Tarihî Elektrik Fabrikası

Tarihî Elektrik Fabrikası, Türkiye'nin İzmir şehrinde yer alan eski bir elektrik fabrikasıdır. Tarihçe Belçika merkezli Traction-Electricite şirketi tarafından 1926'da temeli atılan fabrika, 18 Ekim 1928'de faaliyete geçti. Fabrikada elektrik üretimi deniz suyu kullanılarak taş kömürü ve linyit ile yapılmaktaydı. Bu özelliği ile Türkiye'de linyit kullanan ilk enerji üretim tesisi oldu. 27 Temmuz 1943'te Resmî Gazete'de yayımlanan "İzmir Tramvay ve Elektrik Türk Anonim Şirketi imtiyaziyle tesisatının satın alınmasına dair mukavelenin tasdiki ve bu müessesenin işletilmesi hakkında kanun" uyarınca kamulaştırıldı. Başlangıçtaki kurulu gücü 5 MW olan fabrika, ESHOT tarafından işletilmeye başladıktan sonra 1949, 1952, 1954 ve 1955 yıllarında kapasite artırımı sonucunda 40 MW güce ulaştı. Fabrika, 1960'larda şehrin elektrik ihtiyacının %30'unu karşılıyordu. İleriki yıllarda önce Etibank ve 1971'den itibaren Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) tarafından işletildi. Fabrikada üretim 1989'da sona erdi. TEK'in bölünmesinin ardından fabrikanın mülkiyeti Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.'ye geçti. 8 Ocak 1998'de İzmir 1 No'lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, fabrikayı "Korunması Gerekli Kültür Varlığı" olarak tescil etti. Fabrika, 2018'de Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından satışa çıkarıldı. Kararın yargıya taşınması üzerine 2019'da fabrika için yeniden satış kararı verildi. 16 Nisan 2019'da yapılan ihaleyi İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin bir iştiraki kazandı. ÖİB belediyenin ihaleye katılamaycığı öne sürerek ihaleyi onaylamadı. Ayrıca bakınız Tarihî Havagazı Fabrikası İzmir Kültür Sanat Fabrikası Kaynakça