Αρκ της Μπουχάρας

Το Αρκ της Μπουχάρας (ουζμπεκικά: Buxoro arki) είναι τεράστιο φρούριο που βρίσκεται στην πόλη Μπουχάρα του Ουζμπεκιστάν, το οποίο αρχικά χτίστηκε και κατοικήθηκε γύρω στον 5ο αιώνα μ.Χ. Η τρέχουσα κατασκευή του φρουρίου άρχισε να αναπτύσσεται κατά τον 16ο αιώνα υπό τη δυναστεία των Σαϊμπανιδών των Ουζμπέκων, ενώ όλα τα υπάρχοντα κτίριά της κατασκευάστηκαν τους τελευταίους τρεις αιώνες. Εκτός από στρατιωτική κατασκευή, το Αρκ περιλάμβανε αυτό που ουσιαστικά ήταν μια πόλη που, κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους της ιστορίας του φρουρίου, κατοικούνταν από τις διάφορες βασιλικές αυλές που κυριαρχούσαν στην περιοχή γύρω από την Μπουχάρα. Το Αρκ χρησιμοποιήθηκε ως φρούριο μέχρι την κατάληψή του από τη Ρωσία το 1920. Σήμερα, το Αρκ αποτελεί τουριστικό αξιοθέατο και στεγάζει μουσεία που καλύπτουν την ιστορία του. Τα μουσεία και άλλοι αναστηλωμένοι χώροι περιλαμβάνουν αρχαιολογικό μουσείο, την αίθουσα του θρόνου, την αίθουσα υποδοχής και στέψης, ένα τοπικό μουσείο ιστορίας και το τζαμί της αυλής. Περιγραφή Το Αρκ είναι μια μεγάλη χωμάτινη οχύρωση που βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της σύγχρονης Μπουχάρας. Στη διάταξη, μοιάζει με ένα τροποποιημένο ορθογώνιο, λίγο επιμηκυμένο από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Η περίμετρος των εξωτερικών τειχών είναι 790 μέτρα και η περιφραγμένη περιοχή έχει έκταση 3,96 εκτάρια. Το ύψος των τειχών κυμαίνεται από 16 έως 20 μέτρα. Η τελετουργική είσοδος στην ακρόπολη πλαισιώνεται αρχιτεκτονικά από δύο πύργους του 18ου αιώνα. Τα άνω μέρη των πύργων συνδέονται με μια στοά, δωμάτια και βεράντες. Μια σταδιακά ανερχόμενη ράμπα οδηγεί μέσα από μια πύλη που ανυψώνεται με βαρούλκο και έναν στεγασμένο μακρύ διάδρομο στο τζαμί της Τζούμα. Ο στεγασμένος διάδρομος προσφέρει πρόσβαση σε αποθήκες και κελιά φυλακών. Στο κέντρο του φρουρίου βρίσκεται ένα μεγάλο συγκρότημα κτιρίων, ένα από τα καλύτερα διατηρημένα είναι το τζαμί του Ουλ'ντουκχταρόν. Κατασκευή Λέγεται ότι ο πρίγκιπας Σιγιαβάς κατασκεύασε το Αρκ της Μπουχάρας και τελικά θάφτηκε εκεί. Μετά τον θάνατό του, η μεγάλη ακρόπολη τέθηκε εκτός λειτουργίας για να θρηνήσει τον πρίγκιπα. Πολλές πτυχές του σχεδιασμού του Αρκ της Μπουχάρας επηρεάστηκαν από αστρολογικά στοιχεία. Για παράδειγμα, το παλάτι έχει επτά πέτρινους πυλώνες για τον επτάστερο αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου. Το συνολικό σχήμα του φρουρίου επηρεάστηκε επίσης από τον αστερισμό. Τα θεμέλια της ακρόπολης επηρεάστηκαν επίσης από την τοπογραφία και τους τάφους της περιοχής. