ულუჯანლარის ციხის მუზეუმი

ულუჯანლარის ციხის მუზეუმი (თურქ. Ulucanlar Prison Museum) — ყოფილი სახელმწიფო ციხე ანკარაში, თურქეთში, რომელიც ალთინდაღის მუნიციპალიტეტის მიერ რესტავრაციის შემდეგ ციხის მუზეუმად იქნა გადაკეთებული. მუზეუმი გაიხსნა 2011 წელს. ეს არის ამ ტიპის პირველი მუზეუმი თურქეთში. ციხე ისტორია ულუჯანლარის ციხე დაარსდა 1925 წელს ანკარის ალთინდაღის რაიონის ულუჯანლარის უბანში, რომელიც თურქეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი ახალი გამხდარი იყო. დაწესებულება აშენდა 1923 წელს, როგორც სამხედრო საწყობი, 34,000 მ²-ის (370,000 კვ. ფუტი) ფართობზე. თავისი ისტორიის განმავლობაში, მაას რამდენჯერმე გადაერქვა სახელი და ეწოდებოდა „ჯებეჯის ციხე“, „ჯებეჯის საზოგადოებრივი ციხე“, „ჯებეჯის სამოქალაქო ციხე“, „ანკარის ცენტრალური დახურული ციხე“ და ბოლოს „ულუჯანლარის ცენტრალური დახურული ციხე“. სასჯელაღსრულებისა და დაკავების დაწესებულება თურქეთში ოფიციალურად კატეგორიზებულია სამ უსაფრთხოების დონის ჯგუფად: დახურული (თურქ. kapalı), ნახევრად ღია (თურქ. yarı açık) და ღია (თურქ. açık) ციხეები. დახურული ციხეები არის მაქსიმალური უსაფრთხოების პენიტენციარები გარე და შიდა კონტროლით, რომლებშიც იკავებენ ძალადობრივ პატიმრებს და იმათ, ვინც ყველაზე მეტად ახასიათებთ გაქცევის ტენდენცია. ნახევრად ღია ციხეები არის საშუალო უსაფრთხოების სასჯელმაღსრულებელი დაწესებულებები გარე კონტროლის გარეშე, მაგრამ მხოლოდ შიდა ფიზიკური ბარიერებით, სადაც თავსდებიან ზომიერი გაქცევის რისკის მქონე პატიმრები, ვისაც ასევე ჰყავთ სამუშაო. ღია ციხეები არის დაბალი უსაფრთხოების, სამუშაოზე ორიენტირებული ციხეები გარე კონტროლისა და შიდა ფიზიკური ბარიერების გარეშე, სადაც იკავებენ მსჯავრდებულებს, რომლებსაც ენიჭებათ შეზღუდული ურთიერთობა საზოგადოებასთან. 1999 წლის სექტემბრის მდგომარეობით, შერეული სქესის ციხეში იმყოფებოდა 776 დაკავებული და პატიმარი, განაწილებული ცხრამეტ განყოფილებაში დახურულ და ნახევრად ღია ციხის სექციებში. ციხის სამედიცინო დაწესებულებას ჰქონდა ორმოცი საწოლის ტევადობა. ციხის რამდენიმე ამბოხება მოხდა 1999 წლის ივლისში, სექტემბერსა და დეკემბერში. ათი პატიმარი მოკვდა და სულ მცირე 28 დაშავდა სექტემბრის ამბოხებაში, ხოლო დაანგრიეს სამი მამაკაცთა განყოფილება და ქალთა რამდენიმე განყოფილება. ამ დროს ნაპოვნი იქნა დაუმთავრებელი გაქცევის გვირაბი.[ რადიო ჟურნალისტი ფუსუნ ერდოღანი დააკავეს ამ მოვლენებთან დაკავშირებული პრეს-რელიზის გაშუქებისას. 2006 წელს დახურული ციხის სექციის პატიმრები გადაიყვანეს ანკარის სინჯანში ახლად აშენებულ ციხეში. ნახევრად ღია ციხის სექციის ევაკუაცია მოგვიანებით განხორციელდა. ცნობილი პატიმრები მისი 81-წლიანი არსებობის განმავლობაში, ულუჯანლარის ციხეში იკავებდნენ განსაკუთრებულ ინტელექტუალებს სხვადასხვა პოლიტიკური შეხედულებებით, მათ შორის ჟურნალისტებს, პოეტებს და მწერლებს, ასევე პროფესიონალ პოლიტიკოსებს პოლიტიკურ აქტივისტებთან და კრიმინალებთან ერთად. განსაკუთრებულ ადამიანებს შორის, რომლებიც დაკავებულნი ან დაპატიმრებულნი იყვნენ (სიკვდილით დასჯები არ იგულისხმება), იყვნენ: ჰუსეინ ჯაჰიტ იალჩინი (1875–1957) — ჟურნალისტი, მწერალი და პოლიტიკოსი ჯევათ შაქირ ქაბაააღაჩლი (1890–1973) — რომანისტი, მოთხრობების ავტორი, ესეისტი, ეთნოგრაფი და მოგზაურობების მწერალი ნაზიმ ჰიქმეთი (1902–1963) — პოეტი, დრამატურგი, რომანისტი და მემუარისტი ნეჯიფ ფაზილ ქისაქურექი (1904–1983) — პოეტი, რომანისტი, დრამატურგი, ფილოსოფოსი და აქტივისტი ქემალ ტაჰირი (1910-1973) — რომანისტი და მეცნიერი ოსმან ბოლუქბაში (1913–2002) — პოლიტიკოსი, პარტიის ლიდერი ოსმან იუქსელ სერდენგეჩტი (1917–1983) — ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი იაშარ ქემალი (1923-2015) — მწერალი და ადამიანის უფლებების დამცველი მეთინ თოქერი (1924-2002) — ჟურნალისტი და მწერალი ბიულენთ ეჯევითი (1925–2006) — პოეტი, მწერალი, ჟურნალისტი, სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკოსი და თურქეთის ოთხჯერ პრემიერ-მინისტრი ჯუნეით არჯაიურექი (1928-2015) — ჟურნალისტი და მწერალი ფაქირ ბაიქურთი (1929–1999) — პედაგოგი, მწერალი და პროფკავშირების ლიდერი ილმაზ გუნეი (1937–1984) — კინორეჟისორი, სცენარისტი, რომანისტი და მსახიობი მუჰსინ იაზიჯიოღლუ (1954–2009) — მემარჯვენე, ნაციონალისტურ-ისლამისტური პოლიტიკოსი ჰათიფ დიჯლე (1954- ) — ქურთი პოლიტიკოსი ლეილა ზანა (1961- ) — ქურთი პოლიტიკოსი და აქტივისტი სირი სურეია ონდერი (1962-) — კინორეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, კოლუმნისტი და პოლიტიკოსი ციხე ასევე იყო წამებისა და სისასტიკის ადგილი. სიკვდილით დასჯა ციხის ეზოში ცხრამეტი ჩამოხრჩობით სიკვდილით დასჯა შესრულდა. განსაკუთრებულ პატიმრებს შორის, რომლებიც სიკვდილით დასაჯეს, იყვნენ: ისქილიფლი ათიფ ხოჯა (1875–1926) — ისლამისტი მეცნიერი, რომელიც მხარს უჭერდა ბრიტანეთის შემოსევას ადგილობრივ გაზეთში „ალემდარი“, რომელსაც ის გამოსცემდა იუსუფ ასლანი (1947–1972) — მარქსისტულ-ლენინისტური რევოლუციონერი და პოლიტიკური აქტივისტი (სიკვდილით დასჯილი) დენიზ გეზმიში (1947–1972) — მარქსისტულ-ლენინისტური რევოლუციონერი და პოლიტიკური აქტივისტი ჰუსეინ ინანი (1949–1972) — მარქსისტულ-ლენინისტური რევოლუციონერი და შეიარაღებული პოლიტიკური აქტივისტი ნეჯდეთ ადალი (1958–1980) — მარქსისტულ-ლენინისტური რევოლუციონერი და პოლიტიკური აქტივისტი მუსტაფა ფეჰლივანოღლუ (1958–1980) — მემარჯვენე, ნაციონალისტურ-ისლამისტური აქტივისტი ერდალ ერენი (1964–1980) — მარქსისტულ-ლენინისტური რევოლუციონერი და პოლიტიკური აქტივისტი (სიკვდილით დასჯილი) მუზეუმი რესტავრაცია ციხის დაწესებულება ოფიციალურად გამოცხადდა ისტორიული ინტერესის შენობად, რომლის დანგრევა, გაფართოება ან შეცვლა ამ მიზეზით შეუძლებელი იყო სპეციალური ნებართვის გარეშე. ალთინდაღის მუნიციპალიტეტმა ციხის შენობა აღადგინა მის პირვანდელ ფორმაში და 2011 წლის ივლისში საზოგადოებისთვის გახსნა, როგორც მუზეუმი. ხანგრძლივი სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც დაჯდა დაახლოებით ₺10 მილიონი (US$6.7 მილიონი 2010 წლის მდგომარეობით), ჩატარდა მიუხედავად იმისა, რომ არჩივი არ იყო ხელმისაწვდომი ორი ხანძრის გამო, რომელიც წარსულში