Чымбай (шаар)

Чымбай (өзб. Chimboy / Чимбой, каракалп. Shımbay / Шымбай) — шаары, Каракалпакстандагы Чымбай районунун акимий борбору (Өзбекстан). Тарыхы Чымбай 17-кылымда балыкчылардын жана малчылардын чеби катары курулган. 1976-77-жылдары каракалпак археологдору казуу иштеринин жүрүшүндө 7-8-кылымдарга таандык буюмдар табылган. Тарыхый булактарда шаар алгач Шахтемир деп аталган. 1643-жылы Хива хандыгынын курамына кирген Арал деңизине чеп курулган. Чымбай деңиз жээгиндеги райондордун борбору болгон. 1740-жылы лейтенант Гладышев Шахтемирге келип, кийин мындай деп айткан: «Бул шаардагы үйлөр чоподон курулган, тегереги чуңкур менен курчалган, жанында көл бар, калк сууну кудуктан ичишет, шаардын айланасында жалгыз өскөн көчөттөр бар. камыш, деңиз менен шаардын аралыгы 2 күн». 1741-жылы маркшейдер Муравин түзгөн картада да Шахтемир көрсөтүлгөн. 1890-жылы мектеп жана медициналык пункт ачылган. 20-кылымдын биринчи чейрегинде шаарда 80 дүкөн болгон, Чымбай соодагерлери Орунбордон кездеме жана башка товарларды алып келишкен; 1907-08-жылдары беде уруктары жана башка продукциялар Орусияга, АКШга, Германияга экспорттолгон. Бул мезгилде Чымбайда пахта цехтери, май заводдору, булгаары заводдору курулган. 1913-жылы беде уругун кайра иштетуучу завод ишке киргизилген. 1916-жылы падышалык бийликтин жергиликтүү тургундарды пайдалануусуна каршы калк көтөрүлүшкө чыккан. 1919-жылы Чымбайда жаңы мектептер ачылган. Чымбай 1927-жылы айыл, 1974-жылы шаар статусун алган. 1980-жылы темир жол курулган. Географиясы Республиканын борбору Нүкүс шаарынан 56 км алыстыкта ​​жайгашкан. Акбалы Жылдык орточо температурасы +11,9С°. Жылдык орточо шамалдын ылдамдыгы 2,4 м/с. Абанын жылдык орточо нымдуулугу 57%. Калкы 1991-жылга карата шаардын калкы 28 800 адамды түзгөн. Инфратүзүмү Шаарда пахта тазалоочу жана тамак-аш кайра иштетүүчү заводдор, Каракалпак айыл чарба илим-изилдөө институту, селекциялык станция, орто мектептер, кесиптик лицей, китепканалар, клуб бөлмөлөрү, маданият үйлөрү, студенттердин маданият сарайы, ооруканалар, төрөт үйлөрү жана башкалар жайгашкан. медициналык мекемелер. Белгилүү тургундар Өмүрбек лаккы (каракалп. Ómirbek Laqqı) — фольклордук юмордук каарман, каракалпак жана түштүк казак эпосунун бир бөлүгү, тамашалардын жана сатиралык аңгемелердин каарманы. Таптакыр. Кедейлердин коргоочусу. Кайым Зайыров (өзб. Qayum Zoirov) — кеңештик экономикалык, мамлекеттик жана саясий ишмер, медицина илимдеринин доктору, профессор, Өзбек ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери. Белгилери