Ֆան Թիետ

Ֆան Թիետ (վիետ․՝ Phan Thiết), քաղաք Վիետնամի հարավում, Բին Թուան նահանգի մայրաքաղաքը։ 1773-ից 1801 թվականներին տարածքում տեղի ունեցավ թեժ հակամարտություն Նգուեն և Տայ Սոն դինաստիաների ուժերի միջև։ Վիետնամի պատերազմի ժամանակ Ֆան Թիեթում տեղակայված է եղել ԱՄՆ ռազմական բազան՝ «Բեթթի» անվանումով, որը գտնվում էր քաղաքի հարավ-արևմուտքում գտնվող այժմ փակ օդանավակայանում: Աշխարհագրական դիրք Ֆան Թիետը գտնվում է Հարավչինական ծովի ափին՝ մոտավորապես 200 կմ հեռավորության վրա Հոշիմին քաղաքից (Սայգոն)։ Վիետնամի մյուս շրջանների հետ կապը իրականացվում է ավտոճանապարհներով և (ավելի փոքր չափով)՝ ծովային տրանսպորտով, ունի երկաթուղային հաղորդակցություն Հոշիմինի հետ, սակայն քաղաքում օդանավակայան չկա։ Բնակչություն 2004 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմել է մոտ 205․333 մարդ, սակայն հետագա տարիներին այդ ցուցանիշը աճել է բնական աճի և ներքին միգրացիայի հաշվին՝ 2020 թվականին հասնելով ավելի քան 225․000-ի։ Բնակչության մեծամասնությունը վիետնամցիներ են (կինհ), բայց քաղաքում ապրում են նաև էթնիկ փոքրամասնություններ, այդ թվում՝ չամեր և չինացիներ։ Ֆան Թիետի չամական համայնքը պահպանել է ավանդական մշակութային և կրոնական ծեսերը, որոնք կապված են հինդուիզմի և բուդդիզմի հետ։ Քաղաքը գրավում է Բին Թուան նահանգի և հարևան նահանգների գյուղական վայրերից միգրանտներ, մասնավորապես՝ ձկնորսության, զբոսաշրջության և ծառայությունների ոլորտներում։ Միևնույն ժամանակ, երիտասարդ բնակիչների զգալի մասը գաղթում է ավելի մեծ քաղաքներ, ինչպիսին է Հոշիմինը՝ աշխատանք և կրթություն փնտրելու համար։ Ֆան Թիեթի բնակչությունը անհավասարաչափ է բաշխված. բարձր խտություն կա ափամերձ և գործարար շրջաններում, մինչդեռ քաղաքի ծայրամասերը հիմնականում գյուղատնտեսական տարածքներ են։ Տնտեսություն Ձկան արտադրությունն ու վերամշակումը, ինչպես նաև զբոսաշրջությունը կարևոր դեր են խաղում քաղաքի տնտեսության մեջ: Ֆան Թիետից մինչև Մուի Նե գյուղը ափամերձ հատվածում է գտնվում Վիետնամի ամենամեծ հանգստավայրերից մեկը։ Տեսարժան վայրեր Քաղաքի ծայրամասում գտնվում են Պոսահինու չամական աշտարակները, որոնք կառուցվել են չամերի կողմից, որոնք բնակվել է այդ տարածքում հնագույն ժամանակներից և դավանել է հինդուիզմ: Մինչ օրս դրանք օգտագործվում են որպես հինդուական պաշտամունքային վայրեր։ Ճարտարապետական համալիրը ներառում է երեք աշտարակ, որոնք անցել են մի շարք վերակառուցումներ։ Տաճարները նվիրված են Շիվա աստծուն, Շիվայի ցուլ Նինդեին և արքայադուստր Պոսահինուին։ Դրանք գործող տաճարներ են, որտեղ չամերի փոքրաթիվ ժողովուրդը աղոթում է միայն պառկած դիրքով։ Ֆան Թիետից 40 կմ հեռավորության վրա, ծովի մակերևույթից մոտ 500 մ բարձրության վրա, գտնվում է Վիետնամում ամենամեծ պառկած Բուդդա Շակյամունիի արձանը, որը պատկերված է նիրվանայի վիճակում։ Արձանի երկարությունը 49 մետր է, ինչը խորհրդանշում է ինքնաճանաչման ճանապարհի 49 աստիճանները, իսկ 11 մետր բարձրությունը՝ բուդդիզմի 11 աստիճանները։ Արձանը կառուցվել է երեք տարվա ընթացքում՝ 1962-1965 թվականներին, հավատացյալների ուժերով և նրանց միջոցներով։ Արձան տանող ճանապարհին գտնվում են նաև տաճար, վանականների կացարաններ, բուդդայական սրբերի մի շարք արձաններ և մեծ բուդդիստների սրբազան գերեզմաններ։ Ֆան Թիետից 40 կմ հեռավորության վրա գտնվող կղզու վրա գտնվում է Կեգա փարոսը, որը կառուցվել է 1899 թվականին ֆրանսիացի ճարտարապետ Շենավայի կողմից։ Փարոսի աշտարակի բարձրությունը 35 մետր է, իսկ բլրի բարձրությունը՝ ծովի մակարդակից 65 մետր: Սա Հարավարևելյան Ասիայի ամենաբարձր և ամենահին փարոսն է։ Կարմիր կիրճը ձևավորվել է ավազի տարբեր շերտերից, որոնք հարուստ են բնական տարբեր մետաղներով։ Այն գտնվում է Սպիտակ դյունների և լոտոսների լճի ճանապարհին՝ Մույնե ձկնորսական գյուղի մոտ։ «Հեքիաթային առվակը» համարվում է Ֆան Թիետի լավագույն զբոսաշրջային տեսարժան վայրերից մեկը, որտեղ մի փոքրիկ առվակ ավազաբլուրների միջով կիրճ է փորում, բացահայտելով ավազի և կրաքարի գունագեղ շերտեր։ Ֆան Թիետ քաղաքի Դուկ Թանհ դպրոցը ղջ երկրում հայտնի է ոչ միայն իր գոյության հարյուրամյա պատմությամբ, այլև այն փաստով, որ այստեղ ժամանակավորապես ապրել և աշխատել է Վիետնամի նախագահ Հո Շի Մինը, երբ նա զբաղվում է ուսուցչական գործունեությամբ։ 1910 թվականին, հարավ մեկնելու ճանապարհին՝ արտասահման մեկնելու հնարավորություն որոնելու և ֆրանսիական գաղութարարներից երկիրը փրկելու ուղիներ գտնելու նպատակով, Հո Շի Մինը ապրել և աշխատել է որպես ուսուցիչ Ֆան Թիետ քաղաքի Դուկ Թանհ դպրոցում։ Այդ պատմական նշանակության շնորհիվ դպրոցը, ինչպես նաև նրա հարևանությամբ գտնվող այլ հուշակոթողներ, պահպանվել են և այսօր ծառայում են որպես ցուցասրահներ, որոնք ներկայացնում են Հո Շի Մինի կյանքն ու հեղափոխական գործունեությունը։ Նա ճանաչված է որպես «աշխարհի մշակույթի մարդ» և վիետնամցի ժողովրդի սիրելի առաջնորդ։ Վիետնամում կա քիչ հայտնի մի փառատոն, որը կոչվում է «Կաու Նգու» (Cau Ngu) և հանդիսանում է հնագույն կետապաշտական (կետերի պաշտամունք) մշակույթի մաս, որը դարեր շարունակ պահպանվել է տեղական ձկնորսների շրջանում։ Թեև այն նշվում է բազմաթիվ ծովափնյա համայնքներում, այս կրոնական ավանդույթի ամենահայտնի և արտահայտիչ դրսևորումը հանդիպում է հենց Ֆան Թիետ ձկնորսական համայնքում։ Կաու Նգու («Ձկան աղոթք») փառատոնի ընթացքում մասնակիցները աղոթում են «մեծ ձկներին» (կետերին, դելֆիններին, շնաձկներին և այլն)՝ խնդրելով նրանց հոգիներին չխոչընդոտել առաջիկա տարվա ձկնորսական ուղևորությունները։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Common description Phan Thiet, Vietnam: A tropical paradise with golden sunshine and dry wind Phan Thiet Overview