Harada Nakivali

Harada Nakivali, oo sidoo kale loo yaqaanno Harada Nakivale, waa haro biyo macaan leh oo ku taal Degmada Isingiro ee galbeedka Uganda; waxay qayb ka tahay nidaamka dhulka qoyan ee Harada Mburo-Nakivale. Waxay qiyaastii 40 kiiloomitir dhanka koonfur-bari ka xigtaa magaalada Mbarara. Kala-duwanaanshaha noolaha Harada Nakivale waxaa laga helay 9 nooc oo kalluun ah (4 haplochromines iyo 5 non-haplochromines). Kalluunka la qabtay waxaa u badnaa cichlids (tilapiines iyo Nkejje haplochromines). Marka loo eego tirada, haplochromines-ka waxaa u badnaa Astatotilapia aeneocolor, (89%) oo ahaa nooca ugu tirada badnaa, halka tilapias-ta kala ah Oreochromis esculentus, Oreochromis niloticus iyo Oreochromis leucostictus ay ku xigeen (8%). Mamba Protopterus aethiopicus (2%) ayaa ahaa kan saddexaad. Noocyada kale ee kalluunka ee muhiimka u ah ganacsiga, oo ah Male Clarias gariepinus, wuxuu ahaa 0.25%. Deegaannada Haradu waxay u adeegtaa qaxootiga ku nool Xersada Qaxootiga ee Nakivale iyo muwaadiniinta reer Uganda ee ku nool aagga u dhow Harada. Waxay wajahaysay khatar sababo la xiriira wasakhowga weyn ee ka dhashay carradoodka ka dambeeyay xaalufinta dhirta ee baaxadda leh ee ka dhalatay dhisidda xeryaha qaxootiga, inkastoo qaxootigu ay qaadeen doorka ugu weyn ee dhowrista iyo ilaalinta harada. Meel taag shuban ah oo ku taal buur ku dhex taal xersada qaxootiga ee Nakivale, koox shaqaale ah ayaa isticmaalaya qalabka gacanta si ay u qodaan godad taxane ah, iyagoo ku beeraya geedaha yar yar ee geed-gowsaha (pine) ka dibna ku daboolaya carro si dib loogu soo celiyo kaymihii. Muuqaal laga dhex arkayo Xersada Qaxootiga ee Nakivale wuxuu muujinayaa doox cagaaran oo u horseedaya dhanka Harada Nakivale. Dad qaar ah ayaa laga saaray aagga ilaalinta ee Harada Nakivale. Hawlaha Beerashada dalagyada ee ka jirta xeebaha harada Nakivale waxay keentaa carradood iyo hoos u dhac ku yimaada heerka biyaha Xaalufinta dhirta Kalluumaysiga sharciga darrada ah iyo kan xad-dhaafka ah, iyadoo in ka badan 70% dadka deggan hareeraha harada ay ku tiirsan yihiin kalluumaysiga Hawlaha beeraha sida beerashada iyo taranka xoolaha, waxay keenaan wasakhowga biyaha Hawlaha kale ee aadanaha sida samaynta lebenka ee hareeraha xeebaha harada waxay horseedaan wasakhowga biyaha Carruurta oo ku dabaalata qayb ka mid ah harada halka kuwo kalena ay biyo uga dhaansadaan isticmaalka guriga Burburka nidaamka deegaanka Qalabka cabbirka ee ku dhex jira Harada Nakivale wuxuu muujinayaa in dooxada harada ay dabooshay carro-guntan, taas oo dhererkii harada hoos ugu dhigtay 4 mitir, marka laga reebo taasna baaxadda guud (ballaca) waxaa laga yareeyay xeebaha qiyaastii 10 mitir. Biyo-qulqulka carradoodka ee joogtada ah ee gala harada Nakivale ee baaxaddeedu tahay 25 kiiloomitir oo laba jibaaran ayaa u beddelay biyaha midab bunni ah sababo la xiriira wasakhowga dhoobada. Carradoodka waxaa keena maaraynta liidata ee dhirta, tusaale ahaan goynta geedaha ee buuraha Ngarama iyo Kabingo, iyo sidoo kale daaqis xad-dhaaf ah, gubista duurka, dhuxul-shidista iyo la'aanta sallaannada beeraha ee buuraha . Eeg barnaamijyada kale Lake Mburo Harada Albert Lake Bunyonyi Lake Nyabihoko Tixraacyo Xiriirinta dibadda Dadka deegaanka oo walaac ka muujinaya madaama Harada Nakivale ay bilaabayso inay qallajiso