Gwaith plwm Bryn-tail

Hen fwynglawdd plwm segur sy'n swatio yng nghysgod cronfa ddŵr Clywedog, ger Llanidloes ym Mhowys yw mwynglawdd plwm Bryntail. Mae'r ychydig adfeilion bellach yng ngofal Cadw. Roedd tair prif siafft: Murray's, Gundry's a siafft gorllewinol. Mae mwyafrif yr adeiladau cofrestredig ar y safle yn gysylltiedig â siafft Gundry's, gan gynnwys melin barytes, dau dŷ malu cerrig, biniau mwyn, poptai rhostio a thanciau dŵr. Mae adeiladau mwyngloddio eraill yn cynnwys swyddfa'r rheolwr, gefail y gof, adeiladau storio, yn ogystal â phont droed y glowyr. Y prif olion sy'n dal i sefyll, felly, yw tai malu cerrig, biniau mwynau, ffyrnau rhostio, efail y gof a swyddfa rheolwr y pwll. Yn ystod y 19g byddai'r gwaith yn lle swnllyd, myglyd a phrysur wrth i blwm gael ei echdynnu o'r graig, ei brosesu, ac yna ei gludo i Lanidloes gerllaw ac oddi yno, ei gludo i lawr yr Hafren. Caeodd Bryn-tail ym 1884 wrth i’r gwaith mwyngloddio lleol ddod i ben. Cyfeiriadau