იემენი

იემენი (არაბ. اليمن‎‎), ოფიციალურ ჯოხოდვალა — იემენიშ რესპუბლიკა (არაბ. الجمهوريّة اليمنية‎‎) — სახენწჷფო ობჟათე-ბჟადალ აზიას, არაბეთიშ ჩქონიშ ობჟათე მუხურს. ოორუეშე უხურგანს საუდიშ არაბეთი, ოორუე-ბჟაეიოლშე — ომანი, ბჟადალშე — ჭითა ზუღა დო ობჟათეშე — ინდოეთიშ ოკიანე, აფრიკაშ ქაშ მანგას ართამ ოზუღე ხურგ უღჷ ერიტრეა, ჯიბუტი დო სომალიწკჷმა. ფართობი — 455,503 კმ², ნამუშით არაბეთიშ ჩქონს მაჟირა ქიანა რე. სანაა კონსტიტუციურ ნანანოღა დო უკაბეტაში ნოღა რე. იემენიშ ორჩანიე მახორობა რე 34.7 მილიონი, ჯინჯულო მუსლიმ არაბეფი. ქიანა გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფიშ მაკათურ რე: არაბულ ქიანეფიშ ლიგა, გოერო, უგინობირაფუობაშ ყარაფი დო ისლამურ წოროხანდაშ ორგანიზაცია. გეოგრაფიულ ორენიშ ჭყოლოფუათ, იემენ 7,000 წანაშ გოძვენას შხვადოშხვა ცივილიზაციაშ შარააკართაფუს იდვალუაფუდჷ. ჯვ. წ. 1200 წანას, საბაარეფქ გაჭყეს გოპეულერ ოვაჭრე ომაფე, ნამუთ იკათუანდჷ თეხანურ ეთიოპიაშ დო ერიტრეაშ ნორთეფს. 275 წანას, თინა დოთირჷ ჰიმიარიტეფიშ ომაფექ, ნამუშათ მიშმეშჷ თეხანურ იემენიშ უმენტაშ ნორთ დო იუდაიზმიშ ჸონიერ გაულაშ გიმე რდჷ. მაანთხა ოშწანურას, ქირსიანობაქ გორჩქინდჷ, ნამუსჷთ მაშკვითა ოშწანურას მაჸუნჷ ისლამიშ ბიწორ მოდვალაქ. იემენურ ჯარეფქ შანულამ როლ ილაჸაფჷ ორდოიან ისლამურ ეჭოფუეფს. შხვადოშხვა დინასტიაქ გორჩქინდჷ 9-ა დო 16-ა ოშწანურეფს შქას. 19-ა ოშწანურას, ქიანა გორთილ რდჷ ოსმალეთიშ დო ბრიტანეთიშ იმპერიეფს შქას. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ უკული, გიჭყჷ იემენიშ ომაფექ, ნამუქჷთ 1962 წანას მინორთაშ შედეგო გჷნირთუ იემენიშ არაბულ რესპუბლიკათ (ოორუე იემენი). 1967 წანას, ბრიტანულ ადენიშ პროტექტორატიქ გჷნირთუ ზოხორინელ იემენიშ ოკათე დემოკრატიულ რესპუბლიკათ (ობჟათე იემენი), პირველ დო აკა ოფიციალურ სოციალისტურ სახენწჷფო არაბულ ოქიანუს. 1990 წანას, ჟირ იემენურ სახენწჷფოქ აკიკათჷ დო თეხანურ იემენიშ რესპუბლიკაქ გიჭყჷ, ნამუშ პირველ პრეზიდენტ რდჷ ალი აბდალა სალეჰი, ნამუქჷთ 2012 წანას გჷნორინაფილქ იჸუ არაბული აფუნიშ ბორჯის. 2011 წანაშე, იემენს რე პოლიტიკურ კრიზისი, ნამუთ ეიშანუაფუ სიდაღარაშ, უმუშერობაშ, კორუფციაშ დო პრეზიდენტ სალეჰიშით ქიანაშ კონსტიტუციაშე საპრეზიდენტო ვადაშ ეშაღალაშ გეგმაშ სააწმარენჯო შოშეშ პროტესტეფით. 2015 წანაშო, ქიანაქ ქენშალჷ მიმალ ომენოღალე ლჷმას, სოდე ანდა სუბიექტ იბურჯუ ხემანჭუაფაშო, თინეფს შქას ერეფოშქაშეთ აღიარაფილ თარობა — საპრეზიდენტო ხემანჯღვერალაშ სხუნუ დო ჰუსიტურ ყარაფიშ უმაღალაშ პოლიტიკურ სხუნუ. თე კონფლიქტიქ, ნამუქჷთ ანდა შხვაშ თურ სახენწჷფო ქიკათჷ, გჷმიჭანუ სერიოზულ ჰუმანიტარულ კრიზისი. იემენ რე მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანა, ჸონიერ წუმოძინაშ შანულამ ხარხაშ წჷმი რე, დო არხო ბჟაეიოლ დო ოორუე აფრიკაშ ქიანეფს შქას ართ-ართ უდაღარაშ რე. 2019 წანაშ გოეროშ ჩინებაშ მეჯინათ, იემენს არძაშე უმოს ადამიერ რე, ნამუეფჷთ ჰუმანიტარულ მოხვარას ოხვილჷნან, თეჯგურა დოხოლაფირო 24 მილიონ ადამიერ რე, მეხოლაფირო ქიანაშ მახორობაშ 75%. 2020 წანაშ დგომარობათ, იემენქ ციცხე სახენწჷფოეფიშ ინდექსის პირველ აბან გეჭოფჷ დო მაჟირა არძაშე უფრაშ ქაიანა რე გლობალურ შქირენაშ ინდექსით, უწორუანს ხვალე ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა. თეშ მოხ, არძაშე უდაბალაშ ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექს უღჷ არძა ვააფრიკულ ქიანეფს შქას. კომენტარეფი რესურსეფ ინტერნეტის Key Development Forecasts for Yemen from International Futures თარობაt National Information Center Archived 25 October 2020 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. – Official Yemen Information Portal Presidential Leadership Council Archived 29 August 2025 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. – official website of the president of Yemen Prime Minister – official website of the prime minister of Yemen Shura Council[ღურელ რსხილი] – official website of the Yemeni Shura Council House of Representatives – official website of the Yemeni House of Representatives Statistics Archived 1 September 2025 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. – official website of Central Statistical Organization ისტორია "History" Archived 5 September 2025 ვებ-ხასჷლას Wayback Machine. – Yemeni History at National Information Center ტურიზმი Explore Yemen – Yemen's official tourism portal რუკა სქოლიო