Biblioteka Köprülü

Biblioteka Köprülü është një bibliotekë në Stamboll. Ajo u themelua nga veziri i madh shqiptaro-osman Mehmed pashë Qyprilliu në vitin 1678. Ishte biblioteka e parë publike në Lindjen e Mesme. Biblioteka aktualisht përmban 3790 vëllime dorëshkrimesh. Themelimi E vendosur përgjatë rrugës Divanyolu, rrugës Piyer Loti dhe rrugës Boyacı Ahmed, përballë varrit të Sulltan Mahmutit II në lagjen Eminönü të Stambollit, biblioteka Köprülü u ndërtua nga Fazil Ahmed pashë Qyprilliu, i biri i sadrazemit (vezirit të madh) Mehmed pashë Qyprilliu, me dëshirën e fundit të babait të tij. Fazlli Mustafa Kypriljoti përfundoi themelimin e bibliotekës në Çemberlitaş me përbërjen e një statuti vakëf (organizatë jofitimprurëse) në vitin 1678. Biblioteka u hap me stafin e saj të përbërë nga tre bibliotekarë, një lidhës dhe një portier. Mbledhja Libri i parë u dhurua nga familja Qyprilliu dhe numri i librave në dispozicion vazhdoi të rritet me dhurime dhe blerje të mëtejshme. Nga të gjitha dhurimet për bibliotekën, ato nga Mehmed pashë Qyprilliu, Fazil Ahmet Pasha, Haxhi (Hafiz) Ahmet Pasha dhe Mehmet Asim Beu ishin ndër më të rëndësishmet. Koleksioni i tij përmban 3,790 dorëshkrime në turqisht, arabisht dhe persisht, si dhe rreth 1,500 vepra të shtypura. Katalogu i Bibliotekës Köprülü u përgatit nga Ramazan Şeşen, Cevat İzgi dhe Cemil Akpınar dhe u botua në vitin 1986. Biblioteka Köprülü strehon një nga koleksionet më të rëndësishme të dorëshkrimeve islame në botë. Listat e autorit, librave dhe lëndëve të dorëshkrimeve dhe veprave të shtypura janë të organizuara sipas metodës Dewey Decimal Classification. Arkitektura Biblioteka Köprülü ishte shembulli i parë i një strukture të pavarur bibliotekare në Stamboll. Ndodhet në një kopsht, tre anët e të cilit janë të rrethuar me rrugë dhe është ndërtuar me gurë dhe tulla të alternuara. Ajo mbulohet nga një kube e vendosur nga jashtë në një buzë tetëkëndëshe me planimetri katrore të varur. Pjesa arkadë, e cila arrihet me një shkallë me katër shkallë në pjesën perëndimore të bibliotekës, u zhvendos në pjesën e përparme dhe ka marrë një formë T-je. Ka një kokë në formë diamanti të vendosur në majë të gjashtë shtyllave prej mermeri, arkada e harkut me majë është e mbuluar me katër kupola. Qasja në bibliotekë bëhet përmes një dere me zë të ulët në aksin qendror të arkadës. Brendësia është e ndriçuar nga dritare, me një në secilën anë, dy në nivelin e sipërm dhe tre secila me nga gjashtë dritare në pjesën e sipërme përgjatë hyrjes. Ka harqe shkarkuese me majë me shtylla drejtkëndëshe. Sipërfaqja e brendshme e kupolës dhe varëseve janë zbukuruar me punime stilolapsash mbi portë. Të dyja kthesat "C" dhe "S" tërheqin vëmendjen e vizitorëve midis këtyre zbukurimeve kafe, të zeza dhe të kuqe. Të shkruara poshtë modeleve të luleve janë fjala, "Maşallah" dhe data, 1181 hixhri (1667-1668). Për më tepër, në derën e brendshme janë shkruar edhe "Mashallah" dhe data 1289 hixhri (1872) dhe 1327 hixhri (1911). Nga këto mbishkrime kuptohet se biblioteka i është nënshtruar restaurimit si në vitin 1872 ashtu edhe në vitin 1911. Referime