کارخانه وسترن الکتریک هاثورن

وسترن الکتریک هاثورن (به انگلیسی: Western Electric Hawthorne Works) یک کارخانهٔ بزرگ تولید تجهیزات مخابراتی بود که در سال ۱۹۰۵ م. در منطقهٔ سیسرو، ایلینوی، ایالات متحده آمریکا، توسط شرکت وسترن الکتریک افتتاح شد و تا سال ۱۹۸۳ به فعالیت ادامه داد. این کارخانه بیشتر به‌دلیل میزبانی «آزمایش‌های هاثورن» در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ شهرت یافت که نتایج آن تأثیر مهمی بر شکل‌گیری مکتب روابط انسانی (مدیریت) در علوم مدیریتی داشت. تاریخچه کارخانهٔ هاثورن برای پشتیبانی از تولید انبوه تجهیزات AT&T و خطوط تلفن طراحی شد. در اوج فعالیت، این مجموعه بیش از ۴۵٬۰۰۰ نفر کارمند داشت و یکی از بزرگ‌ترین مراکز صنعتی ایالات متحده به شمار می‌رفت. آزمایش‌های هاثورن از سال ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۲، گروهی از پژوهشگران به رهبری التون مایو و فریتز روتلیسبرگر مجموعه‌ای از مطالعات را بر روی کارگران بخش مونتاژ رله برق انجام دادند. هدف اولیه، بررسی تأثیر شرایط فیزیکی، مانند میزان نور و مدت زمان استراحت، بر بهره‌وری بود؛ اما نتایج غیرمنتظره نشان دادند که عوامل اجتماعی، توجه مدیریتی و مشارکت کارکنان نقش مهم‌تری در عملکرد دارند. اثر هاثورن اصطلاح اثر هاثورن به گرایشی گفته می‌شود که در آن افراد هنگام آگاهی از تحت نظر بودن، عملکرد خود را بهبود می‌بخشند. این پدیده نه‌تنها در محیط‌های صنعتی، بلکه در آموزش، بهداشت و پژوهش‌های اجتماعی نیز مورد استفاده قرار گرفته‌است. اهمیت در مدیریت شواهد به‌دست‌آمده از آزمایش‌های هاثورن، منجر به تغییر پارادایم در نظریه‌های مدیریتی شد و مکتب روابط انسانی (مدیریت) را به‌عنوان رویکردی متمرکز بر انگیزش و نیازهای اجتماعی کارکنان مطرح کرد. افول و بسته‌شدن در اواخر دههٔ ۱۹۷۰، با تغییرات تکنولوژیک و کاهش تقاضا برای تجهیزات سنتی مخابراتی، فعالیت کارخانه کاهش یافت و در سال ۱۹۸۳ رسماً بسته شد. زمین و ساختمان‌های آن بعدها برای توسعه‌های شهری و صنعتی مجدداً استفاده شدند. جستارهای وابسته آزمایش‌های هاثورن اثر هاثورن وسترن الکتریک مکتب روابط انسانی (مدیریت) منابع