Hội An

Hội An (bil-Vjetnamiż: [hôjˀ aːn] ⓘ) huwa raħal storiku tal-Provinċja ta' Quảng Nam fil-Vjetnam Ċentrali. Iċ-ċentru storiku ta' Hội An tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999 u huwa rikonoxxut bħala sit storiku ppreservat sew ta' port kummerċjali tax-Xlokk tal-Asja li kien stagħna fis-sekli 15 sa 19. Qabel ir-riformi amministrattivi tal-Vjetnam fl-2025, Hội An kienet belt provinċjali tal-Klassi Nru 3 tal-eks Provinċja ta' Quảng Nam, li ġiet amalgamata mal-belt ta' Da Nang, li hija muniċipalità kkontrollata direttament tal-Vjetnam. Flimkien mal-arċipelagu ta' Cù Lao Chàm, il-belt tagħmel parti mir-Riżerva ta' Bijosfera ta' Cù Lao Chàm-Hội An, li ġiet iddeżinjata fl-2009. Fl-2023, Hội An ġiet irreġistrata fil-lista tan-Network tal-Bliet Kreattivi tal-UNESCO. Il-binjiet u l-pjanta tat-toroq tar-raħal jirriflettu taħlita ta' influwenzi Vjetnamiżi indiġeni u barranin. Prominenti fiċ-ċentru storiku ta' Hội An hemm il-"Pont Ġappuniż" li jmur lura għas-sekli 16–17. Etimoloġija Hội An (chữ Hán: 會安) tfisser "post paċifiku fejn jiltaqgħu n-nies" biċ-Ċiniż u bil-Vjetnamiż. L-isem "Hội An" jitfaċċa minn kmieni fir-rekords storiċi, għalkemm l-oriġini preċiż mhuwiex ċar. Skont ix-xogħol ta' Dương Văn An tal-1553, Ô Châu Cận Lục, il-Kontea ta' Điền Bàn kien fiha 66 villaġġ, inkluż Hoài Phố, Cẩm Phố u Lai Nghi, iżda l-ebda tismija ta' Hội An. Mappa tal-uffiċjal tad-dinastija Lê Đỗ Bá, Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Sách, tirreġistra liċ-ċittadella ta' Hội An u l-Pont ta' Hội An. Kitbiet imnaqqxa fl-Għar ta' Phước Kiến fil-Muntanji tal-Irħam isemmu lil Hội An tliet darbiet. Matul ir-renju ta' Nguyễn Phúc Lan, il-villaġġ Minh Hương ġie stabbilit qrib il-villaġġ ta' Hội An. Rekords mill-era ta' Minh Mạng jindikaw li Hội An kienet magħmula minn sitt villaġġi: Hội An, Minh Hương, Cổ Trai, Đông An, Diêm Hộ u Hoài Phố. L-istudjuż Franċiż Albert Sallet innota li l-villaġġ ta' Hội An kien l-iżjed wieħed sinifikanti fost ħames villaġġi (Hội An, Cẩm Phố, Phong Niên, Minh Hương u An Thọ). In-nies mill-Punent storikament irreferew għal Hội An bħala "Faifo". L-oriġini ta' dan l-isem mhuwiex ċar. Id-Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum tal-1651 tal-missjunarju Alexandre de Rhodes jiddefinixxi lil Hoài Phố bħala insedjament Ġappuniż f'Cochinchina, imsejjaħ ukoll bħala Faifo. Uħud jissuġġerixxu li Faifo joriġina minn "Hội An Phố" (ir-Raħal ta' Hội An), isem li jinstab fir-rekords storiċi Vjetnamiżi u Ċiniżi. Teorija oħra ssostni li x-xmara Thu Bồn, li qabel kienet imsejħa bħala x-xmara Hoài Phố, evolviet f'Phai Phố u mbagħad f'Faifo permezz ta' tibdil fonetiku. Il-missjunarji u l-istudjużi tal-Punent użaw varjazzjonijiet bħal Faifo, Faifoo, Fayfoo, Faiso u Facfo fir-rekords tagħhom. Il-mappa ta' Annam tal-1651 ta' Alexandre de Rhodes, li tinkludi lil Đàng Trong u lil Đàng Ngoài, timmarka b'mod ċar lil "Haifo". Il-mapep kolonjali Franċiżi iktar 'il quddiem użaw "Faifo" b'mod konsistenti biex jirreferu għal Hội An. Din il-kelma oriġinat mill-Vjetnamiż Hội An phố (ir-raħal ta' Hội An), li kienet imqassra għal "Hoi-pho", u mbagħad għal "Faifo". Ir-raħal kien magħruf ukoll b'diversi ismijiet Vjetnamiżi oħra, fosthom Hải Phố, Hoài Phố, Hội Phố u Hoa Phố. Matul il-perjodu Champa, ir-raħal kien jismu Lam Ap Pho. Storja Għalkemm l-isem "Hội An" tfaċċa lejn l-aħħar tas-seklu 16, l-istorja tal-inħawi hija ferm eqdem, u kienet tospita l-kulturi Sa Huỳnh u Champa. Il-kultura Sa Huỳnh, identifikata għall-ewwel darba mill-arkeologi Franċiżi fil-Provinċja ta' Quảng Ngãi, ġiet ikkonfermata bħala kultura distinta minn Madeleine Colani fl-1937. F'Hội An nstabu iktar minn 50 sit tal-kultura Sa Huỳnh, l-iktar tul l-għaram tar-ramel tal-qedem tax-xmara Thu Bồn. L-artefatti, inkluż muniti tad-dinastija Han u għodod tal-ħadid bi stil Han tal-Punent, jindikaw li kien hemm kummerċ saħansitra mis-seklu 1 Q.K. B'mod partikolari, il-kultura Sa Huỳnh aħħarija biss hija evidenti f'Hội An, u dan jissuġġerixxi li kienet prominenti matul dan il-perjodu. Perjodu Cham (is-sekli 2 sa 15) Bejn is-sekli 7 u 10, il-poplu Cham kellu l-kontroll tal-kummerċ strateġiku tal-ħwawar u miegħu ġie ġid kbir. L-istorja bikrija ta' Hội An hija dik tal-poplu Cham. Dan il-poplu Malaj-Polineżjan li kien jitkellem xi lingwa Awstroneżjana ħoloq ir-Renju ta' Champa li kien jokkupa l-biċċa l-kbira tal-Vjetnam ċentrali u t'isfel attwali, minn Huế sa lil hinn minn Nha Trang. Ġew iddokumentati diversi konnessjonijiet lingwistiċi bejn il-poplu Cham u l-lingwa Jarai relatata u l-lingwi Awstroneżjani tal-Indoneżja (b'mod partikolari l-Aċeħiż jew il-lingwa ta' Aceh), tal-Malażja, u ta' Hainan. Fis-snin bikrin, Mỹ Sơn kienet il-belt kapitali spiritwali, Trà Kiệu kienet il-belt kapitali politika u Hội An kienet il-belt kapitali kummerċjali tal-poplu Cham, li iktar 'il quddiem ittrasferixxa ruħu iktar 'l isfel lejn Nha Trang. Is-sistema tax-xmara kienet tintuża għat-trasport tal-oġġetti bejn l-artijiet għoljin, kif ukoll il-pajjiżi interni tal-Laos u tat-Tajlandja, u l-artijiet baxxi. Wara diversi kunflitti ripetuti, Champa gradwalment ġiet ittrasferita iktar lejn in-Nofsinhar minn Đại Việt, u l-belt kapitali finali tagħha kienet f'Bầu Giá (il-Provinċja ta' Bình Định) li ttieħdet fl-1471 mid-dinastija Lê suċċessiva. Hội An imbagħad sfat taħt il-kontroll ta' Đại Việt, li stabbiliet il-pedament għall-prosperità kummerċjali tagħha iktar 'il quddiem. Perjodu Vjetnamiż Fl-1306, il-Vjetnamiżi u l-poplu Cham iffirmaw trattat tal-art, fejn ir-re tal-poplu Cham, Jaya Simhavarman III, ta lil Đại Việt iż-żewġ provinċji ta' Ô u Lý bil-kundizzjoni li jkun hemm paċi fit-tul u ż-żwieġ ma' bint l-Imperatur Trần Nhân Tông, Huyền Trân. Fl-1471, l-Imperatur Lê Thánh Tông ta' Đại Việt annetta Champa u Hội An saret territorju Vjetnamiż kif ukoll il-belt kapitali tal-Provinċja ta' Quảng Nam. Fl-1535, l-esploratur u l-kaptan tal-baħar Portugiż António de Faria, li kien ġej minn Đà Nẵng, ipprova jistabbilixxi ċentru kummerċjali ewlieni fil-villaġġ portwali ta' Faifo. Mill-1570, in-Nofsinhar tal-Vjetnam kien taħt il-kontroll tad-dinastija setgħana Nguyễn, stabbilita mill-gvernatur Nguyễn Hoàng. Il-mexxejja Nguyễn kien ferm iktar interessati fl-attività kummerċjali mill-mexxejja Trịnh li rrenjaw fit-Tramuntana. Nguyễn Hoàng u ibnu Nguyễn Phúc Nguyên bnew fortifikazzjonijiet, iffukaw fuq l-iżvilupp tal-ekonomija ta' Đàng Trong, u espandew il-kummerċ barrani, biex b'hekk ittrasformaw lil Hội An fl-iżjed port kummerċjali internazzjonali traffikuż ta' dak iż-żmien. B'hekk, Hội An iffjorixxiet bħala port kummerċjali u saret l-iżjed port kummerċjali importanti tal-Baħar Ċiniż tan-Nofsinhar. Il-Kaptan William Adams, il-baħri Ingliż li kien midħla ta' Tokugawa Ieyasu, jingħad li għamel missjoni kummerċjali waħda lejn Hội An fl-1617 fuq Bastiment Aħmar. Il-Ġiżwiti Portugiżi bikrin kellhom ukoll waħda miż-żewġ residenzi tagħhom f'Hội An. Fis-seklu 