Eglwys Nunydd

Cronfa ddŵr ger Margam ym mwrdeisdref sirol Castell-nedd Port Talbot yw cronfa Eglwys Nunydd. Adeiladwyd y gronfa yn wreiddiol i ddarparu dŵr i waith dur Port Talbot yn Margam. Mae gan y gronfa, sy'n rhan o ddalgylch Afon Afan, arwynebedd o 260 acer. Saif gerllaw traffordd yr M4. Ceir pysgota am frithyll a physgod eraill yma, ac fe'i defnyddir ar gyfer hwylio hefyd. Yr enw Mae'n bosib mai enw arall am Non mam Dewi yw Nynid; ymddangosodd yr enw yn gyntaf yn 1543 fel "Egloose Nunney" ond mae'n debycach mai cyfeiriad sydd yma at y Nynnid gwrywaidd. Roedd eglwys ym mhlwyf Margam wedi'i enwi ar ôl sant Nynnid. Cadwraeth Mae Cronfa Eglwys Nunydd wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1972 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle. Mae ei arwynebedd yn 103.4 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle. Dynodwyd y safle ar sail ei fywyd gwyllt, er enghraifft grwpiau tacsonomegol megis adar, gloynnod byw, madfallod, ymlusgiaid neu drychfilod. Mae safleoedd bywyd gwyllt fel arfer yn ymwneud â pharhad a datblygiad yr amgylchedd megis tir pori traddodiadol. Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig. Cyfeiriadau Gweler hefyd Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Cymdeithas Edward Llwyd Gwarchodfa Natur Genedlaethol