بزابده

بِزابده یا بَزابده شهری قلعه‌ای در مرز شرقی روم بود. این شهر که در زبدیکنه واقع شده بود، در جنگ‌های ایران و روم در قرن چهارم نقش داشت. این شهر در سال ۳۶۰ دو بار محاصره شد، که آمیانوس مارسلینوس به تفصیل آن را روایت کرده است. ساسانیان به رهبری شاهنشاه شاپور دوم، بزابده را با وجود مقاومت سه لژیون رومی و کمانداران، تصرف کردند. ضدحملهٔ رومی‌ها به رهبری کنستانتیوس دوم شکست سختی خورد، اما پس از عقب‌نشینی ساسانیان، به دست رومی‌ها بازگشت. بزابده طبق پیمان صلح ایران و روم در سال ۳۶۳ به ساسانیان واگذار شد و پس از آن از اسناد تاریخی ناپدید شد. جیمز کرو خاطرنشان می‌کند:«پیش از این تصور می‌شد که بزابده در نزدیکی جزیره ابن عمر امروزی، در کرانه غربی دجله قرار داشته است. با این حال، بررسی‌های باستان‌شناسی، یک مکان مهم مربوط به اواخر دوران روم را در اسکی هندک، در ۱۳ کیلومتری (۸ مایلی) شمال غربی جزیره ابن عمر، پیدا کرده است. طرح کلی شهر ذوزنقه‌ای شکل است و در بالای رودخانه قرار داشته است. می‌توان دید که به دو محوطه مجزا تقسیم شده است، با یک ضمیمه در غرب و آثار واضحی از برج‌های بیرون‌زده و استحکامات متعدد.» پانویس منابع