گتی ویلا

گتی ویلا (انگلیسی: Getty Villa) یک مرکز آموزشی و موزه هنری است که در انتهای شرقی ساحل مالیبو در محله پسیفیک پلسیدس در لس آنجلس، کالیفرنیا، ایالات متحده واقع شده است. گتی ویلا که یکی از دو پردیس موزه جی. پال گتی است، به مطالعه هنرها و فرهنگ‌های جهان یونانی رومی، یونان باستان، روم باستان و اتروریا اختصاص دارد. این مجموعه دارای ۴۴٬۰۰۰ اثر باستانی یونانی، رومی و اتروسکی متعلق به بازه زمانی ۶٬۵۰۰ پیش از میلاد تا ۴۰۰ پس از میلاد است که آثاری همچون هرکول لانسداون و جوان پیروز را نیز شامل می‌شود. برنامه کارشناسی ارشد مشترک دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس/گتی در زمینه حفاظت آثار باستانی و قوم‌نگاری در این پردیس مستقر است. تاریخچه در سال ۱۹۵۴، جی. پل گتی، غول نفتی، گالری‌ای را در مجاورت خانه خود در پاسیفیک پالسیدز افتتاح کرد. او که به سرعت با کمبود فضا مواجه شده بود، موزه دومی به نام گتی ویلا را در املاک خود در پایین تپه گالری اصلی بنا کرد. طراحی این ویلا از «ویلای پاپیروس» در هرکولانیوم الهام گرفته شده بود و جزئیات بیشتری از چندین محوطه باستانی دیگر را نیز در خود جای داد. این بنا توسط معماران، رابرت ای. لنگدون پسر و ارنست سی. ویلسون پسر، با مشورت باستان‌شناسی به نام نورمن نوئربرگ طراحی شد. این مکان در سال ۱۹۷۴ افتتاح شد، اما گتی که در سال ۱۹۷۶ درگذشت، هرگز از آن بازدید نکرد. پس از مرگ او، موزه ۶۶۱ میلیون دلار به ارث برد و شروع به برنامه‌ریزی برای یک پردیس بسیار بزرگ‌تر به نام مرکز گتی در منطقه برنت‌وود در همان نزدیکی کرد. موزه با موافقت جهت محدود کردن اندازه کل توسعه در سایت مرکز گتی، بر مخالفت‌های محله با طرح پردیس جدید پیروز شد. برای تأمین نیازهای کلی فضای موزه، تصمیم بر این شد که مجموعه بین دو مکان تقسیم شود و گتی ویلا آثار باستانی یونانی، رومی و اتروسکی را در خود جای دهد. در سال ۱۹۹۳، مؤسسه گتی معماران بوستونی، رودولفو ماچادو و خورخه سیلوتی را برای طراحی بازسازی گتی ویلا و پردیس آن انتخاب کرد. در سال ۱۹۹۷، بخش‌هایی از مجموعه آثار باستانی یونانی، رومی و اتروسکیِ موزه برای نمایش به مرکز گتی منتقل شد و گتی ویلا جهت بازسازی بسته شد. این مجموعه در طول دوره بازسازی مرمت گردید. در سال ۲۰۰۴ و در طول بازسازی، موزه و دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس، برگزاری مؤسسات تابستانی در ترکیه را با هدف مطالعه حفاظت از هنر خاورمیانه آغاز کردند. گتی ویلا که در ۲۸ ژانویه ۲۰۰۶ بازگشایی شد، آثار باستانی یونانی، رومی و اتروسکی را در معماری الهام‌گرفته از روم و احاطه‌شده توسط باغ‌هایی به سبک رومی به نمایش می‌گذارد. آثار هنری بر اساس موضوعاتی نظیر «خدایان و الهه‌ها»، «دیونیسوس و تئاتر» و «داستان‌های جنگ تروا» چیدمان شده‌اند. طرح معماری جدید پیرامون ویلا – که توسط شرکت «ماچادو و سیلوتی و شرکا» (که مسئول طرح‌های بازسازی موزه نیز بودند) طراحی شده است – به گونه‌ای است که یک حفاری باستان‌شناسی را شبیه‌سازی می‌کند. نشریه «آرکیتکچرال