მეჰმედ III

მეჰმედ III (ოსმ. محمد ثالث‎ — Mehmed-i sâlis , თურქ. Üçüncü Mehmet) ( დ. 26 მაისი, 1566 — გ. 22 დეკემბერი, 1603) — ოსმალეთის იმპერიის მე-13 სულთანი. მურად III-ის მემკვიდრე. ბიოგრაფია მეჰმედ III ტახტზე 1595 წელს ავიდა და მაშინვე სიკვდილით დასაჯა თავისი 19 ძმა, რადგან მათი მხრიდან შეთქმულების ეშინოდა. იგივე შიში გახდა იმის მიზეზი, რომ მეჰმედმა შემოიღო დამღუპველი ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც უფლისწულებს ეკრძალებოდათ მამის სიცოცხლეში მონაწილეობა მიეღოთ სახელმწიფოს მართვის საქმეებში, რის გამოც ისინი შინა პატიმრობაში ჰყავდათ ჰარამხანაში, სპეციალურ «გისოსებში». მეჰმედ III-ის მმართველობის დასაწყისში კონსტანტინოპოლში დაიჭირეს რუსეთის ელჩი დანილო ისლენიევი, რომელიც მოგვიანებით უკვალოდ გაქრა. ავსტრიელების წარმატებამ დუნაიზე გამოიწვია ხალხისა და იანიჩარების აჯანყება კონსტანტინოპოლში. 1596 წელს დიდი ვეზირისა და შეიჰულ ისლამის რჩევით მეჰმედი ჯარით დაიძრა უნგრეთისაკენ და გაიმარჯვა ამ ბრძოლაში. მაგრამ ამით ვერ ისარგებლა და დაუბრუნდა თავის განებივრებულ ცხოვრებას კონსტანტინოპოში. აზიურ ოლქებში, რომლებიც სპარსეთს ემორჩილეობდა, მიმდინარეობდა აჯანყებები, ამიტომ მის ჩასახშობად შეიჭრნენ სპარსელები. მოიშალა როგორც შიდა მმართველობა, ასევე კონტროლი ჯარზე. მეჰმედ III-ის მმართველობიდან დაიწყო ოსმალეთის იმპერიის დაკნინების ხანა. გარყვნილ და სისხლისმსმელ მეჰმედ III-ს (რომელიც განსაკუთრებული სისასტიკით გამოირჩეოდა ქრისტიანების მიმართ) ყველაფრის მიუხედავად უყვარდა ლიტერატურა, პოეზია და თვითონაც წერდა ლექსებს. გარდაიცვალა 1603 წელს, სტამბოლში. მის შემდეგ იმპერიის ტახტი დაიკავა აჰმედ I-მა. ოჯახი ვაჟები შეჰზადე სულთან მაჰმუდი (1584 — 7 ივნისი, 1603) — ჰალიმე სულთნისგან შეჰზადე სულთან სელიმი (1585 — 20 აპრილი, 1597) შეჰზადე სულთან სულეიმანი (დაიბადა და გარდაიცვალა 1586) აჰმედ I (18 აპრილი, 1590 — 22 ნოემბერი, 1617) — ჰანდან სულთნისგან მუსტაფა I (1591 — 20 იანვარი, 1639) — ჰალიმე სულთნისგან შეჰზადე სულთან ჯიჰანგირი (1599–1602). შეჰზადე სულტან ოსმანი, გარდაიცვალა 3 ან 4 წლის ასაკში. ქალიშვილები დილრუბა სულთანი (დ. 1594) — ჰალიმე სულთნისგან; დაქორწინდა ქარა დავუდ-ფაშაზე; ესრა სულთანი (დ. 1597) — ჰანდან სულთნისგან; დაქორწინდა დამატ მაჰმუდ-ფაშაზე; სახელი უცნობია — დაქორწინებული იყო დამატ ალი-ფაშაზე. იხილეთ აგრეთვე ოსმალეთის სულთნების სია ლიტერატურა Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700-1922, p.90. Cambridge University Press, 2000. ISBN 0-521-63328-1 Kinross, John Patrick. Ottoman Centuries, p.288. William Morrow & Co., 1977. ISBN 0-688-03093-9