Հանրապետության արձան

Հանրապետության արձան (անգլ.՝ Statue of The Republic), 7,3 մետր բարձրությամբ ոսկեզօծ բրոնզե քանդակ Չիկագոյի Ջեքսոն Պարկ զբոսայգում (ԱՄՆ, Իլինոյս)։ Հեղինակն է Դանիել Չեստեր Ֆրենչը։ Արձանի հիմքում հսկայական բնօրինակ այն արձանն է, որը 1893 թվականին Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսի կենտրոնական զարդն էր։ Այդ արձանը պատրաստված էր ժամանակավոր նյութերից և ոչնչացվել էր ցուցահանդեսից հետո։ Նույն հեղինակի քանդակած ավելի փոքր չափի կրկնօրինակը 1918 թվականին տեղադրվել էր ցուցահանդեսի 25-ամյակի և Իլինոյսի պետականության հարյուրամյակի կապակցությամբ։ Նոր արձանը գտնվում է զբոսայգու հարավային մասում՝ Իսթ Հեյսի և Սաութ Ռիչարդս Դրայվի խաչմերուկում՝ գոլֆի դաշտի հարևանությամբ, մոտավորապես այնտեղ, որտեղ ժամանակին գտնվել են ցուցահանդեսի վարչական շենքը և էլեկտրակայանի շենքը։ Պատմություն Արձանը ֆինանսավորել է Բենջամին Ֆերգյուսոնի հիմնադրամը, որը Ֆրենչին պատվիրել է ձուլել 1893 թվականի ցուցահանդեսի տարածքում եղած 20-մետրանոց բնօրինակ արձանի այս կրկնօրինակը։ «Գիբսոնյան աղջիկ» Միննի Քլարկը և Էդիթ Մինթըռն Սթոքսը Ֆրենչի համար ծառայել են որպես բնօրինակ արձանի բնորդուհիներ։ Լինքոլնի հուշահամալիրի ճարտարապետ Հենրի Բեքոնը նախագծել է կրկնօրինակի պատվանդանը։ Նկարագրություն Արձանի ֆիգուրի աջ ձեռքում երկրագունդն է, որի վրա նստած է թևերը բացած արծիվ։ Մյուս ձեռքում գավազան է, որի վրա գրված է «liberty» (թարգմանաբար՝ անգլերենից «ազատություն»), որը մասամբ թաքնված է դափնեպսակի տակ։ Ցուցահանդեսում տեղադրված բնօրինակի գավազանին հագցված էր փռյուգիական գլխարկ։ Այն միայն մասամբ էր ոսկեզօծ (գլխի, պարանոցի և ձեռքերի բաց մաշկի վրա ոսկի չկար), մինչդեռ կրկնօրինակն ամբողջովին ոսկեզօծ է։ Տեղադրություն 1893 թվականին կառուցված բնօրինակ արձանը կանգնած էր Պատվո դատարանի առջև՝ Մեծ ավազանի ներսում։ Սակայն 1896 թվականի օգոստոսի 28-ին այդ արձանը զբոսայգու հանձնակատարների հրամանով հրդեհվել է։ Նոր արձանը կանգնած է ցուցահանդեսի էլեկտրակայանի և վարչական շենքերի միջև ընկած տարածքում (երկուսն էլ քանդվել են ցուցահանդեսից հետո), Իսթ Հեյսի և Սաութ Ռիչարդս Դրայվի խաչմերուկում։ Արձանի երկու լրացուցիչ կրկնօրինակներից մեկը կանգնած է Գլենդելի (Կալիֆոռնիա) Ֆորեսթ Լաուն հուշահամալիրի զբոսայգում։ Չիկագոյի պատմաբանների՝ արձանին տված ոչ պաշտոնական անվանումը «Ոսկե տիկին» է։ 2003 թվականի հունիսի 4-ին այն ճանաչվել է Չիկագոյի տեսարժան վայր։ Ծանոթագրություններ