رکورد» کار آن‌ها در گتی ویلا را به عنوان «یک معجزه نزدیک به واقعیت – موزه‌ای که هیچ پوزخند تمسخرآمیزی را از سوی دنیای هنر برنمی‌انگیزد … یک کار استادانه … خلق مجموعه‌ای پیچیده از ساختمان‌ها، میدان‌ها و محوطه‌سازی که در نهایت خانه‌ای واقعی برای یادگاری از زمان و مکانی دیگر فراهم می‌کند»، ستایش کرده است. در سال‌های ۲۰۱۶–۲۰۱۸، مجموعه مجدداً با ترتیبی کرونولوژیک (زمانی) و با تأکید بر موضوعات تاریخ هنر بازچیدمان شد. جنجال‌هایی پیرامون ادعای دولت‌های یونان و ایتالیا مبنی بر غارت‌شدن اشیاء موجود در مجموعه و لزوم بازگرداندن آن‌ها به کشور مبدأ وجود داشته است. در سال ۲۰۰۶، گتی چهار شیء غارت‌شده را به یونان بازگرداند یا قول بازگشت آن‌ها را داد: یک استل (سنگ یادمان قبر)، یک نقش‌برجسته مرمری، یک تاج تدفین طلا و یک مجسمه مرمری. در سال ۲۰۰۷، گتی قراردادی را برای بازگرداندن ۴۰ مورد غارت‌شده به ایتالیا امضا کرد. ویلا در ۹ ژوئن ۲۰۲۲ میزبان رهبران نیم‌کره غربی برای ضیافت شامی بود که توسط رئیس‌جمهور جو بایدن و بانوی اول جیل بایدن به افتخار نهمین اجلاس سران قاره آمریکا برگزار شد که این اولین بار برای ویلا بود. در ۷ ژانویه ۲۰۲۵، محوطه ویلا در نتیجه «آتش‌سوزی پالسیدس» دچار حریق شد. به هیچ سازه یا اثر هنری آسیب نرسید اما تقریباً ۱٬۴۰۰ درخت سوختند. گتی ویلا پس از عملیات اصلاح و پاکسازی، در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ بازگشایی شد. امکانات و برنامه‌ها گتی ویلا در هر دو سالن سرپوشیده و آمفی‌تئاتر روباز خود، یعنی «تئاتر باربارا و لارنس فلای‌شمن»، میزبان اجراهای زنده است. نمایشنامه‌خوانی‌های داخلی شامل «زنان تروا»، «غوک‌ها» اثر آریستوفان و «هلن» اثر اوریپید بوده است. اجراهای موسیقی داخلی که معمولاً با نمایشگاه‌های هنری مرتبط هستند، مواردی نظیر «موزیکا آنجلیکا»، «دی اورگانوگرافیا» و «ترانه‌هایی از عصر پنجم: سونس دِ مخیکو در کنسرت» را شامل شده است. همچنین در سالن اجتماعات، یک جلسهٔ خوانش عمومی از «ایلیاد» هومر برگزار شد. اجراهای فضای باز شامل «صلح» اثر آریستوفان، «آگاممنون» اثر آیسخولوس و «الکترا» اثر سوفوکل بوده است. گتی ویلا علاوه بر مجموعه‌های خود، میزبان نمایشگاه‌های موقت نیز هست؛ برای نمونه، در مارس ۲۰۱۱، نمایشگاه عکسی با عنوان «در جستجوی سرزمین‌های کتاب مقدس» برگزار شد که شامل صحنه‌هایی از خاورمیانه متعلق به دهه ۱۸۴۰ بود. گتی ویلا برنامه‌های آموزشی ویژه‌ای را برای کودکان ارائه می‌دهد. یک گالری مخصوص با نام «مجمع خانواده»، فعالیت‌هایی از جمله تزیین گلدان‌های یونانی و تابانده شدن سایه‌ها بر روی پرده‌ای که نمادی از یک کوزه یونانی است را ارائه می‌کند. این اتاق همچنین دارای وسایل صحنه از جنس پلی‌استایرن (یونولیت) از فرهنگ یونانی و رومی است تا کودکان بتوانند آن‌ها را لمس کرده و برای ایجاد سایه به کار ببرند. گتی ویلا همچنین راهنماهای مخصوص کودکان را برای سایر بخش‌های نمایشگاهی ارائه می‌دهد. مؤسسه حفاظتی گتی، یک دوره کارشناسی ارشد در زمینه حفاظت از آثار باستانی و