Պոնտքիսիլթե (ջրանցույց)

Պոնտքիսիլթե (անգլ.՝ Pontcysyllte Aqueduct, վալլիերեն՝ Traphont Pontcysyllte) նավարկելի ջրանցույց Մեծ Բրիտանիայում՝ Ուելսի հյուսիս-արևելքում, Դի գետի հովիտում։ Ընկած է Քևն Մաուր և Վրոնքիսիլթե գյուղերի միջև։ Ջրանցույցով հոսում են Լլանգոլեն ջրանցքի ջրերը։ Պոնտքիսիլթեն ջրանցքակիր ամենաբարձր ջրանցույցն է աշխարհում և ամենաերկարը՝ Մեծ Բրիտանիայում։ Ունի 19 թռիչք, 313 մետր ընդհանուր երկարություն, 38 մետր բարձրություն։ Ջրհորդանի խորությունը 1,6 մետր է, լայնությունը՝ 3,7 մետր, նրա մի եզրով հետիոտնային ճանապարհ է գցված։ 2009 թվականին Պոնտքիսիլթե ջրանցույցը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ որպես «դարակազմիկ, ուղենշային երևույթ արդյունաբերական հեղափոխության քաղաքացիական ճարտարագիտության պատմության մեջ»։ Որոշումն ընդունելիս հատուկ ընդգծվել է կառույցի կատարյալ ներդաշնակումը բարդ տեղանքին և չափազանց կարևոր նշանակությունը կամրջաշինության հետագա զարգացման համար։ Բացումից ավելի քան 200 տարի անց էլ ջրանցույցը ծանրաբեռնված կերպով օգտագործվում է և հանդիսանում է Մեծ Բրիտանիայի ջրանցքային ցանցի առավել բանուկ հատվածներից մեկը, որտեղով ամեն տարի անցնում է շուրջ 15 000 նավակ։ Ջրանցույցը Մեծ Բրիտանիայում պաշտոնապես գրանցված է որպես առանձնահատուկ հետաքրքրություն ներկայացնող կառույց՝ Grade I listed building: Պատմություն Ջրանցույցը կառուցվել է ճարտարագետ Թոմաս Թելֆորդի նախագծերով։ Հիմքում առաջին քարը դրվել է 1795 թվականի հուլիսի 25-ին։ Քաշը նվազեցնելու նպատակով հենասյուները փուչ են կառուցել։ Շինարարական շաղախը պատրաստել են հանգած կրով, ջրով ու ցլի արյունով։ Հենասյուները սեպաձև են. հիմքում դրանց լայնությունը 8 մետր է, վերնամասում՝ 5 մետր։ Ջրհորդանն ու դրան պահող կամարները թուջից են։ Ջրանցույցի բոլոր մասերը պատրաստվել են հատուկ այդ նպատակով գործարկված «Plas Kynaston Ironworks» գործարանում։ Շինարարության արժեքը կազմել է 45 հազար ֆունտ սթերլինգ։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1805 թվականի նոյեմբերի 26-ին։ Նշանավոր վիպասան Վալտեր Սքոթի բնորոշմամբ՝ Պոնտքիսիլթեի ջրանցույցը կարելի է համարել արվեստի չքնաղ ստեղծագործություն։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Գրականություն Memories of Pontcysyllte by Amy Douglas and Fiona Collins (2006) Pontcysyllte Aqueduct and Canal Nomination as a World Heritage Site: Nomination Document (Wrexham County Borough Council and the Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales, 2008) The Shropshire Union Canal: from the Mersey to the Midlands and Mid-Wales by Peter Brown (2018), published by The Railway and Canal Historical Society Արտաքին հղումներ The Pontcysyllte Aqueduct website 360 Degree panoramic view at BBC Shropshire (Java Applet Required) Wrexham on-line tour: Pontcysyllte Aqueduct Construction visualisation video Articles on the construction of the Pontcysyllte Aqueduct from the Royal Commission on Ancient and Historical Monuments of Wales Management plan for the nomination as a World Heritage Site. Includes detailed description on the scope of the World Heritage site which starts at Rhoswiel and goes through to the Horseshoe Falls Dan Gray. «3D-анимация строительства акведука» (անգլերեն). Vimeo. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 2-ին. Վերցված է 2009 թ․ հունիսի 25-ին.