Plas Mawr

Tŷ tref yn nhref Conwy sy'n dyddio o'r 16g ac Oes Elisabeth yw Plas Mawr. Hanes Adeiladwyd y tŷ ar lain o dir ger y Stryd Fawr gan Robert Wynn, bonheddwr o'r ardal ar ôl iddo briodi ei wraig gyntaf, Dorothy Griffith. Fe'i codwyd mewn tair cyfnod rhwng 1576 a 1585 am gost o tua £800. Gosododd Wynn gyfarwyddiadau cymhleth ar gyfer rhannu ei ystâd ar ôl ei farwolaeth; dim ond ar ôl blynyddoedd lawer y datryswyd y problemau cyfreithiol a ddeilliodd o'r amodau hynny, gan atal y tŷ rhag cael ei ailddatblygu mewn arddull fwy modern. Oherwydd y ddamwain hon arhosodd y tŷ yn ei gyflwr gwreiddiol i bob diben. Ar ôl 1683, aeth Plas Mawr i feddiant teulu Mostyn a pheidiodd â chael ei ddefnyddio fel cartref teuluol. Cafodd ei rentu at wahanol ddibenion yn ystod y 18g a'r 19g, gan gynnwys i'w ddefnyddio fel ysgol, llety rhad ac ar ôl 1887 fel pencadlys Yr Academi Frenhinol Gymreig. Mabwysiadodd Cadw reolaeth yr eiddo yn 1993 a gwnaeth adferiadau helaeth iddo. Yn ôl Cadw: "Yn anad dim, Plas Mawr yw’r tŷ tref Elisabethaidd ceinaf sydd wedi goroesi yn unrhyw le ym Mhrydain." Mae'r tŷ ar agor i'r cyhoedd. Oriel Cyfeiriadau Llyfryddiaeth Turner, Rick C. , "Robert Wynn and the Building of Plas Mawr, Conwy", National Library of Wales Journal 29(2) (1995):177–209 Turner, Rick C. , Plas Mawr, Conwy, 2il arg. (Caerdydd: Cadw, 2008) Dolenni allanol (Saesneg) "Full Report for Listed Buildings", Cadw (Saesneg) "Plas Mawr", British Listed Buildings