Հազարասպ

Հազարասպ (ուզբ.՝ Hazorasp, Ҳазорасп), քաղաքային ավան (1984-1992 թվականներին՝ քաղաք) Ուզբեկստանում Խորեզմի մարզի վարչական կենտրոնը։ 2008 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։ Պատմություն Հին Հազարասպ Հազարասպը Կենտրոնական Ասիայի ամենահին քաղաքներից մեկն է, որը գտնվում է Ուզբեկստանի Հանրապետության Խորեզմի օազիսի հարավային սահմանին։ Քաղաքի պատմության վաղ շրջանը ներկայացված է տեղական մշակութային շերտերով, որոնց կերամիկական նյութերը վերաբերում են մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի 1-ին կեսին, ինչպես նաև աշտարակներով պարիսպների մնացորդներով։ Պատերը կտրված են սլաքի տեսքով անցքերով և զարդարված են ուղղանկյուն որմնասյուներով։ Ամրոցի արտաքին պատերն ու անկյունները ամրացված են քառանկյուն և քառակուսի աշտարակներով և որմնասյուներով։ Միջնադարյան Հազարասպ Հազարասպը հիշատակվում է պարսկական պատմիչ Աթ Տաբարիի պատմական աշխատության մեջ (IX դար)։ 10-րդ դարի պարսիկ աշխարհագրագետ Ալ Իսթահրին, նկարագրելով Խորեզմի ոռոգման համակարգերը, հիշատակել է Հազարասպի մեծ ջրանցքը, որի երկայնքով նավարկել են մեծ նավեր, ինչպես նաև Հազարասպ քաղաքը, որը գտնվել է Ամուդարի մոտակայքում գտնվող մի հարթավայրում։ Ըստ Ալ-Մաքդիսիի՝ Հազարասպը եղել է առևտրային խոշոր քաղաք, ունեցել է շատ շուկաներ։ Հազարասպը մինչև XIII դարի սկիզբը, այսինքն՝ մոնղոլական արշավանքներից առաջ, 300 տարի շարունակեել է ծաղկող առևտրային խոշորագույն քաղաքներից մեկը։ XVIII-XIX դարերում Հազարասպը եղել է խանության 2-րդ նշանակալից քաղաքը մայրաքաղաք Խիվայից հետո, որտեղ ապրում էր Խիվա խանի ժառանգներից մեկը։ Այդ տեղեկատվությունը թողել են օտարերկրյա ճանապարհորդներ Թոմսոնը, Եֆրեմովը, Ռուկավկինը և այլք։ XIX դարի սկզբին Հազարասպը բաժանվել է հետևյալ թաղամասերի՝ Կիփչակ-Կունգրադ, Աք Սարայ, Խան Կալաշի, Մայ Ջենգիլ և այլն։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Толстов С. П. Древний Хорезм. М.-Л., 1948. Luzac, & Co (1986). «The Encyclopedia of Islam». The Encyclopaedia of Islam, Vol. III. London: E.J. Brill. էջեր 1–1304. Արտաքին հղումներ Խորեզմի կայքը