پارێزگای سێواس

پارێزگای سێواس یەکێک لە پارێزگاکانی باکووری کوردستان لە کۆماری تورکیا لە ناوچەی ئاناتۆلیای ناوەندی ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری سێواسە. ڕووبەرەکەی ٢٨،١٦٤ کیلۆمەتر دووجایە (دووەم گەورەترین پارێزگایە لە دوای قۆنیە). و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٦٣٤،٩٢٤ کەسە (٢٠٢٢). پارێزگاکانی تەنیشتی بریتین لە یۆزگات لە ڕۆژاوا، قەیسەری لە باشووری ڕۆژاوا، مەرعەش لە باشوور، مەلەتی لە باشووری ڕۆژھەڵات، ئەرزنگان لە ڕۆژھەڵات، گیرەسون لە باکووری ڕۆژھەڵات، و ئۆردو لە باکوور. پایتەختەکەی سێواسە. زۆربەی پارێزگای سێواس کەشوھەوایەکی کیشوەریی تایبەت بە ناوچەی ئانادۆڵوی ناوەندیی ھەیە، کە تێیدا مانگەکانی ھاوین گەرم و وشکن، لەکاتێکدا مانگەکانی زستان سارد و بەفراوین. ھەرچۆنێک بێت، بەشی باکووری پارێزگاکە ھەندێک تایبەتمەندیی کەشوھەوای زەریایی/نیمچە خولگەییی شێداری دەریای ڕەش نیشان دەدات، لەکاتێکدا بەشی ڕۆژھەڵاتی کاریگەریی کەشوھەوای بەرزایییەکانی ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆلیای بەسەرەوەیە. ئەم پارێزگایە بە کانییە گەرمەکانی ناوبانگی دەرکردووە. مێژوو ڕێڕەوی ڕێگای ئاوریشم و ڕێگای شاھانەی فارس بە سێواسدا تێدەپەڕێت. بەپێی سەرچاوە مێژووییە نووسراوەکان، ناوچەی پارێزگای سێواس بۆ یەکەمجار لە سەردەمی شارستانییەتی ھینتی لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٠ی پێش زایین ئاوەدان کراوەتەوە و بووەتە نیشتەجێبوونێکی گرینگ. پاشان ناوچەکە ڕووبەڕووی حوکمڕانیی شارستانییەتە ئەرمەنی، ڕۆمانی، بیزەنتی، سەلجووقی و عوسمانی بووەوە. بناغەکانی کۆماری تورکیای مۆدێرن لە کۆنگرەی سێواس کە لە ٤ی ئەیلوولی ١٩١٩دا بە سەرۆکایەتیی مستەفا کەمال ئاتاتورک کۆبووەوە، داڕێژرا. بەرز و نزمی و جیۆمۆرفۆلۆژی چیاکان چیا سەرەکییەکانی چیاکانی کۆسێ لە زنجیرە چیاکەدا ھەڵکەوتوون؛ چیای ئەسماڵی (٢،٤٠٦)، چیای تەکێلی (٢،٦٢١ م)، چیای کۆسێ (٣،٠٥٠ م) و کزیڵداغ (٣،٠١٥ م). چیاکانی تێجەر، ئەکداغڵار، چیاکانی ئینجەبێل، چیای یاما. شارۆچکەکانی پارێزگای سێواس • سێواس (بە تورکی: سیڤاس) • ئەزبدەر یان ئەزبەرا ژۆرین (بە تورکی: ئاکنجلار) • تۆنووس (بە تورکی: ئاڵتنیالا) • دیڤیریگی (بە تورکی: دیڤیریغی), دانیشمەند (نێوەند:براستیک),قەرەگەبان، مورسال (مەرزال), سنجان • تۆزانی (بە تورکی: دۆغانشار) • حافیک • گەمەرەک • ئاخڤانیس (بە تورکی: گۆلۆڤا) • گرین (بە تورکی: گورون) • ماجیران یان ئومرانیە یانیش ئومرانی (بە تورکی: ئیمرانلی) • قەنخال (بە تورکی: کانگال) • قۆلھیسار (بە تورکی: کۆیلوھیسار) • بلەکان (بە تورکی: شوشەھری) • سارقژە) بە تورکی: سارکشلا) • تەجەر (بە تورکی: ئولاش) • نۆرخان (بە تورکی: ئیڵدیزێلی) • قۆچگیر (بە تورکی: زارا) سەرچاوەکان دەروازەی جوگرافیا دەروازەی تورکیا دەروازەی کوردستان