „jesz ile chcesz”, zazwyczaj w godzinach 10:00-16:00, za 4-12 euro – czasami w cenie kawa, herbata lub sok). == Życie nocne == Ostrzeżenie: słynna berlińska postawa laissez-faire jest chyba najbardziej widoczna w podejściu do palenia w pomieszczeniach zamkniętych. Chociaż palenie jest zabronione we wszystkich barach poza najmniejszymi, należy założyć, że wszędzie, gdzie się wyjdzie, jeśli nie serwuje się jedzenia, będzie sporo dymu. Dotyczy to również klubów i dużych sal koncertowych. Jeśli masz jakiekolwiek problemy zdrowotne, powinieneś być przygotowany i albo zmienić plany, albo zabrać ze sobą dobrze dopasowaną maseczkę. W razie wątpliwości zadzwoń do lokalu i zapytaj. === Kluby === Scena klubowa w Berlinie należy do największych i najbardziej progresywnych w Europie. Chociaż w mieście działa około 200 klubów, znalezienie odpowiedniego klubu może być trudne, ponieważ najlepsze z nich są nieco oddalone od głównych szlaków, a większość bramkarzy nie wpuszcza większych grup turystów. Jeśli chcesz iść na imprezę, prawie zawsze musisz zapłacić za wstęp. Chociaż przez wiele lat po upadku Muru Berlińskiego wstęp do klubów był uważany za tani w porównaniu z innymi miastami niemieckimi i europejskimi, w latach 20. XXI wieku opłata za wstęp wynosiła 20 euro lub więcej (zazwyczaj bez drinka). Główne dzielnice klubowe znajdują się na wschodzie: Mitte (wokół Alexanderplatz i Köpenicker Straße), Friedrichshain („strefa techno” wzdłuż Szprewy) i Kreuzberg (wokół Schlesisches Tor). W niegdyś legendarnym Prenzlauer Berg prawie wszystkie kluby zniknęły z powodu gentryfikacji od 2000 roku, podczas gdy nadal istnieje wiele modnych barów i kawiarni. Kilka popularnych klubów znajduje się również w Charlottenburgu i na Potsdamer Platz. Techno jest nadal najpopularniejszym dźwiękiem w Berlinie, z mnóstwem progresywnych DJ-ów i występów na żywo. Ale jest też wiele klubów grających beat lat 60., alternatywny rock i oczywiście muzykę mainstreamową. Dniami klubowymi są czwartek, piątek i szczególnie sobota, ale niektóre kluby są otwarte przez cały tydzień. W weekendy imprezy w Berlinie zaczynają się między 22:00 a północą i osiągają szczyt około 02:00 lub 03:00 w wielu klubach. Berlin słynie z długich imprez, niektóre trwają do niedzieli wieczorem, niektóre nawet do poniedziałkowego wieczoru. Jeśli chodzi o muzykę elektroniczną, możesz sprawdzić Resident Advisor, aby znaleźć najlepsze imprezy, zanim wyjdziesz. === Bary === Berlińczycy – zwłaszcza młodzi – uwielbiają koktajle. Ludzie lubią spotykać się ze znajomymi w barze koktajlowym przed pójściem do klubu. Głównymi dzielnicami są Prenzlauer Berg (okolice metra Eberswalder Str., Helmholtzplatz, Oderberger Straße i Kastanienallee), Kreuzberg (Bergmannstraße, Oranienstraße i okolice Görlitzer Park i metra Schlesisches Tor), Schöneberg (Goltzstraße, Nollendorfplatz, Motzstraße dla gejów) oraz Friedrichshain (Simon-Dach-Straße i okolice Boxhagener Platz). Niektóre bary pobierają niewielką zwrotną kaucję za kieliszki – otrzymujesz żeton do oddania (razem ze kieliszkiem) do baru. Przy' Warschauer Straße (do której można dojechać koleją miejską i metrem Warschauer Straße), a dokładniej Simon-Dach-Straße i wokół Boxhagener Platz, znajdziesz szeroki wybór barów. Miejscowi często spotykają się na Warschauer, aby