Gandumtosh

Gandumtosh — Oʻzbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Jizzax tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan. Gandumtosh (mahalla) Gandumtosh — Oʻzbekiston Respublikasi Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanida joylashgan mahalla (qadimiy qishloq). Mazkur aholi punkti o‘zining qadimiy tarixi va o‘ziga xos etimologiyasi bilan ajralib turadi. Nomining etimologiyasi "Gandumtosh" nomining kelib chiqishi borasida bir nechta ilmiy va xalqona taxminlar mavjud: G'alla va idish ma'nosida: Eng ishonarli deb hisoblangan talqinga ko‘ra, nom tarkibidagi "gandum" so‘zi fors-tojik tilidan olingan bo‘lib, "bug‘doy" degan ma’noni anglatadi. "Tos" so‘zi esa aslida "tosh" emas, balki "tos" (idish, jom, jili) so‘zining o‘zgargan shaklidir. Qishloq qadimda yirik g‘alla xirmonlari yonida joylashganligi sababli "bug‘doy idishi" yoki "g‘alla ombori" ma’nosida shunday nom olgan bo‘lishi mumkin. O'g'irlik o'lchov birligi ma'nosida: Ayrim manbalarda "gandum" forslarning qadimiy og‘irlik o‘lchov birligi ekanligi qayd etiladi. U aynan bug‘doy donining og‘irligiga (taxminan 0,048 gramm yoki bir arpa doni vazniga) teng bo‘lgan. Bu qadimiy o‘lchov birligi qishloq nomiga asos bo‘lgan degan taxminlar ham bor. "Tekis tosh" talqini: Toponimist olim B. O‘rinboyevning fikricha, "gandum" so‘zi forsiy tilda "tekis tosh" ma’nosini ham bildirishi mumkin. Haqiqatan ham, qishloqning janubiy tomonida tekis toshlar mavjudligi ushbu taxminni quvvatlaydi. Garchi bir necha izohlar mavjud bo‘lsa-da, nomning yakuniy ilmiy etimologiyasi to‘liq tasdiqlanmagan. Tarixi va joylashuvi Gandumtosh qadimiy aholi punktlaridan biri hisoblanadi. U Sharof Rashidov tumanining bir qismi bo‘lib, mahalliy aholining etnik tarkibi va an’analari qadimiy dehqonchilik madaniyati bilan bog‘liq. Qishloq o‘zining qulay geografik o‘rni va tarixiy xirmonlari bilan mintaqa iqtisodiyotida o‘ziga xos o‘rin tutgan. Hududiy mansubligi Hozirgi kunda Gandumtosh Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumanidagi mahalla maqomiga ega bo‘lib, tuman tarkibidagi Mulkanlik va Qangli kabi boshqa yirik mahalla va aholi punktlari bilan chegaradosh. Adabiyotlar B. O‘rinboyev, "Jizzax viloyati toponimlari", 2007-yil. Jizzax viloyati toponimik lug'ati materiallari (339-bet). Manbalar B. O‘rinboyev, "Jizzax viloyati toponimlari", 2007-yil. Eshonqulov Umurzoq, "Jizzax vohasi etnik guruhlari o‘rganilishi tarixidan", Ilmiy-onlayn konferensiya materiallari. Doniyorov X., "O‘zbek xalqining shajara va shevalari", Toshkent, 1968-yil. A.A.Zakirov, B.S.Mavlyanov "Jizzax viloyati joy nomlarining izohli lug'ati" "Kamalar-PRESS" nashriyoti, Toshkent 2025-yil.