სტამბოლის ავიაციის მუზეუმი

სტამბოლის ავიაციის მუზეუმი (თურქ. İstanbul Hava Kuvvetleri Müzesi) ასევე ცნობილია როგორც თურქეთის საჰაერო ძალების მუზეუმი — სამხედრო-საავიაციო მუზეუმი, რომელიც ეკუთვნის და მართავს თურქეთის საჰაერო ძალები. მუზეუმი მდებარეობს სტამბოლში, ბაქირქიოის რაიონის იეშილქიოის უბანში, თურქეთი. მუზეუმის ფართობია 65,000 მ². მუზეუმი წარმოადგენს არა მხოლოდ თურქეთის საჰაერო ძალების მიერ გამოყენებულ სხვადასხვა საომარ თვითმფრინავებს, შვეულფრენებს და იარაღს, არამედ ასევე სამოქალაქო საჰაერო ტრანსპორტს და თურქული აერონავტიკის ისტორიის მრავალ ნიმუშს, ოსმალეთის იმპერიის ხანიდან დაწყებული. ისტორია პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს, ანგარებში რამდენიმე გერმანული და სხვა ქვეყნების თვითმფრინავების არსებობამ, რომელთაგან ყველაზე ძველი 1912 წლიდან იყო, განაპირობა საჰაერო ძალების ინსპექტორატის გადაწყვეტილება საავიაციო მუზეუმის დაარსების შესახებ. დაიწყო მტრისგან ჩამორთმეული ნადავლი თვითმფრინავების შეგროვება. დამოუკიდებლობის ომის დროს ეს თვითმფრინავები გადაიტანეს ქართალ-მალთეფეში, რათა დაეცვათ დაზიანებისგან; თუმცა, ტრანსპორტირების პროცესში ზოგიერთი თვითმფრინავი სერიოზულად დაზიანდა. ამ დაზიანებამ გადადო საავიაციო მუზეუმის მშენებლობის იდეა. 1960 წელს, მაშინდელი საჰაერო ძალების სარდლობის საჰაერო გენერალ ირფან თანსელის ბრძანებით, განახლდა თურქეთში საავიაციო მუზეუმის მშენებლობის იდეა და ამ მიზნით, 1963 წელს გაცემული ბრძანებით მოითხოვეს, რომ საჰაერო ძალების და სხვა ქვედანაყოფების მიერ გამოყენებული თვითმფრინავებიდან თითოეული ტიპის ერთ-ერთი დაერეზერვებინათ. ძალისხმევის შედეგად, 1966 წელს დაარსდა საავიაციო მუზეუმის ორგანიზაცია და 1971 წელს გაიხსნა თურქეთის პირველი საავიაციო მუზეუმი იზმირ-ჯუმაოვასის სამოქალაქო აეროპორტში. სტამბოლის საავიაციო მუზეუმი მიუხედავად იმისა, რომ გახსნისას დიდი ყურადღება მიიპყრო, დაიწყო საავიაციო მუზეუმისთვის ახალი შენობის ძიება, რადგან არსებულ მდებარეობაზე იგი არ იზიდავდა საკმარის რაოდენობის მნახველებს ქალაქის ცენტრიდან დაშორების და ტრანსპორტირების სიძნელეების გამო. უფრო მეტიც, გადაწყდა ჯუმაოვასის ასაფრენი ბილიკის შეკეთება და მისი უფრო ინტენსიური გამოყენება საწვრთნელი ფრენებისა და სამოქალაქო ავიაციოსთვის, რაც მუზეუმისთვის შექმნიდა დამატებით პრობლემებს განთავსების და მოწყობის თვალსაზრისით; ამით საავიაციო მუზეუმის უფრო შესაფერის ადგილზე გადატანა აუცილებელი გახდა. საავიაციო მუზეუმი იზმირ-ჯუმაოვასში 1978 წლამდე ფუნქციონირებდა. გამოკვლევების შედეგად მიიღეს გადაწყვეტილება მუზეუმის გადატანისა სტამბოლ-იეშილქეოის სამხედრო აეროპორტთან მდებარე ტერიტორიაზე, საჰაერო ძალების აკადემიის მახლობლად. განსაზღვრისას გაითვალისწინეს მისი მდებარეობა, მნახველთა პოტენციალი, გაუმჯობესებისა და ტექნიკური მომსახურების სიმარტივე, და ისიც, რომ სწორედ იქ განლაგდა ქვეყნის პირველი საჰაერო ქვედანაყოფი და ისტორიული მნიშვნელობა, რომელსაც იგი ატარებს. ახალი საავიაციო მუზეუმის მშენებლობა დაიწყო 1977 წელს და დასრულდა 1983 წელს. მუზეუმი იკავებს სულ 65,000 მ² ფართობს, რომელიც მოიცავს საგამოფენო ფართებს, რომელთაგან 2,365 მ² არის დახურული და 12,000 მ² ღია. შიდა არქიტექტურა და დეკორაცია განახორციელეს სტამბოლის პროვინციული კულტურის, მშენებლობისა და ძეგლების დირექტორატისა და მიმარ სინანის უნივერსიტეტის ტექნიკურმა პერსონალმა და ექსპერტებმა. მუზეუმი მნახველებისთვის გაიხსნა თურქეთის საჰაერო ძალების მეთაურის, გენერალ ჰალილ სოზერის მიერ, 1985 წლის 16 ოქტომბერს. გალერეა იხილეთ აგრეთვე ანკარის ავიაციის მუზეუმი რესურსები ინტერნეტში ოფიციალური საიტი (in Turkish) Photographs of the museum (in Turkish)