რაკოჩის მუზეუმი

რაკოჩის მუზეუმი (თურქ. Rakoçi Müzesi), ასევე ცნობილია როგორც რაკოჩის სახლი (Rakoçi Evi) — ისტორიული სახლ-მუზეუმი თექირდაღში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, რომელიც წარმოადგენს XVIII საუკუნის ხელახლა აშენებულ სახლს, რომელიც ეძღვნება უნგრელი ეროვნული გმირის, ფერენც II რაკოცის ცხოვრებასა და ეპოქას. იგი ამ სახლში ცხოვრობდა ემიგრაციაში თავისი ბოლო წლების განმავლობაში 1720-1735 წლებში. სახლი 1982 წელს გადაკეთდა მუზეუმად როდესაც იგი უნგრეთის სახელმწიფოს გადაეცა. მას შემდეგ იგი უნგრელებისთვის ეროვნული მომლოცველობის ადგილად იქცა. ისტორია ფერენც II რაკოცი (1676–1735) იყო უნგრელი კეთილშობილი, უნგრეთის სამეფოს ყველაზე მდიდარი მიწათმფლობელი და ტრანსილვანიის მთავარი, რომელმაც ხელმძღვანელობა გაუწია პირველ აჯანყებას 1703-1711 წლებში ჰაბსბურგთა მონარქიზე ავსტრიულიელების ჩაგვრის წინააღმდეგ. წარუმატებლობის შემდეგ იგი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. რამდენიმე წელი ცხოვრობდა პოლონეთში, შემდეგ ცდილობდა ბრიტანეთში თავშესაფრის მოძებნას, მოგვიანებით კი საფრანგეთში, თუმცა წარუმატებლად. რაკოცი და მისი გარემოცვა საბოლოოდ 1717 წელს ჩამოვიდნენ გელიბოლუში, ოსმალეთის იმპერიაში, სულთან აჰმედ III-ის (მეფობდა 1703–1730) შეთავაზებიდან გამომდინარე, რომელმაც მათი ჩამოსაყვანად ნავი გამოგზავნა. ედირნესა და სტამბოლში ცხოვრების შემდეგ, იგი 1720 წელს დასახლდა თექირდაღში (უნგრ. Rodostó), გადავიდა სახლში, რომელიც მისთვის იყო განკუთვნილი და სადაც ცხოვრობდა 1735 წლის 8 აპრილს, გარდაცვალებამდე. მისი მიმდევრები, მათ შორის ესეისტი კელემენ მიკე და მრავალი არისტოკრატი, ასევე დასახლდნენ მისი სახლის მეზობელ ქუჩებში, რაც თექირდაღში დიდი უნგრული კოლონიის შექმნას უწყობდა ხელს. რაკოცის ნაშთები 1906 წელს გადაიტანეს სტამბოლიდან კასაში, უნგრეთში (დღეს კოშიცე, სლოვაკეთში) სახლიდან მის პირადი ნივთებთან ერთად. მუზეუმი შენობა არის XVIII საუკუნის ხის სახლი ტიპიური ოსმალური არქიტექტურული სტილით, რომელსაც სამ სართულზე ათი ოთახი აქვს. იგი მდებარეობს მცირე ბორცვზე მარმარილოს ზღვის ხედით. თანამედროვე ეპოქაში სანაპირო მაგისტრალის მშენებლობამდე სახლი ზღვასთან უფრო ახლოს იყო. შენობა უნგრეთის სახელმწიფოს 1980-იან წლების დასაწყისში გადაეცა და ხელახლა აშენდა 1906 წელს თექირდაღში მოგზაური უნგრელი მხატვრის მიერ შესრულებული ინტერიერის ილუსტრაციების მიხედვით. გამოფენილი ნივთები არის რეპროდუქციები, რომლებიც ზუსტად მათი ორიგინალების მიხედვითაა შექმნილი. მუზეუმის ინვენტარში მხოლოდ რამდენიმე ნივთია ორიგინალური. მუზეუმი ოფიციალურად საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1982 წლის 25 სექტემბერს. მუზეუმი, რომელიც თურქეთსა და უნგრეთს შორის კულტურულ ხიდად ითვლება, ხელახლა აღადგინა უნგრეთის მთავრობამ და ხელახლა გაიხსნა 2010 წელს. პირველ სართულზე არის რაკოცის ბრინჯაოს ბიუსტი, ხოლო სარდაფში - მისი კამერ კელემენ მიკესი. კედლებს ამშვენებს რაკოცის დედის ილონა ზრინის, მისი მამინაცვლის იმრე თოკოლის და მისი თანამშრომლების ზეთით ნახატი პორტრეტები. ასევე გამოფენილია დროშა მისი ოჯახის გერბით. შენობაში შეიძლება ნახოთ სამზარეულო, სათავსო, ტუალეტი და წყლის ჭა. მეორე სართულზე გამოფენილია უნგრეთიდან მოტანილი ფაიფურისა და კერამიკის ნივთები, რაკოცის დედისთვის ვერცხლის ძაფისგან დამზადებული საფულე. ამ სართულის კედლებზე კიდია უნგრელი მხატვრის ალადარ ედივი ილეშის (1870–1958) აკვარელები, რომლებიც ძველ თეკირდაღის ლანდშაფტს ასახავს. სახლის ყველაზე მშვენიერი ოთახი არის მიღების დარბაზი, რომელიც მეორე სართულზე მდებარეობს. იგი შექმნილია იმ ოთახის მიხედვით, რომელიც მთავარმა ედირნეში ყოფნისას იხილა და ძალიან მოეწონა. ხის ჭერი ყვავილებისა და ხილის ორნამენტებითაა ამოკვეთილი. ოთახის ფანჯრები ღია მინისაა. კედლები უნგრული ხალხური მოტივებითაა მოხატული. ამ ოთახში ასევე შეიძლება ნახოთ ხის სკამი, რომელიც თვითონ რაკოცმა დაამზადა და დეკორატიულად ამოკვეთა. კელემენ მიკესის ოფისი ასევე ამ სართულზეა. მან ამ ოთახში დაწერა თავისი წერილები თურქეთიდან. მისი ნაშრომი, წერილების კრებული, რომელიც ფიქციურ დეიდისადმი იწერებოდა და ლამაზად აღწერდა რაკოცის ყოველდღიურ ცხოვრებას, თურქულ ენაზე ითარგმნა და თექირდაღის გუბერნატორმა გამოაქვეყნა. მუზეუმში გამოფენილია დროშა და კურუცების ჯარის მიერ გამოყენებული იარაღის ნიმუშები. სახლი-მუზეუმის წინ 2005 წელს აღმართეს ხის კარიბჭე, რომელიც ტრადიციული სტილითაა ამოკვეთილი. თექირდაღში ასევე მდებარეობს რაკოცის მემორიალური შადრევანი. 2007 წელს რაკოცის მუზეუმს 6,500 ადამიანი ეწვია, მათგან 3,500 მხოლოდ უნგრელი იყო. იგი ყოველდღე ღიაა, ორშაბათის გარდა. სახლის რეპლიკა კოშიცეში, სლოვაკეთში არის რაკოცის მემორიალური სახლი, რომელიც თექირდაღის შენობის რეპლიკაა. სქოლიო