pójść do baru. Znanymi miejscami spotkań są również Ostkreuz i Frankfurter Allee. Szczególnie polecane są alternatywne lokalizacje („underground-/left-szene”) w osiedlach mieszkaniowych (tzw. squatach), takie jak Supamolly przy Jessnerstreet (Traveplatz), Scharni38 (Scharnweberstreet) itd., lub kluby w kompleksie R.A.W. przy Revaler Straße. W całym mieście, podobnie jak w innych miastach europejskich, jest mnóstwo irlandzkich barów. Jeśli lubisz irlandzkie bary z lokalnymi tradycjami lub oglądasz mecze piłki nożnej po angielsku, nie będziesz zawiedziony. Jednak w mieście, gdzie nowe, fajne bary otwierają się niemal codziennie, a wybór jest ogromny, przekonasz się, że te miejsca są przeznaczone głównie dla irlandzkich robotników budowlanych i Niemców, których przyciąga irlandzka muzyka, która często jest tam grana. Irlandzki pub w Europa Center przy Tauentzienstraße jest sławny. Znajduje się w piwnicy wieżowca i w weekendy można tam znaleźć duży irlandzki pub, a tłumy hałaśliwych ludzi. Podobno ma też najdłuższy bar w całym Berlinie! Nie ma tu już tak wielu nielegalnych barów jak w latach 90., ale bary otwierają się i zamykają szybciej, niż jesteś w stanie nadążyć – sprawdź przewodniki po barach i koktajlach w dwutygodnikach Tip lub Zitty. Polecane bary znajdziesz na stronach dzielnicowych. === Koncerty === W Berlinie odbywa się ponad 1000 koncertów rockowych rocznie. Koncerty odbywają się w dużych, znanych lokalizacjach, ale jest też wiele ciekawych, mniejszych lokali. Dobry przegląd aktualnych koncertów znajdziesz na stronie koncertowej Ma Baker. Codziennie aktualizujemy i wyświetlamy tam listę koncertów. === Brauhäuser === Brauhaus (browar) warzy i sprzedaje własne piwo na miejscu. Zazwyczaj znajduje się tam ogólnodostępny punkt widokowy. Odwiedź Gaffel Haus, Brauhaus Georgbraeu, Brauhaus Mitte, Brauhaus Spandau i Brauhaus Lemke. === Kawiarnie === Cafe Einstein to przykład lokalnej sieci kawiarni, która ma miłą obsługę, świetną kawę i przystępne ceny. W szczególności kawiarnia Einstein przy Unter den Linden jest tak daleka od „śmieciowej kawy”, jak to tylko możliwe. Jeśli chcesz wodę z kranu, poproś o „Leitungswasser” (jeśli powiesz po prostu „woda” (Wasser), otrzymasz wodę mineralną). To powszechne, jeśli pijesz kawę. Nie powinni pobierać za nią opłaty, ale warto zamówić kolejny napój. === Picie uliczne === W całym mieście znajdują się kioski (sklepy monopolowe), w których można kupić piwo butelkowane i inne napoje. Zazwyczaj kiosk ma otwieracz do butelek na ladzie, a picie alkoholu na ulicy jest dozwolone. Za butelki plastikowe i szklane pobierana jest zwrotna kaucja w wysokości od 8 do 25 centów za pojemnik (Pfand). == Imprezy, festiwale == Ultraschall Berlin – Festival für neue Musik. W styczniu. Coroczny festiwal, zapoczątkowany w 1999 roku, poświęcony nowej muzyce, obejmujący zarówno światowe premiery, jak i muzykę współczesnych kompozytorów. Koncerty odbywają się w różnych miejscach w mieście i są wykonywane przez małe zespoły, a nawet duże orkiestry. 