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη τάφων που έγιναν ένα μοναδικό χαρακτηριστικό της Μπουχάρας. Μεμονωμένοι τάφοι βρίσκονταν σε κτίρια της πόλης και υπήρχαν επίσης ειδικοί τάφοι που προορίζονταν για σημαντικά πρόσωπα. Η διάταξη της πόλης τη χώριζε σε τρία τμήματα: την ακρόπολη, τη μεδίνα και τα προάστια. Όλα τα σημαντικά κτίρια, όπως τα τζαμιά και τα κυβερνητικά γραφεία, βρίσκονταν μέσα στην ακρόπολη. Τα τζαμιά μέσα στο Αρκ της Μπουχάρας ήταν κατασκευασμένα από βαμβάκι, ξύλο, πηλό και ακατέργαστα και ψημένα τούβλα. Τα ψημένα τούβλα χρησιμοποιούνταν διακοσμητικά για την επένδυση των τζαμιών. Το πρώτο τζαμί, το Αρσλανκάν, χτίστηκε το 1119. Κατά τη διάρκεια των 349 ετών ζωής του, ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε από τους ηγεμόνες Κοχαντίζ και Σαρριστάν. Οι ηγεμόνες, οι εμίρηδες και οι στρατηγοί ζούσαν όλοι μέσα στα τείχη του Αρκ της Μπουχάρα. Έξω από το φρούριο βρίσκονταν τα προάστια όπου βρίσκονταν πολλά χωριά. Τελικά, χτίστηκε το τείχος Τζανπιράκ για να προστατεύσει τους κατοίκους αυτών των χωριών και να παράσχει περισσότερη άμυνα στην ακρόπολη. Θρυλική προέλευση Σύμφωνα με τον θρύλο, ο δημιουργός του Αρκ ήταν ο επικός ήρωας Σιγιαβάς, που τοπικά προφέρεται Σιγιαβούς. Ως νέος, κρύφτηκε στην πλούσια όαση του Τουράν από τη μητριά του. Ο Σιγιαβούς και η κόρη του τοπικού ηγεμόνα του Αφρασιάμπ ερωτεύτηκαν. Ο πατέρας του κοριτσιού συμφώνησε να τους επιτρέψει να παντρευτούν, υπό την προϋπόθεση ότι ο Σιγιαβούς θα έχτιζε πρώτα ένα παλάτι στην περιοχή που οριοθετείται από ένα δέρμα ταύρου, κάτι που προφανώς ήταν αδύνατο να γίνει. Αλλά ο Σιγιαβούς έκοψε το δέρμα ταύρου σε λεπτές λωρίδες, συνέδεσε τις άκρες και μέσα σε αυτό το όριο έχτισε το παλάτι. Ο Σιγιαβούς είναι μια σημαντική φιγούρα στο έπος του Φερντοσί, το Σαχναμέ. (Αυτή η ιστορία του δέρματος ταύρου αντικατοπτρίζει επίσης τον κλασικό θρύλο της Διδούς και της ίδρυσης της Καρχηδόνας στη Βόρεια Αφρική, όπως καταγράφεται στην αρχαιότητα.) Ιστορία Το Αρκ είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια παλαιότερων κατασκευών, τα οποία αποτελούν ένα στρώμα βάθους είκοσι μέτρων κάτω από την αψίδα της βάσης, τα στρώματα δείχνοντας ότι προηγούμενα φρούρια είχαν χτιστεί και καταστραφεί στην τοποθεσία. Οι αρχαιολόγοι έχουν αποδείξει ότι η Μπουχάρα δημιουργήθηκε νότια του κάτω ρού του Ζαραβσάν, ο οποίος χωρίζεται εδώ σε πολλά κανάλια, σε μια χαμηλή ελώδη πεδιάδα, πάνω από την οποία υψώνεται ένας τεράστιος τεχνητός λόφος της ακρόπολης της πόλης - το Αρκ. Όπως πίστευαν οι επιστήμονες, αυτή η ακρόπολη ήταν ένα