Глухов

Глухов (укр. Глухів) — Украинаның Сумы облысының Шостка ауданындағы қала. Есмань өзенінің бойында, облыс орталығынан 146 шақырым жерде орналасқан. 2025 жылдың 1 мамырындағы жағдай бойынша Глухов тұрғындарының саны 34 826 адамды құрады. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Глухов - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 81 орында (Украина), облыста 6-шы орында (Сумы облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 11634 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Шостка (36 км), Кролевец (38 км), Путивль (38 км), Дружба (41 км), Бурынь (53 км), Рыльск (54 км, Ресей), Новгород-Северский (56 км), Середина-Буда (57 км), Ворожба (59 км), Глушково (62 км, Ресей), Севск (65 км, Ресей), Белополье (65 км), Конотоп (69 км), Суземка (72 км, Ресей), Коренево (74 км, Ресей), Белая Березка (83 км, Ресей), Трубчевск (100 км, Ресей), Комаричи (101 км, Ресей), Сумы (104 км), Ромны (107 км). Атауы «Глухов» атауының бір нұсқасы бойынша оның шығу тегі «саңырау, шөлейт» деген сөздерден, яғни шалғайдағы, аз қоныстанған жерлердегі, өте алмайтын ормандар мен батпақтардағы елді мекендер. Алайда, бұл факт расталмады және жоққа шығарылады, өйткені бүгінгі Глухов төңірегінде неолит – қола дәуірінде (б.з.д. 6000-2600 ж.) халық тығыз орналасқан. Кейінірек бұл жерге скифтер келді. Олардың қалаға жақын орналасқан бекініс қоныстарының қалдықтары күні бүгінге дейін сақталған. Содан кейін скиф тайпалары «Жабайы даланың» шекарасына дейін ілгерілеп, бүгінгі Сумы аймағына жетті. Киев Русі кезінде және одан кейінгі ғасырларда Глухов Чернигов кінәздігінің маңызды қосымша қаласы болды. Қала ежелгі сауда және әскери жолда орналасқан және Киев пен Чернигов князьдерінің мүдделері саласында, жиі бір-бірімен бәсекелесіп, араздасқан, сондықтан Глухов бекінісін нығайтқан. Содан кейін «Глухов» түпнұсқа атауы жаңа мағынаға ие болды - «күшті, қорғаныста алынбайтын». Тарихы Глухов — Украинадағы ең көне қалалардың бірі. Оның Чернигов княздігінің қаласы ретінде алғаш рет 1152 жылғы Ипатиев жазбаларында кездеседі. 992 жылы Чернигов Епархиясы құрылған кезде Глухов оның құрамына кірді. Мұнда алғашқы қоныстанушылар VI-VIII ғасырда орманды және батпақты жерлерде Глуховка қалашығын қалаған солтүстіктер болды. Князьдік талас-тартыстан шаршаған Русьті, оның ішінде Глуховты да ХІІІ ғасырда моңғол-татар ордалары басып алды. XIV ғасырдың екінші жартысында Литва Чернигов-Сиверск жерін қосып алды, оның құрамына Глухов кірді. Қала 1503 жылы Ресей мемлекетінің құрамына кірді. 1618 жылғы Деулин бітімінің шарттарына сәйкес Глухов Поляк-Литва Одағының бір бөлігі болды. Глухов Польшадан Магдебург құқығын алды. 1663 жылдың желтоқсан айының соңында король Ян II Касимир мен оң жағалаудағы Гетман П.Тетериу бастаған поляк әскері Украинаның солтүстігіне барып, оны Ресейден ажыратуға тырысты. Глуховты қоршау бес аптаға созылып, оған сол жағалаудағы Гетман И.Брюховецкий мен князь Г.Ромодоновский бастаған украин-орыс әскерлері көмекке келді. XVIII ғасырда Глухов Солтүстік соғысқа (1700-1721) байланысты ең маңызды тарихи және саяси оқиғалардың ортасында болды. Гетман И.Мазепаның Швеция королі Карл XII жағына өткенін білген орыс патшасы Петр I Гетманның астанасын қиратуға бұйрық береді. 1708 жылы 6 қарашада Глухов Украина Гетманатының астанасы болды. 1763 жылдың аяғындағы Глуховтағы ақсақалдар кеңесінде К.Розумовский мен ақсақалдар құрастырған «Кіші Ресейдің ежелгі құқықтарын қалпына келтіру туралы» жазба қабылданды. 1782 жылдан бастап полк және жүздік бөлініс жойылғаннан кейін Глухов — аймақтық және аудандық орталыққа айналды. Глуховта Кеңес өкіметі 1919 жылы жарияланды. 1950 жылдардың басында қала кендір шаруашылығы орталықтарының біріне айналды. 1952 жылы кендір зауыты, ағаш зауыты, май-ірімшік зауыты, Бүкілресейлік бақша дақылдары ғылыми-зерттеу институты, мұғалімдер институты, ауыл шаруашылығын механикаландыру техникумы, фельдшерлік мектеп, құрылысшылар бригадирлері мектебі, үш орта мектеп, үш жеті жылдық мектеп, өлкетану үйі болды. 1991 жылдан - тәуелсіз Украинаның бөлігі. Өндіріс орындары Қаланың экономикалық құрылымында қызмет көрсету секторы (сауда, кәсіптік және іскерлік қызмет көрсету, көлік, туризм және онымен байланысты салалар) басым. «Элек­тро­па­нель» зауыты (компрессорлық қондырғыларды басқару шкафтары және т.б., NICMAS концернінің бөлігі), тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары бар. Көрікті жерлері 18 ғасырда бірнеше ондаған жылдар бойы Украинаның әкімшілік және мәдени орталығы болған Глухов өз мұрасының көп бөлігін сақтап қалды. Қалада 50-ден астам нысанды біріктіретін тарихи орталықтың аумағын алып жатқан 5 мұражай, мемлекеттік тарихи-мәдени қорық бар. Сондай-ақ, Глуховтың көрікті жерлеріне қазір істен шыққан Глухов бекінісінің Киев қақпасы, Глинская шөлі (16 ғ.), Үш Анастасий соборы (19 ғ.), 40 метрлік су мұнарасы (1927 ж.), гетман астанасының 300 жылдығына арналған ескерткіш (2008 ж.) кіреді. Галерея Дереккөздер