Neuadd Pantycelyn

Neuadd a neilltuwyd i fyfyrwyr Cymraeg eu hiaith ym Mhrifysgol Aberystwyth yw Neuadd Pantycelyn. Mae wedi ei leoli ar Ffordd Penglais yn nhref Aberystwyth. Yma mae cartref Côr Aelwyd Pantycelyn a hefyd swyddfa UMCA. Fe'i hagorwyd ar ddechrau'r 1950au ond fe'i newidiwyd i fod yn neuadd Gymraeg yn 1974. Yn 2008 trafodwyd y posibilrwydd o gau'r neuadd fel rhan o ymgynghoriad ar ddyfodol llety myfyrwyr ym Mhrifysgol Aberystwyth. Ar Ddydd Sul y 14eg o Fedi yn 2015, meddiannodd myfyrwyr y Neuadd o flaen cyfarfod cyngor y Brifysgol i wneud penderfyniad ar sicrhau ai peidio dyfodol y sefydliad 22 Mehefin. Cynhaliwyd deiseb i gadw'r neuaddau ar agor ac, erbyn 22 Medi, bu dros 2,700 o enwau arni. O ganlyniad i hyn, pleidleisiodd cyngor y brifysgol i ailagor Pantycelyn fel neuadd breswyl o fewn pedair blynedd yn dilyn gwaith adnewyddu. Penderfynodd Cyngor Prifysgol Aberystwyth ar 27 Tachwedd 2017 i fuddsoddi £12 miliwn i adnewyddu'r neuadd. Gwelwyd hwn fel cam mawr yn yr ymgyrch i sicrhau bod y Neuadd yn ail Agor erbyn Medi 2019 gyda Llywydd UMCA Gwion Llwyd yn "falch iawn o’r penderfyniad" Fe wnaeth y gwaith o ddechrau adnewyddu'r adeilad dechrau ar ddechrau Chwefror 2018. Cyhoeddodd y Brifysgol bod angen oedi ail agor y Neuadd i'r flwyddyn 2020 oherwydd nad oedd digon o waith wedi ei wneud o flaen llaw. Er hyn roedd y Brifysgol yn nodi ei fod yn ymroddedig i'w ailagor blwyddyn yn hwyrach gyda chyllid yn ei le gyda chymorth £5 miliwn y Llywodraeth. Agorwyd ym mis Medi 2020 gyda'r Gweinidog Addysg ar y pryd Kirsty Williams yn bresennol yn yr agoriad swyddogol. Cafodd £16.5m ei wario i'w adnewyddu gyda phob 198 o ystafelloedd wely yn cynnwys ystafell ymolchi integredig. Traddodiad Pantycelyn Mae'r neuadd yn cael ei weld fel pwerdy o genedlaetholdeb gyda sawl gwleidydd ac ymgyrchwyr Iaith wedi galw'r neuadd yn gartref am gyfnod. Mewn erthygl gan yr athro Rhys Jones o Brifysgol Aberystwyth mae'r Neuadd drwy fod yn lleoliad i gymuned Gymraeg yn creu'r lleoliad perffaith i greu ac atgyfnerthu teimladau cenedlaetholdeb Cymreig. Yn ddiwylliannol ceir brith o draddodiadau gyda sawl bardd yn dysgu ei grefft yno. Mae'r cysylltiad Pantycelyn gyda cherddoriaeth Cymraeg yn amlwg heddiw gyda sawl band nodedig yn dod i fodolaeth yn y Neuadd megis Yr Ods Gweler hefyd Rhestr o ganeuon a recordiwyd gan Gôr Pantycelyn Dolenni allanol Dathlu pen-blwydd neuadd breswyl Stori Neuadd Panycelyn yn 30 oed oddi ar wefan BBC Cyfeiriadau