San Diego

San Diego (mugažo anglijan i ispanijan kelil, angl. virkand [ˌsæn diˈeɪɡoʊ], isp. [san ˈdjeɣo]) om AÜV:oiden kahesanz' surtte lidn, seižub Tünen valdmeren randal. Se sijadase Kalifornii-štatan suves, Meksikan valdkundröunanno, štatan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om San Diego-ümbrikon administrativižeks keskuseks. Istorii Eländpunktan aluz om pandud vn 1769 16. päiväl heinkud. Se sai lidnan oficiališt statusad vn 1850 keväz'kul. San Diego om AÜV:oiden sodamerilaivišton päbazaks Tünen valdmeren randištol, laivankohendusen keskuz. Qualcomm-korporacijan päfater, Nokia-, Kyocera- i LG Electronics-kompanijoiden ezitaikundad sijadasoiš San Diegos. Geografijan andmused Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, ühtennimižen süvän merilahten randal (nimitadud vl 1602), 0..485 m korktusil, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnan ühthine pind om 964,56 nellikkilometrad, sidä kesken vezi otab kahesandest (120,54 km²). Om konurbacijas Tihuan-lidnanke (Meksik), kudambas om läz kaht millionad eläjid. Klimat om subtropine kuiv, päivoikaz vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +18,2 C°, kezakun-redukun +19,6..+22,4 C°, tal'vkun-uhokun +14,4..+15 C°. Ekstremumad oma −3,9 C° (viluku) i +43,9 C° (sügüz'ku). Kezaaigan minimum om +10 C° (kezaku, sügüz'ku), tal'vaigan maksimum om +33 C° (uhoku). Voib olda haloid vilukus vaiše. Paneb sadegid 249 mm vodes, enamba vilukus-uhokus (50..56 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (11 mm pordos). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 63..64 procentaspäi tal'vel 74..75 procenthasai kezal. Tobmuz San Diego jagase ühesaks nomeruidud rajonaks (1..9, angl.: city council district). Rajonad alajagasoiš 52 nimitadud ühthižkundaks (planiruindan territorijad, Community Planning Areas), niišpäi erased-se kogotas neiborhudoišpäi. Lidnan pämez' i sen radonoigendajan tobmuden pämez' om mer (angl.: mayor of the City of San Diego). Valitas händast nelläks vodeks, ühten toižen strokun voimuz om olmas. Edeližed merad oma Kevin Folkoner (Kevin Faulconer, keväz'ku 2014 — tal'vku 2020), Bob Filner (tal'vku 2012 — eloku 2013), Džerri Sanders (Jerry Sanders, tal'vku 2005 — tal'vku 2012). Eläjad Lidnan ristitišt ületi millionad 1980-nzil vozil i oli 1,110,549 eläjad vl 1990. Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1,307,402 ristitud, vn 2020 — 1,386,932 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 3,3 millionad ristituid elädas San Diegon lidnaglomeracijas (2020, San Diegon ümbrik 11 036 km² pindanke, 18nz' surtte valdkundas). Augotižlibundan mödhe (lidnan eläjad vl 2020): evropalaižed — 40,75 % (ispanijalaižita), latinamerikalaižed i ispanijalaižed — 29,65 %, azijalaižed — 17,55 %, afroamerikalaižed — 5,59 %, valdmerimalaižed — 0,35 %, indejalaižed — 0,23 %, segoitadud augotižlibundanke — 5,28 %, toiženke augotižlibundanke — 0,59 %. Kalifornijan universitetan aluzkund radab lidnas. Transport Avtobusad, kiruhtramvai, taksid i velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnas. San Diegon rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (angl.: San Diego International Airport, SAN / KSAN, 22 mln passažiroid vl 2022) radab vides kilometras lodeheze lidnan azjaližes keskusespäi. Tehtas reisid AÜV:oiden äjihe lidnoihe, Kanadan i Meksikan järedoihe lidnoihe, Londonha, Münhenha, Tokioho. Galerei Sebruzlidnad Sur' Britanii Edinburg, Šotlandii, Sur' Britanii (vspäi 1977) Kitai Jan'tai, Šan'dun, Kitai (1985) Japonii Jokoham, Japonii (1957) Meksik Leon, Meksik Avstralii Pert, Päivlaskmaine Avstralii, Avstralii Kitai Taičžun, Taivan', Kitai (1983) Meksik Tihuan, Alakalifornii, Meksik (1993) Venäma Vladivostok, Merenrandaline rand, Venäma Homaičendad Irdkosketused Lidnan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (sandiego.gov). (angl.) Lidnan turizman oficialine äikel'ne sait (sandiego.org).