Gigthis

Safle dinas hynafol yw Gigthis (Arabeg: جكتيس), hefyd Gigthi neu Gightis weithiau, a leolir yn ne Tiwnisia, yn gouvernorat (talaith) Médenine. Lleolir y safle 20okm i'r de o borthladd Jorf, ger arfordir Gwlff Boughrara, gyferbyn ag ynys Djerba, ar lwybr y ffordd hynafol a gysylltai Carthago (ger Tiwnis) a Leptis Magna yn Libia. Sefydlwyd y ddinas gan y Ffeniciaid ac erbyn y 6g CC roedd yn rhan o diroedd Carthago. Erbyn y ganrif 1af OC roedd Gigthis yn ddinas ddigon nodedig. Yn yr 2il ganrif OC rhoddwyd iddi statws dinas Rufeinig gan yr Ymerodr Antoninus Pius. Ar ôl hynny tyfodd y ddinas a daeth yn un o'r porthladdoedd masnachol mwyaf ffyniannus yn ne Tiwnisia. Yng nghanol Gigthis ceir y fforwm (forum) Rhufeinig. O gwmpas y fforwm ceir sawl teml ac adeilad dinesig, yn cynnwys y capitol, canolfan ddinesig y ddinas. Ar ymylon y safle ceir olion sawl fila a addurnid â mosaics lliw neu ddu-a-gwyn. Llyfryddiaeth Ali Drine (gol.), Gigthi. Agence de mise en valeur du patrimoine et de promotion culturelle, Tiwnis, 2008.