Сапармурат Ниязов

Ниязов Сапармурат Атаевич (түркм. Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow, Сапармырат Атаевич Ныязов; туулганда берилген фамилиясы — Аннаниязов; 19-февраль 1940-жыл, Кыпчак, Ашхабад облусу, Түркмөн ССР — 21-декабрь 2006-жыл, Ашхабад, Түркмөнстан), Түркмөн башы (түркм. Türkmenbaşy) – түркмөнстандык мамлекеттик жана саясий ишмер, Түркмөнстан Республикасынын президенти (1990– 2006). Өмүр баяны Сапармурат Ниязов 1940-жылы 19-февральда Кыпчак кыштагында туулган. Расмий өмүр баяны боюнча анын атасы Атамурат Ниязов 1941-жылы өз калоосу менен фронтко кетип, 1942-жылы Кавказды коргоодо каза тапкан. Башка маалыматтарга таянганда атасы Чикола аймагында (Түндүк Осетия) туткунга түшүп, немистер тарабынан аттырылган. Энеси Гурбансолтан-апа жана бир туугандары (он жашар Мухамметмурат менен алты жашар Ниязмурат) 1948-жылы Ашхабаддагы жер титирөөдө каза болушкан.Сапармурат жетим калып, Кызыл-Арбат шаарындагы балдар үйүндө жайгашып калат. Орто мектепти мыкты аяктап, 1959-жылы Түркмөн геологиялык чалгындоо иштеринин жумушчулары жана кызматкерлеринин профсоюзунун аймактык комитетинде инструктор болуп иштейт. 1962-жылдан тарта ССКПнын мүчөсү. Бир нече ай Москва энергетика институтунда билим алган, бирок ден соолугуна байланыштуу окуудан кетүү тууралуу арыз жазган. Окуусун Ленинград политехникалык институтунда улантып, 1967-жылы инженер-энергетик адистиги боюнча диплом алган. 1965-жылы —Ленинграддагы Киров заводунда формовщик 1967-жылдан тарта — Ленин атындагы Безмей ГРЭСинде мастер, улук мастер 1970-жылдан тарта — Түркмөнстан КП БКнын инструктору, бөлүм башчысынын орун басары 1976-жылы — КПСС БКнын алдындагы жогорку партиялык мектепти бүтүргөн 1980-жылдан тарта — партиянын Ашхабад шаардык комитетинин 1-секретары 1984-жылдан тарта — КПСС БКнын инструктору 1985–1986-жылы — Түркмөн ССР Министрлер Советинин төрагасы 1985-1991-жылы — Түркмөнстан КП БКнын 1-секретары 1990-жылы — Түркмөн ССР Жогорку Советинин төрагасы 1990–2006-жылы — Түркмөнстандын президенти. 1993-жылы Түркмөнстан межлисинин чечими менен Ниязов дүйнөдөгү бардык түркмөндөрдүн башчысы деп жарыяланып, кийин Ниязовго «Түркмөн башы» титулу ыйгарылган. «Түркмөнстандын ардактуу аксакалы» (1994). Анын бейнеси улуттук акча – манатка басылган, өлкөдө «Түркмөн башы» альманахы чыгарылат. Колдонулган адабияттар “Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы: 5-том. Башкы редактору Асанов Ү. А. К 97. Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2014. илл. ISBN 978 9967-14-111 -7