Ashxobod xalqaro aeroporti

Ashxobod xalqaro aeroporti (turkmancha: Aşgabat halkara howa menzili) (IATA: ASB, ICAO: UTAA), sobiq Saparmurod Turkmanboshi xalqaro aeroporti — Turkmanistondagi beshta xalqaro aeroportdan biri. Ashxobod shahri yaqinida joylashgan. Havo harakatini boshqarish minorasi va 3,700-metr-long (12,000 ft) aniqlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagi (12L-30R) boʻlgan eski aeroport 1994-yilda ochilgan va mamlakatning birinchi prezidenti Saparmurod Niyozov nomi bilan atalgan. Yangi aeroport terminali 2016-yil sentyabrida toʻliq qayta loyihalashtirildi va qayta qurilganidan soʻng hamda janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi koʻchirilib, shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagiga parallel ravishda uzaytirilgandan soʻng ochildi. Tarixi Sovet davri Turkmaniston fuqaro aviatsiyasi 1927-yilda, Chorjoʻy va Toshhovuz oʻrtasida havo aloqalari bilan boshlangan, Toʻrtkoʻl va Yangi Urganch (ikkalasi Oʻzbekiston SSRda) aholi punktlari orqali uchib oʻtgan. Ushbu yoʻnalish uchun Germaniyada toʻrt yoʻlovchiga moʻljallangan Yunkers F-13 samolyoti, shuningdek, Sovet toʻrt yoʻlovchili Kalinin K-4 samolyoti sotib olindi. Ushbu avia yoʻnalishda sakkizta samolyot xizmat koʻrsatgan. Keyinchalik, 1932-yilda yoʻlovchilarni tashish uchun yangi Sovet samolyotlari sotib olindi. Kalinin K-5 samolyoti oltita, Tupolev ANT-9 samolyotida esa oʻn ikkita oʻrindiq bor edi. Turkmaniston SSR havo flotining toʻldirilishi bilan 1932-yilda Chorjoʻy aeroportidan oraliq aerodromlarsiz Chorjoʻy — Toshhovuz yoʻnalishiga bevosita xizmat koʻrsatadigan havo boʻlinmasi tashkil etildi. Sovet davrida aeroport faqat SSSR hududida parvozlarga xizmat koʻrsatish uchun ishlatilgan. Ayni paytda aeroport mahalliy aviakompaniya parkiga qarashli samolyotlardan tashqari dunyoning bir qancha xorijiy aviakompaniyalarining samolyotlariga ham yoʻlovchi, ham yuk tashish reyslarini amalga oshiradi[manba kerak]. Mustaqillik davri Birinchi zamonaviy aeroport terminali 1994-yilda ochilgan boʻlib, soatiga 1600 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. Sovet davrida aeroport faqat ichki reyslar uchun foydalanilgan[manba kerak]. Saparmurod Niyozovning Turkmanistonni „yangi Quvayt“ga aylantirishga intilishi doirasida u oʻziga xos aeroport qurishga harakat qildi. Bu gʻayrat tufayli boshqaruv minorasi uchish-qoʻnish yoʻlagining notoʻgʻri tomonida qurilgan. Endi „yaxshi yangi terminal“ uchuvchilarga yoʻl-yoʻriq koʻrsatayotgan havo harakatini nazorat qiluvchilarning koʻrinishini toʻsib qoʻydi. Quruvchilar uni bu haqda ogohlantirgan, ammo Turkmanboshi: „Bunday koʻrinish yaxshiroq“, deb javob qaytargan. Bino 2013-yilda buzib tashlandi. Yangi bino (2016) Turkmaniston hukumati 2012-yilda „O‘g‘uzxon“ nomini oladigan Ashxobod aeroportini rekonstruksiya qilish bo‘yicha xalqaro tender o‘tkazishga ruxsat berdi. Turkmanistonda 1990-yillarning oxiridan beri faoliyat yuritayotgan turk qurilish kompaniyasi Polimeks tenderda g‘olib deb topildi. Yangi aeroport 2016-yil 17-sentyabr kuni oʻsha vaqtdagi Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov tomonidan ochildi. Loyiha qiymati 2,3 milliard dollar (1,7 milliard