Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi

Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi (ukr. Конституційний суд України) — Ukraynada konstitusiya yurisdiksiyasının yeganə orqanı. Qurumun əsas vəzifəsi dövlətin ali qanunu olan Ukrayna Konstitusiyasının aliliyini ölkənin bütün ərazisində təmin etməkdən ibarətdir. Məhkəmə yeni Konstitusiya əsasında öz fəaliyyətinə 18 oktyabr 1996-cı il tarixində başlamışdır. Tarixi 1989-cu ildə 1978-ci il Ukrayna SSR Konstitusiyasına edilmiş dəyişikliklərlə Ukrayna SSR Konstitusiya Nəzarəti Komitəsi yaradılmışdır, lakin həmin müddəanın Konstitusiya mətnində mövcud olduğu bütün dövr ərzində bu orqan faktiki olaraq formalaşdırılmamışdır. 1990-cı ildə Konstitusiyaya edilən dəyişikliklərdən sonra Konstitusiyanın hüquqi müdafiəsini həyata keçirəcək yeni orqanın — Ukrayna SSR Konstitusiya Məhkəməsinin yaradılması nəzərdə tutulmuşdur. Məhkəmə üzvlərinin Ukrayna SSR Ali Soveti tərəfindən seçilməsi planlaşdırılmışdır, lakin həmin dövrdə bu qurum da fəaliyyətə başlamamışdır. Ukrayna müstəqillik qazandıqdan sonra, 3 iyun 1992-ci il tarixində Ukrayna Ali Radası bu orqanın formalaşdırılması qaydasını və funksiyalarını müəyyən edən "Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" Qanunu qəbul etmişdir. 1992–1996-cı illər aralığında məhkəmənin fəaliyyəti aşağı səmərəliliklə xarakterizə olunmuşdur. Belə ki, Ali Rada yalnız Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Leonid Yuzkovu təyin etmiş, sədr müavini və digər hakimlərin seçilməsi cəhdləri isə nəticəsiz qalmışdır. Bu səbəbdən həmin dövrdə Konstitusiyanın mühafizəsi funksiyasını Ukrayna Prezidenti və Ali Radası yerinə yetirmişdir. 28 iyun 1996-cı il tarixində qüvvədə olan Konstitusiyanın, 16 oktyabr 1996-cı il tarixində isə "Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" yeni qanunun qəbul edilməsi ilə Konstitusiyanın müdafiə sistemi dəqiq müəyyən edilmiş və Konstitusiya Məhkəməsinin real fəaliyyətinin əsası qoyulmuşdur. 30 sentyabr 2016-cı il tarixində Ukrayna Konstitusiyasına bir sıra dəyişikliklər edilmişdir ki, bura Konstitusiya Məhkəməsinin islahatı da daxil olmuşdur. Bu dəyişikliklər çərçivəsində hakimlərin müstəqilliyinə dair təminatlar gücləndirilmiş və "konstitusiya şikayəti" institutu tətbiq edilmişdir. Bu institut vətəndaşların qanunların Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğunun yoxlanılması ilə bağlı birbaşa müraciət etmək imkanını nəzərdə tutmuşdur. Avromaydandan sonra 24 fevral 2014-cü il tarixində Ukrayna Ali Radası "andın pozulması" səbəbi ilə Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin 4 hakiminin vəzifədən azad edilməsi və onlara qarşı cinayət işlərinin açılması barədə qərar qəbul etmişdir. Buna cavab olaraq, 27 fevral tarixində Konstitusiya Məhkəməsi öz iclasında Ukrayna Hakimlər Şurasına müraciət etmiş, hakimlərin azad edilməməsini və onların hüquqi müdafiəsinin təmin olunmasını xahiş etmişdir. Eyni zamanda, beynəlxalq təşkilatlara və hüquq-müdafiə institutlarına müraciət edilərək diqqətin Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi ətrafında yaranmış vəziyyətə yönəldilməsi istənilmişdir. Qəbul olunmuş sənədlərdə Ali Radanın qərarının qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslar olmadan və müvafiq prosedur qaydaları pozulmaqla qəbul edildiyi, habelə bu addımın hakimiyyətin bölgüsü və hüququn aliliyi prinsiplərinə zidd olduğu vurğulanmışdır. 20 mart 2014-cü il tarixində Beynəlxalq Hüquqşünaslar Komissiyası Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin vəzifədən uzaqlaşdırılması və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi ilə bağlı narahatlığını ifadə etmişdir. 