აიდინის არქეოლოგიური მუზეუმი

აიდინის არქეოლოგიური მუზეუმი (თურქ. Aydın Arkeoloji Müzesi) — მუზეუმი აიდინში, დასავლეთ თურქეთში. დაარსდა 1959, ის შეიცავს უამრავ ქანდაკებას, საფლავებს და სვეტებს ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური, სელჩუკური და ოსმალური პერიოდებიდან, რომლებიც აღმოჩენილია ისეთ უძველეს ქალაქებში, როგორიცაა ალინდა, ალაბანდა, ამიზონი, ჰარპასა, მაგნესია მაიანდროსზე, მასტაურა, მიუსი, ნისა, ორთოსია, პიგინდა, პიგელა და ტრალეისი. მუზეუმს ასევე აქვს განყოფილება, რომელიც ეძღვნება უძველესი მონეტების აღმოჩენებს. ისტორია აიდინის რეგიონში აღმოჩენილი არტეფაქტები თავდაპირველად ინახებოდა და დაცული ქალაქის სათემო ცენტრში (თურქ.: Halkevi. 1950 წელს შეგროვებული საგნები გადაიტანეს საფინანსო სამინისტროში. მუზეუმი ჩამოყალიბდა როგორც ოფისი 1959 წლის 16 თებერვალს და მას დირექციის სტატუსი მიენიჭა 1969 წლის 17 თებერვალს. მუზეუმი გადავიდა თავის ახალ შენობაში 1973 წლის 23 აპრილს. დასაწყისში, ეთნოგრაფიული ნივთები და არქეოლოგიური არტეფაქტები ერთად იყო გამოფენილი იმავე შენობაში. მომდევნო წლებში, ქალაქის გარშემო უძველესი ცივილიზაციების ადგილებზე მეცნიერული არქეოლოგიური გათხრებიდან მიღებული არტეფაქტების რიცხვი გაიზარდა. ახალი და უფრო დიდი მუზეუმის შენობის საჭიროება გარდაუვალი გახდა, რადგან გამოფენის დარბაზების, საწყობების და მომსახურების განყოფილებების ხელმისაწვდომი ფართობი ვეღარ აკმაყოფილებდა თანამედროვე მუზეუმოლოგიის ნორმებს. 2000 წელს მუზეუმი გადავიდა სავალდებულო რეკონსტრუქციაზე. თუმცა, გაფართოების ვარიანტის ნაკლებმა შესაძლებლობამ გამოიწვია ახალი მუზეუმის შენობის პროექტის შემუშავება. პროექტი დაიწყო 2000 წელს, თუმცა ვერ განხორციელდა ფინანსური რესურსების ნაკლებობის გამო. 2011 წლის 25 მაისს კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ პროექტზე ზრუნვა ითავა. ₺8 მილიონის ღირებულებით (დაახლოებით 4.5 მილიონი აშშ დოლარი), მშენებლობა დასრულდა დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ, რაც ტენდერი ჩატარდა. 2012 წლის 17 აგვისტოს გახსნილი მუზეუმი აშენებულია აიდინის ცენტრში, ილიჯაბაშის უბანში, 15,769 მ² (3.897 აკრი) ფართობზე. ეს არის ორსართულიანი შენობა სარდაფით. პირველ სართულზე განლაგებულია 1,340 მ² (14,400 კვ ფუტი) გამოფენის დარბაზი და ადმინისტრაციული ოფისები. მეორე სართულზე მდებარეობს 530 მ² (5,700 კვ ფუტი) დარბაზი დროებითი გამოფენებისთვის, ბავშვთა სახელოსნო და 130 ადგილიანი მრავალფუნქციური აუდიტორიუმი. მას აქვს ეზო, რომელიც ემსახურება როგორც ღია ცის ქვეშ მუზეუმს. ექსპონატები აიდინის არქეოლოგიური მუზეუმის გეგმა ეფუძნება არტეფაქტების გამოფენას, პირველ რიგში ტრალეისიდან (უძველესი აიდინი), მაგნესიადან, ალაბანდადან, ნისას არქაული პანიონიუმიდან, კადიკალესიდან (ანაი) და ტეპეჯიკის გორაკიდან. ასევე გამოფენილია არქეოლოგიური საგნები, რომლებიც მიღებულია გათხრებიდან როგორიცაა ალინდის, ამიზონის, პიგინდის, ჰარპასის, მასტაურის, აჩარაკის, პიგალეს და ორთოსიის