Пап (қала)

Пап (өзб. Pop / Поп) — қала (1982 жылдан), Өзбекстанның Наманған облысы Пап ауданының әкімшілік орталығы. Сипаттама Республиканың шығысында орналасқан. Ежелгі тарихы бар қаланың орналасуы символдық мәнге ие, өйткені ол Ферғана алқабына солтүстік-батыс жағынан кіре берісте іргетасы қаланған алғашқы елді мекен болды. Сырдария өзені қаланың шетінен 2 шақырым жерде ағады, оның арнасы Пап қаласының шетінен шығыстан оңтүстік-батысқа қарай айналып өтеді. Қаламен Ташкенттің арасында Құрам тауының жотасы болып табылатын Қамшық асуы бар. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Пап — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 100-ші орында (Өзбекстан), облыста 9-шы орында (Наманған облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 16393 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Шуст (16 км), Жұмашай (29 км), Ақтас (33 км), Ибрат (35 км), Төреқорған (36 км), Даңғара (36 км), Үшкөпір (37 км), Қоқан (40 км), Тасбұлақ (40 км), Бағдат (46 км), Наманған (49 км), Сұмсар (49 км, Қырғызстан), Қасансай (56 км), Тыныштық (57 км), Жазжауан (57 км), Риштан (58 км), Йайпан (60 км), Балықшы (61 км), Жаңақорған (62 км), Шартақ (63 км). Тарихы Пап туралы алғашқы деректер 10 ғасырға жатады. Ол туралы кейбір мәліметтерді «Худуд әл-алам» — 982 жылы жазылған географиялық трактаттан табуға болады. Белгісіз парсы тілді автор құрастырған шығарманың атауы «Әлемнің Шығыстан Батысқа дейінгі шекарасы» деп аударылады. Оның бірінші тарауларында табиғи су қоймалары, таулардың биіктіктері және түбегейлі нүктелері туралы ақпарат берілген. Одан кейін авторға белгілі 52 аймақ сипатталады. 1980 жылдардың аяғында қала шетінен 3 шақырым жерде «Мұнчак-Тепа» аласа төбесінде археологиялық зерттеулер жүргізілді. Жұмыс барысында 1-4 ғасырлар кезеңіне жататын Пап қонысы анықталды. Ғарыштық спутник арқылы бақылаудың көмегімен жапон мамандары төбеден бос жерлерді анықтады. Кейінгі егжей-тегжейлі зерттеу олардың мақсатын анықтауға мүмкіндік берді. Бұл 7 – 10 ғасырларға жататын ежелгі тайпаның қорымдары екені анықталды. Сондай-ақ бос орындардан 16 келіге жуық алтын бұйымдар табылды. Археологиялық зерттеулер аяқталғаннан кейін зерттеу барысында табылған артефактілер зерттеліп жатқан көне нысанның сыртына шығарылды. Олардың қайда жіберілгені және қазір қайда сақталғаны әзірге белгісіз. Қоныс орнында тек құндылығы шамалы олжалар ғана қалды. Олардың ішінде кішкентай құмыралар, саз балшықтар мен тостағандар, диірмен тастары, асимметриялық бас сүйегі бар әйел қаңқасы және көптеген сынған қыш ыдыстардың сынықтары. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала аумағында 100-ден астам ұйымдар мен өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан. 5 жалпы білім беретін мектеп, тұрмыстық қызмет көрсету, кәсіптік колледж, гимназия лицейі, 5 құрылыс ұйымы, 2 автомобиль кәсіпорны, гипс зауыты, МТЗ, резина зауыты, сауда орталығы, супермаркет, археологиялық мұражай, мәдениет сарайы, кітапханалар, мәдениет және өнер саябағы, стадион, спорт кешені, қонақ үй, 4 емхана, аурухана бар. Дереккөздер