25 Berlinale – Festiwal Filmowy w Berlinie. W lutym. Największe wydarzenie kulturalne w mieście i ważny punkt w kalendarzu światowego przemysłu filmowego (na równi z Cannes). Sprzedano 250 000 biletów, wyświetlono 400 filmów i co roku odbywa się wiele imprez i wydarzeń towarzyszących. W przeciwieństwie do Cannes, wszystkie pokazy na Berlinale są otwarte dla publiczności. Bilety są niedrogie i stosunkowo łatwo je zdobyć na pokazy „Międzynarodowego Forum Młodego Filmu” i „Berlinale Panorama” (filmy niebędące w konkursie). MaerzMusik. W marcu. Festiwal z muzyką współczesną i występami na tematy współczesne, organizowany przez Berliner Festspiele. 26 Galeria Open Air Oberbaumbrücke, Oberbaumbrücke między Kreuzbergiem a Friedrichshain (w Berlinie/Centrum Wschodnie, tuż pod mostem Oberbaum). Czerwiec: 10:00-22:00. Artyści sprzedają swoje prace, amatorzy tańca dają publiczne występy, a Ty możesz przyczynić się do wspólnego malowania na bardzo długim płótnie rozłożonym na ulicy wzdłuż festiwalu. Wstęp wolny. Fête de la Musique (Światowy Dzień Muzyki). 21 czerwca każdego roku. Tego dnia w mieście rozbrzmiewają wszelkiego rodzaju muzyka, zbieżne z podobnymi dniami w większości francuskich miast. Young Euro Classic. W sierpniu. Festiwal muzyczny ustanowiony w 2000 roku, w którym występują młodzieżowe orkiestry z całego świata. Koncerty odbywają się w berlińskim Konzerthaus na Gendarmenmarkt. Festiwal trwa zazwyczaj około 2 tygodni. Podczas koncertów często odbywają się światowe premiery. Lange Nacht der Museen (Długa Noc Muzeów), ☏ +49 30 24749888. Koniec sierpnia. Duże wydarzenie kulturalne z wieloma muzeami (około 80) otwartymi do 02:00 i dodatkowymi wydarzeniami w mieście. Dorośli 18 euro, ulgowi 12 euro, poniżej 12 lat wstęp wolny. Bilet obejmuje nielimitowane korzystanie z autobusu wahadłowego i transportu publicznego (BVG i S-Bahn). Bilety zakupione z wyprzedzeniem są tańsze. Dzień Otwartych Drzwi Rządu Federalnego (Tag der offenen Tür der Bundesregierung). Ostatni weekend sierpnia. Przez jeden weekend rząd federalny organizuje dni otwarte, podczas których można wejść do większości ministerstw federalnych i innych instytucji rządowych. Dostępne są również części Urzędu Kanclerskiego, gdzie zazwyczaj pojawia się obecny kanclerz. Zapewniony jest bezpłatny transport między tymi miejscami. Przeprowadzane są kontrole bezpieczeństwa i zaleca się unikanie wnoszenia większych przedmiotów (takich jak walizki). Należy zabrać ze sobą dowód tożsamości. Wstęp wolny. Musikfest Berlin. Koniec sierpnia. Duży festiwal muzyki klasycznej, rozpoczynający sezon. Przez około 2 tygodnie w wielu berlińskich salach koncertowych odbywają się koncerty. Występują renomowane orkiestry międzynarodowe i niemieckie. Organizator: Berliner Festspiele. Festival of Lights, ☏ +49 30 25489244. W październiku. Dziesięciodniowy festiwal, podczas którego słynne berlińskie budynki są oświetlane w wyjątkowy sposób. Wstęp wolny. === Parady === Karneval. Pod koniec lutego lub na początku marca. Ponieważ wielu mieszkańców Berlina pochodziło pierwotnie z południowych lub zachodnich Niemiec, gdzie obchodzone są Fasching, Fastnacht lub Karneval, w Berlinie również zorganizowano paradę karnawałową. Była ona coraz większa (od około 500 000 do 1 miliona widzów), ale kostiumy i samochody były raczej nudne, a ludzie nie byli tak wystrojeni jak w „pierwotnych” wielkich paradach karnawałowych (Kolonia, Moguncja, Düsseldorf). Od 2007 roku wybrano tradycyjną trasę przez Kurfürstendamm. Sami berlińczycy nie przejmują się Karnevalem; jest to wydarzenie