Kibale Millî Parkı

Kibale Millî Parkı, Uganda'nın batısında yer alan ve nemli, her daim yeşil yağmur ormanlarının yer aldığı bir milli parktır. 766 kilometrekare (296 mil kare) alana yayılan park, 1.100 metre (3.600 ft) ile 1.600 metre (5.200 ft) arasında değişen bir rakıma sahiptir. Kibale Ulusal Parkı, ülkenin kalan en büyük ikinci ormanı, aynı zamanda en büyük şempanze popülasyonuna ev sahipliği yapan milli parkıdır. Park, 1932'de resmi olarak ilan edilmiş ve 1993'te daha önce ağaç kesimi yapılan bir orman rezervi olarak yönetilen geniş bir orman alanını korumak amacıyla kurulmuştur. Park, Kraliçe Elizabeth Milli Parkı ile kesintisiz bir ormanlık alan oluşturmaktadır. Bu parkların birleşmesi 180 kilometrelik (110 mil) bir yaban hayatı koridoru oluşturmaktadır. Alışkın hale getirilmiş şempanze popülasyonu ve on iki diğer primat türüyle tanınan önemli bir ekoturizm ve safari destinasyonudur. Ayrıca Makerere Üniversitesi Biyolojik Araştırma İstasyonu da burada bulunmaktadır. İnsan etkisi ve çevresel baskılar Parkın çevresinde Batooro ve Bakiga olmak üzere iki büyük kabile yaşamaktadır. Bu kabileler, Uganda Yaban Hayatı Otoritesi'nin yardımıyla parkı yiyecek, yakacak ve diğer kaynaklar için kullanmaktadır. Geçtiğimiz yüzyılda, park çevresindeki nüfus yedi kat arttı. Bunun nedenlerinin, parkın doğrudan çevresinde yaşayanlara gelir getirmesi ve turizm sektörünün iş imkanları yaratması olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca birçok çiftçi, toprağın yıl boyunca ürün yetiştirmek için daha uygun olduğuna inanmaktadır. Nüfustaki bu artış, park çevresindeki alanın bölünmesine, imara açılmasına veya plantasyon ve tarım arazilerine dönüştürülmesine neden oldu ve yakacak odun talebi parkın yaban hayatı habitatı üzerinde baskı oluşturdu. Biyoçeşitlilik Kibale Ulusal Parkı, Afrika'daki en yüksek primat çeşitliliğine ve yoğunluğuna sahip bölgelerden biridir. Nesli tehlike altında olan çok sayıda şempanzeye, ayrıca nesli tehdit altında olan kırmızı kolobus maymununa ve nadir bulunan ve tehlike altındaki hassas bir tür olan L'Hoest maymununa ev sahipliği yapmaktadır. Kibale Milli Parkında 13 primat türü bulunmaktadır. Park, iyi incelenmiş ve alışılmış birçok şempanze topluluğunun yanı sıra, Uganda mangabeyi (Lophocebus ugandae), Uganda kırmızı kolobusu (Procolobus tephrosceles) ve L'Hoest maymunu da dahil olmak üzere Orta Afrika maymun türlerini barındırmaktadır. Parkta bulunan diğer primatlar arasında Örtülü guereza (Colobus guereza) ve Mavi maymun (Cercopithecus mitis) yer almaktadır. Parktaki Afrika savan filleri, park ile Kraliçe Elizabeth Milli Parkı arasında gidip gelmektedir. Kibale Milli Parkında bulunan diğer kara memelileri arasında kırmızı ve mavi duikerler, çalı antilopları, sitatungalar, yaban domuzları, dev orman domuzları, düğmeli domuz ve Afrika mandası yer almaktadır. Parkta bulunan etçil türler arasında ise Afrika leoparları, Afrika altın kedisi, servaller, çeşitli firavun fareleri ve iki tür su samuru yer almaktadır. Ayrıca, aslanlar da zaman zaman parkı ziyaret etmektedir. Primatlar Kibale Millî Ormanı, bölgedeki en yüksek primat türü çeşitliliğine sahip yerlerden biridir. Birçok primat türü bulunur ve bu türler, ormanın daha az bozulmuş bölgelerinde doğal yaşam alanlarında varlıklarını sürdürmektedir. Bazı türlerin yaşamını engelleyen olumsuz durumlar bulunmaktadır. Ağaç kesiminin etkileri özellikle birkaç araştırmacı tarafından incelenmiştir. Çoğu çalışma, ağaç kesiminin türler üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir, ancak bazı çelişkiler de vardır. Bazı primat türleri ağaç kesimi yapılan alanlarda daha az sıklıkla görülürken diğerleri etkilenmemiştir. Arazi bozulması, arazinin tarım için temizlenmesi ve birkaç yıl sonra terk edilmesi durumunda ortaya çıkar. Bu araziler farklı oranlarda iyileşirken, bazılarında