Նենե Հաթուն

Նենե Հաթուն (թուրքերեն՝ Nene Hatun, 1857, Կարին, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 22, 1955(1955-05-22), Կարին, Թուրքիա, 1934 թվականից հետո Քըրքգյոզ), թուրք ֆոլկլորային հերոսուհի, որը հայտնի է դարձել 1877-1878 թվականների Ռուս-թուրքական պատերազմի սկզբին ռուսական ցարական զորքերի կողմից Էրզրումի նահանգի Ազիզիե ամրոցի վերանվաճման ժամանակ ռուսական զորքերի դեմ իր պայքարով։ Մարտական գործողությունների ժամանակ եղել է 20 տարեկան։ Թուրքական պատմագրություն Թուրքական ֆոլկլորի համաձայն՝ Նենե Հաթունը ապրել է Էրզրումի Ազիզիե թաղամասում, որը մոտ է եղել քաղաքը պաշտպանող համանուն ամրությանը։ 1877 թվականի նոյեմբերի 7-ի գիշերը Նենե Հաթունի ավագ եղբայրը՝ Հասանը, որը տուն վերադառնալիս ծանր վիրավորվել էր, մահանում է։ Նոյեմբերի 9-ի երեկոյան ռուսական բանակը նվաճում է Ազիզիե ամրոցը։ Նվաճման մեջ մեծ դեր են ունենում մոտակա գյուղերի հայկական կամավորական խմբերը։ Ըստ ավանդազրույցի՝ ամրոցը պաշտպանող թուրքական ջոկատի զինվորները քնած են եղել, երբ հայկական ու ռուսական ուժերը հարձակվել են ամրոցի վրա։ Ըստ թուրքական կողմի՝ ռուսներն ամրոցը գրավել են առանց դիմադրության։ Հարձակումից փրված թուրք զինվորներից մեկը վազելով հասնում է Էրզրում ու հայտնում Ազիզիեի նվաճման մասին։ Մինարեներից առավոտյան ազանի (աղոթքի կոչ) փոխարեն սկսում է լսվել «Մոսկվացիները մտել են Ազիզիե» նախադասությունը։ Առավոտյան, լսելով ռուսական զորքերի կողմից Ազիզիե ամրոցի գրավման լուրը, Նենե Հաթունը համբուրում է մահացած եղբոր գլուխը ու երդում ուտում վրեժխնդիր լինել նրա մահվան համար։ Ըստ ավանդազրույցի՝ կինը տանը թողնում է իր նորածին դստերն ու երեքամյա որդուն՝ Յուսուֆին՝ ասելով «Քեզ ինձ տվեց Ալլահը ու ես քեզ թողնում եմ նրա հույսին»։ Ըստ ավանդազրույցի՝ դրանից հետո նա միանում է Ազիզիեի վերանվաճման թուրքական հակահարձակմանը։ Այդ նպատակով նա վերցրել էր մահացած եղբոր հրացանն ու կացինը։ Հակահարձկումն իրականացվել էր հիմնականում կանանցից ու տարեցներից բաղկացած թուրք աշխարհազորայինների կողմից, որոնք իրենց ձեռքի տակ ունեին կացիններ ու գյուղատնտեսական գործիքներ։ Հակահարձակման ընթացքում ռուսական կրակից զոհվում են հարյուրավոր թուրքեր, սակայն գրոհող կողմը կարողանում է կոտրել ամրոցի երկաթե դռներն ու ներխուժում այնտեղ։ Ձեռնամարտն ավարտվում է շուրջ 2000 ռուս զինվորների սպանությամբ, իսկ մյուսները ջախջախվում են։ Նենե Հաթունին գտնում են անգիտակից վիճակում, վիրավոր, իսկ ձեռքերին ամուր բռնած արյունոտ կացինը։ Նրա այս քայլը դառնում է հերոսական արարք, իսկ կինը՝ թուրքական պայքարի խորհրդանիշ։ Հետագա կյանք Նենե Հաթունը կյանքի մնացած մասն ապրել է Ազիզիեում։ Հետագա տարիներին նա կորցնում է ամուսնուն, իսկ որդին՝ Յուսուֆը, զոհվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Գալիպոլիի գործողության ժամանակ։ Կինն առավել հայտնի է դարձել այն բանից հետո, երբ 1937 թվականին լրագրող Իսմայիլ Հաբիբ Սևյուքը գիրք է գրում նրա սխրանքի մասին: 1954 թվականին, որպես 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի վերջին կենդանի մասնակցի, նրան այցելում է թուրքական 3-րդ բանակի հրամանատար գեներալ Բարանսելը։ Դրանից հետո մինչ իր մահը Նենե Հաթունը հայտնի էր «Երրորդ բանակի մայր» անվամբ։ 1955 թվականին նրան շնորհվում է «մայրերի մայր» կոչումը։ 98 տարեկանում մահացել է 1955 թվականի մայիսի 22-ին թոքաբորբից։ Թաղվել է Ազիզիե ամրոցի նահատակների գերեզմանատանը։ Նենե Հաթունի կերպարը ֆիլմերում Նենե Հաթունի մասին է 1973 թվականի թուրքական «Մարտիկ կինը/Նենե Հաթուն» ֆիլմը, որի գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Թյուրքան Շորայը և Քադիր Ինանըրը։ «Նենե Հաթուն» անվամբ մեկ այլ ֆիլմ էլ էկրաններին է բարձրացել 2010 թվականին։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Nene Hatun biography (tr) Կենսագրություն biyografi.netԱրխիվացված 2012-09-22 Wayback Machine Türk Yiğitleri Akşam Gazetesi’nin Nene Hatun ile ilgili haberi