پارک ملی کوه‌های حکاری سیلو سات

پارک ملی کوه‌های هاکاری سیلو سات (ترکی استانبولی: Hakkâri Cilo ve Sat Dağları Milli Parkı) این پارک ملی که در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۰ تأسیس شد، چهل و پنجمین پارک ملی ترکیه است. این پارک در شهرستان یوکسک اووا در استان حکاری، در جنوب شرقی آناتولی واقع شده است. نمای کلی کوه جیلو و سات، که به ترتیب با نام‌های بوزول و ایکیاکا نیز شناخته می‌شوند، یک رشته‌کوه واقع در شهرستان یوک‌سکووا، شرق شهر حکاری در جنوب شرقی ترکیه هستند. این رشته‌کوه در فاصله ۵۰ کیلومتری (۳۱ مایلی) از شهر یوک‌سکووا قرار دارد. پارک ملی این رشته‌کوه و مناطق اطراف آن که بیش از ۲۷٬۵۰۰ هکتار (۶۸٬۰۰۰ جریب) وسعت دارند، در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۰ به‌عنوان چهل‌وپنجمین پارک ملی ترکیه اعلام شد. مدیریت این پارک ملی بر عهده «اداره کل حفاظت از طبیعت و پارک‌های ملی» در وزارت کشاورزی و منابع طبیعی ترکیه است. مساحت پارک ملی حدود ۶۰ کیلومتر (۳۷ مایل)به اندازه طول پرواز کلاغ در جهت شمال غربی-جنوب شرقی. این منطقه دارای رشته کوه کوهستانی مرتفع، فلات‌ها، دره‌های عمیق، نهرها آبشارها، یخچال‌های طبیعی، دریاچه‌های یخچالی بزرگ و کوچک فراوان و همچنین کلیساها و نقاشی‌های سنگی فراوان است. نهر اینجی از اولودوروک عبور می‌کند و به ۴٬۱۲۵ متر (۱۳٬۵۳۳ فوت) می‌رسد. . دره بین کوه‌های جیلو و سات. کوه جیلو دومین کوه بلند ترکیه است که قله آن اولودوروک به ۴٬۱۳۵ متر (۱۳٬۵۶۶ فوت) می‌رسد. . از دیگر قله‌های مهم این رشته‌کوه می‌توان به سوپا دورک با ۴٬۰۶۰ متر (۱۳٬۳۲۰ فوت) اشاره کرد. کوه کوشدیریغی با ۳٬۷۰۰ متر (۱۲٬۱۰۰ فوت)، کوه کیسارا با ۳٬۵۰۰ متر (۱۱٬۵۰۰ فوت)، ماونسلی سیوریسی با ۳٬۸۵۰ متر (۱۲٬۶۳۰ فوت) و گلیون هیل با ۳٬۶۵۰ متر (۱۱٬۹۸۰ فوت). در سال ۱۹۳۱، کوهنوردان لودویگ اسپرلیچ و دوستش لودویگ کرنک اولین صعود به قله اولودوروک را انجام دادند. این رشته‌کوه به دلیل سایش، ترک‌خوردگی و فرسایش ناشی از فعالیت‌های یخچالی و چرخه انجماد و ذوب، دارای توپوگرافی بسیار شیب‌دار است. دره‌های عمیق یخچالی، مورِین‌ها و دریاچه‌های منطقه نشان‌دهنده تأثیرات عمیق یخچال‌زایی هستند که حدود دو میلیون سال پیش آغاز شده است. این یخچال‌ها همچنان در حال ذوب شدن هستند و فرایند آن از حدود بیست هزار سال پیش تاکنون ادامه یافته است. گفته می‌شود که این فرایند ذوب ممکن است تحت تأثیر تغییرات اقلیمی جهانی و منطقه‌ای شدت یابد و تغییرات چشمگیری در اکوسیستم منطقه ایجاد کند. در اوت ۲۰۲۳ مشاهده شد که حدود ۳٬۰۰۰ متر (۹٬۸۰۰ فوت) از یخچال در منطقه جنت-جهنم رشته‌کوه از هم جدا شده است. فلورا قسمت‌های بالایی کوه‌ها پوشیده از مراتع مرتفع آلپی است، جایی که مناطق سنگی متراکم هستند. این مناطق زیستگاه بسیاری از گونه‌های گیاهی کم‌دامنه و در معرض خطر انقراض هستند. در ارتفاعات بالا، یخچال‌های طبیعی دائمی و دریاچه‌های یخچالی وجود دارد، به ویژه در کوه‌های سات متمرکز شده‌اند. جنگل‌های بلوط باقی‌مانده و جوامع گردو در دره‌های پست رو به جنوب قرار دارند. کوه‌های جیلو از نظر پوشش گیاهی یکی از مهم‌ترین مناطق ترکیه و جهان هستند و معیارهای منطقه کلیدی تنوع زیستی را دارند. این منطقه زیستگاه ۵۳ گونه گیاهی از جمله شش گیاه بومی است. جانوران این منطقه کوهستانی از نظر تنوع گونه‌های جانوری غنی است. مشخص شده است که سمندر دریاچه ارومیه (سمندر کوهستانی آذربایجان) که در سراسر جهان در معرض انقراض است، بز وحشی، موش کور پدر داوید و همچنین یازده گونه پروانه، از جمله چهار گونه بومی، در این منطقه زندگی می‌کنند. پروانه چندچشم حکاری فقط در اینجا زیستگاه دارد. گونه‌های پرندگانی که در این منطقه زادآوری می‌کنند شامل عقاب طلایی (Aquila chrysaetos)، کرکس اوراسیایی (Gyps fulvus) و کبک دری (Tetraogallus caspius) هستند. فعالیت‌ها اگرچه کوه‌های چیلو و سات از زیباترین مناظر طبیعی برخوردارند، اما به دلایل امنیتی، استفاده از آن‌ها برای ورزش‌های طبیعت‌گردی و کوهنوردی محدود است. خطرات جدی شامل آسیب‌های جسمانی یا حوادث مرگبار می‌شوند، به‌ویژه زمانی که یخچال‌ها شکسته و شکاف‌های عمیق (کراسواِس) در منطقه ایجاد می‌کنند. فلات مرگان و یخچال‌های آواسپی از مکان‌های دیدنی هستند. کوهنوردی برای قله اولودوروک در فصل تابستان توسط کوهنوردان باتجربه تحت نظر یک راهنما انجام می‌شود که از فلات سرپیل در دامنه کوه جیلو شروع می‌شود. دسترسی ۲٬۴۰۰ متر (۷٬۹۰۰ فوت)ارتفاع فلات مرگان که در دره‌ای واقع شده است که یخچال طبیعی اولودوروک از رشته‌کوه‌های جیلو در آن قرار دارد، ۳۷ کیلومتر (۲۳ مایل) دور از حکاری. از جنوب نیز می‌توان از طریق جاده روستای یوکسک اوا- داغلیجا به کوه جیلو رسید، اما این جاده به دلایل امنیتی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. رفت و آمد به کوه سات از طریق یوکسک اوا، ۲۳ کیلومتر (۱۴ مایل) انجام می‌شود. با وسیله نقلیه موتوری و ۸ کیلومتر (۵٫۰ مایل) پیاده یا سوار بر اسب.