głównie dla osób przybywających z regionów Niemiec, w których odbywa się Karneval. W rzeczywistości większość berlińczyków będzie się z ciebie śmiać, jeśli wspomnisz, że byłeś na Karnevalu — to nie berlińska tradycja, a instytucja ustanowiona po 1990 roku. Karneval der Kulturen (Karnawał Kultur). W maju lub czerwcu (w Zielone Świątki). Ideą „Karnawału Kultur” jest parada różnych grup etnicznych miasta, prezentująca tradycyjną muzykę, stroje i tańce. Uczestniczą w niej również inne, bardziej nowoczesne, alternatywne i polityczne grupy. Podobne wydarzenia odbywają się również w Hamburgu i Frankfurcie. Christopher Street Day. Koniec lipca. Berliński Gay Pride. Znana coroczna demonstracja polityczna na rzecz praw kultury gejowskiej, organizowana we wszystkich większych miastach Niemiec. Nawet jeśli kwestia ta jest dla Ciebie obojętna, Christopher Street Day jest zazwyczaj warta zobaczenia, ponieważ wielu uczestników pojawia się w szalonych kostiumach. Fuckparade. W sierpniu. Fuckparade (na początku nazywana Paradą Nienawiści) rozpoczęła się jako antyparada lub demonstracja przeciwko skomercjalizowanej Paradzie Miłości i początkowo odbywała się w tym samym dniu co Parada Miłości, ale później datę przesunięto. Fuckparade to demonstracja polityczna, z przemówieniami politycznymi na początku i na końcu oraz muzyką w przerwach. Główne motto Fuckparade brzmi: „przeciwko niszczeniu sceny klubowej”. Muzyka jest zupełnie inna niż na Love Parade: głównie niezależna/alternatywna/ekstremalna muzyka elektroniczna. Hanf Parade. W sierpniu. Hanf Parade to największa europejska demonstracja polityczna na rzecz legalizacji konopi do użytku w rolnictwie i jako środka pobudzającego. Znane są konflikty z policją, a spożywanie jakiejkolwiek formy konopi podczas tej demonstracji nie jest dobrym pomysłem, ponieważ policja będzie kontrolować ludzi, choćby po to, by pokazać, że mogą to zrobić. == Noclegi == Od zakończenia zimnej wojny w Berlinie wciąż trwa boom budowlany hoteli i biur. Boom ten prowadzi do znacznej nadpodaży hoteli, co przekłada się na stosunkowo niskie ceny nawet w kategorii 5 gwiazdek (ceny poza sezonem wynoszące 110 euro za noc nie są niczym niezwykłym). Szczególnie na krótki pobyt najlepiej zatrzymać się w dzielnicy Berlin-Mitte (okolice Friedrichstraße), ponieważ tam znajduje się większość głównych atrakcji. Ze względu na historię Berlina większość hoteli nadal znajduje się w zachodniej części miasta (tj. Charlottenburg-Wilmersdorf), szczególnie w pobliżu dworca Zoo. Na Alexanderplatz i Anhalter Bahnhof znajdują się skupiska 2-3-gwiazdkowych hoteli ekonomicznych (np. Ibis, Motel One). Bezpośrednio przy nowym dworcu głównym znajdują się tylko hotele ekonomiczne (Motel One i Meininger), ale trwają już prace budowlane. Sieć hoteli ekonomicznych (o dziwnej nazwie) „Motel-One” prowadzi w centrum miasta różne hotele 2-gwiazdkowe. Wiele 3- i 4-gwiazdkowych hoteli NH oferuje dobry stosunek jakości do ceny. W Berlinie działają wszystkie główne sieci hotelowe. Warto sprawdzić, czy hotel znajduje się blisko komunikacji miejskiej (U-Bahn lub S-Bahn), aby uniknąć zbyt długich spacerów. Najtańsze są schroniska młodzieżowe (tzw. Jugendherbergen, dostępne tylko dla członków) i hostele (podobne do schronisk młodzieżowych, ale dostępne dla wszystkich, głównie