Кърым

Кърым неда Кърым джарымайрымкан (кърым. Qırım, Qırım yarımadası, Къырым, Къырым ярымадасы, орус. Крым, Крымский полуостров, укр. Крим, Кримський півострів) — Къара тенгизни шималында, Къара эмда Азау тенгизле бла джууулгъан территорияды. Джарымайрымканда — Кърым Республика бла Севастополь орналыбдыла. 1441—1783 джыллада джарымайрымкан энчи къралны — Кърым ханлыкъны аралыгъы болгъанды. Майданы — 26 100 км². Адам саны — 1 973 185 адам, аланы ичинде: 58,32 % оруслу, 24,32 % украинли, 12,1 % кърым татарлы. Ара шахары — Акъмежгит (Симферополь). Башха уллу шахарла — Акъджар (Севастополь), Ялта. Тарихи 1475—1774 джыллада Тюркню бийлигинде болгъанды. 1783 джылда Россия империя аннексия этгенди. 1917—1920 джыллада Граждан къазауатны заманында «акъ» бла «къызыл» правительствола талай кере бири-бирин ауушдургъандыла. 1921 джылда Кърым Автоном Совет Социалист Республика баямланнганды (РСФСР-ни къурамында). 1942—1944 джыллада Германия бла оккупация. 1944 джыл (18-чи май) — кърым татарлыланы депортациясы (аланы ызындан 26-чы июнда: кърымлы эрменлилени, болгарлыланы эмда греклени). 1954 джыл — Кърым область РСФСР-ден УССР-ге берилгенди. 1987 джыл — кърым татарлыла джарымайрымкангъа къайтыб башлагъандыла. 1991 джыл — бютеукърым референдумну эсеби бла Кърым область Кърым Автоном Республика болгъанды. 2014 джыл — бютеукърым референдумну эсеби бла Кърым Автоном Республика бла Севастополь шахар Россия Федерацияны къурамына киргендиле, Кърым Республика бла федерал магъанлы Севастополь шахар къуралгъандыла.