უმანკოების მუზეუმი

უმანკოების მუზეუმი (თურქ. Masumiyet Müzesi) — მუზეუმი XIX საუკუნის სახლში სტამბოლში (ჩუქურჯუმა), რომელიც შექმნილია მწერლის ორჰან ფამუქის მიერ, როგორც მისი რომანის „უდანაშაულობის მუზეუმის“ კომპანიონი. მუზეუმი და რომანი ერთდროულად იქმნებოდა, ორი სტამბოლელი ოჯახის ისტორიებზე ორიენტირებული. 2014 წლის 17 მაისს მუზეუმი გამოცხადდა 2014 წლის ევროპის მუზეუმის ჯილდოს გამარჯვებულად. მოთხრობა და მუზეუმი გვთავაზობს ჩანახატს სტამბოლის ზედა ფენის ცხოვრებაზე 1970-იანი წლებიდან 2000-იანი წლების დასაწყისამდე. რომანი ასახავს ქემალის ისტორიას, მდიდარი სტამბოლელის, რომელსაც შეუყვარდება მისი ღარიბი ბიძაშვილი ფიუსუნი, ხოლო მუზეუმი აჩვენებს მათი სასიყვარულო ისტორიის არტეფაქტებს. მუზეუმის ვებსაიტის თანახმად, კოლექცია, რომელიც მოიცავს ათასზე მეტ ობიექტს, წარმოადგენს იმას, რასაც რომანის პერსონაჟები „იყენებდნენ, ატარებდნენ, ისმენდნენ, ხედავდნენ, აგროვებდნენ და რაზეც ოცნებობდნენ, ყველაფერი ფრთხილად მოწყობილია ყუთებსა და საჩვენებელ ვიტრინებში.“ ისტორია ფამუქმა ობიექტების შეგროვება მუზეუმისთვის პირველად 1990-იანი წლების შუა პერიოდში დაიწყო. „მე მინდოდა შემეგროვებინა და გამომეფინა ფიქციური ისტორიის რეალური ობიექტები მუზეუმში და დამეწერა ამ ობიექტებზე დაფუძნებული რომანი“ - თქვა მან. ფამუქი აცხადებს, რომ მუზეუმში გამოფენილი ობიექტებიდან ზოგიერთი ეკუთვნოდა ოჯახის წევრებსა და მეგობრებს, ხოლო სხვები სტამბოლის სხვა ადგილებში იპოვეს, ან მთელი მსოფლიოდან შეაგროვეს. თუმცა, მან არ დააზუსტა, რომელი ობიექტები არის უშუალოდ დაკავშირებული მის საკუთარ ცხოვრებასთან; ის გამოკვეთს, რომ მუზეუმის ნარატივი უნდა ასახავდეს რომანის ნარატივს და არა მის საკუთარს, რადგან აცხადებს: „ეს არ არის ორჰან ფამუქის მუზეუმი“. მას შემდეგ, რაც რომანი 2008 წელს თურქულ ენაზე გამოქვეყნდა, მუზეუმის კოლექცია დაგვირგვინდა მხატვრების, დიზაინერებისა და არქიტექტორების მულტიდისციპლინური გუნდის მონაწილეობით. იგი გაიხსნა 2012 წლის აპრილში და ახლა შეიცავს ათასზე მეტ ობიექტს. მდებარეობა მუზეუმი მდებარეობს თურქეთში, სტამბოლში, ბეიოღლუს უბნის ჩუქურჯუმას სამეზობლოში. იგი განთავსებულია XIX საუკუნის ხის სახლში. კონცეფცია მუზეუმი მდებარე სტამბოლის იმ უბანში, რომელიც ცნობილია ძველი ანტიკვარიატის მაღაზიებით, რომლებიც მის ვიწრო ქუჩებს ანათებს, ასახავს 1970-იანი წლების სტამბოლის ზედა ფენის ყოველდღიური ობიექტების ხასიათს. იგი შედგება საჩვენებელი ექსპონატების სერიისგან, რომელთაგან თითოეული შეესაბამება რომანის 83 თავიდან ერთ-ერთს. ნარატივის მიხედვით, ეს ობიექტები შეაგროვა