გათხრები. სეიკილოსის ეპიტაფიის ლექსები, რომლის ორიგინალი ინახება კოპენჰაგენის დანიის ეროვნულ მუზეუმში, ესალმება ვიზიტორებს მუზეუმის შესასვლელთან. აიდინის მუზეუმში, რომელიც ქვეყნის უმოკლეს ათეულში ერთ-ერთია, რეგისტრირებულია დაახლოებით 11,000 არქეოლოგიური და 4,000 ეთნოგრაფიული არტეფაქტი, ასევე 45,000 ნუმიზმატიკური ნივთის კოლექცია. მუზეუმში დაახლოებით 3,000 საგანია გამოფენილი. ხუთწუთიანი მუზეუმის გაცნობა, რომელიც ნაჩვენებია მუზეუმის განყოფილებებში ტელევიზორებზე, ვიზიტორებს სთავაზობს 15-წუთიან პრეზენტაციასაც მუზეუმისა და არქეოლოგიური ადგილების შესახებ, რომელიც ტარდება ჯგუფებისთვის შესასვლელთან.. ტეპეჯიქის გორაკის განყოფილება ამ განყოფილებაში გამოფენილია პრეისტორიული ხანის აღმოჩენები, რომლებიც ამოიღეს ტეპეჯიკის გორაკზე კარაკოლარში, ჩინეში. ესენია თიხის კერპები, ძვლის იარაღები, ქვის ცულები, ასევე ისრისპირები, საჭრელი და საბურღი იარაღები, დამზადებული კაჟისა და ობსიდიანისგან გვიან ქალკოლითურ, ადრეულ, შუა და გვიან ბრინჯაოს ხანაში. ასევე ამ განყოფილებაშია ხეთების ტერაკოტის ბეჭდური ანაბეჭდები გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან. ეს ბეჭდური ანაბეჭდები იძლევა მათი არსებობისა და გავლენის დასტურს დასავლეთ ანატოლიაში. არქაული პანიონიუმის განყოფილება ეს განყოფილება შეიცავს არტეფაქტებს პანიონიუმის წმინდა ადგილიდან მელიაში, დავუთლარში მდებარე მიქალის მწვერვალიდან, კუშადასში,აიდანში. გამოფენილ მნიშვნელოვან საგნებს შორისაა ტერაკოტის ანტეფიქსები, ჯარისკაცების პატარა ქანდაკებები და ბრინჯაოს ისრისპირები. ასევე არის 1/3 მასშტაბის მაკეტი რეალური უძველესი შენობისა, რომელიც შედგება არქაული პანიონიუმის წმინდა ადგილისა და იონიური ლიგის საკრებულო დარბაზისგან. კადიკალესის (ანაია) განყოფილება გამოფენილია პატარა ბრინჯაოს ხეთური ქანდაკება სპეციალურ ვიტრინაში, როგორც მნიშვნელოვანი აღმოჩენა, ტერაკოტის ქოთნებისა და ტაფების, ქვის ცულებისა და ტვირთების გარდა, რომლებიც ყველა ნაპოვნია აიდინის ქუშადასში, ქადიქალესის გორაკის გათხრებისას.[7] გარდა ამისა აქ არის მორთული კერამიკა, სამკაულები, ქამრის საკრავები, ფიგურები და წმინდანების რელიეფები, დამზადებული ძვლისფილისგან XII-XIII საუკუნეებიდან, ასევე ბიზანტიური ეპოქის ტყვიის ბეჭდური ანაბეჭდების კოლექცია. ალაბანდის დარბაზი ამ დარბაზში გამოფენილია თიხის საგნები, ზეთის ლამპრები, მინის ნაწარმი, ოქროს გვირგვინები, დიადემები და სხვადასხვა სამკაულები, რომლებიც მიღებულია აიდინის პროვინციაში, ჩინეში, დოღანიურთის მახლობლად ალაბანდის გათხრებიდან. რომაელი იმპერატორ ავგუსტუსის (მეფობდა ძვ. წ. 27 - ახ. წ. 14) ქანდაკებაც ასევე აქ მდებარეობს. ტრალესის დარბაზი ეს დარბაზი გამოფენს ქანდაკებების საუკეთესო ნიმუშებს ელინისტური და რომაული პერიოდებიდან ტრალესში, რაც დღეს აიდინის ცენტრია. გარდა ამისა, გამოფენილია ისეთი არტეფაქტები, როგორიცაა თიხის საგნები, ზეთის ლამპრები, რიტონები, მინის ნაწარმი, ოქროს დიადემები, ბეჭდები, საყურეები და სხვადასხვა სამკაულები, ასევე