تاشکند

تاشکند (اؤزبکجه: Toshkent) — اوزبکیستانین باشکندی. مساحتی ۳۳۴،۸ کیلومتر مۆربع و اهالی‌سی ۲،۲ میلیون نفردیر (۲۰۰۹). مرکزی آسیادا یئرآلتی متروسو اوْلان تکجه شهردیر. شهرین سو احتیاجلارینی تأمین ائتمک اۆچون اونون یاخین‌لیغیندا دوزَلمیش جاوراک گؤلو یارادیلمیش‌دیر. ۲۰۰۹-جو ایله اوْلان بیلگیلره گؤره شهرین اهالی‌سی ۲ میلیون ۲۲۱ مین نفردیر. شهر ۱۱ سیاسی قیسمته بؤلونور. تاشکند اورتا آسیانین ان بؤیوک شهری‌دیر. ۸-جی میلادی عصرده عربلر حمله‌سی ایله توتولدو؛ داها سوْنرا مۆسلمان دؤولت‌لر، موغول‌لار، تیموری‌لر، شیبانلی‌لار، خوقند خانلیغی و روسیه الینه دوشدو. آد شهرین اساسی‌نین ۵-جی‌دن ۳-جو میلاددان اؤنجه عصرلره‌دک قویولدوغو گومان ائدیلیر. قدیم منبع‌لرده «چاچ»، «شاش»، «جاچ»، «شاشکند» آدلارینا راست گلینیر. چاچ موعاصیر تاشکندین ان قدیم آدی‌دیر. دیللرین‌ده «چ» سسی‌نین اولمادیغینا گؤره عربلر اونو «شاش» شکلین‌ده یازمیشلار. «شاشکند» سوْنرالار «داشکند»ه چئوریلمیش‌دیر. جالیب‌دیر کی شهرین آدینی چین قایناق‌لاری «چؤ-چی»، «چؤ-شی» یا ساده‌جه «شی» شکلین‌ده یازیب‌لار کی بودا چینجه داش دئمک‌دیر. فیردؤوسی اؤز «شاهنامه»سین‌ده شهری «چاچ» آدلاندیریر. ۱۶-جی عصردن باشلایاراق شهر ایندیکی آدی ایله آدلانماغا باشلامیش‌دیر. «تاشکند» سؤزو «تاش» (داش) و تورک دیل‌لرین‌ده شهر معناسینی وئرن سوغدجا (بیر اسکی و اؤلموش دیلدن تورک دیلینه گیرَن) «کند» سؤزلری‌نین بیرلشمه‌سین‌دن یارانمیش‌دیر. تاریخ تاشکند همیشه منطقه‌نین اساس اولوسلارآراسی داشیما (حمل و نقل) مرکزی اوْلوب. ۱۹۱۷-جی ایل دئوریمی چاغی باش وئرمیش واندالیزم‌دن و ۱۹۶۶-جی ایل زلزله‌سین‌دن سوْنرا شهرده مؤوجود اوْلان بنزرسیز معمارلیق عاببده‌لری‌نین چوخ بخشی محو اوْلوب. شهرده داها چوخ شوروی دؤورون‌ده تیکیلن مدنیت و موزه مرکزلرینه راست گلمک مومکون‌دور. قدیم شهرین بعضی قدیم بینالاری شهرین غرب بؤلمه سینده یئرلشیر. ماراقلی تیکینتیلردن بیری، ۱۶-جی یوز ایلده دوزلمیش کوکل‌داش مدرسه‌سی‌دیر. بۇ تیکیلی کافالی شاش موزه‌سی کیمی‌ده تانینیر و اوندان موزه کیمی ایستیفاده اوْلونور. بورادا یئرلشن قست-ایمام تیکیلی‌سینه غیری-موسلمان‌لارین گیریشی قاداغان‌دیر، دیگر زیارت‌چیلر ایسه بورا گیریش اۆچون اولجه‌دن ایجازه آلمالی‌دیرلار. شهرین بؤیومه‌سی منطقه‌لر تاشکند ایندیلیغ‌دا آشاغی‌داکی منطقه‌لره (تومان) بؤلونوب‌دور: قارداش شهرلر تونیس، تونیس (۱۹۶۱) هیندوستان، پاتیالا (۱۹۶۱) پاکیستان، کراچی (۱۹۶۱) لیبی، طیرابلوس (۱۹۶۲) مراکش، مراکش (۱۹۶۳) مقدونیه، اسکوپیه (۱۹۶۳) آمریکا، سیاتل (۱۹۷۳) روسیه، موسکو تورکیه، آنکارا (۲۰۰۴) تورکیه، ایستانبول اوکراین، دنپروپترووسک اوکراین، کیئف قزاقیستان، آستانا قزاقیستان، آلماتی لتونی، ریقا چین، پکن (۲۰۰۸) آلمان، برلین (۱۹۹۳) میصر، قاهیره قیرقیزیستان، بیشکک بیرده باخ تاشکند متروسو قایناقلار