Душак-Эрекдаг обсерваториясы

Душак-Эрекдаг обсерваториясы — 1991-жылы негизделген Түркмөнстандын түштүгүндөгү Көпетдаг тоолору менен Каракум чөлүнүн ортосундагы Душак-Эрекдаг тоосунун түштүк-батыш капталында, Ашхабад шаарынан 45 км батышта жайгашкан астрономиялык обсерватория. Улуттук илимдер академиясы жоюлганга чейин обсерватория Түркмөнстандын илимдер академиясынын Физика жана технология институтунун карамагында болгон. Обсерваториянын курамында кеминде үч купол жана жылма чатырлуу бир павильон болгон. 1992-жылдан тартып анын аймагында Одесса обсерваториясынын байкоо станциясы жайгашкан. 2005-жылы украин астрономдорунун обсерваторияга кирүүсүнө байланыштуу көйгөйлөр пайда болгон. Азыркы учурда обсерватория урандыга айланган. Обсерваториянын жетекчилери Байрамов Суханберды — Гидрометеорология комитетинин жетекчиси (2001-жылы обсерватория Түркмөнстандын Министрлер кабинетине караштуу Гидрометеорология комитетине баш ийген) Обсерваториянын аспаптары 1 метрлик кең бурчтуу телескоп (D=1 м, f/1.8, Одесса обсерваториясында жасалган ылдам Schwarschild системасы). 65 см телескоп (Одесса обсерваториясында жасалган). Эки түтүктүү АЗТ-28 телескобу (2 × 0,5 м), Кассегрен системасы. «РК-800» (D = 80 см, f/14.3, көрүү талаасы 20', 1991-жыл) — эки каналдуу фотометр менен жабдылган Ричи—Кретьен системасындагы телескоп (Одесса обсерваториясына таандык). Орнотулушу пландалган телескоптор: 1,25 м, 1,5 м жана 2 м Изилдөө багыттары Жогорку тактыктагы фотометрия Астросейсмология Кометалар Астероиддер Жердин жасалма спутниктери Негизги жетишкендиктери WET (Whole Earth Telescope) жана DSN (Delta Scuti Network) долбоорлоруна катышкан. Үзгүлтүксүз фотометриянын тактыгы жылдыз чоңдугунун 1–2 миң бир бөлүгүн түзгөн. Бул мурдагы СССР аймагындагы эң түштүктө жайгашкан астрономиялык обсерватория болгон. Ал Жер шарындагы иштеп турган обсерваториялар эң аз жайгашкан «узундук ойдуңу» деп аталган аймакта орун алган. Душак-Эрекдаг обсерваториясынан 4 км түштүктө курулушу аяктабаган «Орион» аскердик комплекси жайгашкан. Булактар Тышкы шилтемелер wikimapia.org сайтындагы обсерваториянын жайларын көрсөткөн карта Обсерватория на г. Душак — Эрекдаг Archived 2025-12-15 at the Wayback Machine (орусча) Частичное описание обсерватории (орусча) Одесские астрономы в Туркменистане. (орусча) Автореферат диссертации Астросейсмологія зірок нижньої частини смуги нестабільності: спостережувальний аспект 2003 год Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine (укр.) Сборник информации об обсерватории (орусча)