backpackerów, zazwyczaj w pokojach od 1 do 32 osób). Znajdziesz również oferty noclegów ze śniadaniem (często prywatnych) i pensjonatów (Pension, bardziej znanych i mniejszych niż hotele). Większość prywatnych mieszkań na platformach takich jak AirBnB jest oferowana w Berlinie nielegalnie i przyczynia się do trwającego kryzysu mieszkaniowego. Staraj się wybierać noclegi odpowiedzialnie! Sprawdź strony dzielnic, aby zapoznać się z ofertami poszczególnych noclegów. Popularne dzielnice hotelowe to: Mitte – głównie luksusowe hotele w głównych ośrodkach turystycznych oraz kilka tanich hoteli i hosteli na obrzeżach; Charlottenburg-Wilmersdorf – znajduje się tu najwięcej hoteli średniej i wyższej klasy, skupionych głównie wokół dworca Zoologischer Garten i Ku'damm; Prenzlauer Berg – w tej dzielnicy znajdziesz wiele niezależnych, małych hoteli, hosteli i pensjonatów, w których panuje swobodna atmosfera; Friedrichshain-Kreuzberg – centrum alternatywnego życia w Berlinie oferuje wiele tematycznych noclegów, głównie w hostelach i pensjonatach; Noclegi w rozsądnych cenach można znaleźć w niemal każdej dzielnicy Berlina, ale należy pamiętać o czasie potrzebnym na dotarcie z danego miejsca do miejsca docelowego, ponieważ Berlin jest bardzo dużym miastem. == Kontakt == W całym Berlinie znajdziesz kawiarenki internetowe i punkty telefoniczne. Warto je dokładnie sprawdzić, ponieważ większość z nich koncentruje się na konkretnym regionie świata. Wiele barów, restauracji i kawiarni oferuje swoim gościom darmowe Wi-Fi. Klienci wszechobecnej kawiarni Einstein Coffee otrzymują 30 minut darmowego Wi-Fi. Stacje metra (U-Bahn) oferują darmowe Wi-Fi dla wszystkich: BVG Wi-Fi. Sieć komórkowa (3G/GPRS/GSM) obejmuje całe miasto. Jeśli przyjeżdżasz z kraju, w którym nie ma GSM (np. ze Stanów Zjednoczonych), sprawdź kompatybilność swojego telefonu komórkowego z GSM. Na przykład amerykański operator Verizon reklamuje telefony działające w sieciach GSM jako „World Devices”. Zasadniczo jednak każdy model iPhone'a, począwszy od iPhone'a 6s, obsługuje zarówno CDMA, jak i GSM i będzie działał idealnie w Berlinie. Darmowa sieć bezprzewodowa obejmuje część Berlina, ale wymaga specjalnego oprogramowania na komputerze. Więcej informacji, w tym mapy Berlina z zasięgiem, można znaleźć online. == Bezpieczeństwo == Berlin może i jest bezpiecznym miejscem, ale to ogromne miasto, a co za tym idzie, ma kilka zaniedbanych dzielnic. Nie obowiązują tam żadne konkretne zasady, z wyjątkiem transportu publicznego i obszarów turystycznych, gdzie kieszonkowcy stanowią problem. Pilnuj swoich toreb w godzinach szczytu, na większych dworcach kolejowych (przy czym dworce Centralny i Warschauer są notorycznie podejrzane w nocy). Policja w Berlinie jest kompetentna, a nie skorumpowana; dlatego jeśli spróbujesz ją przekupić, prawdopodobnie spędzisz co najmniej noc za kratkami, aby sprawdzić twoją przeszłość. Zazwyczaj są pomocni dla turystów. Większość funkcjonariuszy mówi po angielsku, więc nie wahaj się do nich zwrócić, jeśli się boisz lub zgubisz. Policja jest zazwyczaj bardziej swobodna niż w bardziej konserwatywnych miejscach, takich jak Monachium, i niekoniecznie stosuje politykę „zero tolerancji”. Zazwyczaj policja skupia się na przestępczości i bezpieczeństwie ruchu drogowego, a