King Adası, Alaska

King Adası (İnyupikçe : Ugiuvak), Amerika Birleşik Devletleri'nin Alaska eyaletinde, Bering Denizi'nde bulunan ada. Douglas Burnu'nun 64 km batısında bulunan adanın tepesi siste güçlükle görülebilir. Ada yaklaşık 1.6 km genişliğindedir. Ukivok adlı terkedilen köy 1978 yılında görüntülenebildi. Yamacın altındaki büyük beyaz bina Kızılderili İşleri Bürosuna (BIA, Bureau of Indian Affairs) bağlı okul binasıdır. Tarihçe James Cook, 1778 yılında keşfettiği adaya o süreçte gemisinde teğmen olarak bulunan Teğmen James King onuruna onun ismini verdi. 1937 yılında adasa 190 nüfus, 45 ev, bir Katolik kilisesi ve bir okul bulunuyordu. Halk Bir zamanlar kendilerini Aseuluk olarak adlandıran yaklaşık 200 kişilik İnyupik grubunun kışlık eviydi. Kışın ada ve çevresinde mors ve fok avlarlar, yazın Nome'ye dönerlerdi. 1970 yılında bütün yıl kalmak üzere Nome'ye taşındılar. 2005 ve 2006 yıllarında National Science Foundation (NSF) tarafından adaya yerlilerin geri getirilmesi projesi başlatıldı. Bugün Nome'de ayrı kimliklerini King Island Native Community adı altında korumaya çalışıyorlar. King Adası şivesinin İnyupikçenin şiveleri arasındaki yeri: İnyupikçe (geniş anlamda) Seward Yarımadası İnyupikçesi (İngilizce Seward Peninsula Inupiaq) Bering Boğazı İnyupikçesi (Bering Strait Inupiaq) Diomede şivesi (Diomede subdialect) Wales İnyupikçesi (Wales subdialect) Ukiuvaŋmiut (King Island subdialect) Qawiaraq İnyupikçesi (Qawiaraq, Kawerak) Batı Qawiaraq İnyupikçesi (Teller subdialect, Qawiaraq proper) Doğu Qawiaraq İnyupikçesi (kendilerince Iġałuiŋmiut; İngilizce Fish River subdialect) İnyupikçe (dar anlamda) Malimiut Kotzebue şivesi Kobuk şivesi Kuzey Alaska İnyupikçesi Tikiġaġmiut İnyupikçesi North Slope İnyupikçesi Nunataaġmiut İnyupikçesi (Anaktuvuk Geçidi) Uummarmiut İnyupikçesi (Kanada) Avcılık King Adası İnyupiklerinin gözde avı Pasifik morsu (aiviq, Odobenus rosmarus divergens) olup avı kıyıda ya da denizdeki buz üzerinde eskiden geleneksel olarak qayaq adı verilen üstü kapalı kayıkla zıpkın ve mızrak kullanarak yapılır ve umiak adı verilen geniş büyük kayıklarla taşınırdı. Bugün ise dıştan motorlu alüminyum teknelerle ve tüfekle yapılmaktadır. 12 yaşlarında genç bir avcının ilk avı mors yavrusu olur ve bunu köyün en yaşlılarından birine hediye eder. Mors, günümüzde de King Adası sakinlerinin en değerli avlarıdır. Yılda yaklaşık 40 mors avlanır. Adada yaşları 30 ilâ 80 olan 30 kadar mors avcısı bulunur. Geçmişte King Adasında hayatta kalmanın koşulsuz gereği olarak genç yaşlı bütün avcı erkeklerin kendi kayağı vardı ve kayak malzemesini aktif avcılar getirir, yapım işini de yalnızca avlanmayı bırakan yaşlı erkekler üstlenir ve kayak sahibinin ölçülerine uygun olarak boy, kilo, kol uzunluğu, dirsekten parmak uçlarına kadarki uzunluk, parmak ucundan diğer parmak ucuna kadarki uzunluk gibi ölçülere ve taşıyacağı zıpkın gibi silahlara göre ölçüp biçer yapardı. ANCSA Yapılanması Adada, 1971 Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası gereği kurulan Alaska Yerli Bölge Şirketlerinden Bering Straits Native Corporation yerli bölge şirketine bağlı King Island Native Corporation adlı yerli şirketi 1973 yılında kurulmuştur ve bugün 206 hissedarı bulunmaktadır. Şirket arazinin 115.200 dönümlük hakkına sahiptir. Yerüstü kaynakları köy şirketine, yeraltı kaynakları ise bölge şirketine aittir. Dipnotlar