ھۆڵی زانستی نیویۆرک

ھۆڵی زانستی نیویۆرک، کە بە براندی ئێن وای ئێس سی ئای دەناسرێت، مۆزەخانەیەکی زانستییە لە شەقامی ٤٧–٠١ ١١١، لەناو پارکی فڵەشینگ میدۆز-کۆرۆنا، لە گەڕەکی کۆرۆنا لە کوینز لە نیویۆرک، نیویۆرک. ئەم مۆزەخانەیە یەکێکە لەو پێکھاتە کەمە ماوانەی پێشانگای جیھانیی ١٩٦٤ی نیویۆرک، لەگەڵ دوو پاشکۆ کە لە ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠٤ تەواو کراون. زیاتر لە ٤٠٠ پێشانگای کارلێککەر لەخۆ دەگرێت، کە سەرنج دەخەنە سەر ژینناسی، کیمیا، و فیزیک. واڵاس ھاریسۆن پێکھاتە بنەڕەتییەکەی دیزاین کردووە، کە پێکھاتەیەکی کۆنکرێتیی چەماوەیە بە بەرزیی ٨٠ پێ (٢٤ m) و پێی دەوترێت ھۆڵی گەورە. ئەم بەشە لە تەنیشت ھۆڵێکی خولیی چوونەژوورەوەیە کە لەلایەن بایەر بلیندەر بێڵ دیزاین کراوە؛ ھەروەھا باڵێکی باکووری شووشە و مێتاڵ کە لەلایەن تۆد ئێچ شڵیمان دیزاین کراوە؛ گۆڕەپانێکی یاریی زانستی؛ و پارکی مووشەک کە کۆمەڵێک پێڕاگوێزی ئاسمانی لەخۆ دەگرێت. مۆزەخانەکە پاوێڵۆنی ھۆڵی زانستی و پارکی ئاسمانی تەنیشتی لەخۆ دەگرێت، کە بۆ پێشانگای جیھانیی ١٩٦٤ی نیویۆرک پەرەیان پێدراوە. ھۆڵی زانستی لە ١٦ی حوزەیران وەک بەشێکی پێشانگاکە کرایەوە و لە ٢١ی ئەیلوولی ١٩٦٦ وەک مۆزەخانەیەک دووبارە کرایەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ھەوڵێک بۆ نۆژەنکردنەوەی مۆزەخانەکە ھەبوو. مۆزەخانەکە لە کانوونی دووەمی ١٩٨١ بۆ نۆژەنکردنەوەیەکی تر بە شێوەیەکی کاتی داخرا، بەڵام بەھۆی کێشە دارایییەکانەوە، دوای تەواوبوونی نۆژەنکردنەوەکە لە ١٩٨٣ وازی لێ ھێنرا. ئالان جەی فریدمن بەڕێوەبردنی گرتە ئەستۆ و لە ١٩٨٦ دووبارە کردییەوە؛ ھەروەھا سەرپەرشتی پەرەپێدانی دوو پاشکۆکەی کرد. بینا بنەڕەتییەکە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٩ بۆ ٢٠١٥ نۆژەن کرایەوە. مۆزەخانەکە لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٢٠دا بەھۆی گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠ و زریانی ئایدا بە شێوەیەکی کاتی داخرا. ھۆڵی زانستی نیویۆرک بە شێوەیەکی سەرەکی سەرنج دەخاتە سەر پەروەردەی منداڵان. کۆمەڵەیەکی ھەمیشەیی گەورە و کۆمەڵێک پێشانگای گەڕۆک لەخۆ دەگرێت. لە ماوەی ساڵانێکدا میوانداریی چەندین پێشانگای کاتیی کردووە، ھەرچەندە زۆرێک لە پێشانگاکانی لە شەستەکان و حەفتاکاندا پەیوەندییەکی کەمیان بە زانستەوە ھەبوو. چەندین پرۆگرام بۆ خوێندکاران پێشکەش دەکات، سەنتەری ئالان جەی فریدمن بۆ پەروەردەی گەنجان بەڕێوە دەبات، و چالاکییەکانی وەک کوینز نایت مارکێت و مێکەر فێر بەڕێوە دەبات. بەکارھێنان لە پێشانگای جیھانی مۆزەخانەی ئێستای ھۆڵی زانستی نیویۆرک ھەردوو پاوێڵۆنی ھۆڵی زانست و پارکی ئاسمانی تەنیشتی لە پارکی فڵەشینگ میدۆز-کۆرۆنا لە ناوچەی کوینز لە شاری نیویۆرک دەگرێتەوە. ھەردوو پێکھاتەکە لە بنەڕەتدا بۆ پێشانگای جیھانیی ١٩٦٤ی نیویۆرک دروست کرابوون، کە سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان دوایت د. ئایزێنھاوەر لە ساڵی ١٩٥٩دا پەسەندی کردبوو. لەو کاتەی کە ھۆڵی زانست دروست کرا، شاری نیویۆرک مۆزەخانەیەکی زانستیی چالاکی تایبەت بە خۆی نەبوو. تا چلەکانی سەدەی ڕابردوو مۆزەخانەیەکی زانستیی بچووک بەناوی مۆزەخانەی زانست و پیشەسازیی نیویۆرک لە سەنتەری ڕۆکفێڵەر ھەبوو. سەرچاوەکان دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا