Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti

Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti – Chirchiq daryosi va Boʻzsuv kanali boʻylab ketma-ket joylashgan GESlar majmui. Traktning uzunligi 171,1 km. Traktda umumiy oʻrnatilgan quvvati 1220,6 MVt boʻlgan 20 ta GES bor. 1926-yilda ishga tushirilgan Boʻzsuv GES traktda birinchi boʻlib qurilgan. Traktning boshlanish qismida (Chirchiq daryosi oʻzanida) ketma-ket 3 stansiya – Xoʻjakent GES, Chorvoq GES, Gʻazalkent GES joylashgan. Gʻazalkent GESdan quyiroqda, Chirchiq daryosi suvini tartibga solib turuvchi toʻgʻonning oʻng tomonidan Tovoqsoy GES, Loginov nomidagi GES va Oqqovoq GESlari, Qibray GESning derivatsiya kanallari boshlanadi. Soʻngra Oqqovoq2 GESning suv tashlama kanalidan boshlangan Boʻzsuv irrigatsiya kanalida ketma-ket Qibray, Qodriya, Salor, Boʻzsuv, Shayxontohur, Boʻrjar, Oqtepa GESlari, 1, 2, 3, 4 hamda 6 Quyi Boʻzsuv GESlari joylashgan. Traktning barpo etilishi natijasida Chirchiq daryosi suvi yordamida elektr energiyasi hosil qilish bilan birga irrigatsiya inshootlari, yirik sanoat markazlari, shaharlar, aholini, sanoat korxonalari va ekinzorlarni suv bilan taʼminlash masalalari ham kompleks hal qilingan. 2003-yilda bu traktdagi GESlarda 5625,3 mln. kVtsoat elektr energiyasi ishlab chiqarildi. Umumiy tavsifi Chirchiq-Boʻzsuv suvenergetika trakti beshta kaskadga boʻlinadi: Oʻrta Chirchiq GESlari, Chirchiq GESlari, Qodiriya GESlari, Toshkent GESlari, Quyi Boʻzsuv GESlari. Traktdagi barcha GESlarning umumiy quvvati 1200 MVtdan ortiq, oʻrtacha yillik elektr energiyasi ishlab chiqarishi – 4,67 mlrd kVt*soat. Oʻrta Chirchiq GESlari Chirchiq daryosida, qolgan GESlar daryodan suv oladigan Chirchiq GESlar Derivatsiya kanali va Boʻzsuv kanalida (shu bilan birga Boʻzsuv GESlari qurilgan ayrim kanallar alohida kanal sifatida tasniflanishi mumkin) joylashgan. Traktning yuqori pogʻonasi Chorvoq GES hisoblanadi, uning quvvati butun kaskad quvvatining yarmini tashkil qiladi. GESning koʻp qavatli qirgʻoq toʻgʻoni butun kaskad manfaati uchun oqimni tartibga soluvchi yirik Chorvoq suv omborini hosil qiladi. Quyiroqda toʻgʻon tipidagi Xoʻjakent va Gʻazalkent stansiyalari joylashgan boʻlib, ularning vazifalari elektr energiyasi ishlab chiqarishdan tashqari kuchli Chorvoq GESdan chiqayotgan suv oqizishlarni tenglashtirishni ham oʻz ichiga oladi. Quyiroqda Chirchiq daryosidagi Gʻazalkent gidrouzeli va uning suv olish qurilmasi derivatsiya kanalni va undan keyin Boʻzsuv kanalini suv bilan taʼminlaydi. Asosiy GESlarning koʻpchiligi derivatsiya kanalida burish sxemasi boʻyicha qurilgan. Trakt inshootlari elektr energiyasi ishlab chiqarishdan tashqari, sugʻorish va suv taʼminoti uchun manba sifatida katta ahamiyatga ega. Izohlar Manbalar