Harada Opeta

Harada Opeta waa haro leh nidaam dhul qoyan oo ballaran oo ku taal Uganda. Dhulka qoyan wuxuu dhacaa koonfurta Pian Upe Wildlife Reserve wuxuuna u adeegaa bixinta magangalyo xilliga xagaaga ee duurjoogta ka timaada beerta iyo looda deegaanka ee dadka ku xeeran ee Karamajong iyo Pokot. Hidurfooloji Harada Opeta waxaa inta badan ku shuba biyaha roobka ee ka da'a Mount Elgon waxayna u biyo-baxdaa dhanka Harada Kyoga iyadoo sii mareysa Harada Bisina. Waxaa ku xeeran dhoobo iyo bannaanka daadadka oo ballaran. Ilaalinta deegaanka Harada Opeta waa mid ka mid ah 33-da goobood ee Aagga Shimbiraha Muhiimka ah ee Uganda, tan iyo 2000-kiina waa dhul qoyan oo ku qoran diiwaanka Heshiiska Ramsar oo muhiimad caalami ah leh. Xarunta Kala-duwanaanshaha Noolaha iyo Deegaanka-Dalxiiska oo ay maalgeliyeen Global Environmental Facility iyo UNDP ayaa u adeegta harada. Harada Opeta iyo dhoobadeeda ku xeeran waxay ku yaallaan bariga Uganda, 25 km waqooyi-bari ka xigta magaalada Kumi. Goobta Ramsar waxay taagan tahay 1,050 m ka sarreysa heerka badda waxayna dabooshaa aag dhan 68,913 hektar. Nidaamka dhulka qoyan wuxuu u taagan yahay qaybta ugu fog ee bariga ee dooxada Harada Kyoga. Waxay ku fadhidaa bannaanka daadadka oo ballaran oo u dhexeeya Goobta Ramsar ee Harada Bisina (taas oo ay u daadiso dhanka Harada Kyoga) ee dhanka galbeed iyo salka Mount Elgon, oo ah buur weyn oo foolkaano damay ah, oo dhanka koonfur-bari ah. Dhulka qoyan ee Harada Opeta wuxuu calaamadeeyaa xudduudaha koonfureed ee gobolka ballaran ee abaarta ah ee Karamoja, kaas oo ku fidsan dhanka bariga Uganda inta u dhaxaysa Mount Elgon iyo xudduuda fog ee Sudan, qiyaastii 300 km dhanka waqooyi ah. Shimbiro Fox's weaver, oo ah nooca shimbiraha ee kaliya ee u gaarka ah (endemic) Uganda, ayaa la og yahay inay ku nooshahay dhulkaan qoyan, sida ay u deggan yihiin shimbiraha caalamka laga cabsi qabo oo u nugul dabar-go'a (vulnerable) ee shoebill, shimbirta qarka u saaran khatarta ee papyrus gonolek, iyo 160 nooc oo kale. References