17, il-mexxejja Nguyễn komplew il-kunflitt tagħhom mal-mexxejja Trịnh, u espandew lejn in-Nofsinhar sa ma missew mat-territorji ta' Champa. Minħabba l-ħtieġa tal-bronż u tal-porvli għall-produzzjoni tal-armi tan-nar għall-gwerra, il-mexxejja Nguyễn ħarġu liġijiet biex jipproteġu l-kummerċ barrani biex ikollhom ir-riżorsi għall-produzzjoni tal-armi tan-nar, u rawmu diversi insedjamenti lil hinn mill-belt kapitali. Fl-1567, id-dinastija Ming neħħiet il-politiki ta' iżolament tagħha, u b'hekk ippermettiet il-kummerċ max-Xlokk tal-Asja iżda rrestrinġiet ċerti esportazzjonijiet lejn il-Ġappun minħabba l-istorja tal-attivitajiet tal-pirati Ġappuniżi (Wokou). Dan wassal biex ir-reġim Toyotomi u x-xogunat Tokugawa jippruvaw jiksbu l-oġġetti Ċiniżi mill-portijiet tax-Xlokk tal-Asja. Mill-1604 sal-1635, mill-inqas 356 bastiment tal-merkanti Ġappuniżi baħħar sax-Xlokk tal-Asja, u 75 bastiment irmiġġaw f'Hội An fi żmien 30 sena, imqabbla ma' 37 bastiment f'Tonkin taħt il-kontroll tal-mexxejja Trịnh. Il-merkanti Ġappuniżi għamlu kummerċ billi skambjaw oġġetti fiżiċi u oġġetti ta' kuljum maz-zokkor, mal-ħarir u mal-injam tal-agar. Sal-1617 ifforma kwartier Ġappuniż f'Hội An, li ffjorixxa fil-bidu tas-seklu 17. Pittura ta' Chaya Shinroku, Mappa tar-Rotot Kummerċjali tal-Cochinchina, turi strutturi tal-injam ta' żewġ sulari u ta' tliet sulari fil-kwartier Ġappuniż. Fl-1651, il-kaptan Olandiż Delft Haven innota madwar 60 dar tal-ġebel bi stil Ġappuniż tul ix-xmara, iddisinjati għall-prevenzjoni tan-nirien. Madankollu, l-iżolament imġedded tax-xogunat ta' Tokugawa u l-persegwitazzjoni tal-Kristjani wasslu għal deklin fil-preżenza tal-Ġappuniżi, u gradwalment ħadu posthom il-merkanti Ċiniżi. Il-belt saret prominenti wkoll bħala ċentru kummerċjali setgħan u esklużiv bejn l-Ewropa, iċ-Ċina, l-Indja u l-Ġappun, speċjalment għall-industrija taċ-ċeramika. Skoperti ta' relitti ta' bastimenti taħt il-baħar urew li l-bċejjeċ taċ-ċeramika Vjetnamiżi u Asjatiċi oħra kienu jiġu ttrasportati minn Hội An saħansitra sas-Sinaj fl-Eġittu. Għad-differenza tal-Ġappuniżi, il-merkanti Ċiniżi kienu midħla ta' Hội An minħabba l-kummerċ bikri ma' Champa. Wara l-waqgħa ta' Champa, il-merkanti Ċiniżi baqgħu jagħmlu kummerċ mal-Vjetnamiżi tal-post, immexxija mid-domanda għall-melħ, għad-deheb u għall-kannella mix-Xlokk tal-Asja. Wara r-ribelljonijiet tar-raħħala fl-aħħar tad-dinastija Ming u t-tranżizzjoni mid-dinastija Ming għad-dinastija Qing, bosta Ċiniżi wettqu immigrazzjoni lejn il-Vjetnam ċentrali, u stabbilew komunitajiet Minh Hương (refuġjati Ċiniżi). Kulma jmur il-merkanti Ċiniżi bdew jinsedjaw Hội An, u jieħdu post il-Ġappuniżi. Il-port sar ċentru għall-oġġetti barranin, u x-xatt tax-xmara tad-distrett ta' Đại Đường twil diversi kilometri mtela ħwienet. Il-biċċa l-kbira tal-merkanti Ċiniżi, primarjament minn Fujian, kienu jilbsu lbies ta' stil Ming u sikwit kienu jiżżewġu ma' nisa Vjetnamiżi, filwaqt li oħrajn, magħrufa bħala "residenti mistednin", żammew in-nazzjonalità Ċiniża. Fl-1695, Thomas Bowyer tal-Kumpanija Ingliża tal-Lvant tal-Indja pprova jistabbilixxi insedjament f'Hội An. Għalkemm ma rnexxilux, huwa kiteb:Id-distrett ta' Faifo jinkludi triq qrib ix-xmara mimlija b'mijiet ta' djar. Xi erba' jew ħamsa biss għandhom stil Ġappuniż; il-bqija għandhom stil Ċiniż. Qabel, il-Ġappuniżi kienu jiddominaw fid-distrett u fil-kummerċ tiegħu. Mentri issa, iċ-Ċiniżi ħadu f'idejhom il-biċċa l-kbira tal-attivitajiet kummerċjali. Għalkemm inqas traffikuż minn qabel, minn dan id-distrett kull sena jgħaddu biex jagħmlu kummerċ bejn 10 u 12-il bastiment mill-Ġappun, minn Guangdong, minn Siam, mill-Kambodja, minn Manila, u anke mill-Indoneżja. Deklin u era moderna Il-mapep storiċi mis-sekli 17-18 juru lil Hội An max-xatt tat-Tramuntana, ikkollegata mal-baħar permezz tal-Estwarju ta' Đại Chiêm u kkollegata mal-Estwarju ta' Đại tax-xmara Đà Nẵng permezz ta' xmara oħra. Ix-xmara tal-qedem ta' Cổ Cò-Đế Võng kienet isservi bħala passaġġ navigabbli fuq l-ilma bejn Hội An u l-estwarju tax-xmara Hàn, b'evidenza arkeoloġika ta' relitti mgħerrqa ta' bastimenti u ankri li nstabu f'qiegħ ix-xmara. Matul ir-ribelljoni ta' Tây Sơn tas-seklu 18, il-mexxejja Trịnh ħatfu lil Quảng Nam fl-1775, u b'hekk Hội An daħlet f'kunflitt. L-armata Trịnh qerdet il-biċċa l-kbira tad-distrett kummerċjali, iżda ma messitx l-istrutturi reliġjużi. Bosta membri tal-elit Nguyễn u merkanti Ċiniżi għonja ħarbu lejn in-Nofsinhar sa Saigon-Chợ Lớn, u ħallew lil Hội An fi stat ta' fdalijiet. Fl-1778, l-Ingliż Charles Chapman ilmenta:Malli wasalna Hội An, sibna li d-djar tal-brikks tal-belt ippjanati sew kienu għebu, it-toroq pavimentati vojta; dehra tassew ta' dieqa. Dawn ix-xogħlijiet issa jeżistu biss fil-memorji.Xi 5 snin wara, il-port il-ġdid ta' Hội An bil-mod il-mod reġa' beda jirpilja, għalkemm il-kummerċ qatt ma reġa' kiseb il-prominenza li kellu qabel. Ir-residenti Vjetnamiżi u Ċiniżi bnew kollox mill-ġdid mir-radam u bnew djar ġodda, filwaqt li neħħew it-traċċi tal-kwartier Ġappuniż. Fis-seklu 19, l-Estwarju ta' Đại djieq, u x-xmara Cổ Cò mtliet depożiti, tant li l-bastimenti l-kbar ma setgħux jirmiġġaw. Il-politiki ta' iżolament tad-dinastija Nguyễn, li rrestrinġew il-kummerċ mal-Punent, komplew iċekknu r-rwol ta' Hội An bħala port internazzjonali. Madankollu, ir-raħal baqa' jkun ċentru kummerċjali lokali, b'toroq ġodda u mwessgħin max-xatt tan-Nofsinhar. Matul il-ħames sena tar-renju ta' Minh Mạng, l-imperatur innota l-prosperità mnaqqsa ta' Hội An iżda rrikonoxxa li baqgħet iktar vibranti mill-irħula Vjetnamiżi l-oħra. Fl-1888, meta Đà Nẵng saret konċessjoni tal-Franċiżi, bosta merkanti Ċiniżi għamlu rilokazzjoni hemmhekk, u dan naqqas l-attività kummerċjali ta' Hội An. Minkejja dan, il-biċċa l-kbira tar-residenzi u tas-swali komunitarji eżistenti ħadu s-sura arkitettonika attwali tagħhom matul dan il-perjodu. Fil-bidu tas-seklu 20, minkejja li tilfet il-funzjoni tagħha bħala port, Hội An baqgħet iċ-ċentru urban u amministrattiv ta' Quảng Nam. Meta ġiet stabbilita l-Provinċja ta' Quảng Nam-Đà Nẵng fl-1976, Đà Nẵng saret il-belt kapitali provinċjali, u Hội An qabdet it-triq tan-niżla. B'xorti tajba, dan għen biex ir-raħal ma jgħaddix mill-urbanizzazzjoni rapida tal-Vjetnam tas-seklu 20. Bejn l-1907 u l-1915, it-tramm tal-Îlot de l’Observatoire opera minn Đà Nẵng. Meta Đà Nẵng saret iċ-ċentru kummerċjali ġdid, u kien hemm diffikultajiet ta' manutenzjoni, it-tramm ma baqax jopera. F'Mejju 1945, grupp ta' 11-il persuna tal-moviment tar-reżistenza, inkluż il-kompożitur La Hoi, ġew ġustizzjati mill-armata imperjali Ġappuniża. F'Awwissu, Hoi An sar wieħed mill-ewwel irħula li ħataf il-poter. L-istoriċi lokali jsostnu wkoll li Hội An tilef l-istatus tiegħu bħala port kummerċjali minħabba d-depożiti li nġemgħu fil-bokka tax-xmara. Ir-riżultat kien li r-raħal ta' Hội An baqa' kważi kif kien u ma ġiex affettwat mill-bidliet li għadda minnhom il-Vjetnam matul il-200 sena