მოხდა ციხის შენობაში. ციხის 81-წლიან ისტორიასთან დაკავშირებული დოკუმენტები შემოიფარგლებოდა 1997 წლის ფოტოებითა და 2000 წელს ჩატარებული სარესტავრაციო პროექტის გეგმებით. გამოფენის მასალები და სხვა საჭიროებული ინფორმაცია მუზეუმის შექმნისთვის შეგროვდა პატიმრების ნათესავებისგან შესაბამისი დარწმუნების შემდეგ. მუზეუმში არის ბიბლიოთეკა, რომელშიც არის პატიმრების მიერ დაწერილი წიგნები, თურქეთის პოლიტიკურ ცხოვრებას მოცული წიგნები, ისევე როგორც სასამართლო ოქმები. შიდა კედლების ორიგინალური გრაფიტი და ზეთისხილის ფერწერა ყურადღებით შეინარჩუნა. ყველა გამოფენილი ნივთი ორიგინალურია. მუზეუმს ასევე აქვს შეხვედრისა და კონფერენციის დარბაზები და ემსახურება კულტურული ღონისძიებების ადგილს, ისევე როგორც კინოგადაღებების მოედანს. ექსპონატები მუზეუმის შესასვლელში მდებარეობს მეცხრე და მეათე განყოფილება, რომლებსაც მეტაფორულად „ჰილტონის განყოფილება“ ეწოდებოდა მათი მცირე ზომის გამო სხვა ციხის განყოფილებებთან შედარებით და, შესაბამისად, შედარებითი კომფორტის გამო. გამოჩენილი პოლიტიკოსები, როგორიცაა ბიულენთ ეჯევითი და ოსმან ბოლუკბაში, ყოფილან ინტერნირებული ამ განყოფილებებში, სადაც მათი ბიოგრაფია საწოლებზეა გამოსახული. იზოლაციის კამერები იყო განკუთვნილი მაღალი რანგის კრიმინალებისთვის. მცველების ყვირილი და იზოლაციის კამერებში წამებული პატიმრების საშინელი კივილები ისმის დინამიკებიდან დერეფნებში სიარულის დროს. ისმის ძველი თურქული (ხალხური სიმღერები) და ლექსები, რომლებიც ვიზიტორებს გაახსენებს წამებისა და სიკვდილით დასჯების ეპოქას. იზოლაციის კამერებსა და მეოთხე განყოფილებაში არის ოცდაორი ცვილის ქანდაკება, რომლებიც პატიმრებს ასახავს სხვადასხვა პოზიციაში მათი ყოველდღიური ციხის ცხოვრების დროს. მეხუთე განყოფილების საწოლებზე მიმაგრებულია განსაკუთრებული პატიმრების ბიოგრაფიები. მეექვსე განყოფილება მოიცავს, დამატებითი ბიოგრაფიების გარდა, განსაკუთრებული პატიმრების პირად ნივთებს, როგორიცაა საათები, სიგარეტი, ჯოხები, ჭურჭელი, ჭიქები, ჩაის ქვაბი და სხვა ამგვარი პირადი ნივთები. დიდ ეზოში მდებარეობს თურქული აბანო პატიმრებისთვის. განსაკუთრებული პატიმრების ფოტოები ეკიდება ეზოში არსებული სურვილის ხის ტოტებზე. ასევე არის ორიგინალური ჩამოხრჩობის ხარი ეზოში, რომელზეც ეკიდება ორიგინალური ქისერბმულის კვანძი. იქ ცხრამეტი სიკვდილით დასჯა შესრულდა. მოთხოვნის საფუძველზე, არსებული იზოლაციის კამერების თავზე აშენდა სპეციალური სეგრეგაციის განყოფილება. დამატებითი გადახდით, ვიზიტორებს შეუძლიათ ჩაიკეტონ ამ განყოფილებაში თხუთმეტი წუთით ან ერთი საათით, რათა უკეთ იგრძნონ ციხის პირობები. ამის გამოსაცდელად, ისინი შედიან კამერაში მცველის თანხლებით, მას შემდეგ რაც ჩააბარებენ საათსა და მობილურ ტელეფონს და ხელბორკილებს დაიდებენ. ამ ვიზიტორებს არ ეძლევათ კამერიდან გასვლის უფლება მათი დროის ამოწურვამდე. პოპულარულ კულტურაში ილმაზ გუნეიმ ულუჯანლარის ციხის შთაგონებით 1983 წელს გადაიღო ფილმი „Duvar“. ციხეში გადაიღეს 1989 წლის ფილმი „Uçurtmayı Vurmasınlar“, რომელშიც ნურ სურერი თამაშობდა ქალი პოლიტპატიმრის როლს. სქოლიო