Huguenot Kilisesi

Huguenot Kilisesi ya da Fransız Huguenot Kilisesi olarak da bilinen Fransız Protestan Kilisesi, Güney Karolina'nın Charleston kentindeki 136 Church Street'te bulunan bağımsız bir Protestan kilisesidir. Mimar Edward Brickell White tarafından tasarlanan ve 1844 yılında inşa edilen yapı, Güney Karolina'daki en eski Neogotik kilisedir. Ayrıca Ulusal Tarihî Anıt ilan edilmiş ve National Register of Historic Places listesine alınmıştır. Kökleri 1680'lere uzanan kilise cemaati, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tek bağımsız Huguenot topluluğunu oluşturmaktadır. Katolikliğin hâkim olduğu Fransa'da baskıya uğrayan Huguenotların önemli bir bölümü, Nantes Fermanı'nın 1685 yılında yürürlükten kaldırılmasının ardından Charleston da dâhil olmak üzere dünyanın çeşitli bölgelerine göç etti. Kilisenin ilk cemaati büyük ölçüde bu mültecilerden oluşmuş, onların soyundan gelenler de uzun yıllar kilisenin yönetiminde etkin rol oynamıştır. Başlangıçta Fransa Reform Kilisesi'ne bağlı olan kilise, öğretisinde Kalvinist geleneği korumaktadır. İbadetlerde 18. yüzyıl Fransız litürjisi esas alınmakla birlikte ayinler İngilizce gerçekleştirilmektedir. Kilise, Charleston'ın French Quarter (Fransız Mahallesi) olarak bilinen semtinde yer alır. Bölge, tarihsel olarak Fransız tüccarların yoğun biçimde yerleştiği bir alan olması nedeniyle, 1973 yılında yürütülen koruma çalışmaları sırasında bu adı almıştır. Britanya Kuzey Amerika kolonilerinin en zengin kişilerinden biri kabul edilen Peter Manigault, bu kilisenin mezarlığına defnedilmiştir. Tarihi Fransa'da baskı gören Kalvinist Protestanlar olan Huguenotlar, 16. yüzyıldan itibaren ülke dışına göç etmeye başladı. Bu süreçte Florida'daki günümüzde Güney Karolina sınırlarında yer alan Charlesfort gibi başarısız kolonilerin yanı sıra Güney Afrika, Britanya, Yeni Hollanda ve Virginia gibi bölgelere yerleştiler. 1598'de Fransa Kralı IV. Henri tarafından yayımlanan Nantes Fermanı, Huguenotlara belirli hak ve güvenceler tanıdı. Ancak XIV. Louis'nin 1685'te fermanı yürürlükten kaldırması, Fransa'dan kitlesel Huguenot göçüne yol açtı. Huguenotlar 18. yüzyılın ilk yarısı boyunca Karolina'ya göç etmeyi sürdürse de cemaatlerin büyük bölümü zamanla Episkopal Kilisesi bünyesine katıldı. Nisan 1680'de, İngiltere Kralı II. Charles tarafından zanaatkâr olarak çalışmaları amacıyla gönderilen 45 kişilik bir Huguenot grubu Charleston'a ulaştı ve ertesi yıl düzensiz olarak ibadet etmeye başladı. İlk ibadetin Rahip Phillip Trouillard tarafından yönetildiği kabul edilir. 1687'de Elias Prioleau kilisenin ilk düzenli papazı oldu. Daha önce Fransa'nın Pons kentindeki bir kilisede görev yapan Prioleau, buradaki kilisenin 1685'te yıkılmasının ardından Charleston'a geldi ve 1699'daki ölümüne kadar görevini sürdürdü. Kilisenin ilk dönemlerinde Gourdin, Ravenel, Porcher, de Saussure, Huger, Mazyck, Lamar ve Lanier aileleri cemaatin önde gelen üyeleri arasındaydı. Ancak 1740'ta çıkan yangında ilk kayıtların büyük ölçüde yok olması nedeniyle bu döneme ilişkin bilgiler sınırlıdır. Daha sonraki yıllarda ise Bacot, de la Plaine, Maury, Gaillard, Meserole, Macon, Gabeau, Cazenove, L'Hommedieu, L'Espenard, Serre, Marquand, Bavard, Boudouin, Marion, Laurens, Boudinot, Gibert, Robert ve Fontaine aileleri kiliseyle ilişkilendirildi. Bugünkü kilisenin bulunduğu yerde inşa edilen ilk Huguenot Kilisesi, yayılan bir yangını durdurmak amacıyla şehir yönetimi tarafından yıktırıldı. Yerine 1800 yılında sade bir tuğla kilise inşa edildi. Bu yapı da günümüzdeki kiliseye yer açmak amacıyla 1844'te yıkıldı; yeni bina ise ertesi yıl tamamlandı. Üçüncü kilise, Amerikan İç Savaşı ile 1886 Charleston Depremi sırasında zarar gördü ve New Yorklu Huguenot soyundan gelen Charles Lanier'in sağladığı maddi destekle onarıldı. Kilisenin çevresindeki mezarlıkta çok sayıda Huguenot gömülüdür. 19. yüzyılın başlarında cemaatin küçülmesi üzerine kilise, 1828'de Fransız litürjisini İngilizceye çevirmeye başladı. İngilizce litürjinin benimsenmesi, yeni kilise binasının inşası ve Charles Howard ile Charles Vedder gibi etkili papazların görev yapmasıyla birlikte cemaatin üye sayısı ve ibadetlere katılım yeniden arttı. 1912 yılına gelindiğinde cemaat yeniden küçülmüş, kilise de 20. yüzyılın büyük bölümünde düzenli ibadet için kullanılmamıştır. Bu dönemde Huguenot soyundan gelen yerel topluluk, kiliseyi zaman zaman düğünler, org resitalleri ve Güney Karolina Huguenot Derneği tarafından düzenlenen bazı dinî törenler için kullanmıştır. Günümüzdeki cemaat ise 1983 yılında yeniden oluşturulmuştur. Mimari Günümüzdeki kilise, Edward Brickell White tarafından tasarlanmıştır. Yapının inşasını ise yerel müteahhit Ephraim Curtis üstlenmiştir. Sıvalı tuğladan inşa edilen kilise, üç bölümlü bir cepheye ve altı bölümlü bir plana sahiptir. Cephe bölümleri, tepelerinde süslü külahlar bulunan dar payandalarla ayrılmıştır. Ön cephedeki üç pencere dökme demir süslemelerle taçlandırılmış, yapının üst kısmı ise mazgallı bir parapetle çevrelenmiştir. İç mekânda kaburgalı tonozlu sıvalı tavanlar ile Huguenot ailelerinin adlarının işlendiği mermer levhalar bulunmaktadır. 1845 yılında satın alınan kilisenin orgu, New Yorklu org yapımcısı Henry Erben (1801-1883) tarafından tasarlanmış mekanik bir orgdur. Mekanik aktarım sistemi sayesinde tuşlar doğrudan boru valflerine bağlanır ve org, modern mekanizmalara göre daha hızlı tepki verir. Tınısı ise Barok dönemin orglarını andırmaktadır. Günümüzdeki kullanımı Kilisede günümüzde düzenli ibadetler İngilizce yapılmaktadır. Bununla birlikte, 1950 yılından beri her yıl nisan ayında, Nantes Fermanı'nın Nisan 1598'de ilan edilişini anmak amacıyla Fransızca litürjik okumaların da yer aldığı özel bir ayin düzenlenmektedir. Cemaat Kalvinist öğretiyi sürdürmekte olup litürjisi sırasıyla 1737 ve 1772 yıllarında Neuchâtel ile Vallangin'de geliştirilen ibadet düzenlerine dayanmaktadır. Kilise, bir yönetim kurulu ile ihtiyarlar meclisi tarafından yönetilmektedir. Kaynakça