yevro) bo‘lib, terminali lochin shaklidagi juda noodatiy dizaynga ega. Yangi aeroport yiliga 14 million, soatiga 1600 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. Aeroport 350 000 m 2 maydonni egallaydi va yoʻlovchi terminali, VIP terminali yiliga 200 000 tonna yuk tashish quvvatiga ega yuk terminali, yangi havo harakatini boshqarish minorasi (ATCT), uchta tor korpusli samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish angari, yangi yoqilgʻi quyish tizimi, stansiyalar, ovqatlanish, yongʻin oʻchirish brigadasi, parvoz simulyatsiyasi, taʼmirlash va texnik xizmat koʻrsatish binolari, 3000 avtomobil uchun toʻxtash joyi, fuqaro aviatsiyasi maktabi, shuningdek, tibbiyot markazini oʻz ichiga oladi. Aeroportda, shuningdek , Airbus A380 va Boeing 747-8 kabi keng fyuzelyajli, ikki qavatli reaktiv laynerlarga xizmat koʻrsatish uchun 3800 metr uzunlikdagi ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Imkoniyatlari Ikkita sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, ular ikkinchi toifali ILS va platforma bilan jihozlangan boʻlib, ular barcha turdagi samolyotlarni qabul qilish imkonini beradi. Aeroportning barcha xizmatlari kecha-yu kunduz ishlaydi. Aeroportda yoʻlovchilarni kutish xonalari, immigratsiya, bojxona, chegara nazorati, 24 soatlik maʼlumotnoma xizmati, VIP va CIP xonalar, biznes klub, (Turkmaniston havo yoʻllari) chiptalari kassasi, doʻkonlar, barlar, tez ovqatlanish shoxobchalari, valyuta ayirboshlash shoxobchalari, yangi yuk tashish konveyer tizimi, xalqaro telefon, ona va bola xonasi va ofislari (Star Alliance aviatashuvchilar va Turk havo yoʻllari) mavjud[manba kerak]. 2014-yil 26-mart kuni Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov ishtirokidagi marosimda kichik yoʻlovchi terminali ochildi. Terminal 2013 koʻchasida (Kosmonavtlar bulvari) eski Turkmaniston SSR aeroportida (avtovokzal orqasida) joylashgan. Asosiy yoʻlovchi terminali qurilishi davrida vaqtinchalik terminal Ashxoboddan joʻnab ketayotgan va unga yetib kelgan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatgan. Asosiy terminal ishga tushirilgandan soʻng, bu terminal ichki yoʻnalishlar va charter reyslari uchun foydalanilmoqda. Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar Yoʻlovchi tashish Yuk tashish Yer usti transporti Aeroport M37 avtomagistrali yaqinida joylashgan va magistralga toʻrt polosali yoʻl bilan. Aeroportda terminal toʻxtash joyi, qisqa muddatli va uzoq muddatli toʻxtash joylari mavjud. Avtobus yoʻnalishlari Aeroportdan Ashxobod shahriga 1, 18, 22, 58-sonli avtobuslarda muntazam qatnov yoʻlga qoʻyilgan. Mahalliy xizmatlarning toʻliq roʻyxati bilan Ashxobod yoʻlovchi avtotransport korxonasi veb-saytida tanishish mumkin. Taksi Ashxobod aeroportida xizmat koʻrsatadigan Awtomobil Ulag Hyzmaty kompaniyasi mavjud. Tasviri Ashxobod xalqaro aeroporti 1 Turkmaniston manatida tasvirlangan. Yana qarang Turkmaniston aeroportlari roʻyxati Manbalar Havolalar Official website (Wayback Machine saytida 2021-07-30 sanasida arxivlangan) Ashgabat International Airport presentation (Wayback Machine saytida 26 December 2023 sanasida arxivlangan) Aeroport haqida UTAA Great Circle Mapper'da.