Сумы

Су́мы (па-ўкраінску: Суми) — места на паўночным усходзе Ўкраіны, на берагах ракі Псёлу, ейнага прытока Сумкі і прытока апошняй Стрэлкі. Адміністрацыйны цэнтар Сумской вобласьці і Сумскога раёну. Плошча 145 км². Знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Слабажаншчына, за 346 км на паўночны ўсход ад Кіева. Чыгуначная станцыя на лініі Харкаў — Варажба, аэрапорт. Этымалёгія назвы Існуюць наступныя вэрсіі паходжаньня назвы места: паводле папулярнай, але малаімавернай вэрсіі, на беразе рэчкі Сумка (ці ў самой рэчцы) першыя пасяленцы знайшлі 3 паляўнічыя сумкі з золатам. Гэтае паданьне знайшло сваё адлюстраваньне ў мескай сымболіцы; найбольш верагодна назва Сумаў паходзіць ад ранейшага тапоніму Сумка (назва рэчкі), што адпавядае практыцы пры называньні паселішчаў; некаторыя дасьледнікі выводзяць назву места зь дзеяслова «сумаваць», апэлюючы да пачуцьцяў перасяленцаў, якія апынуліся далёка ад родных мясьцінаў. Гісторыя 1652: заснаваньне паселішча казакамі-перасяленцамі зь мястэчка Ставішча на Кіеўшчыне. 1659—1765: цэнтар Сумскога Слабадзкога палку. 1765: цэнтар Сумской правінцыі. 1780: павятовае места Харкаўскага намесьніцтва, з 1796 году — Слабодзка-Ўкраінскай, а з 1835 году — Харкаўскай губэрняў; буйны цэнтар гандлю. 1877: праз Сумы прайшла чыгунка. канец XIX — пачатак XX стагодзьдзяў: у месьце пачала разьвівацца мэталаапрацоўка, машынабудаваньне, цукровая прамысловасьць. 1939: цэнтар вобласьці. 10 кастрычніка 1941 — 2 верасьня 1943: знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй. Насельніцтва Насельніцтва гораду паводле ацэнкі на 1 студзеня 2012 году складае 269 663 чалавек (21-е месца ва Украіне). С моманту перапісу насельніцтва Ўкраіны ў 2001 годзе насельніцтва зьменшылася на 25 тыс. чал. XIX стагодзьдзе: 1870 год — 14 126 чал., у тым ліку 69 каталікоў, 76 пратэстантаў, 111 юдаістаў.; 1877 год — 15 534 чал., у тым ліку 74 каталікі.; 1898 год — 26 355 чал. (12 418 жанчын); зь іх паводле стану: мяшчанаў і цэхавых 11 075, сялянаў 10 579; паводле веры: праваслаўных 23 763, рымска-каталікоў 1112, лютэранаў 705, армяна-грэгарыянаў 28, юдаістаў 635, караімаў 39, магамэтанаў 73. XX стагодзьдзе: 1923 год — 36 тыс. чал.; 1939 год — 64 тыс. чал.; 1959 год — 98 тыс. чал.; 1970 год — 159 тыс. чал.; 1975 год — 194 тыс. чал.; 1991 год — 303 тыс. чал. XXI стагодзьдзе: 2001 год — 293 141 чал.; 2004 год — 283 700 чал. Мова Эканоміка Прадпрыемсты машынабудаваньня, хімічнай, харчовай, лёгкай і інш. прамысловасьці. Славутасьці Царква Праабражэньня Гасподняга (1776) Царква Ўваскрасеньня Гасподняга (кан. XVII — пач. XVIIІ стагодзьдзяў) Царква Сьв. Ільлі (1836) Царква Сьв. Тройцы (ХІХ ст.); Месты-сябры Ураца, Баўгарыя (1966) Цэле, Нямеччына (1989) Гораў Велікапольскі, Польшча Замасьць, Польшча Люблін, Польшча Белгарад, Расея Курск, Расея Паўночнадзьвінск, Расея Асобы Аляксей Алчэўскі (1835—1901) — украінскі прамысловец і банкір Фэадосія Барвінская (1899—1966) — украінская савецкая акторка Мікола Грунскі (1872—1951) — украінскі савецкі мовазнавец Антон Шабленка (1872—1930) — украінскі пісьменьнік Васіль Алешка (1889 — не раней за 1942 г.) — украінскі паэт, празаік, драматург Крыніцы Літаратура Sumy // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XI: Sochaczew — Szlubowska Wola. — Warszawa, 1890. S. 588—589 Сумы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб, 1890—1907. Вонкавыя спасылкі Сумская меская рада Розподіл населення за національністю та рідною мовою (укр.)