Göbekli Tepe

Göbekli Tepe (turqisht: ɟœbecˈli teˈpe turqisht për "Kodra e Mullës") është një vend arkeologjik në Rajonin Juglindor të Anadollisë së Turqisë afërsisht 12 kilometra në verilindje të qytetit të Shanllëurfas. Kodra (tumë artificiale) ka një lartësi prej 15 metrash dhe ka një diametër prej rreth 300 metrash. Është përafërsisht 760 metra mbi nivelin e detit. Kodra përfshin dy faza të përdorimit, që besohet të jenë të një natyre shoqërore ose rituale nga zbuluesi i saj dhe ekskavatori Klaus Schmidt, që daton nga mijëvjeçari 10–8 pes. Gjatë fazës së parë, që i përket periudhës Neolitike Paraqeramikë A (PPNA), janë ngritur rrathët e shtyllave masive të gurit në formën e shkronjës T, të njohur si megalitet më të vjetra në botë. Më shumë se 200 shtylla në rreth 20 rrathë janë të njohura aktualisht përmes hulumtimeve gjeofizike. Secila shtyllë ka një lartësi deri në 6 metra dhe peshon deri në 10 tonë. Në fazën e dytë, që i përkasin periudhës Neolitike Paraqeramikë B (PPNB), shtyllat e ngritura janë më të vogla dhe rrinë në dhoma drejtkëndëshe me dysheme me gëlqere të lëmuar. Zona u braktis pas periudhës Neolitike Paraqeramikë B (PPNB). Strukturat e reja datojnë nga kohët klasike. Detajet e funksionit të strukturës mbeten një mister. Gërmimet kanë vazhduar që nga viti 1996 nga Instituti Arkeologjik Gjerman, por pjesë të mëdha ende mbesin të pashpjeguara. Më 2018, vendi u caktua një vend i Trashëgimisë Botërore të UNESCO-së. Zbulimi Vendi u vu re për herë të parë në një studim të kryer nga Universiteti i Stambollit dhe Universiteti i Çikagos më 1963. Arkeologu amerikan Peter Benedikti identifikoi gurët e mbledhur nga sipërfaqja e vendit se i përkisnin periudhës Neolitike Qeramikë, por gabuan me pllaka guri (pjesët e sipërme të shtyllave në formë T) për shënjuesit e varreve, duke pretenduar se faza parahistorike ishte mbivendosur nga një varrezë bizantine. Kodra kishte qenë prej kohësh nën kultivim bujqësor, dhe breza të banorëve lokalë kishin lëvizur shpesh shkëmbinj dhe i kishin vendosur në grumbuj pastrimi, të cilat mund t'i kenë shqetësuar shtresat e sipërme të vendit. Në një moment, ishin bërë përpjekje për të prishur disa nga shtyllat, me sa duket nga fermerët që i gabuan ata për shkëmbinj të zakonshëm të mëdhenj. Më 1994, Klaus Schmidt nga Instituti Arkeologjik Gjerman, i cili më parë kishte punuar në Nevalı Çori, ishte në kërkim të një vendndodhjeje tjetër për të gërmuar. Ai shqyrtoi literaturën arkeologjike në zonën përreth, gjeti përshkrimin e shkurtër të studiuesve të Çikagos të vitit 1963 për Göbekli Tepe dhe vendosi të rishikojë vendin. Pasi kishte gjetur struktura të ngjashme edhe në Nevalı Çori, ai mendoi se ka mundësi që shkëmbinjtë dhe pllakat të ishin parahistorikë. Një vit më pas, ai filloi të gërmonte atje në bashkëpunim me Muzeun Şanlıurfa dhe për një kohë të shkurtër zbuloi të parën nga shtyllat e mëdha në formë të shkronjës T. Datimi Stratigrafia imponuese e Göbekli Tepe dëshmon për shumë shekuj veprimtarie, duke filluar të paktën qysh në periudhën Epipaleolitike. Strukturat e identifikuara me periudhën pasuese, Neolitika Paraqeramikë A (PPNA), janë datuar në mijëvjeçarin e 10-të pes. Gjithashtu janë zbuluar mbetjet e ndërtesave më të vogla janë të identifikuara si Neolitika Paraqeramikë B (PPNB) dhe që datojnë nga