Φοίνιξ (Αριζόνα)

Το Φοίνιξ (αγγλικά: Phoenix‎‎, Ναβάχο: Hoodzo), είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της αμερικανικής πολιτείας Αριζόνα, καθώς και η πέμπτη μεγαλύτερη πόλη στις Ηνωμένες Πολιτείες βάσει του απογραφικού πληθυσμού του 2020. Η πόλη βρίσκεται στην κοιλάδα του ποταμού Σολτ, στο νότιο-κεντρικό τμήμα της Αριζόνα, σε υψόμετρο περίπου 340 μέτρων, στα βορειοανατολικά άκρα της ερήμου Σονόρα. Ο πληθυσμός της πόλης ανέρχεται σε 1.608.139 κατοίκους (απογραφή 2020), ενώ η ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή του Φοίνιξ, γνωστή ως «Κοιλάδα του Ήλιου» (Valley of the Sun), αριθμεί περίπου 5,19 εκατομμύρια κατοίκους, καθιστώντας την δέκατη πιο πυκνοκατοικημένη μητροπολιτική περιοχή των ΗΠΑ. Το Φοίνιξ είναι επίσης έδρα της κομητείας Μαρικόπα. Είναι η μεγαλύτερη πόλη σε έκταση στην Αριζόνα και η 11η μεγαλύτερη των ΗΠΑ, με συνολική επιφάνεια περίπου 1.341 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η πόλη δεν εφαρμόζει θερινή ώρα, όπως συμβαίνει με το μεγαλύτερο μέρος της Αριζόνα. Ιστορία Προϊστορική περίοδος και ίδρυση Η περιοχή του σημερινού Φοίνιξ κατοικήθηκε για περισσότερα από χίλια χρόνια από τον λαό των Χοχοκάμ, οι οποίοι κατασκεύασαν ένα εκτεταμένο δίκτυο αρδευτικών καναλιών συνολικού μήκους περίπου 220 χιλιομέτρων, καθιστώντας καλλιεργήσιμες τις ξηρές εκτάσεις της κοιλάδας. Οι Χοχοκάμ εγκατέλειψαν τελικά την περιοχή μετά από παρατεταμένες ξηρασίες και πλημμύρες. Το 1867, ο βετεράνος του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου Τζακ Σουίλιγκ (Jack Swilling), κατά τη διάρκεια εκδρομής στην περιοχή, παρατήρησε τα αρχαία κανάλια των Χοχοκάμ. Αντιλαμβανόμενος τις αγροτικές δυνατότητες της γης, ίδρυσε τη μικρή αγροτική κοινότητα που αποτέλεσε τον πυρήνα της σημερινής πόλης. Η πόλη πήρε το όνομα «Φοίνιξ» από τον πρώτο έποικο Νταρελ Ντάπα, ο οποίος προέβλεψε ότι μια μεγάλη πόλη θα γεννιόταν από τα ερείπια του αρχαίου πολιτισμού, όπως ο μυθικός Φοίνικας αναγεννάται από τις στάχτες του. Ανάπτυξη Το Φοίνιξ ενσωματώθηκε επίσημα ως πόλη το 1881 και ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της Αριζόνα το 1889. Με την κατασκευή του φράγματος Theodore Roosevelt το 1911, εξασφαλίστηκε η υδροδότηση της περιοχής και τέθηκε υπό έλεγχο ο επικίνδυνος ποταμός Salt. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομία της πόλης μετασχηματίστηκε με τη λειτουργία τριών αεροπορικών βάσεων (Luke Field, Williams Field και Falcon Field), γεγονός που προσέλκυσε στρατιωτικές οικογένειες και μετέτρεψε σταδιακά το Φοίνιξ σε βιομηχανικό κέντρο. Το 1948, η Motorola επέλεξε το Φοίνιξ ως έδρα του νέου κέντρου έρευνας και ανάπτυξής της στον τομέα των στρατιωτικών ηλεκτρονικών, σηματοδοτώντας την είσοδο της υψηλής τεχνολογίας στην οικονομία της πόλης. Γεωγραφία Το Φοίνιξ βρίσκεται στις συντεταγμένες 33°27′ Β, 112°4′ Δ, στην κοιλάδα του ποταμού Σολτ, στα βορειοανατολικά άκρα της ερήμου Σονόρα. Η τοπογραφία της πόλης είναι γενικά επίπεδη, γεγονός που επέτρεψε τη διαμόρφωση ενός κανονικού πλέγματος δρόμων με ευρείες