قوم‌نگاری را با همکاری مؤسسه باستان‌شناسی کاتسن در دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس (یوسی‌اِل‌اِی) برگزار می‌کند. کلاس‌ها و تحقیقات در بخش موزهٔ عمارت مزرعه‌ای انجام می‌شود. این برنامه اولین مورد در نوع خود در ایالات متحده بود. پردیس اگرچه گتی ویلا در محله پاسیفیک پالسیدز لس‌آنجلس واقع شده است، اما خود را با شهر ملیبو هویت‌بخشی می‌کند، زیرا دقیقاً در شرق محدوده آن شهر قرار دارد. این مجتمع موزه‌ای ۶۴ هکتاری (۲۶ هکتار) بر روی تپه‌ای مشرف به اقیانوس آرام جای گرفته است که حدود ۱۰۰ یارد (۹۱ متر) از ورودی ملک فاصله دارد. یک پاویون ورودی روباز ۲٬۵۰۰ فوت مربعی (۲۳۰ متر مربع) نیز در دل تپه، نزدیک به پارکینگ چهارطبقه جنوبی با ظرفیت ۲۴۸ خودرو در انتهای جنوبی «پریستیل بیرونی» ساخته شده است. در غرب موزه، تئاتر ۴۵۰ نفری باربارا و لارنس فلای‌شمن قرار دارد که اجراهای شبانه فضای باز در آنجا روی صحنه می‌روند. این تئاتر رو به ضلع غربی ویلا قرار دارد و از ورودی آن به عنوان صحنه نمایش استفاده می‌کند. در شمال غربی تئاتر، ساختمانی سه طبقه به مساحت ۱۵٬۵۰۰ فوت مربع (۱٬۴۴۰ متر مربع) در دل تپه بنا شده است که شامل فروشگاه موزه در طبقه پایین، کافه در طبقه دوم و یک سالن غذاخوری خصوصی در طبقه آخر است. در شمال ویلا، یک سالن اجتماعات سرپوشیده ۱۰٬۰۰۰ فوت مربعی (۹۳۰ متر مربع) با ظرفیت ۲۵۰ صندلی قرار دارد. بر روی تپه بالای موزه، خانه مزرعه‌ای خصوصی و اصلی گتی و بخش موزه‌ای که او در سال ۱۹۵۴ به خانه‌اش اضافه کرد، واقع شده‌اند. این فضاها اکنون برای دفاتر نمایشگاهی، اتاق‌های ملاقات و به عنوان کتابخانه استفاده می‌شوند. اگرچه بازدید از آن برای عموم آزاد نیست، اما پردیس موزه شامل آرامگاه جی. پل گتی بر روی تپه پشت خانه مزرعه‌ای اوست. یک پارکینگ شمالی با ظرفیت ۲۰۰ خودرو نیز پشت مجتمع مزرعه قرار دارد. ساختمان موزه با مساحت ۱۰۵٬۵۰۰ فوت مربع (۹٬۸۰۰ متر مربع) در قالب یک مربع طراحی شده که به حیاط ستون‌دار داخلی باز می‌شود. بازسازی موزه در سال ۲۰۰۶، ۵۸ پنجره رو به پریستیل داخلی و یک سقف شیشه‌ای متحرک بر روی آتریوم (میان‌تالار) اضافه کرد. این بازسازی کف‌پوش‌های ترازو (موزاییک مرمرنما) در گالری‌ها را تعویض کرد و با استفاده از تیرهای تقویت‌کننده فولادی جدید و جداکننده‌های لرزه‌ای در پایه مجسمه‌ها و ویترین‌ها، حفاظت در برابر زلزله را بهبود بخشید. موزه دارای ۴۸٬۰۰۰ فوت مربع (۴٬۵۰۰ متر مربع) فضای گالری است. کالوم استوری، منتقد معماری، در سال ۲۰۰۸ در توصیف تأثیر کلی این فضا نوشت: آنچه گتی ویلا ابتدا از طریق انزوا، سپس با کنترل دسترسی و در نهایت به واسطه معماری به آن دست می‌یابد، حسی از جدا شدن از محیط پیرامون بلافاصله خود است. باغ‌ها در محوطه گتی ویلا چهار باغ مختلف وجود دارد که در آن‌ها گیاهانی بومی مدیترانه و شناخته شده در باغبانی رومیان باستان کاشته شده است. بزرگ‌ترین باغ، رواق ستون‌دار بیرونی است که یک کپی دقیق با نسبت‌های واقعی از نمونه موجود در ویلای پاپیروس‌ها است. ابعاد باغ ۳۰۸ در ۱۰۵ فوت (۹۴ در ۳۲ متر) است و استخری به طول ۲۲۰ فوت (۶۷ متر) در مرکز آن قرار دارد. طراحی‌های سنتی فضای سبز رومی با درختچه‌های هرس‌شده غار (برگ بو)، شمشاد، خرزهره و بداغ بازسازی شده‌اند. ردیف‌هایی از نخل خرما در هر دو ضلع طولی باغ پریستیل بیرونی چیده شده‌اند. در هر گوشه، درختان انار وجود دارند که توسط گیاهان زینتی مانند پای خرس، عشقه، خربق، اسطوخودوس و زنبق احاطه شده‌اند. کپی‌هایی از برنزهای رومی کشف شده در ویلای پاپیروس و نقاط دیگر، در سراسر باغ پراکنده شده‌اند. دقیقاً در غرب رواق ستون‌دار بیرونی، «باغ گیاهان دارویی» قرار دارد که در آن گیاهان دارویی سنتی برگرفته از متون رومی باستان به همراه انواع درختان میوه شامل انار، انجیر، زردآلو، سیب، مرکبات و گلابی کشت می‌شوند. این باغ توسط تاک‌های انگور احاطه شده و مرز آن با بیشه زیتونی است که در تراس‌های بالای باغ کاشته شده است. «باغ شرقی» کوچک و دنج است و توسط درختان غار و چنار خاوری احاطه شده است. ویژگی اصلی آن، یک کپی دقیق از فواره مشهور معرق و صدفی در «خانه فواره بزرگ» در پمپئی است؛ اما یک فواره دایره‌ای نیز در مرکز حوضی پر از گیاهان آبزی وجود دارد که چیدمان باغ بر محور آن انجام شده است. چهارمین و آخرین باغ، «رواق ستون‌دار داخلی» است. همانند محوطۀ ستون‌دار بیرونی، استخری طولانی، باریک و با لبه‌های مرمرین، بخش مرکزی محوطه‌سازی را تشکیل می‌دهد. در هر طرف، کپی‌هایی از مجسمه‌های برنزی زنانه از ویلای پاپیروس قرار دارند که به شکلی طراحی شده‌اند که گویا در حال کشیدن آب از استخر هستند. در هر گوشه از باغ، یک فواره مرمر سفید کپی شده قرار دارد و چندین کپی برنزی از مجسمه‌های مشهور یونانی مانند «دوروفوروس» و سردیس‌های فیلسوفان یونانی مانند فیثاغورس و دموکریت در آنجا دیده می‌شود. مجموعه این مجموعه دارای ۴۴٬۰۰۰ اثر باستانی یونانی، رومی و اتروسکی متعلق به بازه زمانی ۶٬۵۰۰ پیش از میلاد تا ۴۰۰ پس از میلاد است که تقریباً ۱٬۴۰۰ مورد از آن‌ها در معرض دید عموم قرار دارند. در میان اشیاء برجسته، «جوان پیروز» قرار دارد که یکی از معدود مجسمه‌های برنزی یونانی در اندازه واقعی است که تا دوران مدرن باقی مانده است. «هرکول لانسداون» نیز یک مجسمه رومی متعلق به دوران هادریان به سبک لوسیپوس است. این ویلا دارای مجموعه‌های جواهرات و سکه و یک کتابخانه گسترده با ۲۰٬۰۰۰ جلد کتاب است که هنر این دوره‌ها را پوشش می‌دهد. این ویلا «کوروسِ گتی» را به نمایش می‌گذارد که موزه آن را با عنوان «یونانی، حدود ۵۳۰ پیش از میلاد، یا جعل مدرن» فهرست کرده است؛ زیرا تحلیل‌های علمی دربارهٔ اینکه آیا این مجسمه مرمری متعلق به دوران یونان باستان است یا خیر، قطعی نیست. اگر این اثر اصل باشد، کوروسِ گتی یکی از تنها دوازده مجسمه «کوروس» (پیکره جوان) در اندازه واقعی است که به صورت سالم باقی مانده است. «زئوسِ ماربری هال» نیز یک مجسمه مرمری به ارتفاع ۸۱ اینچ (۲٫۱ متر) است که از ویرانه‌های تیوولی در نزدیکی رم کشف شده است. نگارخانه منابع کتاب‌شناسی پیوند به بیرون J Paul Getty Museum