Շյուքրու Սարաջօղլու մարզադաշտ

Շյուքրու Սարաջօղլու մարզադաշտ (թուրքերեն՝ Şükrü Saracoğlu Stadium), որը հովանավորչական պատճառներով հայտնի է որպես Chobani Stadium Ֆեներբահչե Շյուքրու Սարաջօղլու մարզահամալիր կամ պարզապես Chobani Stadium, ֆուտբոլային մարզադաշտ Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Քադըքյոյ թաղամասում: Հանդիսանում է թուրքական առաջատար մարզական ակումբի՝ «Ֆեներբահչե»-ի (թուրքերեն՝ Fenerbahçe S.K.) ավանդական տնային մարզադաշտը՝ սկսած իր բացման օրվանից՝ 1908 թվականի սեպտեմբերի 17-ից: Այս մարզադաշտը կրում է Օսմանյան կայսրությունում զանգվածային մարզական (հատկապես ֆուտբոլային) միջոցառումներ հյուրընկալած առաջին մարզավայրը լինելու պատիվը: Որպես այդպիսին՝ այն մարզական կառուցողական մշակույթի վառ օրինակ է, որը փոխանցվել է ժամանակակից Թուրքիային: Հանդիսավոր կերպով բացվել է 1908 թվականի սեպտեմբերի 17-ին և վերակառուցվել 1929-1932, 1965-1982, և վերջնականապես՝ 1999-2006 թվականներին: Թուրքիայի տարողությամբ ամենամեծ մարզադաշտերից մեկն է։ Մարզադաշտն անվանվել է ի պատիվ «Ֆեներբահչե»-ի ամենաերկարակյաց նախագահներից մեկի և նշանավոր պետական գործիչ Շյուքրու Սարաջօղլուի, որը եղել է նաև Թուրքիայի վարչապետը (1942-1946 թվականներին) և արտաքին գործերի նախարարը (1938-1942 թվականներին): 2006 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ ՈՒԵՖԱ-ի իրականացրած բազմաթիվ ստուգումներից հետո, Շյուքրու Սարաջօղլու մարզադաշտը ընտրվել է հյուրընկալելու 2009 թվականի ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի եզրափակիչը (ինչը համընկել է դրա բացման 101-ամյակի հետ): Այն պատմության մեջ է մտել որպես ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի խաղարկության վերջին եզրափակիչ, որը 2009-10 մրցաշրջանից սկսած վերանվանվել է ՈՒԵՖԱ-ի Եվրոպա Լիգա: Պատմություն Նախքան մարզադաշտի կառուցումը, այս տարածքը հայտնի էր «Պապազըն Չայըրը» (թուրքերեն՝ Papazın Çayırı - Քահանայի մարգագետին) անունով: Այնուամենայնիվ, դաշտը դարձել է Թուրքիայի պատմության մեջ առաջին պաշտոնական ֆուտբոլային հրապարակը, որտեղ հաջորդաբար անցկացվեցլ են Ստամբուլի ֆուտբոլային լիգայի առաջին առաջնության բոլոր խաղերը: Մինչև 1908 թվականին Երիտթուրքերի Երկրորդ սահմանադրական դարաշրջանի հռչակումը, որը շրջադարձային կետ է դարձել և խորը սոցիալ-քաղաքական փոփոխություններ առաջացրել օսմանյան հասարակության մեջ, այս կանաչապատ տարածքը երկար ժամանակ եղել է սուլթանի անձնական կալվածքի մի մասը: Նույն տարում մի խումբ մարզիկներ՝ «Ֆեներբահչե»-ի հիմնադիր և առաջին նախագահ Նուրիզադե Զիյա Սոնգյուլենի ու Աբդուլ Համիդ II-ի այն ժամանակվա բժիշկ Ջեմիլ Թոփուզլուի գլխավորությամբ, նախաձեռնությամբ են հանդես եկել Ստամբուլում ֆուտբոլային գործունեությանը հատկացված հողատարածք ձեռք բերելու համար: Մանրակրկիտ քննարկումներից հետո նրանք հենց այս հողակտորն են ընտրել որպես հարմարավետ վայր: 1908 թվականին լիգայի տեղական թիմերին անհրաժեշտ էր կանոնավոր ֆուտբոլային դաշտ, ուստի այս հողատարածքը վարձակալել է Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը՝ տարեկան 30 օսմանյան ոսկե լիրայով: Շինարարության ընդհանուր արժեքը կազմել է 3,000 օսմանյան ոսկե լիրա: Այդ ժամանակ հիմնադրված մարզադաշտը «Ֆեներբահչե»-ի հիմնադիր նախագահ Զիյա Սոնգյուլենի, Ջեմիլ Թոփուզլուի և Ռեջի Ուիթոլի (որը Օսմանյան կայսրությունում ֆուտբոլ խաղացած առաջին գործիչներից էր) գլխավորած մարզասերների խմբի կողմից անվանվել է «Union Club Field» (Միության ակումբի դաշտ): Անունը ծագել է «Union