ta' wara. Matul is-snin 90 tas-seklu 20 saru sforzi biex ir-raħal jerġa' jingħata l-ħajja, bis-saħħa ta' arkitett u konservazzjonist Pollakk minn Lublin u tal-edukatur kulturali influwenti Kazimierz Kwiatkowski, li finalment reġgħu wasslu lil Hội An fuq ix-xena dinjija. Fil-belt hemm statwa tal-arkitett Pollakk bħala simbolu tar-relazzjoni bejn il-Polonja u l-Vjetnam, li jikkondividu bosta xebħ storiku minkejja d-distanza bejniethom. Illum il-ġurnata, ir-raħal huwa destinazzjoni turistika minħabba l-istorja, l-arkitettura tradizzjonali u l-artiġjanat tiegħu, bħat-tessuti u l-bċejjeċ taċ-ċeramika. Bosta bars, lukandi u resorts inbnew kemm f'Hội An kif ukoll fil-madwar. Il-bokka tal-port għadha tintuża mid-dgħajjes għas-sajd u għat-turiżmu. Temp Hoi An għandha żewġ staġuni prinċipali matul is-sena: l-istaġun tax-xita u l-istaġun tan-nixfa, b'temperatura medja sħuna ta' 29 °C matul is-sena kollha. L-iżjed perjodu sħun ikun minn Ġunju sa Awwissu meta l-ogħla temperatura tista' tlaħħaq it-38 °C binhar. Novembru sa Jannar ikunu l-iktar xhur kesħin, b'temperatura medja ta' 20 °C. L-istaġun tax-xita jdum minn Settembru sa Jannar b'xita qliel li tista' tikkawża għargħar u taffettwa t-turiżmu. L-istaġun tan-nixfa tal-belt ikun bejn Frar u Mejju, meta t-temp ikun miti ħafna, b'temperatura moderata u inqas umdità. Wirt u turiżmu Fl-1999 iċ-ċentru storiku tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempju ppreservat sew ta' port kummerċjali tax-Xlokk tal-Asja tas-sekli 15-19, b'binjiet li fihom taħlita ta' influwenzi lokali u barranin. Skont ir-Rapport ta' Impatt tal-UNESCO tal-2008 dwar Hội An, jeżistu sfidi biex il-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jipproteġu l-wirt mit-turiżmu. Minħabba l-għadd akbar ta' turisti li jżuru Hoi An, hemm varjetà ta' attivitajiet li jippermettu lill-viżitaturi joħorġu miċ-ċentru storiku u jesploraw ir-raħal bil-mutur, bir-rota, bil-kenura jew bid-dgħajjes motorizzati. Ix-xmara Thu Bon għadha essenzjali għar-reġjun iktar minn 500 sena wara l-ewwel navigazzjoni ta' António de Faria u għadha forma essenzjali ta' produzzjoni tal-ikel u ta' trasport. Il-mawriet bil-kenura u bid-dgħajjes motorizzati kulma jmur qed isiru popolari fost it-turisti. Din il-belt portwali storika toffri gastronomija reġjonali distintiva, b'taħlita ta' sekli sħaħ ta' influwenzi kulturali mil-Lvant u mix-Xlokk tal-Asja. Hoi An tospita għadd ta' klassijiet tat-tisjir fejn it-turisti jistgħu jitgħallmu kif jippreparaw il-Cao lầu, li hija speċjalità tal-belt bil-laħam tal-majjal pikkanti. Ir-relitt mgħerreq ta' Hoi An tal-aħħar tas-seklu 15 jew tal-bidu tas-seklu 16 ġie skopert qrib il-Gżejjer Cham, 'il barra mill-kosta tal-belt fis-snin 90 tas-seklu 20. Bejn l-1996 u l-1999, kważi 300,000 artefatt ġew irkuprati mit-timijiet tal-iskavi li kienu jinkludu l-Korporazzjoni Nazzjonali Vjetnamiża tal-Irkupru tar-Relitti u d-Diviżjoni tar-Riċerka Arkeoloġika Marina tal-Università ta' Oxford. Attrazzjoni oħra hija l-Festival tal-Lanterni fil-Qamar Kwinta ta' Hoi An li jsir kull meta jkun hemm qamar kwinta. Iċ-ċelebrazzjonijiet jonoraw lill-antenati. In-nies jiskambjaw fjuri, lanterni, xemgħat u frott għall-prosperità u għal xorti tajba. L-Ispettaklu tal-Memorji ta' Hoi An, li jsir fil-Park Tematiku Impressjonistiku ta' Hoi An, huwa spettaklu teatrali fil-beraħ fuq skala kbira li juri l-istorja ta' 400 sena tal-belt. L-ispettaklu jinkludi iktar minn 500 artist fuq palk ta' 25,000 metru kwadru, li juru t-trasformazzjoni ta' Hoi An minn villaġġ rurali f'port kummerċjali ewlieni tax-Xlokk tal-Asja. Fl-2019, Hoi An ġiet elenkata bħala waħda miż-żoni turistiċi kulturali ewlenin tal-Vjetnam, fejn it-tkabbir kbir fit-turiżmu qed "jhedded is-sostenibbiltà". It-turiżmu eċċessiv fl-imgħoddi kkawża ħsara lill-ekosistema taż-Żona Protetta Marina tal-Gżejjer Chàm u ta' Hội An. Ċentru storiku Arkitettura Iċ-ċentru storiku, li jinsab fil-kwartier ta' Minh An, huwa mifrux f'erja ta' 2 kilometri kwadri, b'toroq qosra u jserrpu u b'pjanta b'għamla ta' grilja. Qrib ix-xatt tax-xmara hemm Triq Bạch Đằng, filwaqt li t-toroq Nguyễn Thái Học u Trần Phú jingħaqdu mat-Triq Nguyễn Thị Minh Khai permezz tal-Pont Ġappuniż. It-terren taċ-ċentru storiku jxaqleb kemxejn mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, u b'hekk toroq bħal Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Hoàng Văn Thụ u Trần Quý Cáp huma inklinati kemxejn 'il ġewwa. Triq Trần Phú, li storikament kienet it-triq ewlenija mill-Pont Ġappuniż sas-Sala Komunitarja ta' Chaozhou, ġiet imsejħa Rue du Pont Japonnais matul iż-żminijiet kolonjali Franċiżi. Issa wiesgħa madwar 5 metri u bosta djar ma għandhomx terrazzin minħabba l-espansjonijiet tal-aħħar tas-seklu 19 u tal-bidu tas-seklu 20. Triq Nguyễn Thái Học, li nbniet fl-1840 u li iktar 'il quddiem ġiet imsejħa Rue Cantonnais mill-Franċiżi, u Triq Bạch Đằng, li tlestiet fl-1878 u li hija magħrufa bħala t-Triq ta' Xatt ix-Xmara, iffurmaw permezz tas-sedimentazzjoni tax-xmara. Triq Phần Châu Trinh tmiss ma' Triq Trần Phú, b'bosta toroq żgħar li joforqu b'mod perpendikolari. Triq Trần Phú fiha xogħlijiet arkitettoniċi, inkluż ħames swali komunitarji Ċiniżi: Guangdong, taċ-Ċiniżi, Fujian, Hainan u Chaozhou; kollha kemm huma b'numri postali biż-żewġ. Fir-rokna tat-toroq Trần Phú u Nguyễn Huệ hemm it-Tempju ta' Quan Công, kapulavur tal-arkitettura ta' Minh Hương. Fil-qrib hemm il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura ta' Hội An, oriġinarjament tempju ta' Minh Hương iddedikat lil Guanyin, li jingħaqad mal-Mużew tal-Kultura ta' Sa Huỳnh u mal-Mużew taċ-Ċeramika Artiġjanali f'din it-triq. Lil hinn mill-Pont Ġappuniż, Triq Nguyễn Thị Minh Khai fiha djar tradizzjonali b'bankini tal-brikks ħomor; l-iktar waħda li tispikka fosthom hija d-dar komunali ta' Cẩm Phố. In-naħa tal-Punent ta' Triq Nguyễn Thái Học fiha faċċati bi stil Franċiż, filwaqt li n-naħa tal-Lvant mimlija ħwienet u djar kbar ta' żewġ sulari. Il-Mużew tal-Folklor ta' Hội An f'33 Triq Nguyễn Thái Học, l-ikbar residenza ppreservata, hija twila 57 metru u wiesgħa 9 metri. Din iż-żona spiss tiġi affettwata mill-għargħar matul l-istaġun tax-xita, u b'hekk ir-residenti spiss ikollhom jużaw id-dgħajjes għax-xiri u għall-ikel. Il-kwartier Franċiż fuq in-naħa tal-Lvant jinkludi djar bi stil Ewropew ta' sular f'Triq Phan Bội Châu, li fl-imgħoddi kienu jintużaw bħala dormitorji tal-uffiċċjali ċivili kolonjali. Arkitettura tradizzjonali L-iktar binjiet komuni f'Hội An huma ringieli ta' djar ta' sular jew ta' żewġ sulari, dojoq u fondi paripassu mal-klima iebsa tar-reġjun u mal-għargħar frekwenti. Dawn l-istrutturi tal-injam huma magħmulin b'materjali li jifilħu u b'ħitan laterali tal-brikks tipikament ħoxnin 4–8 metri u fondi 10–40 metru/i, skont it-tip ta' triq. Konfigurazzjoni tipika tinkludi daħla, terrazzin, dar prinċipali, anness, kuritur, bitħa, terrazzin ieħor, tliet kmamar fuq wara u ġnien fuq wara. Xi djar