nie na drobnych wykroczeniach lub pijanych turystach, chyba że sytuacja wymknie się spod kontroli. Ogólnokrajowe numery alarmowe to: Pogotowie ratunkowe i pożary, ☏ 112. Policyjny numer alarmowy, ☏ 110. Od lat 80. XX wieku w Dniu Pracy (1 Maja) dochodzi do lokalnych zamieszek. Zazwyczaj mają one miejsce na Kreuzbergu, w okolicach Oranienstraße/Mariannenplatz. Obecnie zazwyczaj rozpoczynają się w noc poprzedzającą 1 Maja, szczególnie w Mauerpark (Prenzlauer Berg), na Boxhagener Platz i na Rigaer Str. (Friedrichshain), a następnie ponownie wieczorem 1 Maja na Kreuzbergu i w wymienionych obszarach. Gwałtowne zamieszki stały się stosunkowo niewielkie od 2005 roku dzięki zaangażowaniu mieszkańców, którzy świętują Dzień Pracy uroczystym „myfest” na Kreuzbergu, oraz dzięki dobrze zaplanowanym działaniom policji. Nadal zaleca się unikanie tych obszarów od godziny 20:00 do wschodu słońca. W tych miejscach nie należy parkować pojazdów, ponieważ grozi to zniszczeniem! Przemoc na tle rasowym zdarza się rzadko, ale ryzyko jest większe na obrzeżach Berlina Wschodniego. Turystom innej rasy niż biała zaleca się zachowanie ostrożności w takich miejscach jak Lichtenberg, Hellersdorf, Marzahn, Treptow i Köpenick wieczorem/w nocy, zwłaszcza jeśli są sami. W sąsiedztwie dzielnic Neukölln i Kreuzberg (między Hermannplatz, Schönleinstraße a Kottbusser Tor) oraz Wedding (Moabit i Gesundbrunnen) ryzyko stania się ofiarą napadów i rabunków jest wyższe. Turyści powinni zachować ostrożność podczas nocnego zwiedzania tych miejsc, ponieważ połączenie pijanych imprezowiczów i biednych dzielnic może prowadzić do kłopotów. Media krajowe i konserwatywni politycy lubią robić z niektórych znanych miejsc, gdzie handluje się narkotykami, ogromną aferę. Obszary takie jak Görlitzer Park słyną z oferowania wszelkiego rodzaju nielegalnych substancji, ale jeśli nie sprzedajesz ani nie kupujesz, nie powinno cię to martwić. Wbrew medialnym doniesieniom, policja często dokonuje nalotów na te miejsca i próbuje złapać handlarzy narkotyków, ale zazwyczaj udaje się złapać tylko nielicznych, ponieważ opracowali oni pewne metody unikania schwytania. Przestępczość zorganizowana istnieje, ale generalnie skupia się ona na mniej brutalnej działalności w Niemczech i rzadko atakuje osoby z zewnątrz. Choć niegroźni, żebracy zaczęli żebrać w lokalnych miejscach turystycznych, takich jak Pariser Platz obok Bramy Brandenburskiej, Alexanderplatz i Museuminsel. Zazwyczaj są to kobiety w towarzystwie córek, które pytają, czy mówisz po angielsku i mówią, że pochodzą z nowych krajów UE i próbują zebrać pieniądze na lot powrotny do domu. Historia jest fałszywa, więc nie dawaj im pieniędzy, ponieważ zachęcałoby to do dalszego wykorzystywania kobiet i ich dzieci. Mają też nową taktykę: wręczają ci wizytówkę z ich „historią” i proszą o pieniądze; Uważaj, bo dzieci, które noszą na rękach, będą przeszukiwać twoje torby, gdy będziesz czytać kartę. Najlepszym sposobem, aby tego uniknąć, jest po prostu ignorować je i nie odpowiadać na pytanie „Mówisz po angielsku?”