და მოაწყო ქემალმა, რომანის მთავარმა გმირმა, რადგან ისინი დაკავშირებულია მის მოგონებებთან ფიუსუნის შესახებ, მისი საყვარელი ქალის, რომელიც მთელი რომანის განმავლობაში გვხვდება. ექსპონატები მოიცავს დიდ შუშის ვიტრინას, რომელიც შეიცავს 4,213 სიგარეტს, თითოეული მოწეული ფიუსუნის მიერ, სამარილეების კოლექციას და სტამბოლის იმ ქუჩების ნახატებსა და რუკებს, სადაც სიუჟეტი ვითარდება. მუზეუმის ოთხივე სართულზე ყველაფერი მიუთითებს რომანზე და იმ ეპოქაზე, რომელიც წიგნია გადმოცემულიშ. მიუხედავად მუზეუმისა და რომანის დაწყვილებისა, ფამუქი ამბობს, რომ მათი შეცნობა შესაძლებელია ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად: „ისევე როგორც რომანი სრულად გასაგებია მუზეუმში ვიზიტის გარეშე, ასევე მუზეუმი არის ადგილი, რომლის მონახულება და გამოცდა შესაძლებელია დამოუკიდებლად.“ ფამუქმა მუზეუმისა და რომანის იდეა პარალელურად თავიდანვე განავითარა; მუზეუმი არ არის რომანზე დაფუძნებული და ანალოგიურად, რომანი არ დაწერილა მუზეუმის ასახვის საშუალებით. ამ ორს შორის ხაზების ბუნდოვნება გამოკვლეულია როგორც რომანში უდანაშაულობის მუზეუმი, ასევე მუზეუმის კატალოგში, ობიექტების უდანაშაულობა. 1990-იანი წლების დასაწყისში ფამუქმა დაიწყო წარსულის ობიექტების შეგროვება, რომლებსაც ხედავდა და მოსწონდა ძველმანების მაღაზიებსა და მეგობრების სახლებში, თანდათან აყალიბებდა ნარატივს, რომელიც ერთად გახდებოდა უდანაშაულობის მუზეუმი. თუ ხედავდა ობიექტს, რომელიც, მისი აზრით, შეეფერებოდა რომანს ძველმანების მაღაზიაში, ყიდულობდა მას და აღწერდა ტექსტში. შეიძლებოდა შემთხვევით აღმოეჩინა ობიექტი, რომელიც შთააგონებდა რომანში ახალ ამბავს; ან შეიძლებოდა ეძებდა ობიექტებს, რათა შეეფერებინა უკვე არსებული ამბისთვის. მუზეუმების მანიფესტი „ობიექტების უდანაშაულობაში“, კატალოგში რომელიც აღწერს ნოველა-მუზეუმის შექმნას, ფამუქი გვთავაზობს მუზეუმების მანიფესტს. ის მოუწოდებს "დიდ ეროვნულ მუზეუმებს, როგორიცაა ლუვრი და ერმიტაჟი" შეცვლას „უფრო პატარა, უფრო ინდივიდუალისტური და უფრო იაფი“ მუზეუმებით, ისტორიების ადგილას ამბების მოთხრობთ. ფამუქის აზრით მუზეუმი უნდა მუშაობდეს თავისი შესაძლებლობით „გამოავლინოს ინდივიდების ადამიანურობა“. გამოფენები საზღვარგარეთ 2024/2025 DOX, თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი, პრაღა რესურსები ინტერნეტში https://www.masumiyetmuzesi.org/ ოფიციალური საიტი (in English and Turkish) The Museum of Innocence at Google Cultural Institute Project page of Sunder-Plassmann Architekten (German) დაარქივებული 2017-01-17 საიტზე Wayback Machine. სქოლიო