2020-ci ilin sonunda Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ilə Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi arasında kəskin münaqişə yaranmışdır. Münaqişəyə səbəb məhkəmənin Ukrayna Cinayət Məcəlləsinin qeyri-dəqiq bəyanetmə, qanunsuz varlanma və elektron bəyannamələrin təqdim edilməsi ilə bağlı 366-1-ci maddəsini ləğv etməsi olmuşdur. Qeyd edilməlidir ki, Ukraynada elektron bəyannamə sistemi 2016-cı ildə prezident Petro Poroşenkonun dövründə korrupsiya halları ilə mübarizə və dövlət qulluqçularının özləri ilə yanaşı yaxın qohumlarının da əmlakının şəffaflığını təmin etmək məqsədilə yaradılmışdır. Məhkəmənin bu qərarına reaksiya olaraq Vladimir Zelenski Ali Radaya "Konstitusiya mühakiməsinə ictimai etimadın bərpası haqqında" qanun layihəsini təqdim etmişdir. Layihədə mövcud hakimlərin səlahiyyətlərinə xitam verilməsi, məhkəmənin yeni tərkibinin təyin edilməsi və qəbul edilmiş qərarın hüquqi qüvvəyə malik olmayan (puç) hesab edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Prezident Zelenski "Xalqın xidmətçisi" fraksiyasını bu məsələdə qətiyyətli mövqe nümayiş etdirməyə və qanun layihəsini dəstəkləməyə çağırmış, əks halda küçə qarşıdurmalarının qaçılmaz ola biləcəyini qeyd etmişdir. Dövlət başçısının qənaətinə görə, məhkəmənin qərarı köhnə elita və oliqarxların prezidentə və ölkəyə qarşı sui-qəsdi xarakteri daşımışdır. Öz növbəsində, Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Aleksandr Tupitski dövlət başçısının bu addımlarının "konstitusiya çevrilişi" əlamətləri daşıdığını bəyan etmişdir. 29 dekabr 2020-ci il tarixində Vladimir Zelenski Aleksandr Tupitskinin Konstitusiya Məhkəməsinin sədri vəzifəsindən iki ay müddətinə kənarlaşdırılması barədə fərman imzalamışdır. Lakin Konstitusiya Məhkəməsi prezidentin bu qərarını qanunsuz hesab edərək fərmanın icrasından imtina etmişdir. 9 dekabr 2021-ci il tarixində ABŞ tərəfindən Aleksandr Tupitskiyə qarşı sanksiyalar tətbiq edilmişdir. Sanksiyanın əsası kimi onun Ukrayna məhkəmə sistemində çalışarkən rüşvət alma da daxil olmaqla ciddi korrupsiya əməllərində iştirakı göstərilmişdir. Həmçinin, qeyd olunmuşdur ki, onun həyat yoldaşı Olqa Tupitskaya da bu korrupsiya əməllərinin iştirakçısı kimi tanınmışdır. Rusiya–Ukrayna müharibəsi 17 avqust 2023-cü il tarixində Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin seçilməsi haqqında qanunu imzalamışdır. Bundan əvvəl, 2023-cü ilin iyul ayının sonunda Ukrayna Ali Radası beynəlxalq ekspertlərin iştirakı ilə Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin seçilməsini nəzərdə tutan qanun layihəsini qəbul etmişdir. Qanuna əsasən, seçimlər Ekspertlərin Məşvərət Qrupunun iştirakı ilə həyata keçiriləcəkdir. Bu qrupun üzvlərinin yarısı beynəlxalq təşkilatlar və Venesiya Komissiyası tərəfindən nümayəndə heyəti kimi göndərilən şəxslərdən ibarət olacaqdır. Onlar namizədlərin seçilməsi prosesində həlledici səs hüququna malik olacaqlar. Sözügedən qanun Ukraynanın Avropa İttifaqına üzvlüyü ilə bağlı danışıqlara başlaması üçün Avropa Komissiyası tərəfindən irəli sürülən əsas tələblərdən biri hesab olunmuşdur. Formalaşdırılması Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi on səkkiz hakimdən ibarətdir. Bu hakimlər bərabər sayda olmaqla — hər birindən altı nəfər Ukrayna Prezidenti, Ukrayna Ali Radası və Ukrayna Hakimlər Qurultayı tərəfindən təyin olunur. Ukrayna Konstitusiyasına əsasən, təyinat gününədək 40 yaşına çatmış, ali hüquq təhsilinə və ixtisası üzrə (praktiki, elmi və ya pedaqoji fəaliyyət) azı on il iş təcrübəsinə malik olan, son iyirmi il ərzində Ukrayna ərazisində yaşamış və dövlət dilini sərbəst bilən Ukrayna vətəndaşı Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi ola bilər. Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi doqquz il müddətinə təyin edilir və onun eyni vəzifəyə təkrar təyin olunmaq hüququ yoxdur. Ukrayna Prezidenti 6 hakimi müsabiqə əsaslı seçim prosedurunun nəticələrinə uyğun olaraq təyin edir. Müsabiqə yolu ilə seçim proseduru birbaşa Ukrayna Prezidenti tərəfindən müəyyən olunur. Ukrayna Ali Radası Konstitusiya Məhkəməsinin hakimlərini bülletenlər vasitəsilə gizli səsvermə yolu ilə təyin edir. Ən çox səs toplamış, lakin Ukrayna Ali Radasının konstitusiya tərkibinin deputat səslərinin yarısından çoxunu qazanmış namizədlər Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi vəzifəsinə təyin edilmiş hesab olunurlar. Əgər bir neçə namizəd bərabər sayda səs toplayarsa və onların təyinatından sonra tələb olunan hakim sayı aşılarsa, həmin namizədlər barəsində təkrar səsvermə keçirilir. Ukrayna Hakimlər Qurultayı Ukrayna Hakimlər Şurasının təklifi əsasında gizli səsvermə yolu ilə 6 hakimi təyin edir. Gizli səsvermə nəticəsində Ukrayna Hakimlər Qurultayının seçilmiş nümayəndələrinin say etibarilə səs çoxluğunu qazanmış namizəd Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi vəzifəsinə təyin edilmiş hesab olunur. Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin xüsusi iclasında and içdiyi gündən vəzifəsinin icrasına başlamış hesab olunur. Hakimin səlahiyyət müddəti 9 ildir. Bu müddət bitdikdən sonra hakimin səlahiyyətlərinə avtomatik olaraq xitam verilir. Hakim öz arzusu ilə və ya səhhətinə görə səlahiyyətlərindən vaxtından əvvəl imtina edə bilər. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi öz tərkibinin azı 2/3 səs çoxluğu (12 hakim) ilə hakimi qanunvericiliyin kobud şəkildə pozulmasına və ya vəzifə borclarını yerinə yetirmədiyinə görə vəzifədən azad edə bilər. Həmçinin, hakim barəsində məhkəmənin ittiham hökmü qanuni qüvvəyə mindiyi təqdirdə, o, avtomatik olaraq vəzifəsindən kənarlaşdırılmış sayılır. Hüquqi əsasları Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyəti hüququn aliliyi, müstəqillik, kollegiallıq, hakimlərin bərabərhüquqluluğu, aşkarlıq, işlərin tam və hərtərəfli nəzərdən keçirilməsi, eləcə də qəbul edilmiş qərarların əsaslandırılması prinsiplərinə söykənmişdir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin təşkili, səlahiyyətləri və fəaliyyət qaydası Ukrayna Konstitusiyası və "Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" Qanunla müəyyən edilir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi, "Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" Qanuna uyğun olaraq, öz daxili işinin təşkilini tənzimləyən aktları (Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin reqlamentini) qəbul edir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi plenar iclasda, Konstitusiya Məhkəməsinin iclasında və Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin Hakimlər Kollegiyasında öz vəzifələrini yerinə yetirərkən mantiya geyinməlidir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin döş nişanı mövcuddur. Onun təsviri və forması Ukrayna Ali Radası tərəfindən təsdiq olunmuşdur. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin statusu Ukrayna Konstitusiyası və qanunları ilə müəyyən edilir. Ukraynada və ya ölkənin ayrı-ayrı ərazilərində hərbi və ya fövqəladə vəziyyət elan edildiyi təqdirdə, Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin səlahiyyətləri, habelə onun konstitusiya hüquq və azadlıqları məhdudlaşdırıla bilməz. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin hakimləri siyasi partiyalara və həmkarlar ittifaqlarına üzv ola bilməz, nümayəndəlik mandatına malik ola bilməz, hər hansı siyasi fəaliyyətdə iştirak edə bilməz və digər ödənişli vəzifə tuta bilməzlər. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi yalnız o işlər üzrə öz fikrini ictimaiyyətə açıqlamaq hüququna malikdir ki, həmin işlər barəsində artıq Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qərar qəbul edilmiş və ya rəy verilmişdir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi, Konstitusiya Məhkəməsi və ya Konstitusiya Məhkəməsinin Hakimlər Kollegiyası tərəfindən baxılmağa hazırlanan məsələlər üzrə istənilən hüquq münasibətləri subyektindən zəruri sənədləri, materialları və digər məlumatları tələb etmək hüququna malikdir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin hakiminə izahat verməkdən boyun qaçırma və ya məlumat təqdim etməkdən imtina hallarında, təqsirkar şəxslər Ukrayna qanunvericiliyinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar. Hakimin səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verilməsinin əsasları "Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" Qanunla müəyyən edilir. Fəaliyyət forması Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi kollegial orqandır, buna görə də onun əsas fəaliyyəti Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin iclaslarında və plenar iclaslarında müəyyən hüquqi qərarların qəbul edilməsi ilə bağlıdır. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin əsas fəaliyyət forması plenar iclaslardır. Bu iclaslarda qurum konstitusiya təqdimatları və konstitusiya müraciətləri üzrə işlərə baxaraq müvafiq rəylər verir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin plenar iclası, orada azı on iki hakim iştirak etdikdə səlahiyyətli hesab olunur. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin qərarları və rəyləri o halda qəbul edilmiş sayılır ki, plenar iclasda azı on hakim onların lehinə səs vermiş olsun. Adi iclaslarda Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi müəyyən məsələləri həyata keçirir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin reqlamentini təsdiq edir, ona dəyişiklik və əlavələr edir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin aparatı ilə bağlı məsələlərə baxır. Qurum daimi komissiyalar yaradır və onların fərdi tərkibini təsdiq edir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin iclası on bir hakim iştirak etdikdə səlahiyyətli sayılır, qərar isə iclasda iştirak edən hakimlərin yarıdan çoxu lehinə səs verdikdə qəbul olunur. Həmçinin, hakimlərin Konstitusiya Məhkəməsinin Sədrini və onun müavinlərini seçdiyi xüsusi plenar iclas anlayışı da mövcuddur. Strukturu Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin strukturu onun daxili təşkilati quruluşunu ifadə edir. Hakimlər and içərək səlahiyyətlərinin icrasına başladıqdan sonra məhkəmənin rəhbərliyi — sədr və onun müavinləri formalaşdırılır. Onlar yalnız bir dəfə üçillik müddətə seçilirlər. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin Sədri məhkəmənin xüsusi plenar iclasında hakimlərin öz tərkibindən, yalnız bir dəfə üçillik müddətə seçilir. Seçki bülletenlərin gizli təqdim edilməsi yolu ilə keçirilir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin konstitusiya tərkibinin yarıdan çoxunun səsini qazanmış namizəd sədr seçilmiş hesab olunur. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi Sədrinin səlahiyyətlərinə Konstitusiya Məhkəməsinin hakimlər kollegiyalarının, komissiyaların və Katibliyin işinin təşkili; məhkəmənin iclaslarının və plenar iclaslarının çağırılması və keçirilməsi; Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən təsdiq edilmiş smetaya uyğun olaraq məhkəmənin saxlanılması və fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün büdcə vəsaitlərinə sərəncam verilməsi daxildir. Aleksandr Tupitski 29 dekabr 2020-ci il tarixində Konstitusiya Məhkəməsinin Sədri vəzifəsinin icrasından kənarlaşdırılmışdır. 15 may 2022-ci il tarixində onun səlahiyyət müddəti başa çatmış, lakin məhkəməyə yeni sədr seçilməmişdir. 1996-cı ildən 2016-cı ilə qədər Konstitusiya Məhkəməsi sədrin iki müavinini seçmişdir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi sədrinin müavinləri, məhkəmə sədrinin seçilməsi üçün nəzərdə tutulmuş qaydada, 3 il müddətinə seçilirlər. Müavinlər Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi sədrinin tapşırığı ilə onun ayrı-ayrı səlahiyyətlərini icra edirlər. Sədr olmadıqda, onun vəzifələrini yaşca böyük olan müavin yerinə yetirir. 