. Jeśli się boisz, nie wahaj się skontaktować z policją, bo chętnie ci pomogą. W pobliżu Checkpoint Charlie zobaczysz ludzi rozstawiających budki oferujące pieczątki pamiątkowe w paszporcie za niewielką opłatą. Zdecydowanie odradzamy podbijanie paszportów, ponieważ nie są to oficjalne pieczątki rządowe i mogą unieważnić twój paszport. Jeśli chcesz je mieć, zabierz ze sobą nieważny paszport lub małą książeczkę, np. paszport okolicznościowy. === Prostytucja === Prostytucja jest legalnym biznesem w Niemczech. Berlin nie ma dużej dzielnicy czerwonych latarni, choć powstało kilka dużych domów publicznych. W Berlinie nie ma stref zamkniętych dla prostytutek (zwanych po niemiecku „Sperrbezirk”), więc „apartamenty” lub domy publiczne są rozsiane po całym mieście. Kurfürstenstraße w Schönebergu słynie z nocnych prostytutek. Bliskość Europy Wschodniej, łagodniejsze przepisy wizowe i społeczność nielegalnych imigrantów zwiększają liczbę prostytutek. Reklamy pojawiają się w tabloidach i internecie. Handel ludźmi i nielegalna imigracja stanowią problem; dlatego policja przeprowadza naloty i zamyka nielegalne interesy. Domy publiczne i prostytutki muszą się rejestrować tak jak wszystkie inne firmy, w przeciwnym razie zostaną pociągnięte do odpowiedzialności za unikanie płacenia podatków. Generalnie policjanci nie są zainteresowani klientami (zwłaszcza jeśli zachowasz spokój i nie będziesz próbował się kłócić), ale musisz mieć przy sobie dokument tożsamości ze zdjęciem (kserokopia paszportu jest dopuszczalna). W przeciwnym wypadku możesz spędzić noc na komisariacie policji, podczas gdy twoja przeszłość będzie sprawdzana. == Zdrowie == W Berlinie mieści się Charité, prawdopodobnie jeden z najsłynniejszych szpitali na świecie, w którym kiedyś pracowały takie legendy medycyny jak Robert Koch, Rudolf Virchow, Emil von Behring czy Emil Fischer, a obecnie pracuje Christian Drosten, światowej sławy ekspert w dziedzinie koronawirusów. == Informacje turystyczne == BerlinTravel – Przewodnik po Berlinie http://przewodnikpoberlinie.strefa.pl === Biblioteki === W Berlinie znajduje się wiele bibliotek publicznych. Jedną z największych jest Amerika-Gedenkbibliothek (Biblioteka Pamięci Ameryki) na Blücherplatz 1. === Ambasady === == Gdzie dalej == Niektórzy mieszkańcy Berlina zapytają, dlaczego w ogóle chcesz wyjeżdżać, ale w pobliżu jest kilka przyjemnych miejsc – niektóre nawet w zasięgu berlińskiej S-Bahn. Poza wąskim pierścieniem przedmieść (w porównaniu z większością innych europejskich metropolii), Brandenburgia to głównie tereny wiejskie, więc zaskakująco krótka podróż samochodem zaprowadzi Cię prosto w malowniczą przyrodę. Berlińczycy nazywają ten obszar „JWD” (wym. jott vay day), co jest skrótem od „janz weit draußen”, czyli „na końcu świata”. Brandenburgia i Berlin współpracują w wielu aspektach planowania regionalnego, a granica między nimi nie zawsze jest łatwa do ustalenia. Częścią tej współpracy jest plan (teoretycznie) skoncentrowania rozwoju wzdłuż „gwiaździstej” sieci linii kolejowych w kierunku Berlina. Autostradowy Raststätte Grunewald przy stacji S-Bahn Nikolassee to dobre miejsce na złapanie stopa, jeśli jedziesz na południe lub zachód. Poczdam (35 km) – stolica sąsiedniego kraju związkowego Brandenburgia, niedaleko na południowy zachód od Berlina, stanowi idealne miejsce na jednodniową wycieczkę. Szczególnie warto odwiedzić park Sanssouci, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO z jego wspaniałymi, słynnymi pałacami. Można tam dojechać koleją S-Bahn S7 lub