εκτεταμένο, επανειλημμένα ανακατασκευασμένο και ολοκληρωμένο οχυρωμένο αρχοντικό. Τον 5ο έως 6ο αιώνα είχε ήδη επεκταθεί τόσο πολύ που έγινε ένα ισχυρό φρούριο με δύο πύλες (στα δυτικά και στα ανατολικά), ψηλά πάνω από την πεδιάδα. Οι θρύλοι αποδίδουν μακρά ιστορία στην Μπουχάρα και συνδέουν την ίδρυσή της με τον μυθικό ήρωα Σιγιαβάς, του οποίου ο τάφος υποτίθεται ότι βρισκόταν στην ανατολική πύλη του Αρκ. Στην εποχή των Κοσσανών, ένα χωριό εμφανίστηκε σε μικρή απόσταση από το Αρκ και νοτιοανατολικά αυτής, τελικά μετατράπηκε σε ένα τακτικά οργανωμένο Σαχριστάν. Η πρώτη γνωστή αναφορά στο Αρκ περιέχεται στην «Ιστορία της Μπουχάρα» του Ναρσάκι (899–960). Ο Αμπουμπάκρ έγραψε « Ο Μπίντου, ο ηγεμόνας της Μπουχάρα, έχτισε αυτό το φρούριο, αλλά σύντομα καταστράφηκε. Πολλές φορές κατασκευάστηκε, πολλές φορές καταστράφηκε». Ο Αμπουμπάκρ λέει ότι όταν ο τελευταίος ηγεμόνας που το ανοικοδόμησε ζήτησε τη συμβουλή των σοφών του, τον συμβούλεψαν να κατασκευάσει το φρούριο γύρω από επτά σημεία, που βρίσκονται στην ίδια σχέση μεταξύ τους με τα αστέρια του αστερισμού της Μεγάλης Άρκτου. Χτισμένο έτσι, το φρούριο δεν καταστράφηκε ποτέ ξανά. Η ηλικία του Αρκ δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια, αλλά μέχρι το 500 μ.Χ. ήταν ήδη η κατοικία των τοπικών ηγεμόνων. Στην οχύρωση της ακρόπολης, ζούσαν οι εμίρηδες, οι αρχιβεζίρηδες τους, οι στρατιωτικοί ηγέτες και πολυάριθμοι υπηρέτες. Όταν οι στρατιώτες του Τζένγκις Χαν κατέλαβαν την Μπουχάρα, οι κάτοικοι της πόλης βρήκαν καταφύγιο στο Αρκ, αλλά οι κατακτητές συνέτριψαν τους υπερασπιστές και λεηλάτησαν το φρούριο. Κατά τον Μεσαίωνα, το φρούριο ανακαινίστηκε από τους Ρουντακί, Φερντούσι, Αβικέννα, Φαραμπί και αργότερα από τον Ομάρ Καγιάμ . Εδώ φυλασσόταν επίσης μια μεγάλη βιβλιοθήκη. Κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου, το Αρκ υπέστη σοβαρές ζημιές από στρατεύματα του Κόκκινου Στρατού υπό τη διοίκηση του Μιχαήλ Φρούνζε κατά τη Μάχη της Μπουχάρα το 1920. Ο Φρούνζε διέταξε τον βομβαρδισμό του Αρκ από αεροσκάφη. Υπάρχουν επίσης λόγοι να πιστεύουμε ότι ο τελευταίος Εμίρης, ο Μοχάμεντ Άλιμ Χαν (1880–1944), ο οποίος διέφυγε στο Αφγανιστάν με το βασιλικό θησαυροφυλάκιο, διέταξε την ανατίναξη του Αρκ, ώστε να μην μπορούν να βεβηλωθούν οι ιεροί τόποι της (ειδικά το χαρέμι) από τους Μπολσεβίκους. Αρχαιολογικές ανασκαφές και αποκατάσταση Κατά την περίοδο της Λαϊκής Σοβιετικής Δημοκρατίας της Μπουχάρα, το δυτικό τείχος του Αρκ αναστηλώθηκε. Ο Α.