Чор Минор

Чор Минор (фарс тилинен — төрт мунара) — бул Өзбекстандын Бухара шаарындагы архитектуралык эстелик (1807-жыл). Аны Халифа Ниязкул курдурган. Чор Минор салттуу усулда курулган мечит жана медреседен, ошондой эле айланасы бир кабаттуу хужралар (бөлмөлөр) менен курчалган короодон турат.. Тарыхы Медресе XIX кылымда Бухарада жашап өткөн бай түркмөн Халифа Ниязкул тарабынан курулган. Төрт мунаралуу имарат кээде артында мурда болгон медресенин дарбаза бөлүгү болгон деп божомолдонот. Чор Минор асылында жашоо жана ибадат кылуу үчүн арналган комплекстүү имарат болуп эсептелет. Медресе мурдатан эле болгон, бирок кийин ураган эски медресенин бир бөлүгү болгон. Ниязкул медресенин кимдин же эмненин урматына курдурганы белгисиз. Архитектурасы Имарат ошол эле учурда мечит болуп саналат. Борбордук имарат өзүнүн зикирканасы (дервиштердин чогулуучу жайы) менен Орто Азия архитектурасында көрүнүшү боюнча айырмаланып турат. Борбордук имараттын эки тарабындагы хужралардын (бөлмөлөрдүн) кээ бирлери урап түшкөн, алардын пайдубалы гана калган. Хужралар студенттер үчүн жатакана милдетин аткарган деп божомолдонот. Короонун түштүк-батыш бурчунда синчтүү (жыгач каркастуу) пештак (аркалуу кире бериш) тибиндеги мечит жайгашкан. Медресеге 2 кабаттуу, күмбөз чатырлуу дарбазакана аркылуу кирилет. Квадрат пландагы дарбазакана өзгөчө композициялык чечимге ээ: алды пештактуу, төрт бурчунда төрт мунара жайгашкан (аталышы да ошондон), мунаралардын үстүнкү бөлүгү күмбөз формасында бүткөрүлгөн жана алар сырдуу (көркөм) кафель (кашын) менен кооздолгон. 2 кабаттуу бөлмөнүн 1-кабаты мийонсарой (өтмөк) көрүнүшүндө, изоралары таштар менен капталган, чатыры күмбөздүү. 2-кабаты китепкана болуп, китепкананын шыбы жапыз күмбөздүү, жөнөкөй мукарнас (сталактит сымал оюулар) алкактары менен толукталган. 2-кабатка мунаралардын бириндеги тепкич аркылуу чыгылат. Чор Минор медресесинин оң тарабында имарат менен жашы тең деп болжолдонгон хавуз бар. Бүгүнкү күндө медресенин айланасы кичинекей соода түйүндөрү жана калк жашаган жеке үйлөр менен курчалган. 1995-жылы Чор Минор медресеси ЮНЕСКО тарабынан "Бүткүл Дүйнөлүк маданий эстеликтер" тизмесине киргизилген. Өзбекстан Республикасынын мыйзамдарынын аткарылышы катары (2000-жылдын 30-августунда кабыл алынган "Маданий мурас объекттерин коргоо жана аларды пайдалануу жөнүндө" жана 2008-жылдын 12-сентябрындагы "Музейлер жөнүндө" мыйзамдары) архитектуралык эстеликтин оңдоого муктаж бөлүктөрү кайрадан калыбына келтирилген. Галерея Булактар