Пироговтың ұлттық мұражай кешені

Пироговтың ұлттық мұражай кешені (укр. Національний музей-садиба М.І. Пирогова) — көрнекті хирург, ғалым және педагог Николай Иванович Пироговтың өмірін баяндайтын экспонаттар бар мұражай. Винница қаласында (Украина) орналасқан. Тарихы Атақты хирург қайтыс болғаннан кейін кешен ғалымның жесірі Александра Антоновна Пирогованың, ол қайтыс болғаннан кейін алдымен кіші ұлы Владимир, содан кейін М.И.Пироговтың немерелері Л.М.Мазирова мен А.М.Гершельманның қолында болды. Бірақ 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін барлық туыстары шетелге қоныс аударып, ұзақ уақыт бойы кешен қараусыз қалды. 1920 жылы үй американдық жұмысшыларға тұруға берілді. Кейіннен тәжірибелік ауыл шаруашылығы станциясының, ал 1936 жылдан бастап Винница облыстық жұқпалы аурулар ауруханасының меншігінде болды. Алғаш рет Н.И.Пироговтың денесін сақтау және оның үйін мұражайға айналдыру туралы мәселені алғаш рет 1920 жылдардың басында Винница дәрігерлерінің ғылыми қоғамы көтерді. 1927 жылы Пирогов кешеніне мемлекеттік қорық мәртебесі берілді (Винница облысындағы бірінші). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол ешқандай зақымданбады және аман қалды, бірақ қалпына келтіруді қажет етті. КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің 1944 жылғы 27 қазандағы бұйрығымен мұнда барлық нысандарды бір кешенге біріктірген Н.И.Пирогов мұражайы құрылды, содан кейін саябақты абаттандыру, үй-жайларды жөндеу жұмыстары басталды. Николай Пироговтың денесін алғаш рет қайта бальзамдау бір айдың ішінде (1945 жылдың 5 мамырынан 5 маусымына дейін) Санкт-Петербург, Киев, Харьков және Винница ғалымдары кірген арнайы құрылған комиссиямен жүргізілді. Сарапшылардың пікірінше, бұл жағдай әлемдік ғылымда ерекше болды, күтімсіз және қолайсыз жағдайда қалған дене қайтыс болғаннан кейін 65 жылдан кейін толығымен қалпына келтірілді. Мәйіт ғалым жерлеу кезінде киген костюммен киінді және осы пішінде қалпына келтірілген табытта ол күні бүгінге дейін сақталған. Мұражайдың салтанатты ашылуы 1947 жылы 9 қыркүйекте өтті және ол әлемдік медициналық тәжірибе тарихында алғаш рет Н.И.Пироговтың ұрыс даласында эфирлік наркозды қолдануының 100 жылдығына арналды. Осы ретте мұнда ғалымның ескерткіші – гранит тұғырға қойылған бюст ашылды. Сипаттама Кешеннің құрамына: Н.И.Пирогов өмір сүрген және оның өмірі мен қызметі туралы экспозиция орналасқан үй; Н.И.Пироговтың қабылдау бөлмесі мен операциялық бөлмесінің интерьері бар мұражай-дәріхана; ғалымның бальзамдалған денесі орналасқан некрополь шіркеуі; Н.И.Пирогов отырғызған ағаштар сақталған мемориалдық саябақ кіреді. Дәріханаға мұражайында кезінде осында науқастарды қабылдаған. Мұражайда көптеген шынайы өлшемдегі балауыз фигуралары, көптеген бірегей антикварлық жабдықтар мен құралдар бар. Н.Пироговтың, фельдшер, фармацевт, қала тұрғындарының, шаруаның және діни қызметкердің балауыз мүсіндерін киевтік мүсінші С.Британ жасаған. Дәріхананың жанында шағын жер телімінде Н.Пироговтың дәріханасында дәрі жасау үшін пайдаланылған негізгі дәрілік өсімдіктер отырғызылған. Мұнда көптеген экзотикалық өсімдіктер мен қызықты ағаштар бар. Саябақта 1862 жылы Пироговтың өзі отырғызған екі шырша бар. Мүлікте Пироговтың жеке заттары, оның хирургиялық аспаптары, кітаптары, жазбалары және оның өмірінің әртүрлі көріністерін бейнелейтін көптеген картиналары бар. Көпшілік Пироговтың денесі Пироговтың өзі дайындаған ерітіндімен бальзамдалған деп санайды. Шындығында, ол қайтыс болғаннан кейін оның денесін петерборлық дәрігер Выводцев бальзамдаған. Пирогов кешені өзінің өмір сүрген уақытында дүниежүзілік даңқ пен тануға ие болды. Мұражай экспонаттарын 175 елден жеті миллионнан астам турист тамашалады. Галерея Дереккөздер