Ysgol Uwchradd Cantonian

Ysgol gyfun cyfrwng Saesneg yn ardal y Tyllgoed yng Nghaerdydd yw Ysgol Uwchradd Cantonian (Saesneg: Cantonian High School), ar gyfer disgyblion 11–18 oed. Y brifathrawes bresennol ydy Mrs Diane Gill. Agorwyd yr ysgol yn wreiddiol o dan yr enw Canton Municipal Secondary School ar 21 Hydref 1907 gyda 85 o fechgyn. Lleolwyd ar Stryd y Farchnad yn Nhreganna, agorwyd Canolfan Celfyddydau Chapter ar yr hen safle ym 1971. Roedd bechgyn a merched wedi eu gwahanu yn yr ysgol, dim ond bechgyn oedd i gychwyn gydag ysgol y merched yn agor yn ddiweddarach ar 4 Tachwedd 1907 gyda 105 o ddisgyblion. Newidiwyd enw'r ysgol i Canton High School for Boys, a'r Canton High School for Girls ym 1933. Ysgolion gramadeg oedd y ddwy. Cafodd rhan fawr o'r ysgol ei dinistrio yn ystod y blitz yn yr Ail Ryfel Byd ym 1941, a ni chwblhawyd trwsio'n adeilad hyd 1951. Cafodd dyfodol yr ysgol i godi yn y senedd ym 1960, oherwydd safon diffygiol adeilad yr ysgol ferched. Ym mis Medi 1962, symudodd yr holl 612 o fechgyn a 32 athro cynorthwyol i adeilad newydd yn y Tyllgoed. Cymerwyd drosodd yr hen adeilad gan Canton High School for girls, ond ym 1963 symudodd y merched i'r safle yn y Tyllgoed hefyd, gyda'r merched ym mloc "A", a'r bechgyn ym mloc "B". Cyfunwyd yr ysgolion ag Ysgol Uwchradd Fodern Waterhall ym 1968, a sefydlwyd yn wreiddiol ym 1958. Roedd tua 1900 yn yr ysgol gyfun newydd, gyda'r plant ifengaf ar hen safle Waterhall. Mae hen adeiladau Waterhall yn gartref i Ysgol Gyfun Gymraeg Plasmawr erbyn heddiw. Newidiwyd enw'r ysgol o Canton High School i Cantonian High School ym 1970. Heddiw Roedd 1146 o ddisgyblion yn mynychu'r ysgol yn 2005, gan gynnwys 134 yn y chweched dosbarth. Does dim o'r disgyblion yn siarad Cymraeg fel iaith gyntaf ond mae tua 0.3% o'r disgyblion yn siarad ieithoedd eraill fel iaith gyntaf ac yn dysgu'r Saesneg fel ail iaith. Cyn-ddisgyblion nodedig Donald Baverstock, cynhyrchydd teledu a phennaeth BBC 1 Danielle Bux, actores a model, gwraig Gary Lineker John Caddick, nofiwr a gynrychiolodd Cymru yng Ngemau'r Gymanwlad Wyn Calvin, diddanwr Arthur Cornish, chwaraewr rygbi dros Gymru Jermaine Easter, chwaraewr pêl-droed Ryan Green, chwaraewr pêl-droed rhyngwladol ifengaf Cymru ar un adeg Ellie James, cerddor Ellie Makes Music Justin Kerrigan, cyfarwyddwr y ffilm Human Traffic Joe Ledley, chwaraewr pêl-droed Paul Moorcraft, athro a chyfarwyddwr Canolfan Dadansoddi Polisi Dramor yn Llundain Robin Nedwell, actor Geoff Rich, newyddiadurwr a golygydd papur newydd South Wales Echo Jenny Sullivan, awdures plant John Toshack, chwaraewr pêl-droed Alex Winters, cyflwynydd teledu Cyfeiriadau Dolenni allanol Gwefan yr ysgol Archifwyd 2015-11-18 yn y Peiriant Wayback