jintegraw ambjenti kummerċjali, abitabbli u tal-qima dojoq. Dawn id-disinni jirriflettu l-kultura reġjonali ta' Hội An. Id-dar prinċipali, maqsuma b'16-il pilastru f'għamla ta' grilja ta' 4×4, tifforma spazju ta' 3×3. Iż-żona ċentrali, kemxejn akbar, tintuża bħala spazju kummerċjali: l-ewwel sezzjoni mid-daħla sal-bitħa, it-tieni għall-ħżin tal-oġġetti wara ħajt diviżorju, u t-tielet għal santwarju jħares 'il ġewwa. Is-santwarji jħarsu 'l ġewwa huma karatteristika prinċipali, għalkemm uħud iħarsu lejn it-triq. L-anness, tipikament binja baxxa ta' żewġ sulari, huwa miftuħ għal fuq it-triq, separat mill-attivitajiet kummerċjali, u jintuża biex jintlaqgħu l-mistednin. Il-kuritur u l-bitħa, xi kultant pavimentati bil-ġebel jew imżejna b'xi vaska u bonsaj, jikkollegaw is-sezzjonijiet tad-dar ma' xulxin, u jadattaw skont il-klima tkunx bix-xita jew bnazzi. In-naħa ta' wara, ikkonfinata b'ħitan tal-injam, tospita l-kċejjen u l-kmamar tal-banju. Is-santwarji, li spiss jinsabu f'żona ċentrali, huma kumpatti biex jevitaw li jxekklu l-attivitajiet kummerċjali u ta' kuljum. Diversi djar ta' Hội An għandhom bjut doppji, bi bjut separati għad-dar prinċipali, għall-anness u għall-kuritur. Il-madum ta' Hội An, magħmula mit-tafal, huma rqaq, raffi u kwadri (madwar 22 ċentimetru kull naħa), u b'kemxejn ta' kurvatura, u huma rranġati f'ringieli li jalternaw 'il fuq u 'l isfel, u mwaħħlin bit-tkaħħil b'mod li jirkbu fuq xulxin. Il-bjut forfċi, xi kultant bi ġnub elevati, jikkontribwixxu biex jagħtu l-uniċità arkitettonika lir-raħal. Attrazzjonijiet arkitettoniċi Minkejja l-bosta binjiet li jmorru lura għall-perjodu kolonjali, Hội An għadha tippreserva attrazzjonijiet li jirriflettu l-aqwa żmien storiku u d-deklin storiku tal-belt. Mis-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 18, il-binjiet intużaw għal skopijiet prattiċi bħal baċiri, bjar, tempji, pontijiet, oqbra, santwarji u ħwienet. Mis-seklu 18, mad-deklin tal-port, l-istrutturi bħat-tempji tal-Konfuċjaniżmu, is-siti kulturali, id-djar komunali, il-knejjes u s-swali komunitarji saru prevalenti, u b'hekk joħorġu fid-dieher it-trasformazzjoni tar-raħal. L-influwenzi kolonjali Franċiżi li ġew introdotti wasslu għal taħlit ta' stili arkitettoniċi u għall-armonizzazzjoni mal-ispazji urbani. F'Diċembru 2000, iċ-ċentru storiku ta' Hội An kien jinkludi 1,360 komponent: 1,068 dar tal-qedem, 11-il bir, 38 santwarju, 19-il pagoda, 43 tempju, 23 paviljun tad-divinitajiet tal-belt, 44 qabar speċjali u pont wieħed. Tempji Hội An fl-imgħoddi kienet ċentru bikri tal-Buddiżmu f'Đàng Trong, u primarjament kienet tospita t-tempji Buddisti Hinayana. Bosta tempji jmorru lura għal żminijiet tal-qedem, iżda minħabba l-bidliet u r-rinnovazzjonijiet kontinwi, il-biċċa l-kbira tal-istrutturi oriġinali għebu. L-iżjed tempju bikri magħruf, it-Tempju ta' Chúc Thánh, li jinsab madwar 2 kilometri fit-Tramuntana taċ-ċentru storiku tar-raħal, jingħad li jmur lura għall-1454. Dan jippreserva bosta relikwi, statwi u kitbiet imnaqqxin relatati mal-introduzzjoni u mal-iżvilupp tal-Buddiżmu f'Nội Đường. Fis-subborgi taċ-ċentru storiku, hemm diversi tempji relattivament iktar ġodda, bħal dawk ta' Phước Lâm, Vạn Đức, Kim Bồng u Viên Giác. Fil-bidu tas-seklu 20 ġew stabbiliti bosta tempji ġodda, u l-iktar wieħed notevoli kien it-Tempju ta' Long Tuyền, li nbena fl-1909. Lil hinn minn dawk li nbnew tul in-nixxigħat antiki 'l bogħod mill-villaġġi, Hội An fiha wkoll tempji tal-villaġġi qrib l-insedjamenti, li jiffurmaw parti integrali tal-komunità. Dan jirrifletti kemm il-patrijiet kellhom rabta mad-dinja lajka u jindika l-istituzzjonijiet kulturali komunitarji b'saħħithom tas-soċjetà ta' Minh Hương hawnhekk. Il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura ta' Hội An, li jinsab fiċ-ċentru storiku, oriġinarjament kien tempju tas-seklu 17 li kien iddedikat lil Guanyin, u kien inbena mill-Vjetnamiżi u mir-residenti ta' Minh Hương. It-tempji ta' Hội An primarjament jagħtu ġieħ lill-pijunieri li stabbilew il-belt, is-soċjetà u l-komunità ta' Minh Hương. Dawn it-tempji, li tipikament jinsabu fil-villaġġi, għandhom disinn sempliċi b'daħla unika u bi tliet kompartimenti. Inbnew bil-brikks reżistenti għan-nirien u ġew imsaqqfa bi bjut bil-madum bl-istil yin-yang, u fihom santwarju ċentrali. L-iżjed wieħed rappreżentattiv huwa t-Tempju ta' Quan Công, magħruf ukoll bħala t-Tempju ta' Ông, li jinsab f'24 Triq Trần Phú fil-qalba taċ-ċentru storiku. It-tempju nbena fl-1653 mir-residenti Vjetnamiżi u mir-residenti ta' Minh Hương biex iqimu lil Guan Yu, il-"Paragun tal-Lealtà", u dan żamm id-dehra oriġinali tiegħu minkejja d-diversi rinnovazzjonijiet. It-Tempju ta' Quan Công jikkonsisti minn diversi binjiet bi bjut bil-madum igglejżjat aħdar, maqsuma fi tliet sezzjonijiet: is-sala ta' quddiem, il-bitħa u s-sala prinċipali. Is-sala ta' quddiem tispikka minħabba ż-żebgħa ħamra, it-tiżjin mirqum u l-bejt sod bil-madum, u fiha żewġ bibien kbar imżejna b'tinqix ta' dragun blu jserrep qalb is-sħab. Biswit il-ħitan hemm qanpiena tal-bronż tiżen nofs tunnellata u tanbur kbir, mogħtija bħala donazzjoni mill-Imperatur Bảo Đại, immuntati fuq qafas tal-injam. Il-bitħa, imżejna b'ġonna bil-blat, toħloq atmosfera mdawla u arjuża, b'żewġ swali addizzjonali fuq kull naħa. Tavla tal-ġebel fi ħdan il-ħajt tal-Lvant tirreġistra l-ewwel rinnovazzjoni li saret lit-tempju fl-1753. Is-sala prinċipali, jew is-sala ta' wara, hija ddedikata għall-qima, u tospita statwa ta' Guan Yu li fiha kważi 3 metri, li jidher b'wiċċ aħmar, għajnejn ta' feniċi, daqna twila, u mlibbes b'ilbies aħdar u riekeb żiemel abjad. Fuq kull naħa hemm statwi bilwieqfa tas-sħab fdati tiegħu, Guan Ping u Zhou Cang. Storikament, it-Tempju ta' Quan Công intuża bħala ċentru reliġjuż għall-merkanti ta' Hội An, u l-qdusija ta' Guan Yu rawmet fiduċja fil-ftehimiet kummerċjali. Illum il-ġurnata, it-tempju jospita festivals vibranti fit-13 u fl-14-il qamar kwinta tal-ewwel u tas-sitt xahar lunari, magħrufa bħala l-"Festivals tat-Tempju ta' Ông", li jattiraw bosta devoti u viżitaturi. Santwarji anċestrali Bħal f'bosta partijiet mill-Vjetnam, kull klan f'Hội An għandu post fejn jagħti ġieħ lill-antenati tiegħu, magħruf bħala santwarju tal-klans jew tempji anċestrali. Dawn l-istrutturi distintivi ġew stabbiliti mill-klans tal-villaġġi prominenti meta ġie stabbilit ir-raħal ta' Hội An u għaddew minn ġenerazzjoni għall-oħra għall-qima tal-antenati. Familji Ċiniżi iżgħar spiss jikkonvertu r-residenzi tal-anzjani tagħhom f'santwarji, u d-dixxendenti tagħhom ikunu responsabbli għall-għoti tal-offerti u għall-manutenzjoni meħtieġa. Il-biċċa l-kbira tas-santwarji huma kkonċentrati fi Triq Phan Châu Trinh u fi Triq Lê Lợi, u hemm xi wħud sparpaljati wara d-djar ta' Triq Nguyễn Thị Minh Khai jew ta' Triq Trần Phú. Is-santwarji tal-immigranti Ċiniżi jmorrru lura għall-bidu tas-seklu 17, u ftit biss inbnew wara s-seklu 18. Għad-differenza tal-kontropartijiet