2016-cı ildə sədr müavini vəzifələrindən biri ləğv edilmişdir. Daimi və müvəqqəti komissiyalar Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin köməkçi orqanlarıdır. Daimi komissiyalar məhkəmənin daxili fəaliyyətini təşkil etmək məqsədilə plenar iclasda yaradılır. Öz növbəsində, müvəqqəti komissiyalar hüququn müvafiq sahələri üzrə mütəxəssislərin iştirakı ilə iş üzrə konstitusiya icraatı ilə bağlı məsələlərin əlavə tədqiqi üçün təsis edilir. Konstitusiya Məhkəməsinin tərkibində hər biri 9 hakimdən ibarət olmaqla 2 Senat fəaliyyət göstərir. Senatlar konstitusiya şikayətlərinə baxırlar. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin tərkibində hakimlər kollegiyaları yaradılır. Kollegiyalar 3 hakimdən ibarət olur və öz iclaslarında konstitusiya icraatının başlanması və ya icraatın başlanmasından imtina edilməsi haqqında qərarlar qəbul edirlər. Əgər kollegiya konstitusiya təqdimatı üzrə konstitusiya icraatının başlanmasından imtina edilməsi barədə qərar qəbul etmişdirsə, məsələ məhkəmənin plenar iclasının müzakirəsinə çıxarılır və plenar iclasın həmin qərara yenidən baxmaq hüququ vardır. Digər hallarda kollegiyanın qərarı qətidir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin səmərəli fəaliyyətini təmin etmək məqsədilə Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin aparatı yaradılmışdır. Aparatın tərkibinə aşağıdakı struktur bölmələrinə Katiblik; Konstitusiya Məhkəməsi sədrinin və onun müavinlərinin xidməti; Konstitusiya Məhkəməsinin hər bir hakiminin xidməti; Digər bölmələr (arxiv, kitabxana, mətbu orqan olan "Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin Xəbərləri") daxildir. Funksiya və slahiyyətləri Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin funksiyaları Ukrayna Konstitusiyası və qanunlarına uyğun olaraq həyata keçirilən fəaliyyətin əsas istiqamətlərini və növlərini əks etdirmişdir. Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyətinin prioritet istiqaməti ölkədə konstitusiya mühakiməsinin həyata keçirilməsindən ibarətdir. Bununla yanaşı, məhkəmənin funksiyalarına konstitusiya nəzarəti, Ukrayna Konstitusiyasının rəsmi təfsiri və konstitusiya ədalət mühakiməsi funksiyaları da daxildir. Ukrayna Konstitusiyasına və "Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsi haqqında" Qanuna əsasən, məhkəmə aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdir: Ukrayna qanunlarının və Ukrayna Ali Radasının digər hüquqi aktlarının, Ukrayna Prezidentinin aktlarının, Ukrayna Nazirlər Kabinetinin aktlarının, Krım Muxtar Respublikası Ali Radasının hüquqi aktlarının Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğu (konstitusionallığı) haqqında məsələlərin həll edilməsi; Ukrayna Konstitusiyasının rəsmi təfsirinin verilməsi; Ukrayna Prezidentinin, yaxud azı qırx beş Ukrayna xalq deputatının və ya Ukrayna Nazirlər Kabinetinin müraciəti əsasında Ukraynanın qüvvədə olan beynəlxalq müqavilələrinin və ya öhdəliklərinin icrası üçün Ukrayna Ali Radasına təqdim edilən beynəlxalq müqavilələrin Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğu barədə rəylərin verilməsi; Ukrayna Prezidentinin və ya azı qırx beş Ukrayna xalq deputatının müraciəti əsasında xalq təşəbbüsü ilə ümumukrayna referendumuna çıxarılması təklif olunan məsələlərin Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğu (konstitusionallığı) barədə rəylərin verilməsi; Ukrayna Ali Radasının müraciəti əsasında, Ukrayna Konstitusiyasının 111 və 151-ci maddələri ilə müəyyən edilmiş hədlər daxilində, Ukrayna Prezidentinin impiçment qaydasında vəzifədən kənarlaşdırılması barədə işin təhqiqatı və baxılması zamanı konstitusiya proseduruna riayət