Ticaret Bakanlığı (Türkiye)

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan, ticaret işlerinden sorumlu bakanlık. Tarihçe Bakanlık, 6 Mart 1924 tarihinde Ticaret Bakanlığı adıyla kuruldu. 21 Ocak 1928 tarihinde lağvedilerek yetkileri Ekonomi Bakanlığına verildi. 3 Nisan 1939 tarihinde Ticaret Bakanlığı yeniden kuruldu. 16 Ocak 1949 tarihinde Ekonomi Bakanlığı ile birleştirilerek Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı kuruldu. 30 Mayıs 1960 tarihinde bakanlık yeniden Ticaret Bakanlığı adını aldı. 13 Aralık 1983 tarihinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile birleştirilerek Sanayi ve Ticaret Bakanlığı adını aldı. 29 Haziran 2011 tarihinde önceki hükûmetlerde bulunan Gümrükten Sorumlu Devlet Bakanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iç ticaret ile ilgili 4 genel müdürlüğün (İç Ticaret Genel Müdürlüğü, Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü, Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü ve Esnaf ve Sanatkarlar Genel Müdürlüğü) birleştirilmesi sonucu Gümrük ve Ticaret Bakanlığı adını aldı. 2018 yılında yapılan Anayasa değişikliği sonucunda, Ekonomi Bakanlığı dış ticaret birimleriyle birleştirilerek yeniden yapılandırıldı. Ekonomi Bakanlığının Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının birimleri arasında yer aldı. Anayasada yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hakkındaki 703 sayılı KHK ile bakanlığın adı Ticaret Bakanlığı olarak değiştirildi. Görevleri Ticaret Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: İç ve dış ticaret hizmetlerine ilişkin ana hedef ve politikaların belirlenmesine yardımcı olmak ve belirlenen dış ticaret politikasını geliştirmek amacıyla çalışmalar yapmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak. Ekonomik faaliyetlerin dış ticarete dönük yapılandırılması için gerekli tedbirleri almak, uygulamak ve bu tedbirlerin ilgili kamu ve özel kurum ve kuruluşlarca uygulanmasının ve koordinasyonunun sağlanması konusunda çalışmalar yürütmek. İç ve dış ticaretin ülke ekonomisi yararına yapılması amacıyla ürün ve yurt dışı müteahhitlik dâhil ulusal ve uluslararası hizmet ticaretine ilişkin gerekli her türlü tedbiri almak. Kamu kurum ve kuruluşlarına çeşitli mevzuatla verilmiş yetki ve görevlerin kullanımında iç ve dış ticarete dair politikaların uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemek ve koordine etmek. Gümrük politikasının hazırlanmasına yardımcı olmak ve uygulamak; gümrük hizmetlerinin süratli, etkili, verimli, belirlenmiş standartlara uygun şekilde yürütülmesini sağlamak ve denetlemek. 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, gümrük işlemleriyle ilgili diğer mevzuat ve uluslararası sözleşmelerin uygulanmasını sağlamak; gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma ilişkin iş ve işlemleri yürütmek; gümrük kontrolüne tabi kişi, eşya ve araçların muayene ve kontrolünü yapmak. Gümrük tarifesini hazırlamak; gümrük vergileri ile gümrük idarelerince tahsil edilmesi gereken vergi, fon ve diğer malî yüklerin tahakkuk, tahsil, takip ve kontrolünü yapmak; ertelenmiş kontrol ve sonradan kontrol hizmetlerini yürütmek; ihtilaflı durumlarda uzlaşmaya ilişkin işlemleri düzenlemek ve yürütmek; gümrük işleriyle ilgili istatistikî bilgileri üretmek, toplamak, değerlendirmek ve açıklamak. Geçici depolama yerleri, antrepolar, ambarlar, lojistik merkezleri, tasfiyelik eşya depoları, mağazalar ve satış reyonları açılması ve işletilmesine izin