নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী

নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী ভাৰতৰ নতুন দিল্লীত অৱস্থিত প্ৰকৃতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা এটা সংগ্ৰহালয় আছিল। ১৯৭২ চনত স্থাপিত আৰু ১৯৭৮ চনত মুকলি হোৱা এই সংগ্ৰহালয়টোৱে ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত কাম কৰিছিল। নতুন দিল্লীৰ মাজ-মজিয়াত বাৰাখাম্বা ৰোড, টানচেন মাৰ্গত, নেপাল দূতাবাসৰ বিপৰীতে, কন'ট প্লেচ মেট্ৰ' ষ্টেচনৰ ওচৰত এই সংগ্ৰহালয়টো আছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত সংগ্ৰহালয়ৰ ভৱনটো আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বেছিভাগেই জুইত জাহ যায়। অগ্নিকাণ্ডৰ পিছৰেপৰা প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভূপাল, ভুৱনেশ্বৰ, মহীশূৰ, আৰু ছাৱাই মাধোপুৰৰ আঞ্চলিক শাখাসমূহত প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰি আহিছে, আৰু সামূহিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰি আহিছে। নতুন দিল্লীত এটা নতুন অট্টালিকাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, আৰু ২০২২ চনৰ ভিতৰত চৰকাৰে ইয়াৰ বাবে ৬.৫ একৰ মাটি আবণ্টন দিছে। উদ্দেশ্য এন এম এন এইচৰ লক্ষ্য আছিল ৰাজধানীৰ এন এম এন এইচ আৰু দেশৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ আঞ্চলিক সংগ্ৰহালয় দুয়োটাতে পৰিৱেশ শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ; পৰিৱেশ শিক্ষাত ব্যৱহাৰৰ বাবে বিদ্যালয়সমূহক স্কুল ঋণ কিটৰ দৰে সম্পদ প্ৰদান কৰা; ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অন্যান্য সংস্থা আৰু সংস্থাসমূহৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক ইতিহাস প্ৰকল্পসমূহৰ সমন্বয় সাধন কৰা; আৰু প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ গৱেষণা কৰা। এনএমএনএইচৰ সঞ্চালক বি ভেনুগোপালে সংগ্ৰহালয়টোত "অস্পষ্ট প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য" (ইউনেস্ক'ই উদ্ভাৱন কৰা ধাৰণা ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। ইতিহাস ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ২৫ বছৰ উদ্‌যাপনৰ অংশ হিচাপে ১৯৭২ চনত এন এম এন এইচৰ সৃষ্টি হৈছিল। ভাৰতৰ তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়ে কৈছিল যে ভাৰতক "পৰিৱেশ সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে" এনে সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰয়োজন। কেইবাবছৰ ধৰি ইয়াৰ ভৱন আৰু প্ৰদৰ্শনীসমূহৰ উন্নয়নৰ পিছত ১৯৭৮ চনত, বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱসত (৫ জুন) এনএমএনএইচ মুকলি কৰা হয়। ২০১২ চনত অট্টালিকাটোৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ দুৰ্বল অৱস্থাৰ সন্দৰ্ভত চৰকাৰী প্ৰতিৱেদনৰ নেতিবাচক প্ৰতিৱেদনৰ পিছত ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহত সংগ্ৰহালয়টোক ২.৫০ বিলিয়ন ₹ (৩৯.৪ মিলিয়ন ডলাৰ, ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহৰ হিচাপত ২৫.