Betaraflik yodgorligi

Betaraflik yodgorligi (Bitaraplyk binasy (turkman tili)) — Turkmanistonning Ashxobod shahrida joylashgan monument va kuzatuv minorasi hisoblanadi. Mahalliy aholida „Uch oyoqli inshoot“ (Tripod) nomi bilan mashhur boʻlgan uch ustunli arka 75 metr (246 ft) balandlikka ega boʻlib, 1998-yilda Turkmaniston prezidenti Saparmurod Niyozov topshirigʻi bilan mamlakatning rasmiy betaraflik siyosatini ifodalash maqsadida qurilgan. Inshoot turkiyalik qurilish kompaniyasi Polimeks tomonidan taxminan 12 million AQSh dollari qiymatida bunyod etilgan. Dastlab monument Ashxobod markazida joylashgan boʻlib, u shahardagi eng baland inshootlardan biri edi va hatto yaqin atrofdagi Prezident saroyidan ham balandroq boʻlgan. Uning yuqori qismida balandligi 12-metr (39 ft) boʻlgan, oltin bilan qoplangan Saparmurod Niyozov haykali oʻrnatilgan boʻlib, u doimo quyoshga qarab turishi uchun aylanib turadigan mexanizm bilan jihozlangan edi. Monumentda tashrif buyuruvchilar uchun panoramali kuzatuv maydonchasi mavjud boʻlib, unga ark ustunlariga oʻrnatilgan qiya koʻtargichlar orqali chiqish mumkin boʻlgan. 2010-yilda monument demontaj qilinib, shaharning janubiy chekkasiga koʻchirildi va qayta tiklanib, hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Olib tashlanishi 2010-yil 18-yanvarda Saparmurod Niyozovning vorisi Prezident Gurbanguli Berdimuhamedov monumentni Ashxobod markazidan olib tashlash va boshqa joyga koʻchirish toʻgʻrisida farmon imzoladi. Bu inshootni koʻchirish haqidagi fikrlar avvalroq, 2008-yildayoq paydo boʻlgan boʻlsa-da, qaror faqat 2010-yilda tasdiqlangan. Rasmiy ravishda bu qaror shaharning meʼmoriy koʻrinishini yaxshilash bilan izohlangan boʻlsa-da, u koʻpincha Berdimuhamedovning shaxsga sigʻinish unsurlarini kamaytirishga qaratilgan siyosatining bir qismi sifatida baholanadi. Niyozov oʻz hukmronligi davrida koʻplab shaharlar va infratuzilma obyektlariga oʻz nomini bergan, shuningdek, „muz saroyi“ va 40-metr (130 ft) balandlikdagi piramida qurdirgan. Biroq aynan ushbu monument va uning oltin haykali uning merosining eng mashhur ramzlaridan biri sifatida qaraladi. 2010-yilda Berdimuhamedov monumentni demontaj qilish va uni shaharning janubiy chekkasiga koʻchirish ishlarini Polimeks kompaniyasiga topshirdi. Niyazov haykali 2010-yil 26-avgustda olib tashlandi, biroq keyinchalik monument yangi joyga koʻchirilgach, yana qayta oʻrnatildi. Hozirgi vaqtda haykal endi aylanmaydi, ammo kuzatuv maydonchasi odatda tashrif buyuruvchilar uchun ochiq boʻlib qolmoqda. Taʼmirlanishi 2025-yil fevral oyidan boshlab Turkmanistonning Ashxobod shahridagi Betaraflik yodgorligi Turkmaniston betarafligining 30 yilligi hamda 2025-yilning Xalqaro tinchlik va ishonch yili deb eʼlon qilinishi munosabati bilan rekonstruksiya qilinadi. Loyiha doirasida atrof hudud obodonlashtiriladi, yashil hududlar barpo etiladi, transport infratuzilmasi zamonaviy texnologiyalar asosida yangilanadi hamda yoritish tizimi takomillashtiriladi. Dizaynda BMT bayrogʻi ranglariga mos elementlardan ham foydalanish rejalashtirilgan. Galereya Manbalar Havolalar The Neutrality Monument — Polimeks