Lleweni

Plasty yn Sir Ddinbych yw Lleweni neu Blas Lleweni. Fe'i lleolwyd tua 3 km i'r gogledd-ddwyrain o dref Dinbych, Sir Ddinbych ar lan Afon Clwyd. Bu'n gartref i aelodau teulu'r Salusbury (weithiau: 'Salbriaid') o tua 1066 hyd 1748. Cyn hynny, Llysmarchweithian oedd enw'r plasdy a'i berchennog oedd Marchweithian. Yn ôl Hester Piozzi (1741 - 1821) roedd dros 200 o ystafelloedd yn y plas ar un adeg. Rhai perchnogion Syr John Salusbury Wedi marwolaeth Thomas Salusbury yn 1586, aeth perchnogaeth y plasdy i'w frawd Syr John Salusbury, (m. 1612), a briododd merch Henry Stanley, 4ydd Iarll Derby. Yna i'w fab Syr Henry Salusbury, Barwn Cyntaf. (m. 1632), yna i'w fab Syr Thomas Salusbury, Ail Farwn (m. 1643), yna i'w fab Syr Thomas Salusbury, Trydydd Barwn (m. 1658) ac yna i'w frawd Syr John Salusbury, Pedwerydd Barwn (a'r olaf), a fu farw heb etifedd yn 1684. aeth perchnogaeth y plasdy i'w chwaer Hester Salusbury, gwraig Syr Robert Cotton o Combermere a Lleweni, Barwn cyntaf, (m. 1712). Yna i'w fab. Syr Thomas Cotton of Combermere a Lleweni, Ail farwn (m. 1715). Ac yna i... Syr Robert Salusbury Cotton, Trydydd Barwn (m. 1748). Dim etifedd ac aeth perchnogaeth y plasdy i'w frawd Sir Lynch Cotton, ac yna i'w fab yntau Syr Robert Salusbury Cotton 5ed Bart, a'i fab Stapleton Cotton, 1st Viscount Combermere - a werthodd y plasdy i William Lewis Hughes, Barwn Dinorben. Ganwyd Robert Griffiths, dyfeisiwr, yma ar 13 Rhagfyr 1805. Dymchwel rhannau Dymchwelwyd rhannau o Blas Lleweni gan William Lewis Hughes er mwyn atgyweirio plasdy arall a oedd ganddo, sef Neuadd Cinmel (Sylwer: nid Parc Cinmel). Adeiladau allanol Ar un cyfnod roedd yma ddiwydiant cannu, sef gwynnu dillad mewn bleach neu gemegolyn tebyg. Oriel Gweler hefyd Bachymbyd, plasty ger Rhuthun a sefydlwyd gan Pyrs Salbri. Gwaith Cannu Lleweni Cyfeiriadau Dolenni allanol Noson lawen yn Lleweni, 13 Chwefror 1953 - Delwedd oddi ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru.