Sirkeci Garı

Sirkeci Garı ya da İstanbul Garı, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, Fatih ilçesinde yer alan Kültür ve Turizm Bakanlığı'na ait ana tren istasyonu ve kültür merkezidir. İstanbul-Sirkeci – Pythion demiryolu başlangıç noktası olan garın ilk binası, Chemins de fer Orientaux / Rumeli Demiryolu (CO) Şirketi tarafından inşa edilerek 22 Temmuz 1872'de hizmete girmiştir. Zamanla artan trafik sebebiyle yetersiz kalan bu gar binasının yerine Alman mimar August Jasmund tarafından tasarlanan mevcut gar binası, yine CO Şirketi tarafından inşa edilerek 3 Kasım 1890'da hizmete girmiştir. TCDD tarafından elektrifikasyon altyapısıyla yenilenerek 4 Aralık 1955'te tekrar hizmete giren istasyon, 1955 – 2013 yılları arasında B1 (Sirkeci – Halkalı) Banliyö Treni'ne hizmet vermiş, Marmaray projesi kapsamında 12 Ağustos 2013'te kapatılmıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yenilenen istasyon, 26 Şubat 2024'te tekrar hizmete girmiştir. 2025 yılında ise istasyonun tarihi salonları restorasyon çalışmaları gerekçesiyle yeniden kapatılmıştır. İstasyon, U3 (Sirkeci – Kazlıçeşme) Banliyö Trenleri'ne hizmet vermektedir. Hatlar TCDD İstanbul-Sirkeci – Pythion demiryolu (Sirkeci – Kazlıçeşme) Hizmetler İstasyon yapısı Peron yapısı Güzergâh Tarihçe Sirkeci Garı'nın bulunduğu yerde daha önce küçük bir istasyon mevcuttu. Alman mimar August Jasmund tarafından planı çizilen şimdiki gar binasının yapımında granit mermer ve Marsilya Aden'den getirilen taşlar kullanılmıştır. 11 Şubat 1888'de temeli atılan gar, 1890'da tamamlanmış ve açılışını 3 Kasım 1890'da II. Abdülhamid adına Ahmed Muhtar Paşa yapmıştır. Binanın yan cephesinde garın hizmete girdiği tarih, hem rûmî takvime hem de miladi takvime göre yazılmıştır. 29 Ekim 2013'te Marmaray projesinin hizmete girmesiyle birlikte kapatılan gar binasının müze ve atıl durumda olan Sirkeci - Kazlıçeşme arasındaki demiryolu hattının ise sanat hattı olarak değerlendirilmesi amacıyla 49 yıllığına İBB'ye devredilmesi hakkında 11 Mart 2015'te İBB ile TCDD arasında ortak hizmet protokolü hazırlanmış ancak İBB Başkanı Kadir Topbaş'ın bu protokolü imzalamaması sebebiyle devir işlemi gerçekleşmemiştir. 12 Mart 2019'da Marmaray projesinin tamamlanmasından sonra Samatya, Kumkapı gibi semtlerde yaşayanların ulaşım sorununu gidermek ve vakit geçirebileceği alanlar kazandırmak adına atıl kalan Sirkeci - Kazlıçeşme arasındaki demiryolu hattının hem demiryolu hem de rekreasyon alanı olarak değerlendirilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda çift hat demiryolunun tek hatta düşürülüp kalan alanın yürüyüş ve bisiklet yolu olarak değerlendirilmesi kapsamında yapılan çalışmalar yaklaşık 2 yıl sürmüş ve 26 Şubat 2024'te tamamlanmış ve böylece Sirkeci garına 11 yıl aradan sonra yeniden trenler gelmeye başlamıştır. Garın raylı ulaşıma erişilebilir hale getirilmesi sonucu, tarihi Şark Ekspresi de yeniden gara ulaşmıştır. İçerik ve yeri Konumu Sirkeci, Fatih, İstanbul olan gar binası kentseldir. Semtin merkezinde yer alan gar, dönemin Avrupa'da geçerli yönelimlerini, özellikle de inşa sürecinde egemen olan Alman etkilerini göstermektedir. İstanbul'un hemen hemen bütün kesimlerinden ulaşımın kolay olduğu binaya, Ankara Caddesi üzerindeki ana giriş kapısından ulaşılır. Yapısal özellikleri Alman mimar August Jasmund tarafından planı çizilen gar binasının yapımında granit mermer ve Marsilya Aden'den getirilen taşlar kullanılmıştır. İnşa edildiği yıllarda denize çok yakın olan Sirkeci Garı'nın çevresi zaman içinde büyük bir değişime uğramıştır. Garın lokantası 1950'li ve 1960'lı yıllarda tanınmış yazar, gazeteci ve diğer şahısların buluşma noktası olur. Paris'ten kalkan Şark Ekspresi uzun yıllar boyunca bu istasyona yolcu indirmiş ve buradan yolcu almıştır. Binanın ön cephesindeki anıtsal giriş kapısının iki tarafından yer alan saat kuleleri yukarıdan aşağıya doğru daralan taş kaide üzerinde yer almakta ve üç cephesinde Paris'ten getirilen kare kadranlı saatler yer almaktadır. Saatlerin biri hâlen çalışmakta olup diğeri son restorasyon sonrasında çalışmamaktadır 2024 yılında TCDD ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokol sonucu, gar, Haydarpaşa Garı ile beraber 29 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığı'na devredilmiştir. Devir kapsamında bölgede "Boğazın Birleştirici Gücü: Gar-Kültür Sanat Projesi"nin yürütülmesi planlanmaktadır. Ayrıca garın Avrupa ülkelerine Türk vatandaşlarının göçünün başlangıç konumu olması sebebiyle burada bir "Göç Müzesi" kurulacağı açıklanmıştır. Devir işlemleri sonrasında, gar içerisindeki tarihi lokanta ile çay ocağının tahliyesi gündeme gelmiş ve 2025 yazında tahliye işlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu durum ve gar için düzenlenen restorasyon ihalesi kamuoyunun bir kısmında eleştiri konusu olmuştur. Aralık 2024'te garın yanında bulunan bir kafeterya da kaçak olması gerekçesi ile yıkılmıştır. Çevre alanı TCDD Sirkeci Garı Demiryolu Müzesi Sirkeci Tren İstasyonu Sirkeci Tramvay İstasyonu Büyük Postane Muradiye Sebili Vezir Camii İstanbul Valiliği İstanbul Erkek Lisesi Cağaloğlu Eminönü Gülhane Parkı İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi İstanbul Arkeoloji Müzeleri Topkapı Sarayı Ayasofya Camii Görseller Gar U3 Kaynakça Dış bağlantılar OpenStreetMap'te Sirkeci Garı ile ilgili coğrafi veriler