Eglwys y Santes Fair, Dolbenmaen

Codwyd Eglwys y Santes Fair, Dolbenmaen, Gwynedd yn y 15g ac mae wedi ei chofrestru'n Gradd II* ers 1971 oherwydd ei nodweddion hynafol e.e. ei tho 5 bwa derw. Mae'n bur debyg mai fel capel i Eglwys Sant Beuno, Penmorfa y'i codwyd hi'n gyntaf, ac mae'r mwnt (sy'n 36m mewn diameter a 6m o uchder) ar draws y ffordd i'r eglwys yn ei chysylltu gyda Llywelyn Fawr. Adnewyddwyd yr eglwys dros y blynyddoedd ac mae rhai o'i phrif rannau'n eitha modern o fewn y gragen hynafol e.e. mae'r ffenestri lliw o 1937 gan J A Brymer a'r pulpud a giat yr eglwys yn mynd nôl i'r 19g yn unig. Gweler hefyd Eglwys Sant Beuno, Penmorfa Cyfeiriadau Oriel