کۆلێژی زەیتوونە

کۆلێژی زەیتوونە (بە ئینگلیزی: Zaytuna College) کۆلێژێکی تایبەتیی ھونەر و زانستە کۆمەڵایەتییەکانە کە بە یەکەم کۆلێژی باوەڕپێکراوی (accredited) ئیسلامیی ئەمریکا دادەنرێت. کۆلێژەکە دەکەوێتە شاری بێرکلی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەلایەن سێ کەسایەتیی دیاری موسڵمانی ئەمریکییەوە دامەزراوە: حەمزە یوسف، زەید شاکر، و حاتەم بازیان. ئامانجی سەرەکیی کۆلێژەکە بریتییە لە پێگەیاندنی نەوەیەکی نوێ لە سەرکردە و زانایانی موسڵمان کە ھەم شارەزاییەکی قووڵیان لە زانستە کلاسیکییە ئیسلامییەکاندا ھەبێت و ھەم لەگەڵ زانست و کەلتووری نوێگەری ڕۆژئاواییدا ئاشنا بن. مێژوو بنەڕەتی کۆلێژی زەیتوونە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٩٦، کاتێک وەک پەیمانگای زەیتوونە لە شاری ھیوارد لە کالیفۆرنیا دامەزرا. لە سەرەتادا، پەیمانگاکە زیاتر خولی ھاوینەی چڕوپڕی لە بواری زمانی عەرەبی و زانستە ئیسلامییەکاندا پێشکەش دەکرد. لە ساڵی ٢٠٠٩، پەیمانگاکە بە فەرمی گۆڕدرا بۆ کۆلێژی زەیتوونە و یەکەم پۆلی خوێندکارانی بەکالۆریۆسی وەرگرت. گەورەترین وەرچەرخانی مێژوویی کۆلێژەکە لە ساڵی ٢٠١٥ بوو، کاتێک مۆڵەتی فەرمی و باوەڕپێکراوی (accreditation) لەلایەن کۆمیسیۆنی کۆلێژ و زانکۆکانی WASCەوە پێ بەخشرا. ئەمەش وایکرد کە بڕوانامەکانی کۆلێژەکە لەسەر ئاستی ئەمریکا دانیان پێدا بنrێت و ببێتە یەکەم دامەزراوەی لەم جۆرە لە مێژووی ئەمریکادا. فەلسەفە و پرۆگرامی خوێندن فەلسەفەی کۆلێژی زەیتوونە لەسەر بنەمای تێکەڵکردنی زانستە کلاسیکییە ئیسلامییەکان لەگەڵ ھزرە ئازادەکانی ڕۆژئاوا دامەزراوە. بەرنامەی خوێندنەکەی بە شێوەیەک داڕێژراوە کە خوێندکاران لە ھەردوو کەلەپوورەکەدا قووڵ ببنەوە. بەرنامەکە پشت بە بنەماکانی تریڤیۆم (trivium) (ڕێزمان، لۆژیک، ڕەوانبێژی) و کوادریڤیۆم (quadrivium) (بیرکاری، ئەندازە، مۆسیقا، ئەستێرەناسی) دەبەستێت، کە بنچینەی خوێندنی کلاسیکین. خوێندکاران وانەی وەک: زانستە ئیسلامییەکان: فیقھ (شەریعەت)، عەقیدە (تیۆلۆژیا)، تەفسیر، فەرموودە، و تەسەوف دەخوێنن. زمانی عەرەبی: گرنگییەکی یەکجار زۆر بە زمانی عەرەبی دەدرێت و خوێندکاران دەبێت بە ئاستێکی بەرز فێری ببن. ھونەرە ئازادەکان (واتە ھونەر و زانستە کۆمەڵایەتییەکان): دەقی فەیلەسووفە گەورەکانی وەک ئەفلاتوون، ئەرەستوو، و نووسەرانی وەک شێکسپیر دەخوێنن. ئامانج لەم تێکەڵکردنە ئەوەیە کە دەرچووانی کۆلێژەکە توانای ئەوەیان ھەبێت کە بە زمان و لۆژیکی سەردەم گفتوگۆ بکەن و چارەسەری کێشە ھاوچەرخەکان بکەن، لە ھەمان کاتدا ڕەگ و ڕیشەیان لە کەلەپووری ئیسلامیدا بتەو بێت. بڕوانامەکان کۆلێژی زەیتوونە ئەم بڕوانامانەی خوارەوە پێشکەش دەکات: بەکالۆریۆس لە شەریعە و تیۆلۆژیای ئیسلامی (Bachelor of Arts in Islamic Law and Theology) ماستەر لە دەقە ئیسلامییەکان (Master of Arts in Islamic Texts) ڕەخنە و مشتومڕ کۆلێژی زەیتوونە، وەک ھەر دامەزراوەیەکی کاریگەر، ڕووبەڕووی ھەندێک ڕەخنە بووەتەوە: ڕەخنەی لیبراڵەکان: ھەندێک لە موسڵمانە لیبراڵ و پێشکەوتنخوازەکان ڕەخنە لە کۆلێژەکە دەگرن بەوەی کە زۆر "کۆنەپارێز"ە و ھەڵوێستێکی نەریتییانەی لەسەر پرسەکانی وەک ڕەگەز و ھاوڕەگەزخوازی ھەیە. ڕەخنەی سیاسی: ھەندێک لە ڕەخنەگران، بەتایبەت دوای ئەوەی حەمزە یوسف وەک ڕاوێژکاری مافەکانی مرۆڤ بۆ ئیدارەی ترەمپ دەستنیشان کرا و پەیوەندیی لەگەڵ ئیماراتدا ھەبوو، پێیان وایە کە کۆلێژەکە لە ھەندێک پرسی سیاسیدا بێلایەن نییە. سەرچاوەکان دەروازەی ئیسلام دەروازەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەروازەی پەروەردە دەروازەی زانکۆ دەروازەی زانکۆکان دەروازەی دەیەی ٢٠٠٠