فضايي تلسکوپونه

فضايي تلسکوپونه هغه پرمختللې ساینسي وسیلې دي چې د ځمکې له اتموسفیر څخه بهر په مدار کې ځای پر ځای شوي دي ترڅو د لیرې پرتو کهکشانونو، ستورو او سیارو دقیق انځورونه او معلومات راټول کړي. د د ناسا فضايي ادارې د معلوماتو له مخې د دغو تلسکوپونو اصلي ګټه دا ده چې د ځمکې د اتموسفیر له خنډونو لکه ورېځو، د رڼا ککړتیا او د هوا له تلاطم څخه پاکه فضا کې فعالیت کوي چې دا چاره ساینس پوهانو ته اجازه ورکوي ترڅو د کائناتو ډېرې ژورې او پخوانۍ برخې وڅاري. د (هبل تلسکوپ له توغول) کېدو راهیسې د انسان پوهه د کائناتو د عمر او پراخوالي په اړه په بشپړ ډول بدله شوې ده او اوسمهال د جیمز ویب په څېر نوي تلسکوپونه د انفرارېډ یا سرې وړانګې په مرسته د لومړنیو ستورو د جوړېدو نښې لټوي. د کابل پوهنتون د فزیک په پوهنځي کې د فضايي تلسکوپونو مطالعه د ستورپوهنې د یوې بنسټیزې برخې په توګه تدریس کېږي ترڅو محصلین د کایناتو د فزیکي قوانینو او د عصري ټکنالوژۍ د پرمختګ په اړه پوهه ترلاسه کړي. په بله مانا د فضايي تلسکوپونو تخنیکي جوړښت او د هغوی وړتیاوې د ستورپوهنې په ډګر کې یو بې ساري انقلاب رامنځته کړی دی ځکه چې دا وسیلې کولی شي هغه وړانګې جذب کړي چې د ځمکې اتموسفیر یې مخه نیسي. د Nature Journal په علمي مقالو کې راغلي چې د فضايي تلسکوپونو په واسطه د کایناتو د لومړنیو شېبو مشاهده د بیګ بینګ یا لویې چاودنې په اړه د شته تیوریو په ثابتولو کې مرسته کوي. دغه تلسکوپونه د خورا حساسو هندارونو او ډیجیټلي سنسورونو په واسطه کار کوي چې د نوري رڼا ترڅنګ ایکس وړانګې او ګاما وړانګې هم تحلیلولی شي. د افغانستان د علومو اکاډمۍ متخصصین په دې باور دي چې د فضايي علومو په برخه کې د نړیوالو لاسته راوړنو څارنه د هیواد د ساینسي فکر په وده کې مهم رول لري او دا ثابتوي چې د انسان عقل د کائناتو د پټو رازونو په افشا کولو کې څومره بریاوې ترلاسه کړې دي. د دغو وسایلو ساتنه او مدیریت د خورا لوړې کچې انجینرۍ او نړيوالې همکارۍ غوښتنه کوي ځکه چې په فضا کې د هر ډول تېروتنې سمول خورا ستونزمن کار دی. په حقیقت کې د فضايي تلسکوپونو راتلونکی او د هغوی رول د پردیو سیارو په موندلو او د ژوند د نښو په لټون کې د معاصرې ساینسي نړۍ په سر کې ځای لري. د Science Magazine د وروستیو راپورونو پر بنسټ راتلونکي تلسکوپونه به وکولی شي د لیرې پرتو سیارو اتموسفیر داسې تحلیل کړي چې په هغې کې د اکسیجن یا اوبو شتون ثابت شي چې دا به د ستورپوهنې په تاریخ کې ترټولو لوی کشف وي. دغه تلسکوپونه نه یوازې د پوهې سرحدونه پراخوي بلکې د ټکنالوژۍ په برخه کې هم نوي نوښتونه رامنځته کوي چې په ځمکه کې هم په بېلابېلو برخو لکه طب او مخابراتو کې کارول کېږي. کابل پوهنتون او نور علمي بنسټونه هڅه کوي چې د ستورپوهنې د نویو موندنو په خپرولو سره ځوان نسل د کایناتو د عظمت په اړه فکر کولو ته وهڅوي. دا مفصله مقاله د معتبرو نړيوالو فضايي مراجعو او علمي حقایقو پر بنسټ چمتو شوې ده ترڅو لوستونکو ته د فضايي تلسکوپونو د کارکړنې او د بشریت لپاره د هغوی د اهمیت په اړه جامع معلومات وړاندې کړي. سرچینې او بهرني لینکونه د ناسا رسمي ویب پاڼه - د فضايي ماموریتونو برخه د جیمز ویب فضايي تلسکوپ رسمي پاڼه د افغانستان د علومو اکاډمي - د فزیک او ریاضي مرکز د کابل پوهنتون د ساینسي خپرونو اداره د اروپا فضايي اداره - ESA __بی‌برخې__