کشتار می لای

کشتار مای لای (به انگلیسی: Mỹ Lai massacre) قتل‌عام مای لای یکی از وحشتناک‌ترین حوادث خشونت‌آمیز در طول جنگ ویتنام بود. گروهی از سربازان آمریکایی در ۱۶ مارس ۱۹۶۸ اکثر مردان را در روستای مای لای به طرز وحشیانه‌ای کشتند. در این حمله بیش از ۵۰۰ نفر از جمله مردان جوان و کودکان کشته شدند. افسران ارتش ایالات متحده به مدت یک سال قبل از انتشار این قتل‌عام در مطبوعات آمریکایی، سرپوش گذاشتند و طوفانی از خشم بین‌المللی را برانگیخت. انتشار خبر کشتار می لای، بیش از یک سال بعد، نقطه عطفی در روند جنگ ویتنام ایجاد و به وجهه ارتش آمریکا ضربه‌ای جبران‌نشدنی وارد کرد. در صبح روز کشتار، گردان C به فرماندهی کاپیتان ارنست مدینا به یکی از بخش‌های روستا (که روی نقشه‌ها به عنوان مای‌لای ۴ علامت‌گذاری شده بود) اعزام شد، با این انتظار که با گردان ۴۸ نیروهای محلی ویت‌کنگ درگیر شود، اما این نیروها حضور نداشتند. کشتار زمانی آغاز شد که نیروها روستا را برای یافتن چریک‌ها جست‌وجو می‌کردند و ادامه یافت حتی پس از آن که متوجه شدند چریکی در روستا حضور ندارد. ساکنان روستا جمع‌آوری شده و در فضای باز نگه داشته شدند و سپس با سلاح‌های خودکار، سرنیزه و نارنجک‌های دستی به قتل رسیدند؛ یک گروه بزرگ از ساکنان در کانال آبیاری تیراندازی شدند. سربازان همچنین خانه‌ها را آتش زدند و دام‌ها را کشتند. افسر وظیفه هوایی هیوز تامپسون جونیور و خدمه هلیکوپتر او تلاش کردند کشتار را متوقف کنند. در نزدیکی، گردان B بین ۶۰ تا ۱۵۵ نفر از قربانیان را در بخش مای خه ۴ کشتند. این کشتار در ابتدا به عنوان نبرد با نیروهای ویت‌کنگ گزارش شد و در تحقیقات اولیه ارتش آمریکا پنهان شد. تلاش‌های کهنه‌سرباز رونالد رایدنهور و روزنامه‌نگار سیمور هِرش خبر کشتار را در نوامبر ۱۹۶۹ به عموم آمریکایی‌ها رساند، که باعث خشم جهانی و تقویت مخالفت داخلی با مشارکت در جنگ شد. بیست و شش سرباز به اتهامات جنایی متهم شدند، اما تنها ستوان ویلیام کالی جونیور، فرمانده گروهان اول گردان C، محکوم شد. او به قتل ۲۲ نفر از ساکنان روستا متهم و در ابتدا به حبس ابد محکوم شد، اما پس از کاهش حکم، سه سال و نیم تحت حبس خانگی گذراند. شرح حادثه صبح روز ۱۶ مارس در ساعت ۰۷:۳۰، حدود ۱۰۰ سرباز آمریکایی، پس از یک گلوله‌باران کوتاه توپخانه‌ای و حمله بالگردهای تهاجمی، با بالگرد در سون می فرود آمدند؛ منطقه‌ای شامل خانه‌های پراکنده روستایی، اجتماعات کوچک، شالیزارها، کانال‌های آبیاری، سدهای خاکی و جاده‌های خاکی که مجموعه‌ای از روستاها و زیرروستاها را به هم متصل می‌کرد. بزرگ‌ترین آن‌ها روستاهای می لای، کو لوی، می خه و تو کونگ بودند. سربازان آمریکایی انتظار داشتند با گردان ۴۸ محلی ویت‌کنگ، که یکی از موفق‌ترین واحدهای آنان بود، درگیر شوند. هرچند پس از فرود هیچ تیراندازی به سمت آنان صورت نگرفت، اما همچنان گمان می‌بردند نیروهای ویت‌کنگ در زیرزمین یا در کلبه‌ها پنهان شده‌اند. برای تأیید این ظن، بالگردها به چندین نفر از ویت‌کنگ در نزدیکی می لای حمله کرده و چهار نفر را کشتند. به جای دشمن مورد انتظار، سربازان با زنان، کودکان و پیرمردانی روبه‌رو شدند که بسیاری از آن‌ها در حال آماده کردن صبحانه بودند. روستاییان که برای روز بازار آماده می‌شدند، در ابتدا نترسیدند یا فرار نکردند و به‌سوی محوطه‌های عمومی و حیاط خانه‌ها هدایت شدند. هری استنلی، مسلسل‌چی گروهان چارلی، در جریان تحقیقات پلیس جنایی ارتش آمریکا (CID) گفت که کشتارها بدون هیچ هشداری آغاز شد. او ابتدا مشاهده کرد که یکی از سربازان دسته اول با سرنیزه به مردی ویتنامی حمله کرد، سپس همان سرباز، روستایی دیگری را به درون چاه انداخت و یک نارنجک در آن پرتاب کرد. در ادامه، او دید که ۱۵ یا ۲۰ نفر، عمدتاً زنان و کودکان، در اطراف معبدی با عودهای روشن زانو زده و در حال دعا و گریه بودند. همگی آنان با شلیک به سر کشته شدند. گروه بزرگی متشکل از حدود ۷۰ تا ۸۰ روستایی توسط دسته اول در زوم لانگ گردآوری و به سمت یک کانال آبیاری در شرق سکونتگاه هدایت شدند. سپس آنان به درون کانال رانده و همگی با شلیک گلوله کشته شدند. سرباز پل میدلو شهادت داد که چندین خشاب از سلاح M16 خود را شلیک کرده است. او به یاد می‌آورد که زنان می‌گفتند «هیچ ویت‌کنگی نیست» و تلاش می‌کردند فرزندانشان را محافظت کنند. او به خاطر آورد که در آن زمان به سوی پیرمردان و زنان، از مادربزرگ‌ها تا نوجوانان، بسیاری با نوزادان یا کودکان کوچک در آغوش، شلیک می‌کرد زیرا معتقد بود که همگی آنها آماده حمله هستند. سرباز دنیس کونتی، دربارهٔ یکی از صحنه‌های به‌ویژه هولناک چنین شهادت داد: «بسیاری از زنان خود را بر روی کودکان انداختند تا از آنان محافظت کنند و کودکان در ابتدا زنده بودند. سپس کودکانی که توان راه رفتن داشتند برخاستند و کَلی شروع به تیراندازی به کودکان کرد». یکی از شاهدان عینی می‌گوید:«به سمت جلو رفتم و دیدم این افراد کارهای عجیبی انجام می‌دهند… خانه‌ها و کلبه‌ها را به آتش می‌کشیدند و منتظر می‌ماندند تا مردم بیرون بیایند و سپس به آن‌ها شلیک می‌کردند… وارد خانه‌ها می‌شدند و تیراندازی می‌کردند… مردم را در گروه‌ها جمع می‌کردند و تیراندازی می‌کردند… وقتی وارد شدم، می‌شد توده‌هایی از مردم را در سراسر روستا دید… همه جا. آن‌ها را در گروه‌های بزرگ جمع کرده بودند. دیدم آن‌ها با پرتاب‌گر نارنجک M79 به گروهی از مردم که هنوز زنده بودند شلیک کردند، اما بیشتر کار با مسلسل انجام می‌شد. آن‌ها به زنان و کودکان همانند دیگران شلیک می‌کردند. هیچ مقاومتی ندیدیم. هیچ تلفات نظامی نداشتیم. این روستا هم مثل هر روستای ویتنامی دیگری بود – پیرمردها، زنان و کودکان. در واقع، یادم نمی‌آید یک مرد در سن نظامی در کل محل دیده باشم، چه زنده و چه مرده.» ساعت ۱۱:۰۰ مدینا دستور توقف تیراندازی را از طریق رادیو اعلام کرد و دسته اول استراحت کرده و ناهار خوردند. اعضای دسته دوم حداقل ۶۰ تا ۷۰ ویتنامی را در جریان پاکسازی نیمه شمالی می لای و زیرروستای بین تای، حدود ۴۰۰ متر شمال می لای، کشتند. پس از پاکسازی‌های اولیه توسط دسته‌های اول و دوم، دسته سوم برای مقابله با هرگونه «مقاومت باقی‌مانده» اعزام شد. دسته سوم که در حالت ذخیره بود، گزارش شد که گروهی از ۷ تا ۱۲ زن و کودک را گردآوری و کشتند. در طول روز باقی‌مانده، هر دو گروهان در ادامه آتش‌زدن و تخریب خانه‌ها و همچنین سوءرفتار با بازداشت‌شدگان ویتنامی مشارکت داشتند. اگرچه در دادگاه نظامی اشاره شد که برخی از سربازان گروهان چارلی در هیچ‌یک از قتل‌ها شرکت نکرده‌اند، اما هم‌زمان ذکر شد که آن‌ها نه علناً اعتراض کردند و نه بعدها شکایتی به مافوق خود ارائه دادند. تجاوز به زنان و دختران ویلیام توماس آلیسون، استاد