Lýðveldisflokkur alþýðunnar

Lýðveldisflokkur alþýðunnar (tyrkneska: Cumhuriyet Halk Partisi, CHP er tyrkneskur stjórnmálaflokkur sem kennir sig við kemalisma og jafnaðarstefnu. Flokkurinn var stofnaður af Mústafa Kemal Atatürk, fyrsta forseta og stofnanda tyrkneska lýðveldisins, og er elsti starfandi stjórnmálaflokkur í Tyrklandi. Flokkurinn hefur verið kallaður stofnflokkur Tyrklands nútímans. Merki flokksins sýnir sex örvar, sem standa fyrir grundvallargildi kemalisma: lýðveldisstefnu, umbótastefnu, veraldarhyggju, lýðhyggju, þjóðernishyggju og ríkishyggju. Flokkurinn er nú næststærsti flokkurinn á tyrkneska þinginu, á eftir Réttlætis- og þróunarflokknum, með 134 þingsæti. Flokkurinn rekur uppruna sinn til ýmissa andspyrnuhreyfinga sem stofnaðar voru á tíma tyrkneska frelsisstríðsins. Flestir meðlimir voru áður tengdir Sambands- og framfaraflokknum. Flokkurinn sameinaðist undir forystu Mústafa Kemal Atatürk á landsþingi í Sivas árið 1919. Árið 1923 lýsti „Alþýðuflokkurinn“, sem bætti stuttu síðar orðinu „lýðveldi“ við nafn sitt, sig stjórnmálahreyfingu og lýsti um leið yfir stofnun lýðveldis í Tyrklandi með Atatürk sem fyrsta forseta sinn. Á tíma flokksræðis Atatürks í Tyrklandi framkvæmdi Lýðveldisflokkur alþýðunnar róttækar og víðtækar pólitískar, menningarlegar, samfélagslegar og efnahagslegar umbætur Atatürks í landinu. Eftir seinni heimsstyrjöldina heimilaði eftirmaður Atatürks, İsmet İnönü, fjölflokkakosningar í landinu. Lýðveldisflokkur alþýðunnar lét friðsamlega af völdum eftir að hann tapaði þingkosningum árið 1950 og hóf þannig tímabil fjölflokkalýðræðis í Tyrklandi. Á árunum eftir valdaránið í Tyrklandi 1960 færðist flokkurinn smám saman til vinstri, sér í lagi eftir að Bülent Ecevit varð formaður árið 1972. Lýðveldisflokkurinn var bannaður ásamt öllum öðrum stjórnmálaflokkum landsins eftir valdaránið í Tyrklandi 1980. CHP var endurstofnaður undir upprunalegu nafni sínu af Deniz Baykal þann 9. september 1992, með þátttöku meirihluta meðlima flokksins frá því fyrir bannið. Frá þingkosningum Tyrklands árið 2002 hefur Lýðveldisflokkur alþýðunnar leitt stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórn Réttlætis- og þróunarflokksins (AKP). Özgür Özel hefur verið formaður CHP frá 5. nóvember 2023. CHP er með aukaaðild að Flokki evrópskra sósíalista. Flokkurinn er jafnframt aðili að Alþjóðasambandi jafnaðarmanna og Framfarabandalaginu. Margir stjórnmálamenn í CHP hafa lýst yfir stuðningi við réttindi hinsegin fólks og femínistahreyfinguna í Tyrklandi. Flokkurinn er jákvæður gagnvart Evrópusamvinnu og styður aðild Tyrklands að Evrópusambandinu og Atlantshafsbandalaginu. Gengi í kosningum Þingkosningar Forsetakosningar Tilvísanir