İstanbul Park

İstanbul Park, İstanbul'un Tuzla ilçesinde, Akfırat mevkiinde bulunan dünya standartlarındaki yarış pistidir. 2003 yılında temeli atılan pist, dünyanın en büyük spor organizasyonlarından biri olan Formula 1 yarışlarına 2005-2011 yılları arasında, 2020 ve 2021'de toplamda 9 yarışa ev sahipliği yapmıştır. Toplam 2 milyon 215 bin m2'lik bir alanı kaplayan bir tesistir. Önce pistin adı İstanbul Speed Park (Türkçesi: İstanbul Hız Parkı) konmak istenmiş ancak toplumun Türkçe duyarlılığı sayesinde pistin adı İstanbul Park'a çevrilmiştir. Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olan İstanbul park, 2003 yılında 20 yıllığına TOBB ve İTO iştiraki Formula İstanbul Yatırım A.Ş. (FİYAŞ) şirketine kiralanmıştır. FİYAŞ tarafından İstanbul Park tesisinin işletme hakları Nisan 2007'de Bernie Ecclestone'a verilmiştir, Ekim 2012'de ise Intercity şirketine verilmiştir. Pistin işletme haklarının Intercity tarafında bulunduğu dönemde pistin adı Intercity İstanbul Park olarak değişmiştir. 2 Nisan 2024 tarihinde yapılan ihalede de pistin işletmesi 30 yıllığına Can Bilim Eğitim Kurumları A.Ş. şirketine kiralanmıştır. 31 Aralık 2024 tarihinde İstanbul 11'inci İdare Mahkemesi tarafından verilen kararla yapılan kiralama ihalesi iptal edilmiştir. 16 Haziran 2025 tarihinde yapılan açıklamayla pistin işletme sorumluluğunun Türkiye Otomobil Sporları Federasyonuna devredildiği açıklandı. Toplam uzunluğu 5 bin 338 m olan pistte 6 sağa, 8'i de sola olmak üzere toplam 14 dönemeç (viraj) yer almaktadır. Bu virajların en ünlüsü ise 8.viraj olarak bilinen 4 virajın birleşimiyle oluşan virajdır. Bu virajda sürücüler 6G kuvvetine kadar kuvvetle karşı karşıya kalabiliyorlar. Saat yönünün tersine koşulacak biçimde tasarlanan pist, 124 bin lastik bariyerle çevrelenmektedir. Pistin tasarımını Hermann Tilke yapmıştır. Toplam seyirci kapasitesi yaklaşık 150 bin kişi olan İstanbul Park Pisti'nde 12 bin araçlık da otopark bulunmaktadır. Yarışlar Türkiye Grand Prix'si ilk defa 21 Ağustos 2005 tarihinde düzenlenmiştir ve McLaren Mercedes'in Fin pilotu Kimi Raikkonen bu yarışı kazanmıştır. İkinciliği Renault'un dünya şampiyonu İspanyol pilotu Fernando Alonso kazanırken, üçüncülüğü de yine McLaren takımından Kolombiyalı Juan Pablo Montoya elde etti.Juan Pablo Montoyanın elde ettiği yarış içi en hızlı tur rekoru halen daha egale edilememiştir. 2006 yılındaki yarışı Ferrari'den Felipe Massa kazandı. Renault pilotu Fernando Alonso ikinci, Ferrari pilotu Michael Schumacher üçüncü oldu. 2007 yılındaki yarışı da yine Ferrari'den Felipe Massa kazandı. Ferrari pilotu Kimi Raikkonen ikinci, McLaren pilotu Fernando Alonso ise üçüncü oldu. 2008 yılındaki yarışı Felipe Massa kazanarak, üst üste üçüncü kez birinci oldu. Lewis Hamilton 2. ve Kimi Raikkonen ise 3. olarak yarışı tamamladılar. 2011 sonrasında Türkiye GP'si sözleşmesinin bitmesi ve F1 patronu Bernie Ecclestone ile anlaşma sağlanamaması sebebiyle İstanbul Park, 2012 Formula 1 takviminden çıkarılmıştır. COVID-19 pandemisi sebebiyle 25 Ağustos 2020 günü Türkiye GP'sinin 2020 Formula 1 takvimine girdiği açıklanmış, 15 Kasım 2020 tarihinde Formula 1 yarışı düzenlenmiştir. Bu kapsamda da 2020 Türkiye Grand Prix öncesinde pistin asfaltı yenilenmiştir, Formula 1 yarışı düzenlenmesi için gerekli olan FIA Grade 1 lisansı 12 Kasım 2023 tarihine kadar olmak üzere alınmıştır. 2020 Türkiye GP'sinde pole-pozisyonu Lance Stroll elde etmiştir, yarışı Lewis Hamilton kazanmıştır, Sergio Perez ve Sebastian Vettel de podyumu tamamlamıştır. 