สุลต่านออสมันที่ 1

ออสมันที่ 1 หรือ ออสมัน กาซี (ตุรกีออตโตมัน: عثمان غازى, อักษรโรมัน: ʿOsmān Ġāzī; ตุรกี: I. Osman หรือ Osman Gazi; สวรรคต ค.ศ. 1323/4) เป็นผู้ก่อตั้งที่เป็นที่มาของชื่อจักรวรรดิออตโตมัน (แรกเริ่มเป็นเบย์ลิกหรือเอมิเรต) ซึ่งในรัชสมัยของออสมัน เป็นเพียงแต่เบย์ลิกเตอร์โกแมนขนาดเล็ก แต่หลังพระองค์สวรรคตไปหลายศตวรรษ ได้กลายเป็นจักรวรรดิขนาดใหญ่ไพศาล โดยคงอยู่จนกระทั่งรัฐสุลต่านถูกยุบเลิกหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งสิ้นสุดเพียงไม่นานใน ค.ศ. 1922 เนื่องจากแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่สืบย้อนไปถึงช่วงชีวิตของพระองค์นั้นมีน้อยมาก จึงแทบไม่มีข้อมูลเชิงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับออสมันหลงเหลืออยู่เลย ไม่มีแหล่งข้อมูลที่เป็นลายลักษณ์อักษรแม้แต่แห่งเดียวที่หลงเหลือมาจากรัชสมัยออสมัน และทางออตโตมันไม่ได้บันทึกพระราชประวัติพระชนม์ชีพของพระองค์จนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 15 ซึ่งเป็นเวลากว่าหนึ่งร้อยปีหลังจากที่พระองค์สวรรคต ด้วยเหตุนี้ นักประวัติศาสตร์พบว่าเป็นเรื่องท้าทายมากที่จะแยกความแตกต่างระหว่างข้อเท็จจริงกับเรื่องปรัมปราในเรื่องราวมากมายเกี่ยวกับพระองค์ นักประวัติศาสตร์คนหนึ่งอธิบายไปไกลถึงขั้นประกาศว่าเป็นไปไม่ได้ โดยบรรยายช่วงพระชนม์ชีพของออสมันว่าเป็น "หลุมดำ" ตามธรรมเนียมออตโตมันยุคหลังระบุว่า บรรพบุรุษของออสมันเป็นลูกหลานของเผ่าคายือแห่งชาวเติร์กโอคุซ อย่างไรก็ตาม นักวิชาการหลายคนในออตโตมันตอนต้นมองว่าเรื่องนี้เป็นการเขียนขึ้นในภายหลังเพื่อเสริมสร้างความชอบธรรมของราชวงศ์ ราชรัฐออตโตมันเป็นหนึ่งในเบย์ลิกอานาโตเลียหลายแห่งที่สถาปนาขึ้นในครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 13 เนื่องตั้งอยู่ในภูมิภาค Bithynia ทางตอนเหนือของเอเชียน้อย ราชรัฐของออสมันพบว่าตนอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมอย่างยิ่งในการโจมตีจักรวรรดิไบแซนไทน์ที่เปราะบาง ซึ่งภายหลังลูกหลานของพระองค์จะเข้าพิชิต พระนาม นักวิชาการบางส่วนโต้แย้งว่าพระนามเดิมของออสมันเป็นภาษาตุรกีที่อาจอยู่ในรูป Atman หนือ Ataman และภายหลังเปลี่ยนไปเป็น ʿOsmān ที่มาจากภาษาอาหรับ แหล่งข้อมูลไบแซนไทน์ที่เก่าแก่ที่สุด รวมถึงข้อมูลจาก George Pachymeres นักประวัติศาสตร์ชาวกรีกผู้ร่วมสมัยของออสมัน สะกดพระนามของพระองค์เป็น Ἀτουμάν (Atouman) หรือ Ἀτμάν (Atman) ในขณะที่แหล่งข้อมูลภาษากรีกมักแปลงทั้งรูปแบบภาษาอาหรับว่า ʿUthmān และรูปแบบภาษาตุรกีว่า ʿOsmān ด้วยอักษร θ, τθ หรือ τσ แหล่งข้อมูลภาษาอาหรับแรกสุดที่กล่าวถึงพระองค์ในกรณีหนึ่งก็ใช้ "ط" (ṭ) แทน "ث" (th) ออสมันจึงอาจใช้พระนามมุสลิมที่มีเกียรติมากขึ้นในช่วงบั้นปลายพระชนม์ชีพ Halil İnalcık นักประวัติศาสตร์ชาวตุรกี โต้แย้งว่าสมมติฐานที่ว่าออสมันมีชื่พระนามว่า Ataman (ตามคำกล่าวของ George Pachymeres) และว่าพระองค์มาจาก Dasht-i Qipchaq ทางตอนเหนือของทะเลดำนั้น ล้วนเป็นไปได้ยาก นักวิชาการชาวอาหรับอย่างชิฮาบ อัลอุมะรีและอิบน์ ค็อลดูนใช้ชื่ออุษมาน ส่วนอิบน์ บัฏฏูเฏาะฮ์ผู้เดินทางมายังภูมิภาคนี้ในสมัยสุลต่านออร์ฮัน เรียกพระองค์เป็น Osmancık (บางครั้งสะกดเป็น Othmānjiq หรือ Osmanjiq) คำต่อท้าย -cık (หรือ -cuk) บ่งบอกถึงความเล็กในภาษาตุรกี จึงได้ชื่อว่า Osmancik ซึ่งแปลว่า "ออสมันผู้น้อย" เพื่อแยกพระองค์กับ "อุษมานผู้ยิ่งใหญ่" เคาะลีฟะฮ์รอชิดูนองค์ที่ 3 หมายเหตุ อ้างอิง อ่านเพิ่ม แหล่งข้อมูลอื่น วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Osman I