λεωφόρους. Μέσα και γύρω από την πόλη υψώνονται χαρακτηριστικοί βραχώδεις λόφοι και ηφαιστειογενή βουνά, όπως το όρος Κάμπελμπακ (790 μ.), η κορυφή Πίστουα και το όρος Σάουθ. Ο ποταμός Σολτ διαρρέει τη πόλη από ανατολή προς δύση, ωστόσο η κοίτη του είναι συχνά ξηρή λόγω των αρδευτικών εκτροπών. Στη μητροπολιτική περιοχή του Φοίνιξ περιλαμβάνονται παρακείμενες πόλεις όπως η Μέσα, η Σκόττσντεϊλ, η Γκλέντεϊλ, η Τεμπί και η Τσάντλερ. Κλίμα Το Φοίνιξ έχει υποτροπικό ερημικό κλίμα (ταξινόμηση Köppen: BWh), τυπικό της ερήμου Σονόρα. Τα καλοκαίρια είναι εξαιρετικά θερμά, με μέση μέγιστη θερμοκρασία Ιουλίου περίπου 41°C, ενώ οι νύχτες παραμένουν ζεστές (κατά μέσο όρο 27°C). Οι χειμώνες είναι ήπιοι, με μέση μέγιστη θερμοκρασία Ιανουαρίου περίπου 18-19°C. Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι μόλις 183 χιλιοστά. Το Φοίνιξ είναι η μεγαλύτερη αμερικανική πόλη που δέχεται ηλιοφάνεια κατά το 85% των ωρών ημέρας, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη μεγάλη μητροπολιτική περιοχή των ΗΠΑ. Οικονομία Η οικονομία του Φοίνιξ στηρίχθηκε ιστορικά στους «5 C» (Five C's): χαλκός (copper), βοοειδή (cattle), κλίμα (climate), βαμβάκι (cotton) και εσπεριδοειδή (citrus). Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομία διαφοροποιήθηκε σημαντικά. Σήμερα, οι κλάδοι της τεχνολογίας και των υπηρεσιών αντιπροσωπεύουν περίπου το 77% της συνολικής απασχόλησης στην περιοχή. Σημαντικοί τομείς περιλαμβάνουν την αεροδιαστημική και αμυντική βιομηχανία, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τη δομική κατασκευή, την υγειονομική περίθαλψη και τον τουρισμό. Το Φοίνιξ λειτουργεί ως χρηματοπιστωτικός, επικοινωνιακός και μεταφορικός κόμβος για ολόκληρη την περιοχή των Δυτικών Βουνών (Mountain West). Το 2023, η μητροπολιτική περιοχή δέχτηκε περίπου 46,7 εκατομμύρια επισκέπτες, με συνολικό οικονομικό αντίκτυπο που υπερέβη τα 23 δισεκατομμύρια δολάρια. Αθλητισμός Το Φοίνιξ είναι μία από τις 13 μητροπολιτικές περιοχές των ΗΠΑ που διαθέτουν επαγγελματικές ομάδες και στα τέσσερα μεγάλα αθλητικά πρωταθλήματα (MLB, NBA, NFL, NHL). Οι κύριες επαγγελματικές ομάδες είναι: Arizona Cardinals (NFL) – αγωνίζονται στο State Farm Stadium στη Γκλένντεϊλ Phoenix Suns (NBA) – αγωνίζονται στο Footprint Center στο κέντρο του Φοίνιξ Arizona Diamondbacks (MLB) – αγωνίζονται στο Chase Field Phoenix Mercury (WNBA) – αγωνίζονται στο Footprint Center Η πόλη έχει φιλοξενήσει τέσσερα Super Bowl και αρκετές διοργανώσεις Final Four. Επίσης φιλοξενεί κάθε χρόνο το WM Phoenix Open, τη διοργάνωση PGA Tour με τη μεγαλύτερη προσέλευση θεατών παγκοσμίως, καθώς και την προετοιμασία εαρινής προπόνησης 15 ομάδων MLB (Cactus League). Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επίσημη κυβερνητική ιστοσελίδα Αρχειοθετήθηκε 2011-02-25 στο Wayback Machine. Μουσείο τέχνης του Φοίνιξ Πανεπιστήμιο της πολιτείας της Αριζόνα Phoenix Central Neighborhood Association Υπουργείο εμπορίου Αρχειοθετήθηκε 2021-05-22 στο Wayback Machine. Greater Phoenix Convention & Visitors Bureau Δημόσια βιβλιοθήκη του Φοίνιξ