Хазарасп

Хазарасп немесе Һазарасп (өзб. Hazorasp/Ҳазорасп; парсы: هزاراسب‎; мың-ат) — Өзбекстандағы қала, Хорезм облысы Хазарасп ауданының әкімшілік орталығы. Халқы 85 000 адам (2025). Географиялық орны Қала Әмудария атырауынан құралған оазистің оңтүстік бөлігінде жатыр. Өзен Хазарасптан бірнеше шақырым жерде ағып жатыр, бірақ тармақтары бар кең канал ауылды басып өтеді. Елді мекен Үргеніш қаласынан 56 шақырым жерде, онымен темір жол және автомобиль жолдарымен байланысады. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Хазарасп — қала типтес елді мекен. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 115-ші орында және аймақта (Хорезм облысы) 7-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 19 902-ші орында. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Пітнақ (23 км), Төрткөл (27 км), Ханқа (30 км), Газаджак (31 км, Түрікменстан), Үргеніш (44 км), Беруни (49 км), Хиуа (59 км), Бостан (59 км), Жаңабазар (62 км), Шауат (75 км), Гүрлен (81 км). Тарихы Хазарасп — Орта Азия аймағындағы ең көне елді мекендердің бірі. Археологтар біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдыққа жататын бірнеше мәдени қабаттарды тапты. Бүгінгі күнге дейін жақсы жағдайда сақталған бекініс қабырғалары бар. Хазарасп 9 ғасырдағы парсы тарихшыларының еңбектерінде айтылады. Сол кездің өзінде бұл Хорезмнің ірі қалаларының бірі болды, кемелер тіпті канал арқылы жүзетін. Қала үш ғасыр бойы, яғни 13 ғасырдың басындағы моңғол шапқыншылығына дейін 3 ғасыр бойы белсенді сауда арқылы өркендеді (мұнда көптеген керуендер кірді). 16-19 ғасырлар аралығында Хазарасп Хиуа хандығының астанадан кейінгі екінші маңызды қаласы болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Хазораспада мақта тазалау зауыты, кірпіш зауыты, құрылыс компаниялары, автомобиль компаниялары, жөндеу шеберханалары, жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары, тоқыма фабрикалары, мақта фабрикалары сияқты 50-ден астам кәсіпорын мен ұйым бар. Мұнда шағын және орта кәсіпорындар мен шағын кәсіпорындар жұмыс істейді. Сондай-ақ сауда, мәдени, қызмет көрсету орталықтары, егін базары, төрт жалпы білім беретін мектеп, дарынды балаларға арналған лицей, мамандандырылған әлеуметтік гимназия, ауылшаруашылық, экономикалық және педагогикалық кәсіптік колледждер, академиялық лицей және басқа да оқу орындары бар. Ауданда орталық кітапхана, мәдениет үйі, клуб мекемелері, мәдениет және демалыс саябағы, «Истиклол» стадионы, спорт залдары, футбол алаңдары және басқа да спорт нысандары, сондай-ақ орталық аурухана, ересектер мен балалар емханасы, жедел жәрдем бөлімі, перзентхана, жеке емхана, аурухана, дәріханалар, тағы басқа емдеу мекемелері қызмет көрсетеді. Дереккөздер