تاریخ نظامی در دانشگاه جورجیا ساوثرن، نوشت: «تا اواسط صبح، اعضای گروهان چارلی صدها غیرنظامی را کشتند و شمار زیادی از زنان و دختران جوان را مورد تجاوز یا حمله قرار دادند. آن‌ها هیچ آتش دشمن و هیچ سلاحی در می لای پیدا نکردند.» طبق تحقیقات کمیسیون پیرز، دولت آمریکا برای بررسی این حادثه کمیسیونی تشکیل داد و نتیجه گرفت که حداقل ۲۰ زن و دختر ویتنامی در جریان کشتار می لای مورد تجاوز قرار گرفتند. از آنجایی که تحقیقات دیگری دربارهٔ این پرونده جز تحقیقات کمیسیون پیرز که تنها مواردی با نشانه‌های صریح تجاوز مانند پارگی لباس یا برهنگی را حساب می‌کند انجام نشده است، برآورد دقیق تعداد قربانیان تجاوز دشوار است. طبق گزارش‌ها، سن قربانیان تجاوز بین ۱۰ تا ۴۵ سال بود که ۹ نفر زیر ۱۸ سال بودند. حملات جنسی شامل تجاوز گروهی و شکنجه جنسی می‌شد. در دادگاه‌های بررسی جنایت‌های این کشتار، هیچ‌یک از نیروهای آمریکایی به جرم تجاوز متهم نشدند. طبق گزارش یک شاهد عینی که سیمور هرش در کتاب خود دربارهٔ این کشتار نقل کرده است، یک زن پس از کشته شدن فرزندانش توسط سربازان آمریکایی مورد تجاوز قرار گرفت. همچنین یک روستایی ویتنامی دیگر شاهد تجاوز به یک دختر ۱۳ ساله بود. قربانیان بین ۳۴۷ تا ۵۰۴ بزرگسال و کودک ویتنامی غیرمسلح کشته شدند. اکثر قربانیان غیرنظامیان زن و کودک بودند. قبل از قتل، برخی از قربانیان مورد تجاوز، شکنجه و قطع اندام نیز قرار گرفته بودند. برخی از اجساد نیز در جریان کشتار توسط سربازان قطعه‌قطعه شده بودند. کشتار در دهکده‌های می لای و می خه و سون می در جریان جنگ ویتنام رخ داد. بیشتر کشتارها در بخش جنوبی تو کونگ، یکی از زیرروستاهای زوم لانگ که ۷۰۰ نفر جمعیت داشت، رخ داد. پس از رویداد پس از وقوع حادثه، سعی شد که حادثه مخفی گردد، ولی سرانجام شایعات پخش‌شده باعث گشت که یک سال بعد ماجرا توسط رسانه‌ها نقل گردد. پس از افشای کشتار، دادگاه‌های نظامی برای محاکمه سربازان مقصر در کشتار برگزار شد که بیش از ۱۰ ماه طول کشیدند. کشتار مای لای بیشتر احساسات ضد جنگ را در مورد جنگ ویتنام افزایش داد. همچنین کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو را نقض کرد. امروزه نیز به عنوان یک جنایت جنگی مهم در تاریخ جهان تلقی می‌شود. حکم دادگاه‌ها تمام کسانی که در این ماجرا متهم شده‌بودند، به این استدلال که به آنان دستور انجام آن کارها داده شده بود (یا حتی صادقانه می‌پنداشتند که به آنان این اعمال دستور داده شده بود) تبرئه شدند؛ بجز ستوان کالی فرمانده دسته که به جرم دستور قتل محکوم به حبس ابد با اعمال شاقه شد. این حکم، رویه‌ای که متفقین جنگ جهانی دوم در دادگاه نورنبرگ و دادگاه توکیو ایجاد کردند را نقض می‌کرد. در آن دادگاه‌ها، استدلال شده بود که متهمین جنایت جنگی نمی‌توانند از عذر «مأمور و معذور» استفاده کنند و چندین ژنرال ژاپنی و آلمانی با همین استدلال اعدام شدند. دادگاه‌های می لای، توسط کسانی که در این ماجرا سعی در اجرای عدالت داشند، متهم به سرپوش گذاردن بر کل ماجرا شدند. دو روز پس از این حکم، به دستور شخصی ریچارد نیکسون، کالی تا زمان رای دادگاه تجدید نظر از زندان آزاد شد. کالی حدود سه سال را در زندان نظامی در جورجیا گذراند که در طول این مدت، اجازه دیدار غیرمحدود با دوست دخترش را نیز داشت. پس از سه سال وی بخشیده شد. نگارخانه پانویس