Hatila vadisi Milli Parkı

Hatila Vadisi Milli Parkı (türk. Hatila Vadisi Millî Parkı) ― Türkiyənin şimal-şərqindəki Artvin ilində yerləşən milli park. Park Kaçkar dağlarının şərq ucundakı dik tərəfli çay vadisini əhatə edir. Bölgə Qara dənizə yaxındır. Aralıq dənizi iqliminin hakim olduğu ərazinin isti yayı və sərin qışı var və il ərzində bol yağıntı alır. Vadi müxtəlif bitki və heyvan icmalarını yaşayış yerləri ilə təmin edir. Park Hatila çayı Çorox çayının qoludur və dərəsi üzərində çoxsaylı şəlalələri olan dar, dik yamaclı, V şəkilli vadi yaratmışdır. Ərazidəki süxurlar əsasən vulkanik mənşəlidir və fərqli mənzərə yaratmış qeyri-adi geomorfoloji quruluşa və geologiyaya malikdir. Park təxminən 16 900 hektarlıq ərazimi əhatə edir. Vadinin aşağı hissələri quru və isti olsa da, yuxarı hissələri sərin və rütubətlidir və qışda qar örtüyü ilə örtülür. Vadi xüsusilə də orta və aşağı hissələrində sıx bitki örtüyünə malikdir. 1994-1997-ci illər arasında aparılmış botanik tədqiqat nəticəsində burada 87 fəsilə və 324 cinsə aid 769 bitki növünün mövcud olduğu müəyyən edilmişdir. Flora Parkdakı dağ yamaclarındakı meşələr həm enyarpaqlı, həm də həmişəyaşıl ağac növlərindən ibarətdir. Bunlara qayalıq palıdı, əkin şabalıdı, şərq vələsi, adi vələs, qızılağac, şərq fıstığı, şərq küknarı, Qafqaz ağ şamı və adi şam daxildir. Daha yüksək yamaclarda bu növlərə əsməqovaq, həmçinin rododendron, ardıc, qaragilə, söyüd, tozağacı və moruq da əlavə olunur. Hatila vadisi hündürlükdən asılı olaraq dəyişən fərqli zonalar üçün fərqli çiçəkləmə dövrləri olan çox zəngin floraya və uzun bir botaniki mövsümə malikdir. Daha yüksəkdə hündürlüklərdəki meşələrdə sarı rododendron da daxil olmaqla, murdarça, tozağacı və digər rhododendron növlərindən ibarət kolluqlar yayılmışdır. Burada həmçinin sarı zanbaqlara, Paeonia daurica subsp. wittmanniana və mavi və ağ çiçəkli Olimpiya akvillegiyasına rast gəlmək mümkündür. Daha yüksəkdə Sibir zümrüdçiçəyi və quşsüdü də daxil olmaqla bir çox soğanlı bitki növü nün mövcud olduğu dəniz və alp otlaqları var. Qısa otlar arasında novruzçiçəyi, o cümlədən acıçiçək, viola lutea, zəngçiçəyi və poruq daxildir. Payızda ərazidə zəfəran və vaxtsızçiçəyin bir neçə növünə rast gəlinir. Fauna Hatila vadisi Milli Parkının təbii meşəsi və ətrafı vəhşi təbiətlə zəngindir. Burada tapılan iri məməlilərə canavar, tülkü, vaşaq, bəbir, qonur ayı, bezoar keçisi, qarapaça, cüyür, çöldonuzu və boz dovşan daxildir. Köç zamanı parkda berqut, çöl sarı, şahin, Xəzər uları, Qafqaz tetrası, xınalı kəklik və boz kəklik kimi çox sayda quş müşahidə edilir. İstinadlar