Ysbyty Dewi Sant, Caerdydd

Mae Ysbyty Dewi Sant yn gyfleuster iechyd yn Nhreganna, Caerdydd, Cymru. Fe'i rheolir gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro. Mae'r prif floc gwreiddiol yn adeilad rhestredig Gradd II. Hanes Ysbyty gwreiddiol Creodd Caerdydd Undeb Deddf y Tlodion ei hun ym 1836 ac agorodd Tloty'r Undeb newydd Caerdydd, a adeiladwyd ar Cowbridge Road ar gost o £7,500, ym 1839. Oherwydd bod poblogaeth yr ardal yn tyfu, ym 1862 symudwyd plant y Wyrws i Ysgolion Diwydiannol Trelái. Yn 1872 ychwanegwyd clafdy i'r gogledd-orllewin o'r tloty, gyda 164 o welyau. Ehangwyd yr adeilad ym 1881, gan gynnwys adeilad mynediad newydd ar Heol y Bont-faen gyda thŵr 3 llawr ac wyneb cloc. Roedd y llety newydd yn cynnwys ystafell bwyllgora, ystafelloedd aros a swyddfeydd cynorthwywyr. James, Seward & Thomas oedd y penseiri ac roedd y cynllun allanol yn debyg i Ysbyty Frenhinol Caerdydd a ddyluniwyd gan Seward ym 1883, er yn defnyddio deunyddiau rhatach. Ehangwyd yr adeiladau ymhellach yn 1890 ac, erbyn 1908, roedd gan y tloty le ar gyfer dros 1,000 o bobl. Ymunodd yr ysbyty â'r Gwasanaeth Iechyd Gwladol fel Ysbyty Dewi Sant ym 1948. Ymhlith y bobl nodedig a aned yn yr uned famolaeth yno mae'r pêl-droediwr o Gymro, Ryan Giggs, a aned yno ym 1973. Caeodd yn y 1990au cynnar a dymchwelwyd y mwyafrif o'r hen adeiladau, gan adael yr adeilad mynediad Fictoraidd a thŵr y cloc. Aeth hwn yn adfail ac roedd yn darged fandaliaeth, ond yn 2002 cafodd ei adnewyddu a'i drawsnewid yn fflatiau. Ysbyty modern Comisiynwyd cyfleuster modern, sydd wedi’i leoli y tu ôl i’r hen ysbyty, o dan gontract Menter Cyllid Preifat (PFI) ym 1999. Agorwyd y cyfleuster, a ddyluniwyd gan HL Design ac a adeiladwyd gan Macob Construction ar gost o £16 miliwn ar Ddydd Gŵyl Dewi 2002. Roedd y cyfleusterau’n cynnwys 100 o welyau, yn y cychwyn ar gyfer cleifion iechyd meddwl (a drosglwyddwyd o Ysbyty Brenhinol Hamadryad ) a’r henoed (o Ysbyty Lansdowne) ond hefyd yn cynnwys gwasanaethau plant, therapïau a gwasanaethau deintyddol. Cyfeiriadau