Orihuela

Orihuela (valentzieraz Oriola) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Segura/Vega Baja eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. Eskualdeko hiri nagusia, gune historikoa eta hiriburua da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 86.164 biztanle zituen. Banaketa administratiboa Herriak Hizkuntzak Jakue II.a Aragoikoak bultzatutako Errekonkistatik XIII. mendearen amaiera arte Oriola eta eskualde osoko hizkuntza katalana izan zen. XVIII eta XIX. mendeetan, ordea, eskualdeko leku gehienetan hizkuntza ordezkatu eta espainiera gailendu zen, edo zehatzago esanda, Murtzia aldean hitz egiten den "panocho" hizkeraren antzekoa. Historialariek bi faktore azpimarratzen dituzte katalanaren atzerapena azaltzeko: alde batetik, moriskoen 1609ko kanporaketarekin eta XVII. mendean zehar pairatutako izurriteekin gertatu zen populazio hustutzea ; horren ostean birpopulaketa batez ere murtziarrek egin zuten. Bestetik 1707an Valentziako Erresuman promulgatutako "Nova Plantako Dekretua", zeinaren bidez katalana egoera alegalean geratu baitzen. Horren ondorioz, gaur egun tokiko hizkuntza espainiera da hirian. Katalana, ordea, Barba-roja etxaguneko tokiko hizkuntza da. Beste aldetik, toponimian bestelako arrastoak ere daude: Molins eta Escorratell pedaníak, Cabo Roig eta La Zenia (la Sénia) aldea Orihuela Costan... Orihuelako ikurra Oriol deitzen da eta hirian bertan Monserrate (Montserrat) amabirjina eta Rabalroche (raval Roig) auzoa daude. Demografia Orihuelatar ezagunak Miguel Hernández gaztelaniazko olerkaria. Antonio Cánovas del Castillo Espainiar politikaria. Ikus, gainera Alacanteko udalerrien zerrenda Erreferentziak Kanpo estekak (Katalanez) Udalaren webgunea.