28 Nisan 2021 tarihinde Kanada'daki COVID-19 giriş kısıtlamaları sebebiyle Türkiye Grand Prix'sinin Kanada Grand Prix'sinin yerini alarak 2021 Formula 1 sezonu'na dahil edildiği ve 13 Haziran 2021 tarihinde Formula 1 yarışı düzenleyeceği resmen açıklanmıştır. Ancak; 14 Mayıs 2021 tarihinde İngiltere'nin Türkiye'ye uyguladığı seyahat kısıtlamaları sebebiyle takvimden tekrar düşürülmüş, yarış organizatörleri daha sonrasında yarış düzenlemeyi talep etmiştir. Motor Sporları Geçmişi Formula 1 2005 yılında ölçülen en yüksek hız 329,15 km/saat (204,281 mil/sa) oldu. 2006'da ise önceki yıl kullanılan 3.0 litrelik V10 tornetlerden daha küçük, 2.4 litrelik V8 motorlarla ulaşılan son hız 320 km/sa oldu. Ancak bu, motor güçlerindeki azalmadan değil, lastiklerin özelliklerinden kaynaklandı. 2005 2005 Türkiye Grand Prix'sinin galibi, McLaren-Mercedes adına yarışan Kimi Räikkönen oldu. Start-finiş arasında liderliği bırakmayarak 1:24'34.454 süreyle yarışı kazanan Räikkönen'in ardından Renault pilotu Fernando Alonso ikinci, diğer McLaren-Mercedes pilotu Juan Pablo Montoya üçüncü oldu. Yarışın en hızlı turu Juan Pablo Montoya tarafından 1'24.770 süreyle geçildi. Bu turda ortalama hızı 226,693 km/saat idi. 2006 2006 Türkiye Grand Prix, Ferrari pilotu Felipe Massa tarafından kazanıldı. Massa, start-finiş arasında liderliği bırakmayarak yarışı kazandı. Yarışın en dikkate değer olayıysa, 2005'in şampiyonu Fernando Alonso ile 7 kez Formula 1 şampiyonu olan Michael Schumacher arasındaki çekişmeydi. 2006 San Marino Grand Prix'sinde Alonso'yu arkasında tutarak yarışı kazanan Schumacher, bu kez Alonso'yu geçmek için uğraştı ancak başaramayınca Alonso 2., Schumacher 3. oldu. 2007 2007 Türkiye Grand Prix 2007 Formula 1 sezonu'nun 12. yarışı. 24 Ağustos ve 26 Ağustos tarihleri arasında İstanbul Park'ta yapıldı. Felipe Massa 1., Kimi Raikkonen 2. ve Fernando Alonso ise 3. oldu. Ortalama hız 218,360 km/saat oldu. 2008 Felipe Massa üst üste üçüncü kez yarışı kazandı, Lewis Hamilton 2. ve Kimi Raikkonen ise 3. oldu. En hızlı tur Kimi Raikkonen tarafından 1:26.506 olarak kaydedildi. 2009 2009 Türkiye Grand Prix'sini Brawn GP takımından Jenson Button kazandı. İstanbul Park'ta bir ilk yaşanarak pol pozisyonunu almadan kazanan ilk kişi Jenson Button oldu. Bundan önce İstanbul Park'ta yapılan 4 yarışı da pol pozisyonunu alanlar kazanmıştı. 2010 2010 Türkiye Grand Prix'inde Lewis Hamilton 1., Jenson Button 2., Mark Webber 3. oldu [1] 2 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 2020 2020 Türkiye Grand Prix'inde 1. Lewis Hamilton, 2. Sergio Perez, 3. Sebastian Vettel oldu. 2021 2021 Türkiye Grand Prix'i ıslak zemin üstünde koşulurken 1. Valtteri Bottas, 2. Max Verstappen, 3. Sergio Perez oldu. MotoGP 2005 2005 yılında İstanbul Park'ta 16. Yarışı gerçekleştirilen MotoGP Dünya Şampiyonasının birincisi 41'44.139 süreyle İtalya'dan Marco Melandri (Honda) oldu. İkinci ise yine İtalya'dan Valentino Rossi (Yamaha) oldu. Üçüncü Amerika Birleşik Devletleri'nden Nicky Hayden (Honda) oldu. 2006 2006 yılında İstanbul Park'ta 4. Yarışı gerçekleştirilen MotoGP Dünya Şampiyonasının birincisi 41.54.065 süreyle İtalya'dan Marco Melandri (Honda) oldu. İkinci ise Avustralya'dan Casey Stoner (Honda), üçüncü Amerika Birleşik Devleteri'nden Nicky Hayden (Honda) oldu. 2007 2007 Yılında İstanbul Park'ta 3. Yarışı gerçekleştirilen MotoGP dünya şampiyonasının birincisi 42.02.850 süreyle Avustralya'dan Casey Stoner (Ducati) oldu. İkinci ise İspanya'dan Toni Elias (Honda), üçüncü İtalya'dan Loris Capirossi (Ducati) oldu. Bu yarış İstanbul Park'ta gerçekleştirilen son MotoGP yarışıdır. Diğer Yarışlar İstanbul Park ilk senelerinde Formula 1 ve MotoGP dışında İstanbul Park'ta başka serilere ait yarışlar da düzenlenmiştir. 