Sinan posho

Sinanuddin Yusuf posho yoki qisqacha Sinan posho (bosn. Sinanudin Jusuf-paša; turkcha: Sinan-paşa; 1553-yil 21-dekabrda vafot etgan) – Usmoniylar imperiyasi bosh admiradli (kapudan posho). 1550-yildan 1553-yil oxirigacha sulton Sulaymon hukmronligi davrida deyarli 4 yil davomida Usmoniylar flotida xizmat qilgan. Kelib chiqishi xorvatiyalik. Shuningdek, sadri aʼzam Rustam poshoning akasi edi. Rustem posho esa sulton Sulaymon va Hürrem sultonning qizi Mihrimah sultonga uylangan. Harbiy yurishlari Sinan posho va Dragut hamkorlikda bir nechta dengiz ekspeditsiyalarini, asosan, Italiya va Shimoliy Afrika sohillarida yurishlarni amalga oshirgan. Sinan dengiz yurishlari masalalarida Turgut Reis kabi tajribaga ega boʻlmagan, Turgut Reis admirallar va kapitanlar orasida koʻproq mashhur edi. Bu esa koʻpincha ularning oʻrtasida nizo kelib chiqishiga sabab boʻlgan. 1551-yilda Usmoniylar Tripolini egallab olganidan keyin bir voqea sodir boʻlgan. Butun Usmoniylar floti Sinan poshoni qirgʻoqda qoldirib, Turgut Reisni Tirren dengizi tomon boshlab borgan va faqat uni qoʻmondon sifatida tan olishlarini eʼlon qilgan. Turgut Reis esa buni isyon va xiyonat deb hisoblab, Sinan poshoni olib kelish uchun ularga ortga qaytishni buyurgan. Sinan posho butun faoliyati davomida yaxshi, aqlli dengiz strategi sifatida tanilgan. U Turgut Reis kabi kuchga ega boʻlmasa ham sulton Sulaymonning sevimli harbiy strategi va doʻsti boʻlgan, chunki sulton Sulaymon Bosniya musulmonlariga juda ijobiy munosabatda edi. Shaxsiyati Sinan poshoning feʼli haqida turlicha fikrlar mavjud. Koʻpchilik uni boʻyi baland, aqlli, uzun soqolli va sovuq nigohli deb taʼriflagan. Usmoniylar tarixchisi Peçevî u haqida shunday yozgan: „Sinan posho gʻururli kishi boʻlib, oʻzini buyuk inson deb bilar, boshqalarning fikri va shikoyatlarini eshitmas edi. Nigohi sovuq edi“. Ammo oʻsha davr ispan tarixchilari uni shunday taʼriflagan: „Sinan posho boʻyi baland, jasur, chiroyli yuzli, mard kishi edi. Shu bilan birga juda muloyim ham edi“. Vafoti Sinan posho 1553-yil 21-dekabrda Istanbuldagi hozirgi Sultanahmet maydonidagi saroyida vafot etgan va keyinchalik Mihrimah Sultan masjidi bogʻida dafn qilingan. Masjid loyihasini buyuk Usmoniylar meʼmori Xoʻja Sinon ishlab chiqqan. Sinan posho Beşiktaş tumanida uning nomi bilan ataluvchi ulugʻ masjid qurilishini buyurgan va vafotidan keyin uni oʻsha yerga dafn etishlarini xohlagan, ammo Sinan posho vafot etgan vaqtda masjid qurilishi hali yakunlanmagan edi. Sinan poshoning ikki qizi va bir oʻgʻli boʻlgan, biroq butun boyligini akasi Rustam poshoning rafiqasi, sulton Sulaymonning qizi Mihrimah sultonga qoldirgan. Manbalar Havolalar Turgut Reis and Sinan Pasha – archived from the Wayback Machine (turkcha)