ტერაკოტის ბავშვთა სათამაშოები. მუზეუმის ყველაზე მნიშვნელოვანი საგნებია ტერაკოტისგან დამზადებული ეროსის პატარა ქანდაკებები და მორთული ვაზა, რომელიც ასახავს ბედისწერის ღმერთებს მოირებს, მიცვალებულის სულს, ქვეყნის ქვეშა სამყაროს ღმერთ ჰადესს, მსაჯულებს და ჰადესის სამთავიან მცველ ძაღლ ცერბერს. მაგნესიის დარბაზი ტერაკოტის ფიალები და კონტეინერები, ზეთის ლამპრები, ფიგურები, ქანდაკების სხვადასხვა ნიმუშები, ბეჭდის ქვები, სამკაულების ნიმუშები და ძვლისფილის საგნები, რომლებიც ამოიღეს აიდინის გერმენჯიკის მახლობლად მაიანდროსზე მდებარე მაგნესიის გათხრებისას, გამოფენილია დარბაზში. სხვა ღირსშესანიშნავი საგნებია ჩაფხუტები, რომლებზეც გამოსახულია სკილას ფიგურა, რომელიც ნახსენებია ჰომეროსის ოდისეაში XII, ოდისევსი, ოლიმპოელი ღმერთების აპოლონისა და ჰერმესის ქანდაკებები. ნისას დარბაზი ამ დარბაზში გამოფენილია მარმარილოს ბიუსტები, კაპიტელები, ქანდაკებები ნისაში რომაული ამფითეატრის წინა სცენიდან, რელიეფიანი სტელები და ბავშვის ქანდაკება დელფინზე, რომლებიც ნაპოვნია დღევანდელი აიდინის სულთანჰისარის მახლობლად მაიანდროსზე მდებარე ნისაში. მოზაიკების დარბაზი მოზაიკები, რომლებიც აღმოჩენილია ძვ. წ. II საუკუნის რომაული ვილის ნაშთებში აიდინის იენიპაზარის დონდურანის სოფელში, ორთოსიის უძველეს ქალაქში, შედგება ოთხი მთავარი პანელისგან საზღვრებით, დამზადებული ოპუს ტესელატუმით. საზღვრები მდიდარია სხვადასხვა ცხოველის ფიგურებითა და ტიპიური რომაული გეომეტრიული მოტივებით. ასევე არის ინტერაქტიული კედლის გამოსახულება რომელიც აჩვენებს გლადიატორთა ბრძოლის 3D სცენას, ინსპირირებული ორთოსიის მოზაიკებზე გლადიატორების ფიგურებით. ქვის არტეფაქტების დარბაზი დარბაზი გამოფენს ქანდაკებებს, ბიუსტებს, კაპიტელებს, საკურთხეველებს, ასევე სარკოფაგებს, დაკრძალვის ურნებს და სტელებს, რომლებიც დაკავშირებულია დაკრძალვის რიტუალებთან სხვადასხვა ეპოქებიდან, რომლებიც აღმოჩენილია აიდინის გარშემო უძველეს ქალაქებსა და დასახლებებში. პანის, ველური ბუნების, მწყემსებისა და ფარების ღმერთის ქანდაკებაც აქ მდებარეობს. ნუმიზმატიკის კოლექციის განყოფილება მონეტების კოლექციები ლიდიის ეპოქიდან, კლასიკური ანტიკური ეპოქიდან, ელინისტური პერიოდიდან, რომაული, ბიზანტიური, სელჩუკური და ოსმალური იმპერიის პერიოდებდან ვიტრინებშია გამოფენილია. გარდა ამისა, განყოფილება შეიცავს კიზილდერეს განძის ნაწილს - იშვიათ განძს, რომელიც შედგება 29 რომაელი იმპერატორისა და ცხრა იმპერატრისის ვერცხლის მონეტებისგან, რომლებიც მეფობდნენ ახ. წ. 40-დან 270 წლამდე. განყოფილებაში ასევე უძველესი მონეტების მოჭრის ტექნოლოგია არის ნაჩვენები მანეკენებით. აღდგენითი გათხრების განყოფილება ამ განყოფილებაში გამოფენილია არტეფაქტები, რომლებიც მიღებულია მუზეუმის მიერ ჩატარებული სამი აღდგენითი გათხრის დროს დაკრძალვის ადგილებში. მისვლა მუზეუმი მდებარეობს მიუზე ბულვარი 4-ზე, აიდინის რაიონის ეფელერის ილიჯაბაშის უბანში. ის დახურულია ორშაბათობით და რელიგიური დღესასწაულების პირველ დღეს შუადღემდე. სქოლიო