Club» կազմակերպությունից, որն, ըստ էության, կատարում էր այդ դարաշրջանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի դերը: «Union Club Field»-ն օգտագործում էին Ստամբուլի բազմաթիվ թիմեր, այդ թվում՝ սեփականատեր «Union Club»-ը (որն Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերանվանվել է «Իթթիհաթսփոր» [թուրքերեն՝ İttihatspor]), ինչպես նաև «Ֆեներբահչե»-ը, «Գալաթասարայ»-ը և «Բեշիքթաշ»-ը: Սակայն այն կորցրել է իր նշանակությունը, երբ 1922 թվականին կառուցվել է ավելի մեծ մարզավայր՝ Թաքսիմ մարզադաշտը, որը գտնվում էր պատմական Թաքսիմի հրետանային զորանոցի (թուրքերեն՝ Taksim Topçu Kışlası) բակում՝ ներկայիս Թաքսիմ Գեզի զբոսայգու (թուրքերեն՝ Taksim Gezi Parkı) տարածքում: «Իթթիհաթսփոր»-ը (որը սերտ կապեր ուներ «Իթթիհատ վե Թերաքի» [Միություն և առաջադիմություն] քաղաքական կուսակցության հետ) ստիպված է եղել այն վաճառել պետությանը, որի Հանրապետական-ժողովրդական կուսակցության (CHP) կառավարության անդամ էր Շյուքրու Սարաջօղլուն (1887-1953): Այսպիսով, մարզադաշտի սեփականությունը անցել է պետությանը, սակայն դաշտն անմիջապես վարձակալությամբ է տրվել «Ֆեներբահչե»-ին: Ավելի ուշ՝ 1933 թվականի մայիսի 27-ին, երբ Շյուքրու Սարաջօղլուն «Ֆեներբահչե»-ի նախագահն էր, ակումբը կառավարությունից գնել է մարզադաշտը կա՛մ խորհրդանշական 1 թուրքական լիրայով, կա՛մ մարզադաշտի իրական արժեքով՝ 9,000 լիրայով: Դաշտի անունը փոխվել է «Ֆեներբահչե մարզադաշտ», ինչի շնորհիվ «Ֆեներբահչե» ֆուտբոլային ակումբը դարձել է Թուրքիայում առաջինը, որն ունեցել է սեփական մարզադաշտը՝ Շյուքրու Սարաջօղլուի կառավարության աջակցությամբ: Հաջորդող տարիներին ակումբը վերակառուցել է մարզադաշտը և մեծացրել նստատեղերի քանակը: 1949 թվականին «Ֆեներբահչե» մարզադաշտն արդեն Թուրքիայի ամենամեծ ֆուտբոլային կառույցն էր՝ 25,000 նստատեղով: Այլևս չբավարարելով պահանջարկը՝ դաշտը 1964 թվականին փակվել է խաղերի համար և քանդվել 1965 թվականին: 18 տարի տևած շինարարությունից հետո այն պաշտոնապես վերաբացվել է 1982 թվականի սեպտեմբերի 19-ին՝ Ֆեներբահչե-Ալթայ խաղով: Մարզադաշտի անունը ևս մեկ անգամ փոխվել է 1998 թվականի հուլիսի 22-ին՝ դառնալով «Ֆեներբահչե Շյուքրու Սարաջօղլու մարզադաշտ»՝ ի պատիվ «Ֆեներբահչե»-ի լեգենդար նախագահի (1934-1950 թթվականներին) և Թուրքիայի հինգերորդ վարչապետ Շյուքրու Սարաջօղլուի: 1999 թվականին մեկնարկել է վերակառուցման և տարողության մեծացման նախագծերի վերջին փուլը: Թուրքիայի սուպերլիգայի մրցաշրջանների ընթացքին զուգահեռ՝ մարզադաշտի չորս կողմերի տրիբունաները հերթով քանդվել, և նորացման ու շինարարության ամբողջ նախագիծն ավարտվել է 2006 թվականին: 2015 թվականի օգոստոսի 3-ի դրությամբ «Ülker» ընկերությունը 90 միլիոն դոլար արժողությամբ 10-ամյա պայմանագրով ձեռք է բերել մարզադաշտի անվանափոխման իրավունքը՝ պաշտոնապես այն վերանվանելով «Ülker» մարզադաշտ Ֆեներբահչե Շյուքրու Սարաջօղլու մարզահամալիր: «Chobani» ընկերությունը մարզադաշտի անվանափոխման իրավունքը ձեռք է բերել 2025 թվականի հուլիսի 30-ին: «Ֆեներբահչե»-ն և «Chobani»-ն համաձայնության են եկել մարզադաշտի անվանման հովանավորության շուրջ՝ սկսած 2025-26 մրցաշրջանից, 5+5 մրցաշրջան տարբերակով (այսինքն՝ ընդհանուր 10 տարի ժամկետով)՝ յուրաքանչյուր մրցաշրջանի համար 10 միլիոն եվրո վճարումով: Արվեստի գործեր Մարզադաշտի դիմաց տեղադրված են մի շարք արվեստի գործեր (հուշարձաններ). Աթաթյուրքի կիսանդրին Լեֆթեր Քյուչյուքանդոնյադիսի արձանը Ջան Բարթուի արձանը Ալեքսի արձանը Էդա Էրդեմի արձանը Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