Castell Aberhonddu

Castell yn nhref Aberhonddu, Powys yw Castell Aberhonddu. Fe'i codwyd gan yr arglwydd Normanaidd Bernard de Neufmarché yn 1093, a chafwyd sawl cyrch ac ymosodiad arno gan y Cymry yn y 13eg a'r 15g. Cafwyd sawl perchennog dros y canrifoedd. Wedi i Harri VIII, brenin Lloegr ddienyddio Buckingham yr olaf, gadawyd i'r castell ddirywio g gadawyd ef i adfeilio tan ddechrau'r 19g pan adferwyd yr adeilad yn westy. Bu Bernard de Neufmarché, brawd Gwilym Goncwerwr yn llwyddiannus yn ei ymdrech i orsegyn Brycheiniog. wedi iddo ladd Rhys ap Tewdwr oddeutu Pasg 1093. Drwy hyn ac ymgyrchoedd eraill cryfhaodd y Normaniaid eu gafael ar Dde Cymru. Fel gwobr am ei ymdrech, fe wnaed Bernard yn Arglwydd. Pan gychwynodd ar y gwaith adeiladu yn 1093, mae'n bosib mai hwn oedd y castell carreg cyntaf yng Nghymru. Cludwyd y cerrig yma o dref Rhufeinig Caerfaddon. Codwyd y castell yn y fforch rhwng dwy afon: Afon Wysg ac Afon Honddu. Gweler hefyd Buellt - teyrnas gynnar a chantref yn ne canolbarth Cymru (deheubarth Powys heddiw), i'r gogledd o fryniau Eppynt Oriel Cyfeiriadau