Göbekli Tepe

Göbekli Tepe eru forsögulegar fornminjar frá nýsteinöld í Anatólíu í suðaustanverðu Tyrklandi. Göbekli Tepe er ársett til 9500-8000 f.Kr og samanstendur af stórum hringlaga byggingum og gríðarstórum T-laga steinsúlum sem eru elstu þekktu jötunsteinarnir. Margar þessara súlna eru myndskreyttar. Göbekli Tepe er 15 metra hátt, nær yfir 8 hektara og er svokölluð borgarhæð; manngerð hæð eða hóll sem verður til af rusli og ýmsum jarðleifum, en slíkt finnst víða annars staðar í Suðvestur-Asíu. Árið 2018 var Göbekli Tepe bætt á Heimsminjaskrá UNESCO. Bakgrunnur Göbekli Tepe var byggt á því tímabili sem nefnist nýsteinöld fyrir leirkeragerð, sem er tímabil nýsteinaldar áður en menn hófu leirkeragerð, um 9600-7000 fyrir okkar tímatal. Tímabilið skiptist í tvo hluta, A og B, og má tímasetja elstu hluta Göbekli Tepe til A-tímabilsins, 9600-8800 fyrir okkar tímatal, og yngri hluta til B-tímabilsins, 8800-7000 fyrir okkar tímatal. Fornleifarannsóknir Göbekli Tepe vakti fyrst athygli fornleifafræðinga í könnunarleiðangri Háskólans í Istanbúl og Chicago-háskóla árið 1963. Þá hélt bandaríski fornleifafræðingurinn Peter Benedict því fram að efri hlutar hinna T-laga steinsúlna væru til merkis um grafreiti. Árið 1994 ákvað þýski fornleifafræðingurinn Klaus Schmidt að endurkanna svæðið og uppgötvaði að steinarnir voru í raun gríðarstórar steinsúlur. Landsvæðið var eign tyrkneskra bænda sem höfðu fundið forngripi þar og gefið til byggðasafnsins. Á einhverjum tímapunkti höfðu menn reynt að brjóta efri hluta steinsúlanna þar sem bændurnir héldu að um væri að ræða stóra steina. Klaus Schmidt vann við Göbekli Tepe fyrir hönd Fornleifastofnunar Þýskalands þar til hann lést árið 2014. Enn í dag vinna Háskólinn í Istanbúl, Şanlıurfa-safnið og Fornleifastofnun Þýskalands við uppgröft svæðisins. Tilvísanir