ԵՈՒՆԻՍԵՖ

UNICEF (/ˈjuːniˌsɛf/ YOO-nee-SEF), Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Միջազգային Մանուկներու Արտակարգ Հիմնարկութիւնը, 1953 թուականէն ի վեր պաշտօնապէս Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Մանուկներու Հիմնարկութիւնը, ՄԱԿ-ի գործակալութիւն է, որ պատասխանատու է աշխարհի մանուկներու մարդասիրական եւ զարգացումային օգնութիւն մատուցելու համար: Այս կազմակերպութիւնը աշխարհի ամենաշատ ճանաչուած եւ երեւելի ընկերային կազմակերպութիւններէն մէկն է, գործունէութիւն ծաւալելով 192 երկիրներու եւ տարածքներու մէջ: UNICEF-ի գործունէութիւնները կը ներառեն պատուաստումներ եւ հիւանդութիւններու կանխարգելում, HIV-ով վարակուած մանուկներու եւ մայրերու բուժում, մանկական եւ մայրական սնուցման բարելաւում, մաքուր ջուրի եւ մաքրութեան բարելաւում, կրթութեան խթանում, եւ աղէտներու արձագանգ արտակարգ օգնութիւն։ UNICEF-ը Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Միջազգային Մանուկներու Արտակարգ Հիմնարկութեան յաջորդողն է եւ ստեղծուած է 1946 թուականի դեկտեմբեր 11-ին՝ Նիու Եորքի մէջ, ՄԱԿ-ի Օգնութեան եւ Վերականգնման Վարչութեան կողմէ՝ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն տուժած մանուկներուն եւ մայրերուն անմիջական օգնութիւն տրամադրելու համար: Նոյն տարին, Ընդհանուր Ժողովը հաստատեց UNICEF-ը՝ օգնութեան գործը աւելի կառուցակարգայնացնելու համար: 1950 թուականին իր հանձնարարականը ընդարձակուեցաւ՝ մանուկներու եւ կիներու երկարատեւ պէտքերը լուծելու համար, յատկապէս զարգացող երկիրներու մէջ: 1953 թուականին այս կազմակերպութիւնը դարձաւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Համակարգի մշտական մասը, եւ իր անունը փոխուեցաւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Մանուկներու Հիմնարկութիւն, թէեւ պահպանեց UNICEF կրճատումը: UNICEF-ը ամբողջովին ապաւինած է կառավարութիւններու եւ մասնաւոր նուիրատուներու կամաւոր ներդրումներուն: Իր ամբողջական եկամուտը 2024 թուականին 8.61 միլիար տոլար կազմեց, որմէ հանրային-հատուածային գործընկերները 4.92 միլիար տոլար ներդրեցին: Ան կառավարուած է 36 անդամէ բաղկացած գործադիր խորհուրդի կողմէ, որ կը սահմանէ քաղաքականութիւնները, կը հաստատէ ծրագիրները, եւ կը վերահսկէ վարչական եւ ֆինանսական ծրագիրները: Խորհուրդը բաղկացած է Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Տնտեսական եւ Ընկերային Խորհուրդի կողմէ ընտրուած կառավարական ներկայացուցիչներէ, սովորաբար երեք տարուայ տեւողութեամբ: UNICEF-ի ծրագրերը շեշտը կը դնեն համայնքային մակարդակի ծառայութիւններ մշակելու վրայ՝ մանուկներու առողջութիւնն ու բարեկեցութիւնը խթանելու համար: Իր գործունէութեան մեծ մասը դաշտային է, ցանց մը որ կը ներառէ 150 գրասենեակներ, գլխամասեր եւ այլ հաստատութիւններ, եւ 34 ազգային յանձնախումբներ որոնք իրենց առաքելութիւնը կը կատարեն ծրագիրներով որոնք մշակուած են հիւրընկալող կառավարութիւններու հետ: Եօթը շրջանային գրասենեակներ թեքնիք օգնութիւն կը մատուցանեն երկրային գրասենեակներուն ըստ պէտքի, մինչդեռ իր Մատակարարման Բաժինը՝ որ հիմնուած է Քոփընհեկընի եւ Նիու Եորքի մէջ՝ կ՚օգնէ տրամադրել 3 միլիար տոլարէն աւելի կարեւոր օգնութիւն եւ ծառայութիւններ: 2018 թուականին UNICEF օգնեց 27 միլիոն երախու ծնունդին, հնգակ պատուաստումներ վարեց մօտաւորապէս 65.5 միլիոն մանուկներու, կրթութիւն տրամադրեց 12 միլիոն մանուկներու, բուժեց 4 միլիոն մանուկ ծանր սուր ստերածութենէ, եւ պատասխանեց 90 երկիրներու մէջ 285 մարդասիրական արտակարգ իրավիճակներու: UNICEF-ը ճանաչում ստացած է իր գործունէութեան համար, ներառեալ 1965 թուականին Նոպելեան Խաղաղութեան Մրցանակը, 1989 թուականին Ինտիրա Կանտիի Մրցանակը եւ 2006 թուականին Ասթուրիաս Իշխանուհիի Մրցանակը: 2020 թուականի COVID-19 համաճարակի ընթացքին, UNICEF-ը՝ Միջազգային Առողջապահական Կազմակերպութեան եւ այլ գործակալութիւններու հետ միասին՝ հրատարակեց առողջ ծնողութեան մօտեցումներ: Ծանօթագրութիւններ