Preĝejo Sankta Mario (Artern)

Preĝejo Sankta Mario (germane: Marienkirche Artern) estas protestantisma kirko en Artern, Germanujo. Historio Antaŭ 1200 la akvokastelo de Artern estiĝis, por fortiki la travadejo je Unstrut. Sub ĝia ŝirmo naskiĝis burga areo, kiu ricevis en 1329 la urbajn privilegiojn, el kio evoluis la nova urbo. En ĝi jam estis ŝtona paroĥa kirko sub patroneco de la Dipatrio: de la tiama versio de la ejo konserviĝis nur (la malsupra) parto de la turo. Alkonstruo de la eosta ĥorejo (la nuna vintra preĝejo) estis ĉ. en 1225. Fenestroj kaj volboj datas de la 15-a jarcento, dume la navo estas malfrugostika. Ĝis 1542 ĝi iĝis protestantisma: ĝi fariĝis paroĥa kirko por ambaŭ partoj de Artern (urba kaj malurba); ili politike ne antaŭ 1832 kunfandiĝis. En majo 1608 incendio detruis multon de la nova urboparto kaj finfine necesis forigi la uestan navon de la Mario-kirko. Rekonstruoj ekde 1609 nur malrapidis, ankaŭ pro ĝenanta dua fajrego en aŭgusto 1616. Rekonsekro sukcesis en majo 1620. Kiam pro damaĝoj en nova incendio de 1632 la norda vandaro ekkadukis, oni enmentis kvar grandajn kverkajn trabojn. Profundaj restaŭradoj necesis post la malfacilaĵoj de dum la Tridekjara Milito. Alvenis nova tegmento kaj la turo ĝuis plialtiĝon per framskeleta supro (inter 1665 kaj 1669). Memkompreneble necesis nova rekonsekro poste. Post observo de fendoj ĉeturaj oni aldonis apogilojn. En 1836 alvenis novaj galerioj kaj inter 1856 kaj 1860 la interno noviĝis. En 1895 oni starigis hejtilojn. Superintendanto Merker organizis de 1962 nova renovigo. La eosta altarejo estis forprenita pli malfrue por havigi vintran kirkon kaj hipokaŭston. Rekonsekro estis en novembro 1964 fare de preposto Coym. Superintendanto Grüneisen ordonis ekde 1967 kompletan novigon de la interno. Necesa rekonsekro sekvis en aprilo 1978 fare de episkopo Kruse. Statistiko longeco: 43,0 m larĝeco de la okcidenta navo: 15,0 m alteco de la interna uesta navo: 14,5 m (ĝis la barelvolbo) alteco de la malinterna uesta navo:: 22,5 m (ĝis tegmentofirsto) larĝeco de la eosta ĥorejo (vintra kirko): 7,5 m tura alteco: 37,0 m sidlokoj en la vintra kirko: 85 sidlokoj en la ĉefa navo: 280 sidlokoj komplete: maksimume 500 Orgenoj Jam ne konstateblas kiam fariĝis la unua orgeno por ĉi kirko. En 1692 oni raportis pri novkonstruo orgena, ankaŭ en 1844. Ĉi lasta estis jam en la 1860-a jaro ŝanĝita fare de Julius Strobel el Frankenhausen. Pro verma plago Thomas Hildebrand el Roßleben finis en 1962 riparon. En 1972 ludantaj infanoj detruegis ĉi version. En 1979 aĉetis la komunumo orgenon el 1854 (de Christian Friedrich Voigt) el la manoj de eislebenanoj (kirko Sankta Nikolao). Oni komisiis la firmaon Kühl el Merseburg zorgi pri perfekta novaranĝo enkirka. Ĉi orgeno disponas pri 24 registroj sur du klavaroj kaj pedalo. Konsekro de ĝi estis en februaro 1984. Malkorekta starigo de la orgenfasado dum la 1990-aj jaroj endanĝerigis la tutan instrumenton. Pozitivo ekde 1974 estas en uzo. Literaturo Georg Dehio: Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen, Deutscher Kunstverlag, Munkeno kaj Berlino 1998, ISBN 3-422-03050-6 Eksteraj ligiloj eklezia distrikto de Eisleben-Sömmerda: pri la kirko Arkivigite je 2021-11-27 per la retarkivo Wayback Machine eklezia distrikto de Eisleben-Sömmerda: pri la orgeno videa kontribuo ĉe TV.Artern Notoj