mijëvjecari i 9-të pes. Janë botuar një numër datash radiokarboni: Kompleksi Göbekli Tepe është në një rrafshnaltë të sheshtë dhe shterpë, me ndërtesa që shtrihen në të gjitha drejtimet. Në veri, rrafshnalta është e lidhur me një varg malesh fqinje. Në të gjitha drejtimet e tjera, kurrizi zbret në shpatet dhe shkëmbinjtë e pjerrët. Në majë të kurrizit ka prova të konsiderueshme të ndikimit njerëzor, përveç ndërtimit të thëngjillit. Gërmimet kanë ndodhur në shpatin jugor të kodrës, në jug dhe në perëndim të një mani që shënon një pelegrinazh islam, por gjetjet arkeologjike vijnë nga e gjithë rrafshnalta. Ekipi ka gjetur gjithashtu shumë mbetje mjetesh. Pllaja Konteksti kronologjik Interpretimi Schmidt e konsideroi Göbekli Tepe një vend qendror për një kult të të vdekurve dhe se kafshët e gdhendura janë atje për të mbrojtur të vdekurit. Megjithëse deri më tani nuk janë gjetur varre ose varreza, Schmidt besonte se ato mbeten për t'u zbuluar në vendet e vendosura prapa mureve të qarqeve të shenjta. Rëndësia Ruajtja Planet e ardhshme përfshijnë ndërtimin e një muzeu dhe shndërrimin e rrethinave në një park arkeologjik, me shpresën se kjo do të ndihmojë në ruajtjen e vendit në shtetin në të cilin u zbulua. Në medie Në vitin 2019, u publikua një serial televiziv turk në platformën Netflix, nën titullin The Gift. Ngjarjet dhe xhirimet kryesore u zhvilluan në këtë vend arkeologjik. Shiko edhe Feja parahistorike Lidhje të jashtme Faqja zyrtare në internet Përmbledhje e projektit për ruajtjen Göbekli Tepe nga Global Heritage Fund Eksploroni Göbekli Tepe me Google Earth në Rrjetin Global të Trashëgimisë "Tepe Telegame: Lajme & Shënime nga Stafi i Kërkimit Göbekli Tepe" . (Blog zyrtar, duke siguruar azhurnime të shpeshta mbi ecurinë e gërmimeve, interpretimet aktuale të rezultateve të gërmimeve dhe informacione mbi publikimet dhe ngjarjet. ) [1] Modeli 3D Artikuj Andreit, Mihai (4 sht 2013). "World's oldest temple probably built to worship the dog star, Sirius". ZME Science. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Batuman, Elif (19 dhj 2011). "The Sanctuary". The New Yorker. Dept of Archeology. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Birch, Nicholas (23 prill 2008). "7,000 years older than Stonehenge: the site that stunned archaeologists". The Guardian. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Curry, Andrew (nën 2008). "Gobekli Tepe: The World's First Temple?". Smithsonian Mag. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Dietrich, Laura; etj. (2019). "Cereal Processing at Early Neolithic Göbekli Tepe, Southeastern Turkey". PLoS ONE. 14 (5): e0215214. doi:10.1371/journal.pone.0215214. PMC 6493732. PMID 31042741. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar (lidhja) Mirëmbajtja CS1: Numri i artikullit si numër faqeje (lidhja) Mann, Charles C. (qershor 2011). "The Birth of Religion". National Geographic. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Scham, Sandra (nën 2008). "The World's First Temple". Archaeology. Arkivuar nga origjinali më 29 mars 2012. Marrë më 13 mars 2020. : Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Symmes, Patrick (18 February 2010). "Turqia: Gërmimi Arkeologjik Historik i Njeriut" . Newsweek . Buzzwords, Bogeymen dhe Banalitetet e Pseudoarchaeology: Göbekli Tepe Referime