Capel y Morfa, Aberystwyth

Capel gydag Eglwys Bresbyteraidd Cymru yw Capel y Morfa. Fe'i lleolir ar Stryd Portland, Aberystwyth. Hanes Ffurfiwyd Capel y Morfa yn 1989, wedi cyfnod hir o drafod, trwy uniad cynulleidfaoedd Salem a Seilo. Unwyd cynulleidfaoedd y Morfa a Chapel y Tabernacl (oedd â'i mynediad ar Stryd Powell, Aberystwyth, ond a ddifrodwyd gan dân yn 2002 ac sydd bellach yn fflatiau) pan gaeodd y Tabernacl yn 2002. Sefydlwyd Ebeneser, Penparcau, yn 1939 yn gangen o'r Tabernacl. Wedi cau'r Tabernacl daeth yn gangen o Gapel y Morfa. Mae'r capel ei hun yn enw newydd ar y capel a alwyd yn Salem a ffurfiwyd wedi rhwyg o fewn Capel Seilo. Adeilad Ffurfiwyd yr hen Gapel Salem ar Stryd Portland wedi rhwyg o fewn cynulleidfa Capel Seilo, Morfa Mawr. Wedi cyfnod yn cwrdd yn yr 'Assembly Rooms' ar Maes Lowri ger yr Hen Goleg, agorwyd Capel Salem yn 1895. Cost yr adeilad oedd £2,600. Er mwyn tanlinellu'r gwahaniaeth rhwng y ddwy gapel, fe adeiladwyd Salem newydd yn arddull Gothig, oedd yn arddull anghyfarwydd i gynulleidfa Fethodistiaid Calfinaidd Cymreig, ond mewn gwrthgyferbyniad ag arddull Baróc Seilo. Dyluniwyd y capel gan y pensaer Thomas Morgan o Aberystwyth. Adeiladwyd y Capel yn 1894–1895 gan David Lloyd, Trefechan. Trwy gyd-ddigwyddiad, hen leoliad Capel Seilo (yr eglwys yr ymwahanodd Salem oddi wrtho) yw safle Canolfan y Morlan bellach. Heddiw Y Gweinidog cyfredol (2018) yw y Parch. Eifion Roberts. Gweinidog gyntaf y capel unedig oedd y Parch. Pryderi Llwyd Jones. Trefn y Sul 10.00am – Oedfa Capel y Morfa 10.20–11.00am – Ysgol Sul; bydd y plant yn gadael yr oedfa tua 10.20 11.00am – Ysgol Sul i oedolion 2.15pm – Oedfa yn Ebeneser, Penparcau 6.00pm – Oedfa Capel y Morfa Mae'r holl weithgaredd yn y Gymraeg. Canolfan y Morlan Datblygwyd Canolfan y Morlan fel canolfan ffydd a diwylliant ar safle yr hen Gapel Seilo oedd ar Morfa Mawr. Lleolir y Morlan oddeutu 300m i'r gogledd ddwyrain o adeilad Capel y Morfa. Llyfryddiaeth Owen, D. Huw, Capeli Cymru (Talybont: Y Lolfa, 2005), tt. 26–7 Cyfeiriadau Dolenni allanol Gwefan Capel y Morfa Gwefan Addoldai Cymru Gwefan Eglwys Bresbyteraidd Cymru