৩ মিলিয়ন পাউণ্ড) সেউজ প্ৰমাণিত অট্টালিকালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়, য'ত "The zoological park." ইয়াৰ ওচৰতে আছে, [আৰু] ৰাষ্ট্ৰীয় শিল্প সংগ্ৰহালয়, পুৰাণ কিলা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান কেন্দ্ৰও আছে।" ইতিহাসৰ আঞ্চলিক সংগ্ৰহালয় ভোপাল, ভুৱনেশ্বৰ, গংটক, মহীচুৰু আৰু সাৱাই মাধোপুৰত অৱস্থিত। ধ্বংস ২০১৬ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলৰ পুৱাৰ ভাগত সংগ্ৰহালয়টোত জুই লাগি সমগ্ৰ সংগ্ৰহটো ধ্বংস হয়। সংগ্ৰহালয়টো থকা ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়ান চেম্বাৰ্ছ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰী (FICCI) ভৱনৰ ষষ্ঠ মহলাত পুৱা প্ৰায় ১:৩০ বজাত সংঘটিত হোৱা এই অগ্নিকাণ্ড অৱশেষত দ্বিতীয় মহলালৈ বিয়পি পৰে আৰু অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ পূৰ্বে সংগ্ৰহালয়টোৰ সকলো সংগ্ৰহকে আগুৰি ধৰে। প্ৰায় ২০০ অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনী আৰু ৩৫টা অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনীৰ ইঞ্জিন মাতি অনা হৈছিল; জুই নুমুৱাবলৈ সাড়ে তিনি ঘণ্টাৰো অধিক সময় লাগিছিল। পিছত অট্টালিকাটোত আবদ্ধ হৈ থকা ছয়জন লোকক ধোঁৱা উশাহ লোৱাৰ ফলত চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰা হয়। সংগ্ৰহালয়টোৰ নমুনা আৰু সেইবোৰ জমা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাঠৰ মাজেৰে জুই বিয়পিছিল যদিও শ্বৰ্ট চাৰ্কিটৰ বাবে জুইৰ কাৰণ বুলি কোৱা হৈছে। প্ৰতিৱেদন অনুসৰি অট্টালিকাটোত থকা স্প্ৰিংকলাৰ ব্যৱস্থাৰ বিজুতিৰ বাবেই জুইৰ বিধ্বংসী প্ৰভাৱ পৰিছিল। গৱেষণা আৰু সংগ্ৰহসমূহ সংগ্ৰহালয়টোৰ গৱেষণা কাৰ্যক সাতটা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে: নৃতত্ত্ব, উদ্ভিদ বিজ্ঞান, পতংগ বিজ্ঞান, অমেৰুদণ্ডী প্ৰাণী বিজ্ঞান, খনিজ বিজ্ঞান, পুৰাতত্ত্ব বিজ্ঞান আৰু মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী বিজ্ঞান। এনএমএনএইচে (NMNH) স্মিথচোনিয়ান ইনষ্টিটিউচনৰ মুঠ সংগ্ৰহৰ ৯০% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু ই পৃথিৱীৰ অন্যতম বৃহৎ তথা ব্যাপক প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ সংগ্ৰহ গঠন কৰে। স্মিথচোনিয়ানৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত প্ৰায় ১৪৬ নিযুত শিল্পকৃতি আৰু নমুনা আছে। অধিক নিৰ্দিষ্টকৈ ক’বলৈ গ’লে, এই সংগ্ৰহত ৩ কোটি পতংগ, সংগ্ৰহালয়ৰ হাৰবেৰিয়ামত সংৰক্ষিত ৪৫ লাখ উদ্ভিদ আৰু তৰল পদাৰ্থ ভৰ্তি জাৰত সংৰক্ষিত ৭০ লাখ মাছ আছে। উভচৰ আৰু সৰীসৃপৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহটো ১৯৭০ চনৰ ১,৯০,০০০ নমুনাৰপৰা বৃদ্ধি পাই ২০২০ চনত ৫,৮০,০০০ তকৈও অধিক হৈছে। ২০ লাখ সাংস্কৃতিক শিল্পকৃতিৰ ভিতৰত ৪,০০,০০০ হ’ল আলোকচিত্ৰ, যিবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নৃতাত্ত্বিক মহাফেজখানাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। সংগ্ৰহালয়টোৰ সক্ৰিয় ঋণ আৰু