عەبدولمەجیدی یەکەم

عەبدولمەجیدی یەکەم (١٨٢٣–١٨٦١)، سوڵتان سی و یەکەمی دەوڵەتی عوسمانییە، و باوکی سوڵتان عەبدول حەمیدی دووەمە. خەلافەتی گرتە دەست دوای باوکی کاتێک تەمەنی کەمتر بوو لە ھەژدە ساڵ، لە سەردەمی ئەودا فەڕەنسا و ئینگلتەرا شەڕی تائیفییان لە لوبنان ھەڵگیرساند، ھەر لەم سەردەمەدا شەڕ کەوتەوە لە نێوان ڕووسیا لەلایەک و دەوڵەتی عوسمانی و فەڕەنسا و ئینگلتەرا و نەمسا لەلایەکی تر و ڕووسیا تێک شکێنرا و دەوڵەتی عوسمانی پارێزگاری لە ھەندیک ناوچەکانی کرد، شەڕی تائیفی ھەڵگیرسا لە شام و دەوڵەت دەستی بەسەرداگرت و بەڵام فەڕەنسا تووڕە بوو ھیزەکانی نارد بۆ بەیرووت، و ڕێکەوتن لەسەر ئەوەی دەوڵەت قەرەبووی زیانەکانی مەسیحییەکان بکاتەوە و خەڵکی شاخەکە حکوومەتێکی سەربەخۆیان ھەبێت و پیاوێکی مەسیحی بەڕێوەی ببات و ناکرێت لاببرێت، و لە بەرامبەر ئەم دابەزینانەی دەوڵەتدا ئەبێت فەڕەنسا لە شام بکشێتەوە. ھەروەھا تەماحی ڕووسیا لەو سەردەمە بە قازانج بۆسەر عوسمانییەکان شکایەوە کاتێک ڕووسیا ویستی ھێرش بکاتە سەر دەوڵەتی عوسمانی زلھێزەکانی ئەورووپا وەک فەڕەنسا و بەڕیتانیا دەستیان وەردایە شەڕەکە ھاوپەیمانییان بەست دژی فراوانخوازی ڕووسیا و بەسەری دا سەرکەوتن لەوسەر دەمە عوسمانیەکان بەشێکی کەم لە خاکی نیمچەدوورگەی قەرم یان بەدەستھێنایەوە کە زیاتر لە نیو سەدە بوو لە خاکی عوسمانی جیابوویەوە. سەرەتای ژیان عەبدولمەجید لە ٢٥ی نیسانی ١٨٢٣ لە کۆشکی بێشیکتاش یان لە کۆشکی تۆپکاپی، لە ئەستەمبوڵ لەدایکبووە. دایکی ھاوسەری جۆرجی بەزمیعالەم کادین بوو. عەبدولمەجید پەروەردەیەکی ئەورووپایی وەرگرت و یەکەم سوڵتان بوو کە بە ڕەوانی بە زمانی فەڕەنسی بدوێت. وەک عەبدولعەزیز کە لە شوێنی ئەو ھات، خولیای وێژە و مۆسیقای کلاسیک بوو. مردن عەبدولمەجید بەھۆی سیل (وەک باوکی) لە تەمەنی ٣٨ ساڵیدا لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٨٦١ لە ئەستەمبوڵ کۆچی دواییی کرد، و لە مزگەوتی یاوز سەلیم نێژرا، و لەلایەن زڕبرای بچووکی سوڵتان عەبدولعەزیز، کوڕی پەرتەوپییاڵ سوڵتان لە شوێنی گیرایەوە. لە کاتی مردنیدا، عەبدولمەجید یەک ژنی یاسایی و شاژن، پەرێستوو کادین، و چەندین کەنیزەی ھەبوو. کەسایەتی عەبدولمەجید بە بەزەیی ناسرابوو، تەنانەت ڕەتیدەکردەوە ڕەزامەندی لەسەر لەسێدارەدانی ئەو کەسانە بدات کە پیلانیان دژی ژیانی دەگێڕا. ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکای ١٩١١ دەربارەی ئەو دەڵێت: «ئەو کەسایەتیی پیاوێکی میھرەبان و بەڕێزی ھەبوو، ئەگەرچیش تا ڕادەیەک لاواز بوو و بە ئاسانی ڕێنوێنی دەکرا. بەڵام لە بەرامبەر ئەمەشدا، دەبێت زیادەڕۆیی لە ڕادەبەدەری ئەو بنووسرێت، بەتایبەتی لە کۆتاییی ژیانیدا.» سەرچاوەکان دەروازەی مێژووی ئیسلام دەروازەی ئیسلام دەروازەی تورکیا دەروازەی ژیاننامە دەروازەی مێژوو دەروازەی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی دەروازەی سیاسەت