Талса

Та́лса (па-ангельску: Tulsa) — места штату Аклагома, ЗША. Гэта другі паводле колькасьці насельніцтва горад штату і 48-ы агулам у краіне. Паводле перапісу 2020 году насельніцтва места сягала да 413 066 чалавек. У аглямэрацыі Талса жыве крыху больш за мільён чалавек. Талса была заселеная ў час паміж 1828 і 1836 гадамі індзейцамі маскогі, а афіцыйна была інкарпараваная як места ў 1898 годзе. Большая частка Талсы і цяпер месьціцца на тэрыторыі маскогаў. Гістарычна энэргетычны сэктар быў асновай эканомікі гораду, аднак сёньня ён дывэрсыфікаваў сваю гаспадарку, і вядучымі галінамі сталі фінансы, авіяцыя, тэлекамунікацыі і тэхналёгіі. Гісторыя Тэрыторыя, на якой цяпер стаіць Талса, была заселеная рознымі індзейскімі народамі, як то кікапу, осэйджамі, мускогі і кадо. У 1540 годзе Эрнанда дэ Сота стаў першым эўрапейцам, які наведаў гэтыя мясьціны і пакінуў нататкі аб гэтым. 28 сакавіка 1836 году маскогі заснавалі невялікае паселішча на месцы сучаснага скрыжаваньня 18-й і вуліцы Шэен. Пазьней сюды прыбылі некаторыя індзейскія народы, якія былі пераселеныя ў Аклагому з паўднёвых штатаў ЗША. Зважаючы на тое, што Аклагома яшчэ не была штатам у час грамадзянскай вайны ў ЗША, тут адбылося некалькіх баёў паміж Поўначу і Поўднем. 18 студзеня 1898 году Талса была афіцыйна інкарпараваная, але пэўны час яшчэ заставалася маленькім мястэчкам ля берагоў Арканзасу. На пачатку XX стагодзьдзя тут была знойдзеная нафта. Значная частка радовішчаў прыпадала на землі, якія належалі осэйджа. Да 1905 году адкрыцьцё вялізнага радовішча за 24 км на поўдзень ад цэнтру Талсы, на месцы сучаснага Гленпулу, прыцягнула ў раён хвалю прадпрымальнікаў, сярод быў Джон Ракфэлер. Нафтавыя кампаніі пачалі пераносіць сюды свае сядзібы, ужо пачынаючы з 1909 году. Насельніцтва места хутка ўзрасло да больш як 140 тысячаў чалавек паміж 1901 і 1930 гадамі. Прыбыткі ад нафтавай індустрыі працягвалі брацца і ў час Вялікай дэпрэсіі, што дапамагло эканоміцы гораду перажыць 1930-я гады лепей за большасьць іншых гарадоў ЗША. У 1922 годзе выбарнікі Талсы ўхвалілі будаўніцтва дамбы коштам амаль у 7 млн даляраў у адказ на забруджваньне ракі Арканзас, выкліканае нафтавымі распрацоўкамі. Завершаная ў 1924 годзе, гэта была трэцяя паводле кошту муніцыпальная інжынэрная пабудова ў краіне на той час. У час Другой сусьветнай вайны эканоміка Талсы пашырылася да авіяцыі. У 1941 годзе выбарнікі пераважнай большасьцю ўхвалілі аблігацыі на 750 тысячаў даляраў дзеля фінансаваньня будаўніцтва заводу Douglas Aircraft Company плошчай у тысячу акраў ля Талсаўскага аэрапорту. Завод адкрыўся ў 1942 годзе. У 1950-х гадах Texaco ды іншыя нафтавыя кампаніі перанесьлі свае штаб-кватэры з Талсы ў Г’юстан. У астатнюю частку сярэдзіны XX стагодзьдзя горад меў генэральны плян па будаўніцтве паркаў, касьцёлаў, музэяў, ружарняў і паляпшэньні інфраструктуры. Нацыянальная рэцэсія моцна ўдарыла па эканоміцы гораду ў 1982 годзе, калі рэгіёны Тэхасу і Аклагомы, моцна залежныя ад нафты, пацярпелі ад рэзкага падзеньня цэнаў на газ празь перанасычэньне рынку і масавы зыход нафтавых кампаніяў. Талса, якая моцна залежала ад нафтавай індустрыі, стала адным з найбольш пацярпелых гарадоў. Да 1992 году эканоміка штату цалкам аднавілася, але кіраўнікі пачалі актыўна разьвіваць сэктары, не павязаныя з нафтай і энэргетыкай. Крыніцы Літаратура Cobb, Russell The Great Oklahoma Swindle: Race, Religion, and Lies in America's Weirdest State. — Lincoln: University of Nebraska Press, 2020. — ISBN 9781496230409 Goble, Danney Tulsa! Biography of the American City. — Council Oak Books, 1998. — ISBN 1-57178-051-3 Вонкавыя спасылкі Афіцыйны сайт.