2005 ve 2006'da WTCC ve Le Mans dayanıklılık yarışları düzenlenmiştir. Bununla birlikte pistin açıldığı sene 2005'te DTM ve FIA GT serileri; 2006'da da Formula Renault yarışları düzenlenmiştir. 2011 sonrası Formula 1 takviminden düşürüldükten sonra İstanbul Park; 2012 yılında FIA Avrupa Kamyon Yarışları Şampiyonası'na, 2013'te WSBK ve Supersport Dünya Şampiyonası motosiklet yarışlarına ev sahipliği yapmıştır. 2014-2015 ve 2024-2025 yıllarında ise FIA Dünya Rallikros Şampiyonası yarışları düzenlenmiştir; bu yarışlar için de özel olarak pistin son üç virajı çevresinde bir rallikros pisti oluşturulmuştur. Formula 1 İstanbul istatistikleri Rekor: F. Massa (3 birincilik) 8. viraj pilotların korkulu rüyası olmuştur. Yüksek yer çekimine (G kuvvetine) maruz kalan pilotlar bu virajdan korktuklarını her yarış başı söylerler. 8. viraj art arda 4 apex noktasına sahiptir. Bu anlamda dünyanın meşhur virajlarındandır. Tur Rekorları Pistin teknik özellikleri Pist uzunluğu: 5 bin 338 metre Pist genişliği: 14-21.5 metre Çevreyolu uzunluğu: 5 bin 482 metre İç yolların toplam uzunluğu: 2 bin 286 metre Toplam dönemeç sayısı: 14 (6 sağ-8 sol) Toplam düzlük sayısı: 4 En keskin dönemeç yarıçapı: 15 metre En uzun düzlük: 720 metre Başlangıç-bitiş düzlüğü uzunluğu: 655,5 metre Pist düşey kerb sayısı: 16 En fazla hız: 320,58 kilometre/saat Alt geçit sayısı: 2 Üst geçit sayısı: 3 Lastik bariyer sayısı: 124 bin Arazi alanı ve toprak işleri Toplam arazi alanı: 2 milyon 215 bin metrekare Toplam tesis alanı: 100 milyon 729 bin 425 metrekare Toplam kazı işleri: 2786 milyon 600 bin metrekare Toplam dolgu işleri: 2868 milyon 900 bin metrekare Bina oturma alanları Padok binaları: 13 bin metrekare Tribün: 12 bin 700 metrekare Diğer: 6 bin 800 metrekare Toplam: 32 bin 500 metrekare Bina toplam alanları Padok binaları: 47 bin 400 metrekare Tribün: 12 bin 700 metrekare Diğer: 6 bin 800 metrekare Toplam: 66 bin 900 metrekare VIP kuleleri: 2 adet VIP kuleleri kat sayısı: 7 kat VIP kuleleri yükseklik: 37 metre Tribün ve otopark kapasiteleri Ana tribün: 25 bin kişi Geçici tribün: 50 bin kişi Doğal tribün: 50 bin kişi VIP locaları: 5 bin kişi Toplam otopark kapasitesi: 12 bin araç Toplam kapasite: 130 bin kişi Personel ve Makine Mevcudu Çalışan mühendis sayısı: 27 kişi Çalışan işçi sayısı: 1450 kişi Çalışan iş makinesi ve kamyon sayısı: 140 kişi Günlük çalışma süresi: 21 saat Eleştiriler Formula 1 pisti arazisinin Ömerli Barajı su toplama havzası içerisinde olduğu, alanın Orman Yasası'na tabi vakıf alanı olduğu ve orman sınırları içerisinde olduğu gerekçeleriyle, aralarında Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ve Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi de olmak üzere 11 kurum 2003 yılında pist inşaasına itiraz etmişlerdir. 2024 yılında Formula 1 pistinin bakım onarım ihalesi de, ihaleyi alan şirkete havza içerisine binalar dikme hakkı verildiği gerekçesiyle basında çıkan haberlerde eleştiri konusu olmuştur. Pist çevresine AVM, macera parkı, eğlence merkezi, otomobil müzesi gibi tesislerin yapılmasının Ömerli havzasında betonlaşmaya ve yapılaşmaya neden olabileceği yönünde kaygılar dile getirilmiştir. Notlar Kaynakça Dış bağlantılar Trackpedia'nın İstanbul Park yarış ve sürüş rehberi 8 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Intercity İstanbul Park web sitesi 17 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 2006 İstanbul Formula 1 Partisi26 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. İstanbul Park'ın fotoğrafları