বিনিময় কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে এই সংগ্ৰহসমূহৰ ওচৰ চাপিব পাৰি। ফলস্বৰূপে, প্ৰতি বছৰে ৩৫ লাখ নমুনা ঋণ হিচাপে বাহিৰলৈ পঠোৱা হয়। প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে নথকা বাকী অংশবোৰ সংগ্ৰহালয়ৰ গৱেষণা এলেকা আৰু মেৰিলেণ্ডৰ চুইটলেণ্ডত থকা মিউজিয়াম ছাপৰ্ট চেণ্টাৰত সংৰক্ষণ কৰা হয়। ইয়াৰ অন্যান্য সুবিধাসমূহৰ ভিতৰত ফ্ল’ৰিডাৰ ফ’ৰ্ট পিয়াৰ্চৰ সামুদ্ৰিক বিজ্ঞান কেন্দ্ৰ আৰু বেলিজ, আলাস্কা তথা কেনিয়াত থকা ফিল্ড ষ্টেচনসমূহ অন্যতম। সংগ্ৰহালয়টোত ৫০০০ তকৈও অধিক থলুৱা আমেৰিকানৰ অৱশেষ আছে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে যিবোৰ এতিয়ালৈকে স্বগৃহলৈ ওভতাই পঠিওৱা হোৱা নাই। ইয়াৰে কিছুমান ফ্ল’ৰিডাৰ চেমিনল জনজাতিৰ হ’ব পাৰে। সংগ্ৰহালয়টোত সংৰক্ষিত চৰাই, সৰীসৃপ আৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ প্ৰায় দহ লাখ নমুনাৰ এক সংগ্ৰহ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ জৈৱিক জৰীপ গোটৰদ্বাৰা ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা হৈছে। এই বিভাগটো ১৮৮৫ চনত কৃষি বিভাগৰ এক অৰ্থনৈতিক পক্ষী বিজ্ঞান গোট হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। ক্লিয়াৰেন্স বাৰ্ডছায় আৰু ক্লিণ্টন হাৰ্ট মেৰিয়ামে এই সংস্থাত কাম কৰিছিল। ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰ মাহৰপৰা এই গোটটোৰ পুঁজি কৰ্তনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে আৰু এই সংগ্ৰহটোৰ ভৱিষ্যত কি হ’ব সেয়া স্পষ্ট হোৱা নাই। সুবিধা সংগ্ৰহালয়টোৰ নিম্ন মহলাত এটা চৰাইৰ প্ৰদৰ্শনী আৰু 'আৰ্বান বাৰ্ড হেবিটেট গাৰ্ডেন' আছে, য'ত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ সকলো থলুৱা আৰু পৰিভ্ৰমী চৰাই দেখিবলৈ পোৱা যায়। খনিজ বিজ্ঞান বিভাগত 'গ্ল’বেল ভলকানিজম প্ৰগ্ৰাম' অৱস্থিত। সংগ্ৰহালয়টোৱে ৮-১২বছৰীয়া শিশুৰ বাবে প্ৰায়ে 'স্মিথচোনিয়ান এছ’চিয়েটছ'ৰ জৰিয়তে ৰাতিটো কটোৱাৰ (sleepovers) ব্যৱস্থা কৰে। বেয়াৰ্ড প্ৰেক্ষাগৃহ ভৱনটোৰ ৰোটুণ্ডাৰ তলত 'বেয়াৰ্ড প্ৰেক্ষাগৃহ' অৱস্থিত, যাৰ নামকৰণ স্মিথচোনিয়ানৰ দ্বিতীয় সচিব স্পেন্সাৰ ফুলাৰটন বেয়াৰ্ডৰ স্মৃতিত কৰা হৈছে। ১৯০৯ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই প্ৰেক্ষাগৃহটো ৰাফেল গুয়াষ্টাভিনো জুনিয়ৰৰ তত্ত্বাৱধানত আৰ. গুয়াষ্টাভিনো কোম্পানীয়ে 'কেটালান ভল্ট' টাইলছৰ চিলিং ব্যৱহাৰ কৰি ডিজাইন তথা নিৰ্মাণ কৰিছিল। আমেৰিকান ইনষ্টিটিউট অৱ আৰ্কিটেক্টছে বেয়াৰ্ড প্ৰেক্ষাগৃহক সংগ্ৰহালয়টোৰ "শ্ৰেষ্ঠ অভ্যন্তৰীণ স্থান" বুলি অভিহিত কৰিছে। স্থাপত্য বিশেষজ্ঞ ড° জন ওচেনডৰ্ফৰ মতে, গুয়াষ্টাভিনো কোম্পানীৰ এই টাইলছ নিৰ্মাণৰ "সাহসী জ্যামিতি"য়ে প্ৰায় ৯০ ফুট (২৭ মিটাৰ) জুৰি এক অপূৰ্ব অগভীৰ গম্বুজ গঠন কৰিছে, যিটো কেৱল টাইল ভল্টিঙত কেইবা দশকৰ অভিজ্ঞতা থকা কোম্পানীৰদ্বাৰাহে সম্ভৱ আছিল। বেয়াৰ্ড প্ৰেক্ষাগৃহৰ অনুষ্ঠানসমূহ বেয়াৰ্ড প্ৰেক্ষাগৃহত বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান আৰু ইভেণ্ট অনুষ্ঠিত