Regional-Express RE1 do stacji Potsdam Hauptbahnhof lub Park Sanssouci (strefa biletowa C). Podróż z Berlin Hauptbahnhof lub Friedrichstraße zajmuje około pół godziny. Oranienburg (35 km) – spokojne przedmieście, w którym znajdują się pozostałości KZ Sachsenhausen, jednego z niewielu zachowanych nazistowskich obozów koncentracyjnych na ziemi niemieckiej. W centrum Oranienburga znajduje się również niewielki pałac. Pół godziny jazdy pociągiem RE. Spreewald (ok. 85 km) – chroniony rezerwat biosfery UNESCO. Obejmuje on nisko położone tereny, na których rzeka Szprewa wije się tysiącami małych cieków wodnych przez łąki i lasy. To piękny, unikalny krajobraz, położony około godziny drogi na południe od Berlina. Warto wybrać się na jednodniową lub weekendową wycieczkę, aby odpocząć od zgiełku miasta. Frankfurt nad Odrą (100 km) – na granicy z Polską, z wieloma studentami zagranicznymi, jest łatwo dostępny. Nieco ponad godzinę pociągiem RE (połączenia co pół godziny). Wittenberga (110 km) – miasto Lutra, około 40 minut jazdy pociągiem ICE na południowy zachód od Berlina. Schlosskirche to kościół, w którym Marcin Luter przybił swoje tezy do drzwi, rozpoczynając reformację protestancką. Po drugiej stronie ulicy znajduje się centrum informacji turystycznej z bogatą ofertą informacyjną. Wspaniałe miasto do zwiedzania, które można łatwo zwiedzać pieszo. Region Jeziora Müritz (Mecklenburgische Seenplatte; ok. 145 km) – park narodowy na północy z kilkoma setkami jezior. Idealne miejsce na kemping i kajakarstwo blisko natury. Pojezierze Łużyckie i Pojezierze Środkowoniemieckie, położone mniej więcej tak daleko na południe, jak Bałtyk na północ – dawne kopalnie węgla brunatnego przekształcone w sztuczne jeziora. Miasteczka Chorin i Brodowin oferują malowniczą przyrodę, gospodarstwa rolne do zwiedzania i stary klasztor, w którym odbywają się okazjonalne koncerty. 40 minut pociągiem co godzinę, plus kilka kilometrów leśnych ścieżek. Gdy w końcu się nasycisz, udaj się do innego zakątka Niemiec: Lipsk (190 km) – najbardziej tętniące życiem i najszybciej rozwijające się miasto Niemiec Wschodnich, znane z kreatywnej sceny kulturalnej, czasami pretensjonalnie nazywane „Nowym Berlinem”, ale wciąż znacznie mniejsze i spokojniejsze niż stolica; 1,5 godziny pociągiem na południe. Drezno (190 km) – dawna królewska stolica Saksonii z barokowymi pałacami, kościołami i cennymi skarbami sztuki; dwie godziny pociągiem lub samochodem na południe. Ostra konkurencja na trasie Drezno-Berlin oznacza, że ​​bilet autobusowy (2,5 do 3 godzin) można kupić już za 5 euro. Odwiedź Neustadt, a poczujesz się, jakbyś nigdy nie opuścił Berlina. Piękne wybrzeże Bałtyku (np. Uznam, Stralsund i Rugia) jest wystarczająco blisko, aby wybrać się na jednodniową lub weekendową wycieczkę samochodem (2,5 do 3 godzin) lub pociągiem (prawie trzy godziny do Stralsundu; 3–3 godziny i 45 minut do Uznamu). Hamburg (290 km) — drugie co do wielkości miasto w Niemczech jest oddalone o niecałe 2 godziny jazdy pociągiem ICE. Granica z Polską znajduje się zaledwie około 90 km na wschód od Berlina, dlatego warto wybrać się na wycieczkę: Szczecin (150 km) — linia kolejowa jest zamknięta z powodu remontu do grudnia 2025, ale autobus jest tańszy i szybszy. Poznań (270 km) — trzy godziny jazdy pociągiem.