rurali tagħhom, is-santwarji ta' Hội An tipikament għandhom stil arkitettoniku urban. Dawn is-santwarji nbnew bħala postijiet għall-qima tal-antenati, b'għamla qisha ta' ġnien b'konfigurazzjonijiet rigorużi, u jinkorporaw ġonna, xatbiet, ċnut u binjiet awżiljarji. Ħafna minnhom huma grandjużi u mżejna sew, bħas-Santwarju tal-Klan ta' Trần, is-Santwarju tal-Klan ta' Trương, is-Santwarju tal-Klan ta' Nguyễn, u s-Santwarju Anċestrali ta' Minh Hương. Is-Santwarju tal-Klan ta' Trần, li nbena fil-bidu tas-seklu 19, jinsab f'21 Triq Lê Lợi f'Hội An. Bħas-santwarji tal-klans l-oħra fir-reġjun, dan jinsab fi ħdan bitħa ta' 1,500 metru kwadru, imdawra b'ħitan għoljin u mżejna bi ġnien fuq quddiem, bil-bonsaj, bil-fjuri u bis-siġar tal-frott. L-arkitettura tas-santwarju tħallat influwenzi Ċiniżi, Ġappuniżi u Vjetnamiżi. Is-santwarji kienu jinbnew b'injam prezzjuż, b'żewġ daħliet u bi tliet kompartimenti, u kienu jiġu msaqqfa b'bejt skuntrat miksi bil-madum bi stil yin-yang. Fuq ġewwa s-santwarju kien ikun maqsum f'żewġ sezzjonijiet prinċipali: iż-żona primarja ddedikata għall-qima tal-antenati, u spazju sekondarju għar-residenza tal-kap tal-klan u għall-akkomodazzjonijiet tal-mistednin. Iż-żona tal-qima fiha tliet bibien — wieħed fuq ix-xellug għall-irġiel, wieħed fuq il-lemin għan-nisa, u bieb ċentrali rriżervat għall-anzjani matul okkażjonijiet sinifikanti. Quddiem it-tavli tal-antenati, kien ikun hemm kaxxi tal-injam b'relikwi u b'rekords ġenealoġiċi tal-Klan ta' Trần, irranġati skont l-arblu tar-razza tal-familja. Matul il-festivals jew il-jiem ta' kommemorazzjoni tal-antenati, il-kap tal-klan jiftaħ dawn il-kaxxi biex jagħti ġieħ lid-deċeduti. Wara s-santwarju hemm iċ-ċimiterju tal-klan, imħawwel b'siġar tal-frott eżotiku b'għamla ta' stilla bħala simbolu tal-kunċett tar-"ritorn lejn l-għeruq". Swali komunitarji Karatteristika unika tal-immigranti Ċiniżi hija t-tradizzjoni li jistabbilixxu swali komunitarji fir-residenzi tagħhom barra miċ-Ċina, abbażi ta' oriġini reġjonali kondiviżi, sabiex jipprovdu spazji għall-attivitajiet komunali u għall-prattiki kulturali. F'Hội An għad fadal ħames swali komunitarji, u kull waħda tikkorrispondi għal grupp distint ta' immigranti: Fujian, Ċiniżi (ġenerali), Chaozhou, Hainan u Guangdong. Dawn is-swali fuq skala kbira jinsabu tul l-assi ta' Triq Trần Phú, faċċata tax-xmara Thu Bồn. Id-disinn tradizzjonali tagħhom jinkludi daħla prinċipali, bitħa mżejna bil-bonsaj u bil-ġonna tal-blat, tempji laterali, sala ċerimonjali u s-sala prinċipali grandjuża — l-ikbar struttura — b'tinqix elaborat fl-injam, laker tad-deheb u bjut bil-madum u figurini taċ-ċeramika miżbugħin. Minkejja d-diversi rinnovazzjonijiet, l-oqfsa tal-injam għad għandhom bosta elementi oriġinali. Apparti li jrawmu rabtiet mar-raħal, dawn is-swali jaqdu funzjoni reliġjuża vitali, u d-divinitajiet jiġu meqjuma skont id-drawwiet u t-tradizzjonijiet ta' art twelid kull grupp. Fost il-ħames swali komunitarji ta' Hội An, is-Sala Komunitarja ta' Fujian, li tinsab f'46 Triq Trần Phú, hija l-ikbar waħda. Oriġinarjament kienet tempju Buddist bis-saqaf skuntrat li nbena mill-Vjetnamiżi lokali fl-1697; imbagħad ma baqgħetx tintuża minħabba nuqqas ta' manutenzjoni. Il-merkanti ta' Fujian xtrawh fl-1759, u wara diversi rinnovazzjonijiet, ittrasformawh f'sala komunitarja sal-1792. Il-binja għandha konfigurazzjoni ta' "三" (l-għamla ta' trident), u hija estiża minn Triq Trần Phú sa Triq Phan Châu Trinh. Hija magħmula minn daħla prinċipali (tam quan), bitħa fuq quddiem, binjiet tas-sezzjonijiet tal-Lvant u tal-Punent, sala prinċipali, bitħa fuq wara, u sala ta' wara. Id-daħla attwali ġiet rikostruwita matul rinnovazzjoni ewlenija fil-bidu tas-snin 70 tas-seklu 20. Id-daħla tispikka, b'seba' bjut miksijin bil-madum igglejżjat aħdar, irranġati b'mod simetriku. Plakka bajda b'kitbiet bl-aħmar li jfissru t-"Tempju ta' Kim Sơn" hija mdendla taħt il-bejt ta' fuq nett, filwaqt li hemm tavla blu tal-ġebel b'kitba bl-aħmar li tfisser "Sala Komunitarja ta' Fujian", li hija ppożizzjonata taħt il-bejt t'isfel nett. Il-ħitan fuq kull naħa tad-daħla jisseparaw il-bitħa intern u l-bitħa esterna. Is-sala prinċipali hija mżejna b'pilastri ħomor u b'urni tal-injam li jfaħħru l-Omm tal-Ġenna (Mazu), u fiha statwa ta' Avalokiteśvara b'poża tal-meditazzjoni. Quddiem l-istatwa ta' Guanyin hemm inċensarju kbir, u biswitha hemm l-istatwi tal-gwardjani ta' Mazu, Qianli Yan (l-Għajn tal-Elf Mil) u Shunfeng Er (il-Widna li Ssegwi r-Riħ). Meta wieħed jaqsam tul il-bitħa ta' wara, jasal fis-sala ta' wara, fejn is-santwarju ċentrali jagħti ġieħ lis-sitt ġenerali tad-dinastija Ming minn Fujian, b'artali fuq ix-xellug għal Zhusheng Niangniang (id-Divinità Femminili tat-Twelid) u t-Tnax-il Qabla, u fuq il-lemin għad-Divinità tal-Ġid. Barra minn hekk, is-sala ta' wara tfakkar lid-donaturi li ffinanzjaw il-kostruzzjoni tas-sala komunitarja u tat-Tempju ta' Kim Sơn. Kull sena fit-23 jum tat-tielet xahar lunari, il-komunità Ċiniża torganizza festival għal Mazu, li jinkludi ż-żfin tal-iljun, logħob bin-nar, qari tax-xorti, talb u ritwali oħra, u dan jattira l-folol minn Hội An u lil hinn. Pont Ġappuniż L-uniku pont antik li għadu jeżisti, il-Pont Ġappuniż (bil-Vjetnamiż: Chùa Cầu), jaqsam minn naħa għall-oħra ta' fergħa żgħira tax-xmara Thu Bồn, u jikkollega Triq Trần Phú ma' Triq Nguyễn Thị Minh Khai. Huwa twil madwar 18-il metru u jingħad li jmur lura għall-1593, għalkemm ma hemmx evidenza konklużiva dwar dan. Jissemma bħala l-"Pont ta' Hội An" fix-xogħol tal-1630 Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Sách u bħala l-"Pont Ġappuniż" fil-Kronaki tas-Safar ta' Đại Nam tal-1695. Ġie rinnovat fis-sekli 18 u 19, u l-forma attwali tiegħu fiha tiżjin bl-enamel li huwa tipiku tal-arkitettura tad-dinastija Nguyễn. Il-Pont Ġappuniż għandu stil arkitettoniku distintiv, bi struttura ta' dar fin-naħa ta' fuq u pont fin-naħa t'isfel, disinn li kien komuni fil-pajjiżi Asjatiċi tropikali. Minkejja ismu, id-diversi rinnovazzjonijiet li sarulu ma tantx ħallew traċċi ta' elementi arkitettoniċi Ġappuniżi. Id-dehra tal-pont tispikka bis-saħħa tal-bejt tal-injam tiegħu ġej għat-tond u mirfud minn pilastri tal-ġebel u ħnejjiet. L-art pavimentata tal-pont, b'għamla ta' qawsalla, fiha fallakki tal-injam u pjattaformi tal-injam żgħar mal-ġnub, li oriġinarjament kienu jintużaw għall-wiri tal-oġġetti. Fin-naħa ta' fuq tal-fluss tal-ilma, inbena tempju żgħir iddedikat lil Xuân Vũ Đế (l-Alla tat-Tramuntana) madwar nofs seklu wara li tlesta l-pont. Il-pont u t-tempju huma sseparati b'ħajt tal-injam u b'bieb b'tieqa fuq u panewijiet isfel, li joħolqu spazju relattivament indipendenti. Fuq id-daħla tat-tempju hemm plakka ħamra bil-kliem "Lai Viễn Kiều" (Pont għall-Mistednin mill-Bogħod), li nkitbu minn Nguyễn Phúc Chu fl-1719. Kull tarf tal-pont huwa mżejjen bi statwi ta' annimali: xadini fuq naħa u klieb fuq in-naħa l-oħra. Kull statwa hija mnaqqxa mill-injam