হোৱাৰ এক দীঘলীয়া ইতিহাস আছে। ১৯২০ চনৰ ২৬ এপ্ৰিলত মহাকাশৰ আকাৰ আৰু সৰ্পিল নীহাৰিকা (spiral nebulae) সন্দৰ্ভত হোৱা বিখ্যাত জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক 'গ্ৰেট ডিবেট' ইয়াতেই অনুষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৭৬ চনৰ ২৩ অক্টোবৰত মাৰ্লে ট্ৰেভিছে ইয়াতে এখন কাণ্ট্ৰি গীটাৰ সংগীতৰ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল। ১৯৭৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ আৰম্ভণিতে স্মিথচোনিয়ান ইনষ্টিটিউচনৰ ব্লুজ চিৰিজৰ অংশ হিচাপে মাডী ৱাটাৰ্ছে ইয়াত সংগীত পৰিৱেশন কৰিছিল। প্ৰদৰ্শনীসমূহ এনএমএনএইচত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰদৰ্শনীসমূহে ভাৰতৰ উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু খনিজ সম্পদৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল আৰু ইয়াক চাৰিটা মূল প্ৰদৰ্শনী গেলেৰীত ভাগ কৰা হৈছিল: "কোষ: জীৱনৰ মূল একক", "সংৰক্ষণ", "প্ৰাকৃতিক ইতিহাসৰ পৰিচয়", আৰু "প্ৰকৃতিৰ নেটৱৰ্ক: পৰিৱেশ বিজ্ঞান।" সংগ্ৰহালয়টোত বন্যপ্ৰাণী, পৰিৱেশ বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ আৰু সাধাৰণতে পৰিৱেশৰ ওপৰত ছবিৰ বৃহৎ সংগ্ৰহৰ লগতে সৰীসৃপৰ নমুনা, ডাইনোছৰৰ জীৱাশ্ম, ষ্টাফড প্ৰাণীকে ধৰি বিৰল জৈৱিক নমুনাও আছিল। গেলেৰীসমূহত জীৱনৰ উৎপত্তি আৰু বিৱৰ্তন, প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ, খাদ্য শৃংখল আৰু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ ওপৰত প্ৰদৰ্শনীও প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। মহীশূৰৰ বিখ্যাত টেক্সিডাৰ্মিষ্ট ভ্যান ইংগেন আৰু ভ্যান ইংগেনে সৃষ্টি কৰা ১৬০ মিলিয়ন বছৰ পুৰণি চ'ৰ'পডৰ জীৱাশ্ম আৰু ষ্টাফড প্ৰাণী সংগ্ৰহালয়টোৰ সংগ্ৰহৰ অংশ আছিল। সংগ্ৰহালয়টোত বিশেষভাৱে শিশুৰ বাবে ডিজাইন কৰা এটা আৱিষ্কাৰ কক্ষ আৰু এক্টিভিটি ৰুমও আছিল, য’ত দৰ্শকে বিশেষ নমুনা স্পৰ্শ কৰিব পাৰিছিল। অক্ষম দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে গাইড ট্যুৰ আৰু বিশেষভাৱে ডিজাইন কৰা সম্পদও উপলব্ধ আছিল। বিশেষ প্ৰদৰ্শনীসমূহৰ ভিতৰত আছিল এটা চ'ৰ'পড জীৱাশ্ম, "উটপক্ষী আৰু দীঘল ঠোঁটযুক্ত শগুণকে ধৰি চৰাইৰ কণীৰ সংকলন", আৰু "বিভিন্ন ডাঙৰ মেকুৰীকে ধৰি ষ্টফড প্ৰাণী।" ২০১৫ চনৰপৰা ভৱিষ্যতৰ প্ৰদৰ্শনীৰ পৰিকল্পনাত "জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি, মৰুভূমি, চুনামী, আৰু অ'জন স্তৰৰ ক্ষয়ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া", লগতে "অধিক ডিজিটেল প্ৰদৰ্শন... [আৰু] এটা আইমেক্স থিয়েটাৰ" অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই সংগ্ৰহালয়টোৱে গুজৰাটৰ নৰ্মদা উপত্যকাৰপৰাও ডাইনোছৰৰ কণীৰ জীৱাশ্ম আহৰণ কৰি আছিল। চিত্ৰভঁৰাল তথ্যৰ উৎস বাহ্যিক সংযোগ National Museum of Natural History official website https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=National_Museum_of_Natural_History,_New_Delhi&params=28.6268_N_77.23156_E_region:IN-DL_type:landmark