Saparmurat Niyazov

Saparmurat Atayeviç Türkmenbaşı (Niyazov) (Türkmence: Saparmyrat Ataýewiç Türkmenbaşy (Nyýazow); d. 19 Şubat 1940 - ö. 21 Aralık 2006), 1985-1991 yılları arasında Türkmenistan'ı fiilen yönetmiş, 1991-2006 yılları arasındaki 15 yıl boyunca Türkmenistan Cumhurbaşkanlığı görevinde bulunmuştur. Hayatı Saparmurat Niyazov 1940 yılında bir işçi ailesinin çocuğu olarak Aşkabat yakınlarındaki Kıpçak kasabasında dünyaya geldi. Babası II. Dünya Savaşı'nda öldürüldü. Ailesinin diğer fertleri, 6 Ekim 1948 tarihinde meydana gelen Aşkabat depreminde öldü. İlk önce yetimhanede, sonra uzak aile fertlerinin evinde büyüdü. Leningrad Teknik Üniversitesi'nden Enerji mühendisi unvanı ile mezun oldu. Bundan sonra Aşkabat yakınlarındaki Bezmein enerji tesislerinde çalıştı. Daha sonra Komünist Parti üyesi oldu. 1985 yılında Türkmenistan Milletvekilleri Konseyi Başkanlığına atandı. Daha sonra Türkmenistan Komünist Partisi'nin Merkez Komite I. Sekreterliği'ne seçildi. Bu kararla birlikte Türkmenistan'ın fiili devlet başkanı olmuş oldu. 13 Ocak 1990 tarihinde cumhuriyetin yüksek yargı organı olan Yüksek Sovyet başkanlığına atandı. Cumhurbaşkanlığı dönemi 27 Ekim 1990 günü yapılan seçimlerde Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanlığına seçildi. 27 Ekim 1991'de Türkmenistan Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan ettikten sonra cumhurbaşkanlığı görevine devam etti. 21 Haziran 1992 tarihinde yeni bir anayasanın kabulü için yapılan yeni cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyları aldı. 22 Ekim 1993 tarihinde kendisini “Türkmenbaşı” ilan eden Saparmurat Niyazov, bu unvanı soyadı olarak kullanmıştır. Bazı basın kaynaklarında, Niyazov’un Mustafa Kemal Atatürk’ün soyadı olan “Atatürk”ü almak istediği ve Dışişleri Bakanlığı’nın buna izin vermediği yönünde iddialar yer almıştır. Ancak bu iddialar bağımsız ve akademik kaynaklarla doğrulanmamıştır. Türkmenistan dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerinden birine sahiptir. Türkmenbaşı; halka su, doğalgaz ve elektriğin ücretsiz olarak dağıtılmasını sağladı. Kalp ilacı kullandığı bilinen Türkmenbaşı, yapılan resmî açıklamaya göre, 21 Aralık 2006'da yerel saatle 01:10'da (20:10 GMT) kalp krizinden öldü. Dış bağlantılar Saparmurat Türkmenbaşı'nın resmî internet sitesi9 Temmuz 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kaynakça