tal-jackfruit u huma akkumpanjati minn reċipjent tal-inċens fuq quddiem. Skont leġġenda, pixxigatt ġgantesk, b'rasu fil-Ġappun, b'denbu fl-Oċean Indjan, u b'ġismu fil-Vjetnam, jikkawża t-terremoti, id-diżastri naturali u l-għargħar meta jiġi disturbat. Jingħad li l-Ġappuniżi bnew il-pont b'divinitajiet b'għamla ta' xadini u ta' klieb biex jegħlbu dan il-mostru. Ipoteżi oħra tissuġġerixxi li l-istatwi tax-xadini u tal-klieb jissimbolizzaw il-perjodu tal-kostruzzjoni, li beda fis-Sena tax-Xadina u ntemm fis-Sena tal-Kelb. Dan il-pont żgħir sar simbolu ikoniku ta' Hội An. Mużewijiet Il-belt għandha erba' mużewijiet li jenfasizzaw l-istorja tar-reġjun. Dawn il-mużewijiet huma ġestiti miċ-Ċentru ta' Hoi An għall-Ġestjoni u għall-Preservazzjoni tal-Wirt Kulturali. Wieħed jista' jidħol fil-mużew jekk ikollu biljett tad-dħul ta' Hoi An. Il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura, f'13 Triq Nguyen Hue, oriġinarjament kien pagoda, li nbniet fis-seklu 17 miċ-ċittadini ta' Minh Huong biex jagħtu ġieħ lil Guanyin, u jinsab biswit it-Tempju ta' Guan Yu. Fih relikwi oriġinali miż-żminijiet Sa Huynh, Champa, Dai Viet u Dai Nam, u b'hekk jirrappreżenta l-istorja tal-abitanti ta' Hoi An mill-iktar insedjaturi bikrin saż-żminijiet kolonjali taħt il-Franċiżi. Il-Mużew tal-Folklor ta' Hoi An, f'33 Triq Nguyen Thai Hoc, infetaħ fl-2005 u huwa l-ikbar binja tal-injam ta' żewġ sulari fiċ-ċentru storiku. Huwa twil 57 metru u wiesa' 9 metri, b'faċċati fi Triq Nguyen Thai Hoc u fi Triq Bach Dang. Fit-tieni sular hemm 490 artefatt, organizzati f'erba' oqsma: l-arti folkloristika plastika, l-arti folkloristika tal-ispettakli, l-okkupazzjonijiet tradizzjonali u artefatti relatati mal-ħajja ta' kuljum tar-residenti ta' Hoi An. Il-Mużew taċ-Ċeramika Artiġjanali jinsab f'80 Triq Tran Phu u ġie stabbilit fl-1995, f'binja tal-injam irrestawrata li oriġinarjament inbniet għall-ħabta tal-1858. L-oġġetti li oriġinaw mill-Persja, miċ-Ċina, mit-Tajlandja, mill-Indja u minn pajjiżi oħra huma prova tal-importanza ta' Hội An bħala port kummerċjali ewlieni fix-Xlokk tal-Asja. Il-Mużew tal-Kultura ta' Sa Huỳnh jinsab f'149 Triq Tran Phu. Dan il-mużew ġie stabbilit fl-1994 u fih kollezzjoni ta' iktar minn 200 artefatt mill-kultura ta' Sa Huỳnh, li x'aktarx li kienu l-insedjaturi oriġinali ta' Hội An iktar minn 2,000 sena ilu. Dan il-mużew jitqies li fih l-iżjed kollezzjoni mhux tas-soltu ta' artefatti tal-kultura ta' Sa Huỳnh fil-Vjetnam. Il-Mużew tal-Wirt u l-Gallerija tal-Arti Prezzjuża jinsabu f'26 Triq Phan Boi Chau. Dawn jinkludu spazju ta' 500 metru kwadru ta' ritratti u ta' artefatti. Il-Mużew ta' Hội An huwa mużew tal-istorja li jinsab f'10B Triq Trần Hưng Đạo. Trasport L-eqreb ajruporti għal Hội An huma l-Ajruport Internazzjonali ta' Da Nang li huwa 'l bogħod 28 kilometru, jiġifieri madwar 40 minuta bil-karozza, u l-Ajruport Internazzjonali ta' Chu Lai li huwa 73 kilometru 'l bogħod, jiġifieri madwar siegħa u nofs bil-karozza. Mezzi ta' trasport oħra jinkludu s-servizzi regolari tal-karozzi tal-linja minn u lejn Hội An. Gastronomija Għal sekli sħaħ, il-pożizzjoni ta' Hội An f'salib it-toroq tal-ilmijiet navigabbli u r-rwol tagħha bħala ċentru ta' skambju ekonomiku u kulturali rawwmu tradizzjoni gastronomika b'diversità ta' influwenzi, fosthom mill-kulturi Vjetnamiżi, Ċiniżi, Ġappuniżi u tal-Punent. Għalkemm ir-reġjun ma fihx il-witgħat vasti tad-Delti tax-xmara Mekong jew tax-Xmara l-Ħamra, l-għaram fertili fix-xatt tax-xmara u l-artijiet alluvjali dojoq isawru l-istili tal-ħajja u d-drawwiet lokali, inkluż il-prattiki gastronomiċi. Il-frott tal-baħar jiddomina d-dieta ta' kuljum ta' Hội An, u spiss il-ħut u prodotti oħra tal-baħar jinbiegħu d-doppju ta' laħam ieħor fis-swieq lokali. Il-ħut tant huwa integrali li s-swieq spiss jissejħu bħala s-"swieq tal-ħut". Il-komunità Ċiniża ta' Hội An għadha tippreserva d-drawwiet u l-prattiċi gastronomiċi tradizzjonali. Matul il-festivals u t-tiġijiet, iċ-Ċiniżi jħejju speċjalitajiet bħat-tarja moqlija ta' Fujian, ir-ross moqli ta' Yangzhou, u t-"tiġieġ tal-flus", li jservu bħala opportunitajiet biex jissaħħu r-rabtiet komunitarji. Iċ-Ċiniżi arrikkew b'mod sinifikanti x-xena gastronomika ta' Hội An, u kkontribwew għall-ħolqien ta' bosta platti lokali uniċi. Skont is-CNN, Hoi An hija l-"belt kapitali tal-Vjetnam għall-banh mi". Il-banh mi huwa tip ta' ħobż Vjetnamiż li jikkonsisti minn baguette, pâté, laħam u ħxejjex aromatiċi friski. Il-com ga (ross bit-tiġieġ) huwa platt tipiku. Huwa magħmul bir-ross fragranti msajjar fil-brodu, bit-tiġieġ imsajjar fil-brodu jew maqtugħ biċċiet, flimkien maż-żejt tal-basal żgħir, basal żenguli moqli u zalza qawwija tal-ħut. Spiss tisserva mas-soppa jew mal-pikles. Il-cao lầu huwa platt tipiku tal-belt, li jikkonsisti mit-tarja tar-ross, laħam, ħxejjex, nebbieta tal-fażola u ħxejjex aromatiċi, u spiss jisserva flimkien ma' daqsxejn ta' brodu magħmul mill-brodu tal-laħam tal-majjal u l-mudullun, li jixbah ħafna l-udon tal-Ġappun. L-ilma għall-brodu tradizzjonalment jittieħed mill-Bir ta' Ba Le, li huwa maħsub li nbena fis-seklu 10 mill-poplu Cham. Ir-residenti Ċiniżi lokali jsostnu li mhuwiex ikla Ċiniża. Xi riċerkaturi Ġappuniżi jsemmu li hemm xebħ mat-tarja (noodles) mir-reġjun ta' Ise, iżda t-togħma u l-metodi tat-tħejjija jvarjaw b'mod sinifikanti. Minbarra l-cao lầu, Hội An għandha wkoll ikliet bħall-wontons u l-pulpetti, flimkien ma' varjetà ta' speċjalitajiet rustiċi bħall-pulpetti tar-ross fl-istim, il-muskli, il-pancakes, il-karta tar-ross, u b'mod partikolari t-tarja ta' Quảng (mì Quảng). Kif jagħti x'tifhem l-isem, it-tarja ta' Quảng oriġinat mill-Provinċja ta' Quảng Nam. Bħall-phở u l-bún, din hija magħmula mir-ross iżda dan ikollu lewn, aroma u togħma distinti. It-tħejjija tibda billi r-ross ta' kwalità għolja jiġi mgħaddas fl-ilma biex jitrattab, jintaħan fi dqiq fin, u jiżdied l-alum biex l-għaġina tissoda u tiġi tqarmeċ. L-għaġina tingħaġen f'għamla ta' weraq ċatt, titgħalla, tinkesa bi ftit żejt biex ma teħilx, u tinqata' f'tarja. Il-brodu tipikament isir mill-gambli, mil-laħam tal-majjal jew mit-tiġieġ, għalkemm jista' jintuża l-ħut b'ras ta' serp jew iċ-ċanga, u dan jirriżulta f'togħma ċara, ħelwa u mhux pikkanti. It-tarja ta' Quảng issibha kullimkien f'Hội An, mir-ristoranti urbani għall-bankarelli fit-toroq rurali, b'mod partikolari fil-ħwienet fit-toroq li jbigħu t-tarja. Il-pulpetti huma tipiċi fiċ-ċentru storiku ta' Hội An, u jikkonsistu f'żewġ tipi ta' speċjalitajiet ibbażati fuq id-dqiq tar-ross: il-bánh bao (il-pulpetti bl-istim) u l-bánh vạc (il-pulpetti mgħollijin). L-ilma tat-tħin irid ikun safi, bla melħ u ħieles mill-alum, u tipikament joriġina mill-Bir antik ta' Bá Lễ. Id-dqiq tar-ross jintaħan kemm-il darba u jitqiegħed f'kontenituri nodfa. Matul it-tħin, il-ħaddiema jħejju l-mili u l-basal moqli. Il-mili jvarja bejn iż-żewġ tipi ta' pulpetti: il-mili ta' bánh bao primarjament isir bil-gambli u