olunması haqqında rəyin verilməsi; Ukrayna Ali Radasının müraciəti əsasında Ukrayna Konstitusiyasına dəyişikliklər edilməsi haqqında qanun layihəsinin Ukrayna Konstitusiyasının 157 və 158-ci maddələrinin tələblərinə uyğunluğu barədə rəyin verilməsi; Ukrayna Ali Radasının müraciəti əsasında Krım Muxtar Respublikası Ali Radası tərəfindən Ukrayna Konstitusiyasının və ya Ukrayna qanunlarının pozulması haqqında rəyin verilməsi; Ukrayna Konstitusiyasının 137-ci maddəsinin ikinci hissəsinə uyğun olaraq, Ukrayna Prezidentinin müraciəti əsasında Krım Muxtar Respublikası Ali Radasının normativ-hüquqi aktlarının Ukrayna Konstitusiyasına və Ukrayna qanunlarına uyğunluğu məsələsinin həll edilməsi; Öz işi üzrə qəbul edilmiş qəti məhkəmə qərarında tətbiq olunmuş Ukrayna qanununun Ukrayna Konstitusiyasına zidd olduğunu hesab edən şəxsin konstitusiya şikayəti əsasında Ukrayna qanunlarının (onların ayrı-ayrı müddəalarının) Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğu (konstitusionallığı) məsələsinin həll edilməsi. Dövlət hakimiyyəti orqanlarının, Krım Muxtar Respublikası hakimiyyət orqanlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının aktlarının qanuniliyi ilə bağlı məsələlər və ümumi yurisdiksiyalı məhkəmələrin səlahiyyətlərinə aid olan digər məsələlər Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin səlahiyyətlərinə daxil deyildir. Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluq barədə məsələlərə baxılması Ukrayna Prezidenti, azı qırx beş Ukrayna xalq deputatı, Ali Məhkəmə, Ukrayna Ali Radasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili və ya Krım Muxtar Respublikası Ali Radası tərəfindən Konstitusiya Məhkəməsinə təqdimat daxil olduqda həyata keçirilir. Konstitusiya Məhkəməsinin qərar və rəyləri Ukrayna ərazisində icrası məcburi olan qəti sənədlərdir və onlardan şikayət verilə bilməz. Fiziki və hüquqi şəxslər hər hansı bir qanunun Ukrayna Konstitusiyasına uyğunluğunun yoxlanılması xahişi ilə Konstitusiya Məhkəməsinə konstitusiya şikayəti ilə müraciət etmək hüququna malikdirlər. Lakin konstitusiya şikayəti yalnız o halda icraata qəbul edilir ki, şikayətçi barəsində qəbul edilmiş qəti və şikayət edilməsi mümkün olmayan məhkəmə qərarında tətbiq olunmuş qanunun konstitusionallığı məsələsi qaldırılsın. Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən tamamilə və ya qismən antikonstitusion hesab edilmiş hüquqi aktlar, əgər qərarın özündə başqa qayda müəyyən edilməyibsə, müvafiq qərarın qəbul edildiyi andan qüvvəsini itirmiş hesab olunur. Lakin bu müddət qərarın qəbul edildiyi gündən əvvələ şamil edilə bilməz. Konstitusiya Məhkəməsinin qərar və rəyləri imzalandıqdan sonrakı növbəti iş günü açıqlanır və "Ukrayna Konstitusiya Məhkəməsinin Xəbərləri"ndə, habelə digər rəsmi nəşrlərdə ("Ukraynanın Rəsmi Xəbərləri", "Ukraynanın Səsi", "Hökumət kuryeri") dərc olunmuşdur. Qeyri-konstitusion hesab edilmiş aktlar və hərəkətlər nəticəsində fiziki və ya hüquqi şəxslərə dəymiş maddi və ya mənəvi zərər Ukrayna qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət tərəfindən ödənilmişdir. Əlavə ədəbiyyat Конституційне право України: Підручник. / За заг. ред. В. Ф. Погорілка. — К.: Наукова Думка; Прецедент, 2006. ISBN 966-00-0595-4 Фрицький О. Ф. Конституційне право України: Підручник. — К.: Юрінком Інтер, 2004. ISBN 966-667-166-2 Теорія держави і права: Підручник. / Пер. з рос. Скакун О. Ф. — Харків: Консум, 2006 ISBN 966-7124-76-2 Конституція України (із змінами і доп). — К.: Атіка, 2006. ISBN 966-326-154-4 Закон України «Про Конституційний Суд України» від 16 жовтня 1996 р. [4] Скомороха В. Конституционный Суд Украины: опыт и проблемы 2001, «Конституционное правосудие» № 4(14) 2001-1(15) 2002 İstinadlar Xarici keçidlər Конституционный суд Украины — официальный сайт МИД — официальный сайт МИД