Тақиятас

Тақиятас (қарақ. Taqıyatas, өзб. Taxiatosh) — Қарақалпақстандағы (Өзбекстан) қала, Тақиятас ауданының әкімшілік орталығы. 2012 жылы қала тұрғыны саны — 64,1 мың адам болды. Географиялық орны Нүкіс қаласынан оңтүстікке қарай 12 км жерде Әмудария өзенінің сол жағалауында орналасқан. Қалада теміржол стансасы мен су электр станциясы бар. Әмудария өзені арқылы Нүкіс қаласына темір жол көпірі өтеді. Түрікменстанмен шекара Тахиатастан 5 шақырым жерде. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Тақиятас — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 34-орында және өз аймағында (Қарақалпақстан Республикасы) 4-орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 7 613-ші орында. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Нүкіс (13 км), Қожалы (13 км), Ақмаңғыт (29 км), Көнеүргеніш (35 км, Түрікменстан), Халықабат (41 км), Маңғыт (46 км), Кегейлі (49 км), Шоманай (62 км), Дашоғыз (63 км, Түрікменстан), Шымбай (68 км), Қаңлыкөл (72 км), Қазанкеткен (77 км), Қараөзек (85 км), Гүрлен (86 км), Тақтакөпір (95 км), Шауат (95 км), Қоңырат (99 км), Жаңабазар (104 км), Хиуа (124 км). Тарихы Тақиятас 1950 жылы желтоқсанда «Ұлы коммунизм құрылысы» Басты Түрікмен арнасын салушылардың елді мекені ретінде құрылған. Сондай-ақ Тақиятас су электр стансасын салу жоспарланған болатын. 1952 жылы 15 маусымда Шаржоу-Қожалы теміржол Тақиятасқа тармақталған желімен ашылды. Арна құрылысында жұмыс істеген 10 мың адамның жартысына жуығы ГУЛАГ тұтқындары болды. 1953 жылы Сталин қайтыс болғаннан кейін арнаның құрылысы уақытша тоқтатылып, кейін толығымен тоқтатылды. Сол жылы елді мекен қала мәртебесін алды. Кеңес заманында қаланың солтүстік-батыс шетінде әскери әуеайлақ (ұзындығы 2600 м асфальтбетонды ұшу-қону жолағы) болды. 1990 жылдардың басында әуеайлақ қараусыз қалдырылып, жойылды. Экономикасы және инфрақұрылымы Тақиатас электр станциясы Қарақалпақстан Республикасы мен Хорезим ауданын электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Оның құрамына «Тахиаташдон» акционерлік қоғамы, мамандандырылған автомобиль көпірі басқармасы, «Росэнерго» бірлескен кәсіпорны, «Кусшишк» құс фабрикасы, құрылыс компаниялары, сауда орындары, мәдениет ошақтары, тұрмыстық қызмет көрсету орындары кіреді. Қалада 22 жалпы білім беретін мектеп, балалар музыка мектебі, үш кәсіптік колледж (көлік, құрылыс және экономика колледждері), орталық кітапхана және оның филиалдары, төрт мәдениет үйі, мәдениет және демалыс саябағы бар. Қалада сонымен қатар екі аурухана, ересектер мен балалар емханасы, әйелдер консультациясы, психиатриялық диспансер, соғыс және еңбек ардагерлеріне арналған санаторий, «Айдон жол» санаторийі бар. Дереккөздер