Alabanda (antik kent)

Alabanda (Grekçe: Ἀλάβανδα) veya Khrysor Antiokyası, Aydın ilinin Çine ilçesine 9 km uzaklıktaki Doğanyurt köyünde bulunan bir antik Karya kentidir. Şehir, iki yükseltinin arasındaki eyer şeklindeki alanda konumlanmıştır. Bölge, koyu renkli mermeri ve garnete benzeyen değerli taşlarıyla tanınmaktadır. Bizanslı Stephanus, Karya'da Alabanda (Alabandeus) adında iki şehir olduğunu iddia etmektedir, ancak başka hiçbir antik kaynak bu bilgiyi doğrulamamaktadır. Tarihi Efsaneye göre, şehir Karyalı kahraman Alabandus tarafından kurulmuştur. Karya dilinde, isim at anlamına gelen ala ve zafer anlamına gelen banda kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır. Herodotos bir keresinde Alabanda'nın Karya yerine Frigya'da olduğundan bahseder, ancak aslında aynı şehirden söz edilmektedir. Pers asilzadesi Bubares'in oğlu ve Makedonya Kralı I. Amyntas'ın torunu olan Amyntas, şehrin kontrolünü Kral I. Serhas'dan (MÖ 486-465 arası hüküm sürdü) almıştır. Erken Selevkos döneminde, şehir Khrysaor Birliği'nin bir parçasıydı. Bu birlik, ekonomik ve savunma bağlarıyla ve belki de etnik bağlarla birbirine bağlı yakın şehirlerin oluşturduğu gevşek bir federasyondu. Şehir, kentin barışını koruyan Selevkos kralı III. Antiochus onuruna Khrysor Antiochia'sı olarak yeniden adlandırıldı. MÖ 201'de V. Philip tarafından ele geçirildi. MÖ 190'daki Magnesia Savaşı'nda Selevkoslar'ın yenilgisinden sonra isim tekrar Alabanda'ya döndü. Kısa süre sonra Romalılar şehri işgal etti. Cicero'ya göre, Yunanistan'da birçok tanrılaştırılmış insan vardı ve Alabanda'da Alabandus'a tapınılıyordu. MÖ 70'te Roma'nın Anadolu'yu tamamen kontrol altına almasıyla birlikte, Alabanda şehri, Asya eyaletinin 21. kenti olarak Roma yönetimine girdi. Daha sonra, MÖ 48'de Marcus Antonius tarafından Ephesus'un eyalet başkenti yapılması üzerine, Alabanda bölgesel bir merkez haline geldi. Miletos, Priene, Tralleis ve Nysa gibi önemli şehirler, bu dönemde Alabanda'ya bağlandı. MÖ 40'ta, isyancı Quintus Labienus bir Part ordusu ile şehri ele geçirdi. Labienus'un garnizonu şehir sakinlerini katledildikten sonra, Part ordusu şehrin hazinelerini yağmaladı. Roma İmparatorluğu döneminde şehir bir conventus (yargı merkezi) haline geldi (Plinius, V, xxix, 105) ve Strabon, şehrin lüks yaşamı ve ahlaki çöküşü ile ünlü olduğunu bildirir. Şehir, MS 3. yüzyılın ortalarına kadar kendi parasını basmaya devam etti. Bizans İmparatorluğu döneminde şehir bir piskoposluk merkezi haline getirildi. XI. yy.da Türk egemenliği altına giren kent daha sonra Haçlı seferleri ile yeniden el değiştirir. Kilise tarihi Alabanda'nın bazı piskoposlarının isimleri, kilise konsüllerine katılımları nedeniyle bilinmektedir. Örneğin, Theodoret 451'deki Kalkedon Konsili'nde, Constantine 692'deki Trullo Konsili'nde, bir başka Constantine 787'deki İkinci İznik Konsili'nde ve John 879'daki Fotius'un Konstantinopolis Konsili'nde yer almıştır. Ayrıca, bu piskoposluk merkezinin iki ortodoks olmayan piskoposunun isimleri de bilinmektedir: 518'de Monofizitizm nedeniyle görevden alınan Zeuxis ve yaklaşık 558'den 568'e kadar piskopos olan ve bir Yakubi olan Julian. Artık yerleşik bir piskoposluk merkezi olmayan Alabanda, bugün Katolik Kilisesi tarafından bir titular (unvan) piskoposluk olarak listelenmeye devam etmektedir. Önemli kişiler Aridolis, İkinci Pers istilası sırasında Alabanda tiranıydı Amyntas, Alabanda'nın tiranı ve I. Amyntas'ın torunu Alabandalı Leon (Λέων), Yunan hatip ve yazar Alabandalı Apollonius, Yunan hatip Alabandalı Menekles (Μενεκλῆς), bir Yunan hatibi, Hierokles'in kardeşi Alabandalı Hierokles (Ἱεροκλῆς), bir Yunan hatibi, Menekles'in kardeşi Apollonius Molon, Yunan hatip Apaturius, bir Yunan sahne ressamı Alabandalı Menedemos (Μενέδημος), Rafya Savaşı'na (217) katılan bir Yunan generali Arkeolojik kazılar Alabanda'nın kalıntıları Çine'nin 8 km batısında bulunmaktadır ve bir tiyatro ile diğer bazı binaların kalıntılarından oluşmaktadır, ancak kazılar çok az sayıda yazıt ortaya çıkarmıştır. Alabanda da ilk defa 1905-1906 yıllarında Halil Edhem Bey tarafından kazılar yapılmıştır. Alabanda antik kentinin arkeoloji dünyasına ve turizme kazandırılması için 1999 yılından itibaren Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izinleri ile Aydın Müze Müdürlüğü başkanlığında kazılar yapılmaktadır. Günümüzde kazıları çoğunluğu Atatürk Üniversitesi'nden olan bir ekip tarafından yapılmaktadır. Galeri Kaynakça Dış bağlantılar OpenStreetMap'te Alabanda (antik kent) ile ilgili coğrafi veriler