Bovrins

Les bovrins, dins l' vî walon, les rodjès biesses, c' est ene sôre di roemiants aclevés po l' laecea et l' tchå. Sincieus no d' l' indje : Bos taurus Dizo-indjes Les bovrins sont pårtis inte les torins (Bos taurus taurus) et les zebus (Bos taurus indicus). Motlî Dins l' lingaedje corant, les rodjès biesses ont diferins nos, sorlon leu-z ådje eyet leu seke : "vatche" po les frumeles k' ont ddja velé "torea" u "gayet" po les måyes ki plèt siervi "boû" po les amedés måyes "åmaye" u "djinixhe" po les frumeles ki vont divni des vatches (d' èn an d' ådje disk' å prumî velaedje) "åmea" po les måyes del minme ådje vea po les djonnes do skepiaedje disk' a èn an; å skepiaedje, on mete di l' adire inte on vea-torea et on vea-djnixhe (/vjaɲ.niç/). Li criyaedje des vatches si lome «boerlaedje». Po cåzer des bovrins dins l' lingaedje corant, on dit eto "les biesses" u li "bisteu". Les bovrins sont-st aclevés dins des ståves. Li plaece la k' des gros menirs (rwè, princes, signeurs) aclevént bråmint des bovrins si loméve ene bovreye u ene vatchreye. L' aclevaedje des bovrins a leyî des nos d' plaeces el Walonreye. Mopliyaedje Cwand ele fwait s' djonne, li vatche vele. Cwand ele ritchesse, on dit k' ele «va å gayet». Ele pout esse potchêye (sôteye) pa on gayet, u bén esmincêye. S' ele ni «rbodje» pus, on dit k' elle est plinne. Ele va nouv moes. Li dierin moes, on dit k' elle est «avanceye plinne». Adon ele asmete; c' est ene «asmetante». On ratind l' ele «casse» po waitî a leye djoû et nute, po cwand ele rivelrè. Velaedje Loukîz a : «Velaedje» Maladeyes Loukîz a : Maladeyes des rodjès biesses Raeces Loukîz a : Djivêye des raeces di bovrins Hårdêye difoûtrinne Tecses e walon sol bisteu (so l' Aberteke) Sourdants & pî-notes