İstanbul Ermeni Patrikhanesi

İstanbul Ermeni Patrikhanesi (Ermenice: Պատրիարքութիւն Հայոց Կոստանդնուպոլսոյ, romanize: Badriark'ut'iun Hayots' Gosdantnubolsoy), 1461 yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından kurulan bir patrikhane ve Ermeni Apostolik Kilisesi'nin özerk bir makamıdır. Günümüzde Türkiye Ermenilerinin dini önderliğini yapmaktadır. Merkezi, İstanbul'un Kumkapı semtinde bulunan Surp Asdvadzadzin Patriklik Kilisesi'dir. Patrikhane, Doğu Ortodoks Kiliseleri arasında en küçüklerinden biri olmasına rağmen, tarih boyunca oldukça önemli bir siyasi rol üstlendi ve günümüzde de ruhani bir otoriteyi sürdürmektedir. Patrikhane, dünya genelindeki Ermeni Apostolik Kilisesi ile ilgili konularda, Ermenistan'ın Eçmiyazin kentindeki Ermeni Kilisesi'nin ruhani ve idari merkezi olan Tüm Ermeniler Katolikosu'nun önceliğini tanır. Ancak yerel meselelerde Patriklik makamı özerk bir yapıya sahiptir. Tarihçe İstanbul'un fethinden sonra Sultan II. Mehmed, Rum Ortodoks cemaatine karşı bir denge unsuru oluşturmak ve olası isyanların önüne geçmek amacıyla Ermeni nüfusunu İstanbul'a yerleştirmiştir. Bu süreçte, suç işlemiş bazı Ermeniler dahi İstanbul'a sürgün edilmiştir. Sultan Mehmed, Bursa'dan getirdiği Hovagim’i Ermeni patriği olarak tayin etmiş; Samatya'daki Sulu Manastır'ı Rumlardan alarak Ermeni Patrikhanesi olarak tahsis etmiştir. Manastırın adı Surp Kirkor Lusavoriç olarak değiştirilmiş ve Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerdeki bazı Rum kiliseleri de Ermeni cemaatinin kullanımına sunulmuştur. Patrikhane daha sonra Kumkapı semtine taşınmıştır.Yangınlarla ünlü bu semtte, patrikhane binası tarih boyunca birçok kez yanmıştır. 1850'li yıllarda çıkan son yangınlardan sonra bina tamamen kullanılamaz hale gelmiş, bu durum üzerine Sultan II. Mahmud'un kuyumcubaşısı ve başdanışmanı Kazaz Artin Amira Bezciyan tarafından hem patrikhane kilisesi hem de idari binalar yeniden inşa ettirilmiştir. Günümüzde Patrikhane Patrikhane binası 2000'li yıllarda artık kullanılamayacak hale gelince Mesrob Mutafyan'ın döneminde yapılan bağışlarla restore edilmiştir. 2005 yılında binanın restorasyonu için bağış yapanlara Patrik Mutafyan tarafından Patriklik Liyakat Nişanı verilmiştir. Bu nişanı alanlar: Hosrov Akpolat Hayg Aslanyan Efrim Bağ Misak Bağam Luiz Bakar Yervart Bozacıyan Apel Çelik Jirayr Dağdevirenel Kirkor Döşemeciyan Hibel Gazze Dikran Gülmezgil Apik Hayrebetyan Boğos Hecimoğlu Aram Kamburyan Sirvart Karamanuk Zohrab Marukyan Hrant Moskofyan Anto Parunakyan Asadur Parunakyan İrma Polat Kevork Santalu Bedros Şirinoğlu Tanya Şirinoğlu Cezo Taş Mıgırdiç Timurcuoğlu Setrak Tokat Mihran Ulikyan Garbis Unan Maksut Urun Bedri Yalın Aret Yerganyan Ayrıca bakınız Türkiye Ermenileri Patrikleri listesi Osmanlı Ermenileri Türkiye Ermenileri Ermeni Apostolik Kilisesi Kaynakça