l-ħxejjex aromatiċi f'taħlita, filwaqt li l-mili tal-bánh vạc huwa iktar varjat, b'taħlita tal-gambli, tan-nebbieta tal-fażola, tal-faqqiegħ, tan-nebbieta tal-bambù, tal-biċċiet imqattgħin tal-laħam tal-majjal, u tal-basal aħdar. Kollox jiġi moqli u mħallat bil-melħ u biz-zalza tal-ħut. Kull tip isir minn żewġ artiġjani sa erba' artiġjani. Il-"qoxra" tal-bánh bao hija tassew irqiqa, u tixbah il-petali tal-ward abjad, filwaqt li l-bánh vạc huma akbar, b'għamla ta' manku tal-borma. Wara li jsir il-mili, il-pulpetti jitlestew bl-istim għal 10 minuti sa 15-il minuta. It-tnejn jiġu servuti flimkien, u dak li jkun jagħżel skont liema jħobb l-iktar. Il-bánh bao tipikament jitqiegħed ċentralment fuq is-saff ta' fuq u l-bánh vạc jitqiegħed madwaru fil-qiegħ, u jiżdied il-basal moqli u ż-żejt tat-tisjir. Dawn il-pulpetti jiġu servuti flimkien ma' zalza tal-ħut li tibbilanċa t-togħma ħelwa tal-gambli, it-togħma qarsa tal-lumi, u t-togħma pikkanti tal-biċċiet taċ-ċilì isfar. Ir-ristoranti ta' Hội An mhumiex magħrufa biss għall-gastronomija tagħha iżda anke għall-atmosfera distintiva tagħhom. Bosta ristoranti fiċ-ċentru storiku jkunu mżejna b'pitturi antiki mdawra bi qsari tal-pjanti ornamentali, bil-bonsaj jew bl-oġġetti artiġjanali. Uħud ikun fihom vaski bil-ħut jew ġonna tal-blat, u b'hekk joħolqu ambjent rilassanti u komdu għal min imur jiekol fihom. L-ismijiet tar-ristoranti spiss ikollhom importanza tradizzjonali, li tingħadda minn ġenerazzjoni għall-oħra. Apparti l-ispeċjalitajiet lokali, il-platti u d-drawwiet Franċiżi, Ġappuniżi u tal-Punent ġew ippreservati u żviluppati, u b'hekk jikkontribwixxu għad-diversità tax-xena gastronomika ta' Hội An u għad-domanda tal-gosti varjati tat-turisti. Speċjalitajiet reġjonali oħra jinklu l-banh bao banh vac, il-hoanh thanh, il-com ga (tiġieġ bir-ross), il-bánh xèo, is-soppa tal-qamħirrum u l-insalata tal-vongoli żgħar. Iz-zalza taċ-ċilì, l-Ớt Tương Triều Phát, jiġi prodott ukoll lokalment. Kultura Hội An tispikka għall-istorja u għad-diversità kulturali tagħha. Mill-aħħar tas-seklu 15, l-insedjaturi Vjetnamiżi għexu flimkien mar-residenti Cham, u l-belt bħala port kummerċjali laqgħet diversità ta' kulturi, u rawmet identità kulturali b'bosta saffi espressa permezz tad-drawwiet, tal-letteratura, tal-gastronomija u tal-festivals. Għad-differenza tal-wirt irjali ta' Huế, il-kultura ta' Hội An hija ankrata fil-ħajja ta' kuljum, b'wirt intanġibbli vibranti li jikkomplementa l-attrazzjonijiet fiżiċi tagħha. Reliġjon Minbarra li jagħtu ġieħ lill-antenati tagħhom, ir-residenti ta' Hội An jagħtu ġieħ lill-Ħames Divinitajiet (Ngũ Tế), prattika ankrata fit-twemmin lokali li "l-istat għandu r-re tiegħu, u d-dar għandha l-kap tagħha". Dawn il-Ħames Divinitajiet jitqiesu bħala l-gwardjani tad-djar, u huwa maħsub li jirregolaw id-destin tal-familji u jintervjenu fih. Il-Vjetnamiżi tipikament jirrikonoxxuhom bħala d-Divinità tal-Kċina (Táo Thần), id-Divinità tal-Bir (Tỉnh Thần), id-Divinità tal-Bieb (Môn Thần), il-Qaddis Patrun (Bản Mệnh Tiên Sư) u d-Disa' Divinitajiet Femminili tal-Ġenna (Cửu Thiên Huyền Nữ). Madankollu, xi residenti Ċiniżi, jidentifikawhom bħala d-Divinità tal-Kċina (Táo Quân), id-Divinità tal-Bieb (Môn Thần), id-Divinità tal-Familja (Hộ Thần), id-Divinità tal-Bir (Tỉnh Thần) u d-Divinità Ċentrali (Trung Lưu). L-artali għal dawn il-Ħames Divinitajiet ikunu jinsabu solennement fin-nofs tad-djar, fuq il-tavli anċestrali. Fil-prattika, kull divinità jkollha spazju allokat għall-qima fid-djar: id-Divinità tal-Kċina fil-kċina, id-Divinità tal-Bieb fid-daħla, u d-Divinità tal-Bir qrib il-bir. Madankollu, ir-residenti Ċiniżi ma jqimux id-Divinità tal-Kċina fil-kċina iżda fl-artal fil-bitħa, biswit l-artal għall-Uffiċjal tal-Ġenna (Thiên Quan) li jagħti l-barkiet tiegħu. Ix-xenarju reliġjuż ta' Hội An fih diversità li tinkludi l-Buddiżmu, il-Kattoliċiżmu, il-Protestantiżmu u l-Kaodaiżmu; il-Buddiżmu huwa l-fidi dominanti. Bosta familji, anke dawk li formalment mhumiex reliġjużi, jipprattikaw il-veġetarjaniżmu u jevveneraw il-figuri Buddisti, primarjament lil Avalokiteśvara (id-Divinità Femminili tal-Ħniena) u lil Gautama Buddha, filwaqt li wħud jonoraw ukoll lil Mahasthamaprapta. L-artali Buddisti jitqiegħdu fi spazji solenni u ppurifikati, tipikament elevati fuq l-artali anċestrali. Xi familji jiddedikaw spazju sinifikanti għall-qima Buddista u għall-qari tal-iskritturi. Karatteristika distintiva oħra tat-twemmin folkloristiku ta' Hội An hija l-qima mifruxa ta' Guan Yu (Quan Công), li għalkemm hija rari fiż-żoni rurali, hija partikolarment prevalenti fl-ambjenti urbani. Fost il-bosta divinitajiet meqjuma f'Hội An, Guan Yu titqies bħala l-iżjed divinità sagra. It-Tempju ta' Quan Công, li jinsab fil-qalba taċ-ċentru storiku, huwa punt fokali ta' din il-fidi, u l-inċens jinħaraq is-sena kollha. Għal ġenerazzjonijiet sħaħ, ir-residenti talbu lil Guan Yu għall-protezzjoni u għall-armonija tal-familji. L-artali spiss ikun fihom statwi jew xbihat ta' Guan Yu biswit il-gwardjani tiegħu, Guan Ping u Zhou Cang. Fil-wirt kulturali tal-immigranti Ċiniżi, b'mod partikolari fi ħdan is-swali komunitarji, id-divinitajiet meqjuma jvarjaw skont it-tradizzjonijiet ta' kull grupp. Is-Sala Komunitarja ta' Fujian tevvenera lil Mazu (l-Omm tal-Ġenna) u lis-Sitt Ministri Leali ta' Fujian tad-dinastija Ming. Is-Sala Komunitarja ta' Hainan tonora lil 108 merkant minn Hainan li mietu fil-baħar huma u jagħmlu kummerċ fi Vjetnam u ġew divinizzati mid-dinastija Nguyễn bħala Zhao Ying Gong (Gwardjani Protettivi). Is-Sala Komunitarja ta' Chaozhou tqim lill-Ġeneral ta' Ma Yuan, l-Alla tal-Mewġ, meqjum għas-salvataġġ tal-bastimenti tal-merkanti. Forom oħra ta' qima f'Hội An jinkludu l-venerazzjoni tal-ispirti femminili (Bà Cô), lill-figuri erojċi (Ông Mãnh), lill-ispirti anonimi (Vô Danh Vô Vị), lill-ħaġar taliżmaniku (Thờ Đá Bùa) u lil Shi Gandang (Thạch Cảm Đương), id-divinitajiet tal-ħaġar protettiv. Divertiment Il-mużika, it-teatru u l-logħob folkloristiku ta' Hội An huma xhieda tal-inġenjożità tar-residenti tal-belt, żviluppati permezz tax-xogħol u ppreservati bħala komponenti vitali tal-ħajja spiritwali lokali. Dawn jinkludu l-hò khoan (il-kant tal-ħaddiema), iċ-chèo chài (il-kant tal-qaddiefa), il-hò kéo neo (il-kant tal-ġbid tal-ankri), il-lý (il-kant liriku folkloristiku), il-vè (il-versi Vjetnamiżi bir-rima), it-tuồng (l-opra klassika), il-bầu nậm (il-kant ċerimonjali tal-qaddiefa), u l-hát bài chòi (il-logħob tal-karti u tal-kant). Hội An għadha tippreserva tradizzjonijiet tad-daqq tal-mużika antika matul it-tiġijiet u l-funerali, kif ukoll l-ispettakli tad-đờn ca tài tử (mużika dilettanteska tan-Nofsinhar) b'artisti rinomati. Il-logħob folkloristiku lokali jinkludi l-logħob tal-karti, id-đánh đỏ (il-logħob tal-azzard bl-istikek ħomor), ir-rima tal-istudjużi, il-poeżija u l-kompetizzjonijiet tal-kalligrafija. Il-hát bài chòi hija attività rikreattiva sinifikanti fil-Provinċja