Остын (Тэхас)

О́стын (па-ангельску: Austin) — горад у ЗША, разьмешчаны ў паўднёва-цэнтральнай частцы штату Тэхас. Сталіца штату і адміністрацыйны цэнтар акругі Трэвіс. Маючы 961 855 жыхароў паводле зьвестак на 2020 год, Остын уважаецца за пяты паводле колькасьці насельніцтва горад Тэхасу і 13-ы ў ЗША. Гэта цэнтар палітычнай і адміністрацыйнай дзейнасьці. У Остыне разьмяшчаецца адзін з найбуйнейшых унівэрсытэтаў ЗША — Унівэрсытэт Тэхасу. Места было заснаванае ў 1835 годзе. Названы ў гонар Стывэна Остына, аднаго з заснавальнікаў незалежнага Тэхасу. У горадзе базуюцца Тэхаскія рэйнджэры. Зыходзячы з моцнай эканамічнай арыентацыі на ўрад і адукацыю, Остын стаў цэнтрам тэхналёгіяў і прадпрымальніцтва з 1990-х гадоў. Карані гэтага былі закладзеныя да 1960-х гадоў, калі падрадчык абароннай электронікі Tracor (цяпер BAE Systems) пачаў сваю дзейнасьць у горадзе ў 1962 годзе. Тут жа працавала IBM у 1967 годзе, адкрыўшы завод па вытворчасьці сваіх друкарскіх машынак Selectric. Праз два гады ў Остыне была створаная кампанія Texas Instruments, а Motorola (цяпер NXP Semiconductors) пачала вытворчасьць паўправадніковых мікрасхемаў у 1974 годзе. Гісторыя Тэрыторыя сучаснага Остыну была месцам жыцьця прынамсі з 9200 году да н. э. Найстаражытнейшыя вядомыя жыхары рэгіёну жылі ў позьнім плейстацэне, пра што сьведчаць знаходкі, у тым ліку на добра вывучанай стаянцы чалавека паміж Джорджтаўнам і Форт-Гудам. Калі ў рэгіён пачалі прыбываць эўрапейскія пасяленцы, тут жылі індзейцы танкава, а таксама былі шляхі міграцыі каманчаў і ліпанаў. Гішпанскія экспэдыцыі, у тым ліку Ісыдора дэ Эсьпіносы, Антоніё дэ Аліварэса і Пэдра дэ Агірэ, наведчаліся гэтыя месцы. У 1830-я гады пасяленцы пачалі засвойваць цэнтральную частку сучаснага Остыну ўздоўж ракі Каларада. Гішпанцы заклалі фартэцыі ў раёнах сучасных Бастрапу і Сан-Маркасу. Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Мэксыкі ў Цэнтральным Тэхасе ўзьніклі новыя пасяленьні. У 1835–1836 гадах тэхасцы змагаліся за незалежнасьць ад Мэксыкі і перамаглі, утварыўшы незалежную рэспубліку з уласным прэзыдэнтам, кангрэсам і валютай. У 1839 годзе Кангрэс Тэхасу стварыў камісію для абраньня новай сталіцы замест Г’юстану. Віцэ-прэзыдэнт Мірабо Ламар, які наведаў рэгіён у час паляваньня на бізонаў у 1837—1838 гадах, параіў абраць тэрыторыю на паўночным беразе ракі Каларада, адзначыўшы ейеыя ўзвышшы, вадаёмы і прыемны краявід. Месца ўважалася зручным вузлом гандлёвых шляхоў паміж Санта-Фэ і Галвэстанскай бухтай, а таксама паміж Паўночнай Мэксыкай і ракой Рэд-Рывэр. У 1839 годзе месца было абранае і кароткі час яно мела назву Ўатэрло. Неўзабаве яго перайменавалі ў Остын на знак пашаны да Стывэна Остына, які быў першым дзяржаўным сакратаром рэспублікі. У XIX стагодзьдзі горад хутка разьвіваўся і стаў цэнтрам дзяржаўнай улады і адукацыі, бо тут былі пабудаваныя Капітоліюм Тэхасу ды Тэхаскі ўнівэрсытэт. Не зважаючы на пачатковы посьпех, Сэм Г’юстан выкарыстаў два ўварваньні мэксыканскага войска ў Сан-Антоніё як падставу для пераносу ўраду. Ён рашуча выступаў супраць разьмяшчэньня сталіцы ў «дзікай глушы». Да 1840 году насельніцтва Остыну дасягнула 856 чалавек, але амаль палова зьехала па заканчэньня сэсіі Кангрэсу. У студзені таго ж году афраамэрыканскае насельніцтва складала 176 чалавек. Страх праз блізкасьць пасяленьняў індзейцаў ды Мэксыкі, якая ўсё яшчэ ўважала Тэхас за сваю тэрыторыяй, стаў прычынай спробы Г’юстана перанесьці сталіцу ў 1841 годзе. Ён нават загадаў вывезьці дзяржаўныя архівы ў Г’юстан, але жыхары Остыну здолелі абараніць дакумэнты. Тым ня менш, сталіца ўсё ж такі часова пераехала ў Г’юстан. У 1845 годзе прэзыдэнт Энсан Джонз і Кангрэс Тэхасу, які зноў сабраліся ў Остыне, канчаткова замацаваўшы за горадам статус сталіцы, ды падтрымалі далучэньне Рэспублікі