Noëpe

Ynys yn ngorllewin Cefnfor yr Iwerydd yw Noëpe, neu Martha's Vineyard, sydd ym meddiant Massachusetts, Unol Daleithiau America. Mae llwyth Wampanoag yn byw yn Aquinnah yn ne-orllewin yr ynys. Ers y 17eg ganrif, mae Saeson (Americanwyr wedyn) wedi ymgartrefu yn nhrefi Edgartown, Oak Bluffs, Vineyard Haven, West Tisbury, a Chilmark yn raddol, er hawliau parhaol y brodorion i'r ynys. Efo poblogaeth fyddar sylweddol yn yr 19eg ganrif, mi ddysgodd y rhan fwyaf o ynyswyr y pryd iaith arwyddion arbennig, Iaith Arwyddion Noëpe. Mi adnabyddir y gymdeithas ddwyieithog a ddatblygodd yn sgil hynny fel "paradwys i'r rhai byddar" yn rhyngwladol, er bod llawer o enghreifftiau eraill hefyd. Cyfeiriadau