آیانیس

آیانیس، یا روساخینیلی [Rusahinili] (به ارمنی Այանիս - به انگلیسی Ayanıs)، در ۳۵ کیلومتری شمال شهر وان، در شمال غرب روستای آگارتی و ساحل شرقی دریاچه وان قرار دارد، با آغاز قدرت گرفتن مادها در ۶۷۳ قبل از میلاد و استقرار سکاها در حوزهٔ رود کر و جنوب رودخانهٔ ارس به دستور روسای دوم بر بالای بلندی «ایدورو»، ساخته شد. آیانیس روسای دوم، که نگران افزایش قدرت روزافزون مادها و هجوم سکاها بود، اقدام به تقویت مناطق مرزی کرد. او برای تقویت موقعیت دو پایتخت اورارتو در ساحل شرقی دریاچهٔ وان، یعنی شهرهای روساخینیلی (که امروزه توپراق‌قلعه نام دارد) و توشپا، قلعه آیانیس را در شمال آنها را بنا کرد. آیانیس پس از درگذشت روسای دوم و در نخستین سال به حکومت رسیدن ساردوری سوم بر اثر حملهٔ سکاها سقوط کرده و به آتش کشیده شده است. قلعه آیانیس در بالای تپه‌ای مرتفع بنا شده که ۱٬۸۶۶ متر از سطح دریاهای آزاد ارتفاع دارد و طول و عرض آن ۴۰۰ × ۱۵۰ متر است. خانه‌های مسکونی، که در اطراف قلعه به خصوص دامنهٔ جنوبی آن قرار داشته‌اند، حدود هشتاد هکتار وسعت دارند. جستارهای وابسته تاریخ ارمنستان اورارتو دژ اربونی ایروان تیشبانی منابع معبد آیانیس، نویسنده: شاهن هوسپیان، فصلنامه فرهنگی پیمان - شماره ۶۸ - سال هجدهم - تابستان ۱۳۹۳