Էռնստ Աբբե

Էռնստ Կարլ Աբբե (գերմ.՝ Ernst Karl Abbe, հունվարի 23, 1840(1840-01-23)[…], Այզենախ, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական միություն - հունվարի 14, 1905(1905-01-14)[…], Ենա, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի ֆիզիկոս և հասարակական գործիչ։ Մանրադիտակում պատկերների գոյացման տեսության հեղինակն է։ Աբբեի տեսությունն այդ բնագավառի առաջին գիտական սպառիչ ամփոփումն է։ Աբբեն ազատամիտ-բարենորոգիչ էր, «լիբերալ ժողովրդական կուսակցության» անդամ։ Ծնվել է 1840 թվականի հունվարի 23-ին։ 1870 թվականից ֆիզիկայի պրոֆեսոր է Ենայի համալսարանում, 1877-1890 թվականներին՝ նույն քաղաքի աստղադիտարանի տնօրեն։ Ենայի համալսարանի մեխանիկ Կառլ Ցայսի առաջարկով Աբբեն մասնակցել է նրա օպտիկական արհեստանոցի ստեղծմանը։ Աբբեի շնորհիվ Ցայսի արհեստանոցը վերածվեց համաշխարհային հռչակ վայելող ձեռնարկության։ Ցայսի մահից հետո Աբբեն դարձավ ձեռնարկության փաստացի տերը։ Սակայն ելնելով իր սոցիալ-քաղաքական համոզմունքներից, հրաժարվեց սեփականատիրոջ իրավունքից, ձեռնարկության համար մշակեց հատուկ կանոնադրություն, ըստ որի ձեռնարկության վարչությունը պետք է կազմվեր կառավարության, Ենայի համալսարանի ու բանվորների ներկայացուցիչներից։ 1900 թվականին այնտեղ սահմանվեց ութժամյա բանվորական օր։ Գործարանի եկամտի որոշ մասը հատկացվում էր Ենայի համալսարանի թոշակառուների ֆոնդին ու լուսավորական նպատակների։ Մահացել է 1905 թվականի հունվարի 14-ին։ Ծանոթագրություններ