زندان بخارا

زندان بخارا ساختمانی مستحکم است که به‌طور سنتی به‌عنوان زندان امیر بخارا در ازبکستان مورد استفاده قرار می‌گرفت. این بنا در اواخر قرن هجدهم و در دوران حکومت منغیت‌ها ساخته شد و یکی از بزرگ‌ترین زندان‌های امارت بخارا به‌شمار می‌آمد. پس از انقلاب بخارا، فروپاشی نظام سلطنتی و تشکیل جمهوری خلق بخارا، این زندان تعطیل شد. امروزه این بنا به‌عنوان یکی از مکان‌های دیدنی شهر شناخته می‌شود و در همان محل، موزهٔ تاریخ حقوقی و قضایی بخارا قرار دارد. تاریخچه این زندان در نیمهٔ دوم قرن هجدهم و در دوران سلسلهٔ منغیت ساخته شد. محل آن در گوشهٔ شمال‌غربی شهر کهن بخارا قرار دارد، در نزدیکی آرامگاه خواجه نظام‌الدین بُلو و حدود صد متر در سمت شمال‌شرقی ارگ بخارا که قدمت آن به سده‌های میانه بازمی‌گردد. معماری اطراف زندان با دیواری محکم محصور شده و بر فراز آن سازه‌ای بلند از خشت خام قرار دارد که دیوارهایش با پشت‌بندها تقویت شده‌اند. ورودی زندان از طریق درگاهی کوچک، قوسی‌شکل و دوطبقهٔ چوبیِ کهن انجام می‌شود. زندان به دو بخش تقسیم می‌شد، زندان بالا و زندان پایین بخش نخست شامل چندین اتاق برای زندانیان بود. در آن دوران، زندانیان این بخش هر ماه دوبار به‌طور علنی شلاق می‌خوردند؛ آنان با زنجیر از تیرکی آویزان می‌شدند و این مجازات را پابرهنه و بدون هیچ‌گونه محافظتی تحمل می‌کردند. بخش دوم گودالی عمیق با قطر ۵ متر و عمق ۶٫۵ متر بود که با دیواری بلند و کنگره‌دار احاطه شده بود. در این گودال، مجرمان نگهداری می‌شدند و غذای آنان نیز به همان شیوه از بالا پایین آورده می‌شد. در بسیاری از دولت‌های مسلمانِ آن دوران، گودال‌های عمیق برای تحقیر زندانیان یا محکومان به جرایم سنگین استفاده می‌شد. این مکان‌ها به‌طور ویژه برای مقام‌های بلندپایه‌ای در نظر گرفته می‌شد که به دلایل مختلف از جایگاه خود ساقط شده بودند. بیشترین کسانی که به این زندان انداخته می‌شدند عبارت بودند از: شورشیان، قاتلان، دزدان، راهزنان، بدهکاران (در صورتی که حکم اعدام برایشان صادر نشده بود)، کسانی که در انتظار اجرای حکم اعدام بودند، و همچنین توطئه‌گران در انتظار محاکمه. حیاط زندان شامل ساختمان‌هایی از انواع مختلف خشت خام و متعلق به دوره‌های تاریخی گوناگون است. این بناها شامل اتاق نگهبان زندان، محل مأموران مالیات، اتاق‌های بدهکاران، و سلول‌هایی برای زندانیان سیاسی و محکومان به مرگ می‌شود. زندان بخارا به‌عنوان بخشی از میراث کلی ازبکستان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. همچنین در سال ۲۰۲۰، بخش‌هایی از فیلمی دربارهٔ بهبودی در این زندان فیلم‌برداری شد. نگارخانه منابع "Buxoro amirining zindoni odamlarni nimasi bilan vahimaga solgan?". xs.uz. Retrieved 2023-11-13. "BUXORO ZINDONI". uzsmart.uz. Retrieved 2023-11-13. KLICHEV, OYBEK; BOLTAYEV, A'ZAM. BUXORO MUZEYSHUNOSLIGI VA ARXIVSHUNOSLIGI [BUKHARA MUSEUM STUDY AND ARCHIVE STUDY] (PDF) (in Uzbek). BUKHARA: Durdona. ISBN 978-9943-6922-6-8. "В Бухаре завершаются съемки художественного фильма о Махмудходже Бехбудий". uza.uz. Retrieved 2023-11-13. "Buxoro zindoni". otpusk.uz. Retrieved 2023-11-13.