پردی مۆنۆ

پردی مۆنۆ (بە ئینگلیزی: Monnow Bridge) پردێکی بەردینی قەڵابەندکراوی سەدەکانی ناوەڕاستە کە دەکەوێتە شارۆچکەی مۆنمەس لە وێڵز. پردەکە بەسەر ڕووباری مۆنۆدا دەپەڕێتەوە و تاکە نموونەی لەم جۆرەی خۆیەتی لە تەواوی بەریتانیای گەورەدا کە تاوەری دەروازەیییەکەی (gatehouse) ھێشتا لەسەر پردەکە خۆی ماوەتەوە. ئەمڕۆ پردەکە تەنھا بۆ پیادە بەکاردێت و وەک ھێمایەکی سەرەکیی شارۆچکەی مۆنمەس ناسراوە. بەھۆی گرنگییە مێژووییە بێوێنەکەیەوە، وەک باڵەخانەیەکی پارێزراوی پۆلی یەکەم و یادگارێکی خشتەبەندکراو پۆلێن کراوە. مێژوو پردی بەردینی ئێستا لە کۆتاییەکانی سەدەی سێزدەھەمدا، وا تخمینە دەکرێت لە دەوروبەری ساڵی ١٢٧٢، دروست کراوە و جێگەی پردێکی داری کۆنتری گرتووەتەوە. تاوەرە بەناوبانگەکەی، کە بە "دەروازەی مۆنۆ" (Monnow Gate) ناسراوە، ماوەیەکی کەم دوای پردەکە، لە کۆتاییەکانی سەدەی ١٣ یان سەرەتای سەدەی ١٤، بۆ زیاد کراوە. ئامانجی سەرەکیی تاوەرەکە دوولایەنە بوو: لە لایەکەوە وەک بەشێک لە سیستەمی بەرگریی شارۆچکە walledکە خزمەتی دەکرد و لە لایەکی تریشەوە بۆ وەرگرتنی باج (murage) لەو کەسانەی کە کاڵایان دەھێنایە ناو شارەوە بەکاردەھات. پردەکە لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئینگلتەرادا گرنگیی سەربازیی ھەبووە. لە ساڵی ١٦٤٥، ھێزەکانی پەرلەمان توانیان بەرپەرچی ھێرشێکی ھێزەکانی پاشا بدەنەوە کە دەیانویست لە ڕێگەی ئەم پردەوە شارەکە بگرنەوە. گۆڕانکاری و نژیاروانی پردەکە لە بەردی لمینی سووری کۆن (Old Red Sandstone) دروست کراوە و لە سێ کەوانەی نووکتیژ پێکدێت. تاوەرەکەش کە لە ھەمان کەرەستە دروست کراوە، خاوەنی چەندین تایبەتمەندیی بەرگرییە، وەک کونیلەی بەرگری (machicolations) بۆ فڕێدانی شت بەسەر دوژمندا، کونیلەی تیرھاویشتن (arrowslits) و شوێنەواری دەروازەی ئاسنیی داکەوتوو (portcullis). لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، تاوەرەکە بەکارھێنانی سەربازیی لەدەست دا. لە دەوروبەری ساڵی ١٧٠٥، سەقفێکی نوێی داری بۆ دروست کرا و کرایە خانووێکی بچووکی دوو نھۆمی. دواتر بۆ ماوەیەک وەک زیندانی شارۆچکەکە بەکارھێنرا. بۆ ئاسانکردنی ھاتوچۆی پیادە، لە ساڵی ١٨٣٢دا ڕێڕەوێکی پیادە لەناو دەروازەکەدا کرایەوە. دۆخی ئێستا بۆ سەدان ساڵ، پردی مۆنۆ تاکە خاڵی پەڕینەوە بوو لەسەر ڕووبارەکە و بەرگەی ھاتوچۆی قورسی دەگرت. بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤، دوای دروستکردنی پردێکی نوێ لە نزیکەوە، پردی مۆنۆ بەڕووی ھاتوچۆی ئۆتۆمبێلدا داخرا و بە تەواوی بۆ پیادە تەرخان کرا. ئەم کارە یارمەتیدەر بووە بۆ پاراستنی ئەم میراتە ناوازەیە بۆ نەوەکانی داھاتوو. سەرچاوەکان دەروازەی وێڵز دەروازەی ئەندازیاری دەروازەی نژیاروانی دەروازەی شانشینی یەکگرتوو