კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია

კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია, ოფიციალურად კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქო (ბერძ. Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως; თურქ. Rum Ortodoks Patrikhanesi) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებლური, სამოციქულო ეკლესია. პირველი ადგილი უკავია მართლმადიდებელ ეკლესიათა დიპტიქში. დაარსებულია ანდრია პირველწოდებულის მიერ. შეიქმნა ბიზანტიის იმპერიის ყოფილი დედაქალაქის, კონსტანტინოპოლის ეპარქიის ბაზაზე, რამაც განაპირობა მისი ეპისკოპოსის (451 წლიდან პატრიარქის) წამყვანი მდგომარეობა მართლმადიდებელი ეკლესიის როგორც ეკლესიის დოგმატიკურ-საკულტო, ასევე საეკლესიო-ორგანიზაციულ ურთიერთობებში. 1453 წელს კონსტანტინოპოლის ოსმალეთის მიერ დაპყრობისა და ბიზანტიის იმპერიის დაცემის შემდეგ კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს ჩამოსცილდა მთელი რიგი ეკლესიები, რომლებიც ავტოკეფალური გახდნენ. ოსმალებმა კონსტანტინოპოლის პატრიარქს მიანიჭეს სრული დამოუკიდებლობა საეკლესიო საქმეებში და სამოქალაქო უფლება მართლმადიდებელ მოსახლეობაზე სახელმწიფოს ფარგლებში. 1922 წელს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის შემადგენლობაში შეიქმნა 4 ეპარქია აშშ-ში, დასავლეთ ევროპაში დაინიშნა ეგზარქოსი ფიატირის მიტროპოლიტის ტიტულით. 1924 წელს შეიქმნა 2 ეპარქია ავსტრალიაში. ვინაიდან კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია თანამედროვე ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების უმეტესობის დედა ეკლესიას წარმოადგენს, მას განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს მართლმადიდებელ ეკლესიათა შორის. კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ატარებს Primus inter pares — („პირველი თანასწორთა შორის“) ტიტულს და იწოდება „კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსად და მსოფლიოს პატრიარქად“ და მართლმადიდებელი ქრისტიანების მსოფლიო წარმომადგენლად და სულიერ ლიდერად ითვლება. იხილეთ აგრეთვე კონსტანტინოპოლის პატრიარქები ლიტერატურა არქიეპისკოპოსი მაკარიოსი (გრინიეზაკისი), მსოფლიო საპატრიარქო (ეკლესია პირველხმობილი და ფრიადლმობილი), არტანუჯი, 2025, ISBN 978-9941-527-07-4. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ., 1986. — გვ. 644. რესურსები ინტერნეტში კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის საიტი ბერძნულ ენაზე კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის საიტი ინგლისურ ენაზე ამერიკაში ბერძნული საარქიეპისკოპოსოს ოფიციალური საიტი Metropolitan Anthony of Sourozh PRIMACY AND PRIMACIES IN THE CHURCH დაარქივებული 2006-11-07 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო