سلطان مراد (دریم)

سلطان مراد دریم، دریم مراد خان یا مراد III (زوکړه 4 جولای 1546 –مړینه 16 جنوري 1595) د عثماني امپراتورۍ سلطان وو چي له 1574 څخه تر 1595 پوري یې ددغه واکمنۍ چاري په لاس کي درلودې. د نوموړی په واکمنۍ کي د اروپا د هابسبورګ او د پارس له صفویانو سره خونړي جګړې ترسره سولې. همدارنګه د مراکش هیواد هم د یو څه وخت لپاره د عثماني امپراتورۍ برخه وه، خو په 1582 کي بیرته خپلواک سو. د مراد خان واکمني د افریقا په ختیځ ساحل کي زیاته پراختیا پیدا کړه، او تر لیري سیمو یې ځواک وغځېدی. څرنګه چي عثماني امپراتورۍ د وخت په تېرېدو سره د معاصري نړۍ د محاصرې ترڅنګ د فساد او انفلاسیون څخه هم کړېدل، نو ځکه د مراد په وخت کي د عثماني واکمنۍ اړوند د یني چري پوځ او عامو خلکو ترمنځ پراخ اختلافات رامنځ ته سول. مراد خان په بهرني سیاست کي د انګلستان سره ټینګي اړیکي ورغولې، دا ځکه چي دواړه د هسپانوي واکمنې ګډ دښمنان ګڼل کېدل. مراد پخپله واکمني کي د هنرونو یو لوی ملاتړی هم وو، او هنر ته یې زیاته پراختیا ورکړه. واکمني د مرادخان پلار سلیم په 1574 کي مړ سو او د نوموړي تر مرګ وروسته مراد د خپلو پنځو کوچنیو وروڼو په لمنځه وړلو سره خپله واکمني پیل کړه. د مراد واک د دولتی حرم او سلطاني کورنۍ د نفوذ له امله خورا کمزوری وو، په ځانګړې توګه د هغه د مور او همدارنګه د ژوند د ملګري صفیه سلطان له لوري چي ډیری وختونه یې په دولتي چارړ کي د سوکوللو محمود پاشا نفوذ ته زیان رساوه، په ځانګړې توګه د یادوني وړ دي. د سلیم واک د کورنۍ کمزوري سره سره د ځواکمن لوی وزیر سوکوللو محمود پاشا د اغیزمن مشرتابه لخوا بیخي ښه سمبال سوی، او د 1579 په اکتوبر کي یې تر خپل مرګه پوري په زړه پوري خدمات ترسره کړل. د مراد د واکمنۍ پر مهال د هابسبورګ له پاچاهۍ سره د نښتو او شمالي پولو ساتنه د بوسنیا د والي حسن پریدوجیویچ لخوا سرته رسېدله. عثماني ځواکونو په دې دفاع او جګړو کي څو ځله ماته هم وخوړل. د مراد خان واکمني په عثماني تاریخ کي له کاواکه دورو څخه ګڼل کیږي چي نه یوازي یې د مراکش د لاسه ورکولو په پایله کي د افریقا په وچه کي نفوذ کمزوری سو، بلکي په ختیځ کي له صفوي واکمني او په لویدیځ کي د هابسبورګ واکمني سره جګړو او د عثماني ټولواکمني لوی پوځ سرغړونو یاد سلطنت ته لوی زیانونه واړول. مړینه مراد د 1595 کال د جنورۍ په 16 د توپکاپي په ماڼۍ کي د ناروغۍ له امله مړ او د ایا صوفیا څنګ ته په یوه قبر کي ښخ کړل سو. په مقبره کي د سلطان ترڅنګ د هغه د میرمنو او ماشومانو 54 تابوتونه هم شتون لري.