Тэхас да ЗША. У 1861 годзе, з пачаткам грамадзянскай вайны, жыхары Остыну і Цэнтральнага Тэхасу агулам галасавалі супраць сэцэсіі, але пазьней горад накіраваў сотні мужчынаў у Канфэдэрацкую армію. Па вайне горад хутка павялічваўся. Адкрыцьцё чыгункі ў 1871 годзе зрабіла Остын галоўным гандлёвым цэнтрам рэгіёну, аднак такая перавага доўга не трымалася. У канцы XIX стагодзьдзя горад утрая пашырыў свае межы і пабудаваў першую гранітную плаціну на рацэ Каларада для трамвайнай лініі. Плаціна была зьнішчаная паводкай у 1900 годзе. У першай палове XX стагодзьдзя ў Остыне сфармавалася трохбаковая сыстэма сацыяльнай сэгрэгацыі, бо насельніцтва фармальна падзялілася на амэрыканцаў эўрапейскага паходжаньня, афраамэрыканцаў і мэксыканцаў. Дамовы часта ўтрымлівалі забароны на продаж зямлі афраамэрыканцам, што сталася чыньнікам узмацненьня расавай ізаляцыі і маргіналізацыі. Па Вялікай дэпрэсіі горад аднавіў рост і ў другой палове XX стагодзьдзя стаў адным з галоўных мэгаполісаў Тэхасу. У канцы XX стагодзьдзя Остын стаў важным цэнтрам разьвіцьця высокіх тэхналёгіяў, як то распрацоўка паўправаднікоў і праграмнага забесьпячэньня. Эканоміка Аглямэрацыя Остыну мела ВУП у памеры 248 млрд даляраў у 2023 годзе. Остын уважаецца за адзін з галоўных цэнтраў высокіх тэхналёгіяў. Штогод тысячы выпускнікоў інжынэрных і кампутарных спэцыяльнасьцяў Тэхаскага ўнівэрсытэту забясьпечваюць стабільную плыню кадраў, якія падтрымліваюць тэхналягічны і абаронны сэктары эканомікі. Высокая канцэнтрацыя тэхналягічных кампаніяў прывяла да таго, што горад моцна адчуў на сабе як рост дот-комаў у канцы 1990-х, гэтак і наступны крызіс. Найбуйнейшымі працадаўцамі ў рэгіёне як урадавыя структуры, установыя адукацыі, а таксама кампаніі Dell Technologies, NXP Semiconductors ды IBM. Сярод іншых высокатэхналягічных кампаніяў, якія маюць офісы або вытворчасьць у Остыне вылучаюцца 3M, Apple, Amazon, AMD, Applied Materials, Arm, Bigcommerce, BioWare, Blizzard Entertainment, Cirrus Logic, Cisco Systems, Cloudflare, CrowdStrike, Dropbox, eBay, Electronic Arts, Flextronics, Facebook, Google, Hewlett-Packard, HomeAway, HostGator, Indeed, Intel, Meta, National Instruments, Nintendo, Nvidia, Oracle, PayPal, Polycom, Qualcomm, Rackspace, RetailMeNot, Rooster Teeth, Samsung Group, Silicon Labs, Spansion, TikTok, United Devices, VMware, X (раней Twitter), Xerox, Zoho Corporation. Разьвіцьцё тэхналягічнага сэктару прывяло да таго, што рэгіён атрымаў мянушку Крамянёвыя пагоркі, а рост індустрыі істотна пашырыў горад. Вытворца электрамабіляў і энэргетычных сыстэмаў Tesla Inc. трымае сваю сядзібу ў Остыне. Адзін з буйных заводаў кампаніі Гіга-Тэхас разьмешчаны ў месьце, даючы працу больш чым 20 тысячам чалавек. Остын таксама робіцца цэнтрам фармацэўтычнага сэктара і біятэхналёгіяў, то бок у горадзе працуюць каля 85 кампаніяў гэтага профілю. У 2004 годзе інстытут Мілкена ўлучыў Остын на 12-ы радок сваой сьпісу біятэхналягічных цэнтраў ЗША, а ў 2018 годзе CBRE Group назвала горад трэцім найбольш пэрспэктыўным кластарам прыродазнаўства. Тут разьмешчаныя кампаніі Hospira, Pharmaceutical Product Development, ArthroCare Corporation. Міжнародная сетка крамаў Whole Foods Market, якая спэцыялізуецца на сьвежых і арганічных прадуктах, была заснаваная ў Остыне і мае тут сваю штаб-кватэру. Сярод іншых кампаніяў, што базуюцца ў Остыне, вылучаюцца NXP Semiconductors, GoodPop, Temple-Inland, Sweet Leaf Tea Company, Keller Williams Realty, National Western Life, GSD&M, Dimensional Fund Advisors, Golfsmith, Forestar Group, EZCorp, Outdoor Voices, Tito’s Vodka, Speak Social, YETI. У 2018 годзе ў кампаніі аглямэрацыі Остыну было інвэставана 1,33 млрд даляраў. На Остын прыпадала больш за 60% усіх вэнчурных інвэстыцыяў у Тэхасе. Крыніцы Вонкавыя спасылкі Афіцыйная бачына.