იელის უნივერსიტეტი

იელის უნივერსიტეტი (ინგლ. Yale University) — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კონექტიკუტის შტატის ქალაქ ნიუ-ჰეივენში. აივი ლიგის წევრი. დაარსდა 1701 წელს. იელის უნივერსიტეტი აშშ-ის მესამე უძველესი უმაღლესი განათლების სასწავლებელია და ერთ-ერთია ცხრა კოლონიალურ კოლეჯთაგან, რომლებიც კიდევ ჯერ ამერიკის რევოლუციამდე დაარსდა. იელი თავდაპირველად დაარსდა კოლეგიალური სკოლის (Collegiate School) სახელწოდებით 1701 წელს, კონექტიკუტის კოლონიის კონგრეგაციონალისტი სასულიერო პირების მიერ. თავდაპირველად მისი დანიშნულება სასულიერო პირებისთვის მხოლოდ თეოლოგიისა და წმინდა ენების სწავლება იყო, თუმცა ამერიკის რევოლუციის დროისთვის სასწავლო პროგრამა გაფართოვდა, მას დაემატა ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები. XIX საუკუნეში სასწავლებელი გაფართოვდა, მას შეემატა სამაგისტრო და პროფესიული პროგრამები, ხოლო 1861 წელს აშშ-ში პირველად იელის უნივერსიტეტმა მიანიჭა დოქტორის (PhD) ხარისხი. უნივერსიტეტის სტატუსი იელს 1887 წელს მიენიჭა. 1890-იანი წლებიდან მნიშვნელოვნად გაფართოვდა უნივერსიტეტის კამპუსი და სამეცნიერო-კვლევითი პროგრამები, რასაც მოყვა სტუდენტებისა და პროფესორ-მასწავლებლების რაოდენობის ზრდა. იელი შედგება 15 სკოლისგან, რომელთა შორისაა იელის კოლეჯი, იელის ჰუმანიტარულ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლა და იელის სამართლის სკოლა. უნივერსიტეტს მართავს იელის კორპორაცია, თუმცა თითოეული სკოლის აკადემიური პერსონალი დამოუკიდებლად განსაზღვრავს სასწავლო გეგმებსა და ხარისხების გაცემის წესს. გარდა ნიუ-ჰეივენის ცენტრალური კამპუსისა, უნივერსიტეტს ეკუთვნის სპორტული ობიექტები დასავლეთ ნიუ-ჰეივენში, კამპუსი უესტ-ჰეივენში და ტყეები და ბუნებრივი ნაკრძალები მთელ ახალ ინგლისში. 2023 წლის მონაცემებით, უნივერსიტეტის ფონდი შეადგენდა 40.7 მილიარდ აშშ დოლარს, რაც აშშ-ში მესამე უმსხვილესი ფონდია. იელის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა 15 მილიონზე მეტ წიგნს ინახავს და სიდიდით მესამე აკადემიური ბიბლიოთეკაა აშშ-ში. სპორტულ შეჯიბრებებში იელის სტუდენტები მონაწილეობენ იელის ბულდოგების სახელით. ბულდოგები ასპარეზობენ NCAA-ს I დივიზიონში აივი ლიგის კონფერენციაში. 2024 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, იელის უნივერსიტეტთან დაკავშირებულია 69 ნობელის პრემიის ლაურეატი, 5 ფილდსის მედლის, 4 აბელის პრემიის და 3 ტიურინგის პრემიის ლაურეატი. იელის კურსდამთავრებულებს შორისაა მრავალი გამოჩენილი პიროვნება, მათ შორის 5 აშშ-ის პრეზიდენტი, 10 აშშ-ის დამფუძნებელი მამა, 19 უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე, 31 ცოცხალი მილიარდერი, 54 კოლეჯების დამაარსებელი და პრეზიდენტი, მრავალი სახელმწიფოს მეთაური, კაბინეტის წევრი და გუბერნატორი, ასობით კონგრესის წევრი, მრავალი დიპლომატი, 96 მაკ-ართურის და 263 როდსის სტიპენდიატი, და სხვა. რესურსები ინტერნეტში შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე „იელის უნივერსიტეტი“ ვიკისაწყობში. ოფიციალური საიტი. იელის უნივერსიტეტი. კონგრესის ბიბლიოთეკის მასალები Flickr-ზე. სქოლიო