Α. Σεμιόνοφ ανέφερε ότι συστάθηκε μια επιτροπή με την ονομασία «Εταιρεία Ιστορίας» με σκοπό τη συγγραφή της ιστορίας του φρουρίου. Τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, πραγματοποιήθηκαν μερικές αρχαιολογικές ανασκαφές στο Αρκ. Δεν είχαν ακόμη διεξαχθεί εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές, ειδικά στο νότιο τμήμα του φρουρίου και στη γύρω περιοχή. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αυτές οι ανασκαφές θα μπορούσαν να παράσχουν ακριβέστερες πληροφορίες σχετικά με την πραγματική ηλικία της Μπουχάρας και είτε να επιβεβαιώσουν είτε να διαψεύσουν τις θρυλικές αφηγήσεις του Ναρσάχι, οι οποίες ισχυρίζονταν ότι η Μπουχάρα ήταν 3.000 ετών τον 10ο αιώνα. Από το 1970 έως το 1974, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές στατικές ανασκαφές στο Αρκ από μια ειδική αρχαιολογική ομάδα υπό την ηγεσία του ακαδημαϊκού της Ακαδημίας Επιστημών του Ουζμπεκιστάν, Για. Γκ. Γκουλιάμοφ. Τα ανώτερα στρώματα που χρονολογούνται από τον 16ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα ανασκάφηκαν εντός του φρουρίου σε μια έκταση 120x100 μέτρων. Το 1979-1980, για πρώτη φορά στην ιστορία της αρχαιολογικής έρευνας του Αρκ της Μπουχάρα, μια στρωματογραφική τάφρος (6x6 μέτρα) επέτρεψε την βαθύτερη εξερεύνηση του ηπειρωτικού στρώματος. Το πάχος των πολιτιστικών αποθέσεων ξεπέρασε τα 20 μέτρα εδώ, με το ένα τρίτο αυτού του βάθους να είναι κρυμμένο υπόγεια. Σε βάθος 13-15,5 μέτρων και 16,5-18,5 μέτρων, ανακαλύφθηκαν ερείπια δύο ισχυρών τοίχων από πηλό, πιθανώς μέρος των αρχαίων αμυντικών κατασκευών του Αρκ. Το πρώτο τείχος, που σώζεται σε ύψος 2,5-3 μέτρων, χρονολογείται στον 4ο έως 5ο αιώνα μ.Χ. με βάση το κεραμικό υλικό, ενώ το δεύτερο τείχος, με ύψος 2-2,5 μέτρα, χρονολογείται στον 4ο-3ο αιώνα π.Χ. Αναμφίβολα, πρόκειται για τα ερείπια του αρχαίου τείχους του φρουρίου της Μπουχάρας, το οποίο ήταν ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά στην ανάπτυξη της πόλης. Μελετήθηκε επίσης μια πλήρης στρωματογραφική τομή των τειχών του φρουρίου του Αρκ. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα που έλαβε η Ε.Γ. Νεκράσοβα στη στρωματογραφική τομή του βόρειου τείχους του φρουρίου, το παλαιότερο τείχος κατασκευάστηκε από διάφορα στρώματα χώματος και ογκόλιθους, με ύψος 0,9-1,0 μέτρα και πάχος 0,7-0,75 μέτρα. Το μέγιστο πλάτος του ήταν 7,5 μέτρα και το ελάχιστο 2,75 μέτρα. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την 2.500ή επέτειο της Μπουχάρας, με πρωτοβουλία και υπό την ηγεσία του Προέδρου της Δημοκρατίας του Ουζμπεκιστάν Ισλάμ Καρίμοφ (1990–2016), πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκατάστασης στο Αρκ. Παραπομπές