Nazır Mehmet Bey Çeşmesi

Nazır Mehmet Bey Çeşmesi veya Nazır Çeşmesi, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Nazır Mehmed Bey tarafından 1585 yılında inşa ettirilmiş bir Osmanlı dönemi çeşmesidir. Tarihi Ahmed Badî'nin aktardığına göre çeşmenin banisi Aydın yakınlarındaki Güzelhisarlı Mehmed Bey, II. Bayezid veya III. Murat döneminde Edirne'de ihtisap nazırı olarak görev yapmış ve "Koca Nazır" ismiyle meşhur olmuştur. Bu çeşmeyi de Hicri 933 (Miladi 1585) yılında Edirne'de kadı olarak görev yaparken vefat eden ve çeşme yakınındaki Murad Baba Kabristanı'na defnedilen oğlu Mevlânâ Hasan Râî Efendi için yaptırdığı düşünülmektedir. Aynı kişi günümüze ulaşamamış Mevlânâ Veliyyüddîn Camii karşısında bulunan ve günümüze ulaşamamış Nazır Çeşmesi ismiyle anılan bir çeşme daha yaptırmıştır. Zaman içerisinde çeşmenin su yolları hasar görmüş ve çeşme kullanılamaz duruma gelmiştir. Bunun üzerine Hicri 1279 (Miladi 1862) tarihinde Edirne'de kadı olan Kengırî Abdullah Efendizâde Mevlânâ Sâlih Mehmed Efendi, o sırada vefat eden kızı Züleyhâ Kâmile Hanımın ruhu için çeşmeyi tamir ettirmiştir. Bu tamir sırasında, tezkire yazarı Fatîn Efendi tarafından bir tarih manzumesi yazılmış, bu yazı mermer bir levhaya kazınarak çeşmenin üst kısmına yerleştirilmiştir. Daha sonra ise Hicri 1308 (Miladi 1890-1891) yılında Kürt Mehmed Ağazâde Hasan Bey çeşmeyi yeniden onartmıştır. 1963 yılında ise Edirne Koruma Kurulu tarafından onarılarak cephesinde ayna taşının bulunduğu yere bu onarımı belirten mermer bir pano yerleştirilmiştir. Cephesinin üst köşesinde 1983 yılında Türkiye Vakıflar Bankası tarafından tamir edildiğini belirten Türkçe bir kitabe yerleştirilmiştir. Çeşmenin yanında Kıbrıs'ın ilk beylerbeyi olan ve Lefkoşa'daki Büyük Han'ı inşa ettiren Muzaffer Paşa Kabri bulunmaktadır. Mülkiyeti Edirne Belediyesi'ne ait olan çeşme, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir. Mimarisi Kare planlı, kesme taş ve mermer malzemeli, tek cepheli çeşme dıştan piramidal taş çatılıyken içten beşik tonoz ile örtülüdür. Güney cephesinde ayna taşının olduğu yere günümüze büyük ölçüde kırılmış şekilde ulaşmış ve çeşmenin 1963 yılındaki onarımını belirten mermer bir pano yerleştirilmiştir. Cephenin sol köşesine yakın bir taslık bulunmaktadır. Saçağın altına düz mermer bir levha yerleştirilerek banisi ve yapım tarihi yazılmıştır. Geçmişte üç adet yalağı bulunan çeşme günümüzde yol seviyesinin altındadır. Kitabesi Günümüzde çeşme üzerinde bulunmayan tamir kitabesine göre Kengırî Abdullah Efendizâde Mevlânâ Sâlih Mehmed Efendi tarafından vefat eden kızı Züleyhâ Kâmile Hanım'ın ruhu için Hicri 1279 (Miladi 1862) tarihinde tamir ettirilmiştir. Tezkire yazarı Fatîn Efendi tarafından bir tarih manzumesi yazılarak çeşmenin üst kısmına yerleştirilmiştir. Tamir kitabesinin Ahmed Badî tarafından aktarılan transkripsiyonu: Notlar Kaynakça Dış bağlantılar OpenStreetMap'te Nazır Mehmet Bey Çeşmesi ile ilgili coğrafi veriler Wikimedia Commons'ta Nazır Mehmet Bey Çeşmesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.