ta' Quảng Nam u tul il-kosta ċentrali tal-Vjetnam, li ssir fl-14-il lejl ta' kull xahar lunari f'park żgħir f'salib it-toroq tat-Triq Nguyễn Thái Học u tat-Triq Bạch Đằng. Tmienja sa għaxar plejers joqogħdu bilqiegħda f'għorfiet elevati msaqqfa fil-ħuxlief, maqsuma f'żewġ timijiet, b'kantant ewlieni, magħruf bħala l-hiệu ca (li jsejjaħ), ippożizzjonat fuq quddiem jew fiċ-ċentru. Tnejn u tletin karta, magħrufa bħala l-hạ phó bài, jitqassmu b'mod indaqs fost il-plejers, u kull wieħed jirċievi tliet karti bi kliem differenti fuqhom. Dawn il-karti jiġu stampati fuq il-karta tal-bambù bl-użu tat-teknika tal-blokok tal-injam, u jkunu miksija b'saff ta' qxur u ta' karta riġida, u fuq in-naħa ta' wara jkunu ħomor, ħodor jew blu fil-griż. Żewġ karti addizzjonali jkunu rriżervati. Dak li jsejjaħ ikollu mazz karti separati maħżun f'tubu tal-bambù mdendel minn siġra, u jieħu karti mingħajr ma jarahom u jkanta vers għal kull waħda biex il-plejers jippruvaw jaqtgħu x'fihom il-karti. Meta l-karta tal-plejers taqbel ma' dik ta' dak li jsejjaħ, jagħtu daqqa fuq ħuta tal-injam, u "suldat" jibdel il-karta ma' bandiera. L-ewwel plejer li jirnexxilu jikseb tliet bnadar jgħajjat "Tới!" (Irnexxieli!), u jtemm il-logħba. Dak li jsejjaħ huwa l-fulkru tal-logħba, u jrid ikollu ħakma tajba tal-kant folkloristiku u l-ħila li jimprovizza l-versi poetiċi b'rabta mal-kontenut tal-karti, biex jiżgura li l-logħba tibqa' tagħmel sens u tibqa' imprevedibbli. Din it-taħlita ta' spettakli u ta' spontanjetà hija l-iktar ħaġa primarja li tispikka fil-hát bài chòi. Il-hát bả trạo hija forma ta' kant folkloristiku ċerimonjali u jaqdi rwol sinifikanti fil-ħajja spiritwali u emozzjonali tar-residenti ta' Hội An. L-istruttura tal-ispettakli tagħha tirrakkonta l-vjaġġ ta' dgħajsa mit-tluq sat-trakkar sikur, li jlaqqa' flimkien l-istil narrattiv tal-opra tuồng, forma teatrali maħbuba fil-Provinċja ta' Quảng Nam. Apparti l-turija artistika tal-qdif, il-bầu nậm jinkludi varjetà rikka ta' tekniki tal-kant, inkluż metodi standard bħall-kant u s-sejħiet, kif ukoll stili folkloristiċi bħall-hò khoan, il-lý, is-sefsif u l-kant b'piċċ għoli. It-talent tal-artisti tal-ispettakli jpaxxi lill-udjenzi. Matul il-Festival tad-Divinità tal-Balieni (Lễ Hội Cá Ông), is-sajjieda jkantaw il-bầu nậm biex jesprimu reverenza u luttu għall-"Ngọc Lân Nam Hải", u t-twemmin hu li d-divinità ssalva lill-baħħara fil-bżonn, filwaqt li jitolbu għal baħar kalm u għal traġitti sikuri. Ir-residenti kostali jipprattikaw il-bầu nậm ukoll fil-funerali, biex ifakkru d-destini traġiċi u jonoraw il-virtuwijiet tal-mejtin. Sit ta' Wirt Dinji Iċ-ċentru storiku ta' Hội An ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999. Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli". Festivals Hội An għadha tippreserva bosta festivals tradizzjonali, li jħaddnu r-reverenza għad-divinitajiet tal-belt, il-kommemorazzjoni tal-antenati, il-venerazzjoni tal-qaddisin u l-osservanzi reliġjużi. Fost l-iżjed rappreżentattivi huwa l-Festival tal-Paviljun tad-Divinità tal-Belt li jsir fil-villaġġi suburbani. Tipikament, kull villaġġ għandu paviljun iddedikat lid-Divinità tal-Belt u l-pijunieri lokali. Fil-bidu ta' kull rebbiegħa, il-villaġġi jorganizzaw dan il-festival biex jonoraw lid-Divinità tal-Belt tagħhom u jfakkru lill-antenati tagħhom. L-avveniment normalment jiġi mmexxi mill-anzjani tal-villaġġi, li bħala tħejjija jiffurmaw kumitat tal-festival. Iċ-ċittadini tal-villaġġi b'mod kollettiv jikkontribwixxu fondi u jipparteċipaw fit-tindif, u jżejnu l-paviljun u t-tempji. Il-festival idum jumejn: l-ewwel jum jimmarka l-ftuħ, filwaqt li t-tieni jum ikun il-jum ċerimonjali formali. Fil-15-il jum tal-ewwel u tas-seba' xhur lunari, ir-residenti ta' Hội An jorganizzaw il-Festivals tad-Dgħajjes tad-Draguni fil-paviljuni tad-divinitajiet rurali tal-belt. Dawn id-dati jaħbtu mat-tranżizzjoni bejn l-istaġuni tax-xita u tan-nixfa, perjodu li spiss ikun marbut mal-epidemiji. Skont it-twemmin lokali l-mard jiġi kkawżat minn forzi naturali ħżiena, u b'hekk dan iqanqal il-parteċipazzjoni universali fil-festival. Fil-jum ċerimonjali, iċ-ċittadini tal-villaġġi jaqdfu fid-dgħajjes tad-draguni lejn il-paviljun, fejn il-kap ewlieni tal-festival ibierek u jikkonsagra d-dgħajjes bl-ilma mbierek. Wara bosta ritwali, billejl, irġiel mibnijin jittrasportaw id-dgħajjes tad-draguni lejn żoni apposta, fejn jingħataw in-nar u jiġu ddirezzjonati lejn il-baħar. Iċ-ċittadini tal-belt jistabbilixxu wkoll imwejjed bil-frott, jagħmlu l-inċens u joffru flus għall-antenati. Fil-villaġġi tas-sajd max-xmara u mal-kosta ta' Hội An, it-tlielaq bil-kenura huma attività kulturali essenzjali li ssir mit-tieni sas-seba' jiem tal-ewwel xahar lunari, bħala talba għal qabdiet abbundanti fit-tieni xahar u għas-sikurezza fit-tielet xahar. Skont it-twemmin folkloristiku, it-tlielaq tad-dgħajjes jissodisfaw lid-divinitajiet tal-muntanji u tal-ilmijiet, li b'hekk jagħtu l-barkiet tagħhom lill-komunità. Qabel kull tellieqa, il-familji jipprattikaw u jħejju ruħhom b'mod diliġenti. Ir-rebħ ta' tellieqa huwa sors ta' kburija u jissimbolizza ħsad b'abbundanza fil-qrib. Filwaqt li r-ritwali u t-tlielaq fl-imgħoddi kienu importanti b'mod indaqs, illum il-ġurnata l-aspett kompetittiv spiss jisboq dak ċerimonjali. Matul il-ftuħ tal-istaġun tas-sajd, ir-residenti tal-villaġġi tas-sajd ta' Hội An iqimu wkoll id-Divinità tal-Balieni (baliena blu meqjuma għas-salvataġġ tal-baħħara). Dawn ir-ritwali spiss jinkludu l-kant tal-bầu nậm, mużika folkloristika distintiva dwar il-ħajja u x-xogħol max-xmara. Bħal f'reġjuni kostali ċentrali Vjetnamiżi oħra, meta baliena tinġarr ix-xatt mill-mewġ, is-sajjieda jidfnuha b'mod rispettuż u jagħmlu ritwali solenni. Mill-1998, il-gvern muniċipali ta' Hội An jospita l-Festival tal-Qamar Kwinta fl-14-il lejl ta' kull xahar lunari, mill-5 sal-10 ta' filgħaxija. Din l-inizjattiva unika ġiet proposta mill-arkitett Pollakk Kazimierz Kwiatkowski, li ddedika lilu nnifsu għall-preservazzjoni taċ-ċentru storiku ta' Hội An u tas-Santwarju ta' Mỹ Sơn, li t-tnejn li huma tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Matul il-festival, il-familji kollha, inkluż il-ħwienet u r-ristoranti, jitfu d-dwal tal-elettriku, u jħallu d-dija tal-qamar u l-lanterni jdawlu t-toroq. Il-vetturi jkunu pprojbiti, u t-toroq ikunu rriżervati għan-nies bil-mixi. L-attivitajiet jinkludu spettakli tal-mużika, logħob folkloristiku, chess, kant u logħob tal-karti fil-bầu nậm, u wirjiet bil-lanterni. Matul il-festivals ewlenin, avvenimenti addizzjonali bħal maskerati, poeżiji u żfin bl-iljuni jsaħħu l-esperjenza kulturali. Il-Festival tal-Qamar Kwinta jdaħħal il-viżitatur fl-ambjent antik sekli sħaħ ta' Hội An. Sabiex jiġi ċċelebrat il-ġemellaġġ ma' Wernigerode, il-Ġermanja, għadd ta' residenti ta' Hội An jagħmlu replika tal-festival tal-lanterni bħala sinjal ta' rispett għar-relazzjonijiet bejn il-Vjetnam u l-Ġermanja. Gallerija Referenzi