yeniden büyüme olasılığı görünmemektedir. Bu arazilerin primatlar üzerindeki etkisi hala tam olarak bilinmemekle birlikte, primatların çoğu, tarımsal yayılma olup olmamasına bakılmaksızın, ormanın tamamına eşit olarak dağılmış durumdadır. Flora Parkın nemli tropikal ormanlarında yaklaşık 229 ağaç türü bulunmaktadır. Nesli tehlike altında olan bazı kerestelik ağaç türleri arasında Cordia millenii, Entandrophragma angolense ve Lovoa swynnertonii yer almaktadır. Orman alt tabakasında ise, Palisota schweinfurthii ve Pollia condensata gibi gölgeye dayanıklı çalılar ve otsu bitkilerin yanı sıra eğrelti otları ve geniş yapraklı otlar da hakimdir. Orman yönetimi Kibale Millî Parkı içerisinde orman yenilenmesini etkileyen faktörleri ve orman yönetimi tekniklerini değerlendirmek amacıyla birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalardan birinin sonuçları, park içindeki yangınların önlenmesi ve doğal ardıllığın gerçekleşmesine izin verilmesi yoluyla orman restorasyonunun sağlanabileceğini, böylece insan faaliyetleri sonucu oluşan otlakların doğal olarak ormanlara dönüşebileceğini öne sürmüştür. Sonuçlar, park içindeki yangından korunma geçmişi en uzun olan ve ağaç türü çeşitliliği en yüksek olan parsellerin, tohumlarının hayvanlar tarafından dağıtılmasını gerektiren ağaç türlerinin, yangından korunma süresi en uzun olan parselde, hayvanlar tarafından dağıtılmayan türlere göre çok daha fazla olduğunu gösterdi. Bu durum, tohum dağıtan hayvanların orman yangınının önlendiği alanlarda daha bol bulunduğunu göstermektedir. Son olarak, bazı otlak alanlarında tohum dağıtan hayvanların ve hayvanlar tarafından dağıtılan ağaç türlerinin varlığı, yangını bastırmanın ve doğal tohum dağılımına izin vermenin orman yenilenmesini teşvik edebileceğini ortaya koymuştur. Başka bir çalışma, park içindeki orman restorasyon tekniği olarak egzotik çam ve servi ağacı plantasyonlarının kullanımını değerlendirdi. Bu çalışma, çam plantasyonlarında yerli ağaçların yüksek düzeyde doğal olarak yeniden oluştuğunu gösterdi; bu durumun en olası nedeni, bu plantasyonların kızıl kuyruklu maymunlar, şempanzeler, duikerler ve yaban domuzları gibi tohum dağıtan hayvanlar tarafından kullanılmasıydı; bu hayvanların tamamı plantasyonlarda görüldü veya izlendi. Yabani kahve projesi Robusta kahvesi, Kibale ormanlık alanında doğal olarak yetişmektedir. 1999'dan 2002'ye kadar, Orta Amerika'da gölgede yetiştirilen kahvelerin başarısını örnek alarak ve genişleterek, bu kahveyi üst düzey bir tüketici markası olarak ticarileştirme çabası gösterildi. Kahve üretiminden elde edilecek gelirin, koruma yönetimi faaliyetlerini finanse etmesi amaçlandı. Proje geliştirme için ilk finansman ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) tarafından sağlandı. Proje, Ford Vakfı'ndan ve Dünya Bankası Küresel Çevre Fonu'ndan sağlanan 750.000 dolarlık fonla hayata geçirildi. Proje, yerel üretim standartları, prosedürleri ve kontrol altyapısının oluşturulmasında ilk etapta başarı elde etti. Başlangıçta Uganda Kahve Ticaret Federasyonu tarafından yönetilen proje, daha sonra ABD merkezli bağımsız kâr amacı gütmeyen Kibale Orman Vakfı tarafından devralındı. Sürdürülebilir yıllık verim 680 kg (1.500 lb) olarak tahmin edilirken, organik sertifikasyon, İsveçli KRAV etiketleme firması tarafından sağlandı. Daha sonra yapılan araştırmalar sonucunda, robusta çeşidinin, genellikle üst düzey pazarın talep ettiği arabica kahvesine kıyasla daha düşük kalitede olarak algılanması nedeniyle ürüne talep olmadığı keşfedildi. Çeşitli harmanlama planları kahve dağıtımcıları tarafından reddedildi. Proje yöneticileri ise, talep yaratmak için 800.000 dolarlık pazarlama harcamasına ihtiyaç duyulacağını bildirdi. Kaynakça Dış bağlantılar Makerere Üniversitesi Biyolojik Araştırma İstasyonu'nda (Uganda) Araştırma Olanakları Wikimapia Konumu