vermek, işletmek, işlettirmek ve denetlemek; gümrük mevzuatına göre tasfiyelik hale gelen eşyanın tasfiye işlemlerini yürütmek. Gümrüklü yer ve sahalarda münhasıran, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gerektiğinde ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak suretiyle kaçakçılığı önlemek, izlemek ve soruşturmak. Kara ve demiryolu kapıları ile gümrük teşkilatı bulunan hava ve deniz limanlarında, serbest bölgeler, antrepolar ile gümrüklü yer ve sahalarda ve Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde gümrük muhafaza görevlerini yerine getirmek. Gümrüklü yer ve sahalarda koordinasyonu sağlamak ve kamu düzeninin bozulmasını önleyecek tedbirleri almak. Bakanlık hizmetlerine ilişkin olarak uluslararası kuruluşların ve Avrupa Birliğinin çalışmalarını takip etmek, Avrupa Birliğine uyum çalışmalarını yürütmek ve bu konularda görüş oluşturmak. Bakanlığın sorumluluğunda bulunan tüketici ürünlerinin piyasa gözetimi ve denetimini yapmak veya yaptırmak. Ticaret odaları, sanayi odaları, ticaret ve sanayi odaları, deniz ticaret odaları, ticaret borsaları, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, esnaf ve sanatkâr meslek kuruluşlarına ait hizmetleri, ilgili diğer bakanlıklarla işbirliği suretiyle yürütmek, Türkiye İhracatçılar Meclisi ve İhracatçı Birliklerine ilişkin çalışmaları yürütmek. Evrensel kabul görmüş tüketici haklarının sağlanması ve korunmasına yönelik hukukî ve idarî tedbirleri almak, tüketicinin korunmasını sağlayıcı inceleme ve düzenlemeler yapmak. Esnaf ve sanatkârlar ile kooperatifçiliğe ilişkin politika, ilke ve hedeflerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yapılarak belirlenmesi ve stratejiler geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapmak. Şirketler, kooperatifler ve ticaret sicili memurlukları ile esnaf ve sanatkâr sicil kayıtlarıyla ilgili hizmetleri yürütmek ve bunları denetlemek. Bakanlığın görev alanına giren konularda laboratuvarlar kurmak ve çalışmalarını yürütmek. Gümrük müşaviri ve yardımcılarıyla yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve denetlemek. Dünya ticaretinden alınan payın artırılmasını ve sürdürülebilir ihracat artışını sağlamak üzere ihracatın pazar ve ürün çeşitliliğini genişletmeye yönelik gerekli tedbirleri almak ve buna yönelik destek yöntemlerini geliştirmek ve uygulamak. İthalatın ülke ekonomisinin yararına gerçekleştirilmesi ve yerli sanayinin korunması ile ilgili gerekli tedbirleri almak ve ticaret politikası savunma araçlarını uygulamak. Diğer kurum ve kuruluşların iç ve dış ticaret politikasını etkileyen faaliyet, temas ve düzenlemelerinin, genel ticaret politikasına uygunluğunu sağlamak, ilgili kurum ve kuruluşlar ile işbirliği hâlinde söz konusu faaliyet, temas ve düzenlemelerin koordinasyonunu ve yürütülmesini temin etmek. Türkiye Cumhuriyetinin yabancı devletler ve uluslararası kuruluşlarla olan ikili, bölgesel ve çok taraflı ticarî ve ekonomik ilişkilerini düzenlemek, yürütmek ve bu konularda ilgili mevzuatı çerçevesinde anlaşmalar yapmak, uluslararası kuruluşların Bakanlığın yetki ve görev alanına giren konulardaki çalışmalarını takip etmek ve bu konularda görüş oluşturmak. Ülke kalkınmasında yabancı sermayeden beklenen katkıları sağlamak ve yönlendirmek amacıyla gerekli tedbirleri almak. Dış ticarete konu ürünlerin güvenli, mevzuata ve standartlara uygun olmasını sağlamak, bu amaçla ithalatta ve ihracatta denetim yapmak ve yaptırmak, ticarette teknik engellerin önlenmesine ilişkin çalışmalar yürütmek. Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak. Bağlı birimler Ticaret Bakanlığına bağlı birimler şunlardır: Merkez teşkilatı Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü Gümrükler Genel Müdürlüğü Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü İç Denetim Birimi Başkanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü İhracat Genel Müdürlüğü İthalat Genel Müdürlüğü Özel Kalem Müdürlüğü Personel Genel Müdürlüğü Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Başkanlığı Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Uluslararası Hizmet Ticareti Genel Müdürlüğü Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü Bakanlığa bağlı Türkiye Serbest Bölgelerinde Üretme, Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge), Yazılım, genel ticaret, depolamak, Paketleme, Bankacılık ve sigortacılık, Montaj ve demontaj Bakım hizmetleri. Yatırımcılar kendi binalarını inşa etmekte özgürken, bölgelerde de cazip koşullarla kiralık ofis alanları veya depolar bulunmaktadır. Türk şirketlerine açık olan tüm faaliyet alanları, yabancı şirketlerin ortak girişimlerine de açıktır. Bahse konu serbest bölgelerde kurulacak olan biların inşası, yıkımı ve kiralanmasındaki işlemleri bunların yanı sıra desteklenmesi, işletilmesinden sorumlu devlet kurumudur. Serbest Bölgeler yatırım, üretim ve dışsatımı artırmak, yabancı anapara ve teknoloji girişini hızlandırmak ereğiyle hükûmetçe belirlenerek Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi dışında (yurtdışı-serbest alan) bırakılan bölgeye denir. Serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Serbest Bölgelerin Faaliyet göstere bilmesi için Serbest Bölge Müdürlüğünün kurulması Gümrükler Genel Müdürlüğünün Gümrük İdaresi açarak gümrük bölgesine giriş-çıkış yapacak olan İthalat/İhracat/Transit malların gümrük işlemlerinin yapılması ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğünün Bölge/Kısım Amirliği kurularak serbest bölgenin giriş, çıkış, emniyet ve asayişini sağlamakla görevli iki kurumun açılması şartı ile Serbest Bölgeler faaliyet gösterebilir. Kurumun taşra teşkilatı şu şekildedir: Serbest Bölgeler Atlası 4 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Mersin Serbest Bölge Müdürlüğü Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü Ege Serbest Bölge Müdürlüğü İstanbul İhtisas Serbest Bölge Müdürlüğü Trabzon Serbest Bölge Müdürlüğü İstanbul Endüstri ve Ticaret Serbest Bölge Müdürlüğü İzmir Serbest Bölge Müdürlüğü Rize Serbest Bölge Müdürlüğü Samsun Serbest Bölge Müdürlüğü İstanbul Trakya Serbest Bölge Müdürlüğü Kayseri Serbest Bölge Müdürlüğü Adana Yumurtalık Serbest Bölge Müdürlüğü Avrupa Serbest Bölge Müdürlüğü Gaziantep Serbest Bölge Müdürlüğü Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü Denizli Serbest Bölge Müdürlüğü Kocaeli Serbest Bölge Müdürlüğü TÜBİTAK-MAM Teknoloji Serbest Bölge Müdürlüğü Batı Anadolu Serbest Bölge Müdürlüğü Yurt dışı teşkilatı Uluslararası Kuruluşlar Nezdinde Daimi Temsilcilikler Ticaret Müşavirlikleri ve Ataşelikler Taşra teşkilatı Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlükleri Ticaret İl Müdürlükleri Serbest Bölge Müdürlükleri İlgili kuruluşlar Helal Akreditasyon Kurumu Türk EXIMBANK Rekabet Kurumu Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Kurulu Ticaret bakanları Kaynakça Dış bağlantılar Resmî site Facebook'ta Ticaret Bakanlığı X'te Ticaret Bakanlığı Instagram'da Ticaret Bakanlığı YouTube'da Ticaret Bakanlığı