Salzmann-lernejo (Schnepfenthal)

Salzmann-lernejo (germane: Salzmannschule) estas tradiciriĉa gimnazio por alttalentitaj lernantoj, specialiĝinta je lingvoj en Schnepfenthal, parto de Waltershausen (Germanujo). Similaj lernejoj estas Landesschule Pforta en Naumburg (Saale), Landesgymnasium für Hochbegabte Schwäbisch Gmünd en Schwäbisch Gmünd, Internatsschule Schloß Hansenberg en Geisenheim kaj Landesgymnasium St. Afra en Meißen. Historio Necesoj por la fondaĵo La lernejo estis fondita en 1784 fare de Christian Gotthilf Salzmann, origine por la celo de kreskigado de la infanoj de ties granda familio kaj testado de novaj instruaj teorioj. La instruplano pruntis ideojn de John Locke, Jean-Jacques Rousseau kaj aparte de Johann Bernhard Basedow. Basedow fondis la t.n. Philanthropinum, progresema eksperimenta lernejo de Dessau. La dua lernejestro estis la filo Karl Salzmann, la tria (ekde 1847) la nevo Johann Wilhelm Ausfeld. Konformeco al naturaj leĝoj kaj klerismo estis ĝiaj ĉefaj fokusoj; grandan atenton ricevis praktika vivo kaj studenta taksado; la modernaj lingvoj havis grandan gravecon en la instruplanoj; sporteduko estis lanĉita fare de unu el la instruistoj ĉe Schnepfenthal, Johann Christoph Friedrich GutsMuths. Li konsideratas kiel la inventisto de moderna sporteduko kaj gimnastiko. Sude troviĝas lia sportejo. La plej malnova lerneja sportejo de la pioniro ankoraŭ viziteblas kaj la historian porsportan ilaron oni tie rekonstruis. Superrigardo pri la lerneja historio La lernejo - male al aliaj reformemaj projektoj - ĝis hodiaŭ funkcias. Jenas gravaj momentoj el la kroniko lerneja: 1785: GutsMuths alvenas en Schnepfenthal 29-a de junio 1791: angulŝtono metita por plua ejo (domo 2) 1811: post la morto de Salzmann lia filo Carl ekestris administracie 1842: konstruo de la transpasiga turo inter ejoj 1+2 1884: datreveno 100-a fondiĝa de la lernejo 1934: datreveno 150-a fondiĝa de la lernejo 1935: ŝtatigo de la lernejo 1945: fermo de la lernejo por gastigi rifuĝintojn 1946: remalfermo kiel publika lernejo, kun unuafoja alirrajto por knabinoj 1956: transformiĝo en Speciala supera lernejo (Erweiterte Oberschule) 1962-66: eblo de metilernado kun samtempa ebleco trapasi maturiĝekzamenojn 1984: datreveno 200-a fondiĝa de la lernejo 1991: ŝanĝiĝo en gimnazio 1993: enkonduko de dulingvaj leconoj 2001: transformiĝo en specialan lernejon por lingvoj 14-a de oktobro 2006: kompletigo de la rekonstruitaj ejoj; partnereco kun la Universitato de Ilmenau 25-a de aŭgusto 2008: ekkonstruo de la novaj dormejoj Nuntempa situacio Hodiaŭ la lernejo estas ŝtata sekundara lernejo kun internulejo, kiu specialiĝis pri lingvoj. Lernantoj lernas la anglan kaj la latinan de la 5-a klasŝtupo, la araba, la ĉinan, aŭ la japanan de la 6-a kaj du el kvar aliaj lingvoj (franca, hispana, itala, rusa) de la 8-a respektive de la 9-a klasŝtupo. Famaj studintoj kaj instruintoj Carl Ritter, fondinto de scienca geografio kiu instruis famulojn kiel Arnold Henri Guyot, Ferdinand von Richthofen aŭ Heinrich Barth Christian Karl André, grava biologo kiu influis la genetikajn leĝojn de Gregor Mendel Christian Paulsen, dana politikisto kaj juristo Edward C. Hegeler, entreprenisto kaj filantropo kiu fondis The Monist, unu el la plej malnovaj filozofiaj gazetoj de Usono Ernst Hoeltzer, teknikisto kaj fotisto Ferdinand Springer, eldonisto i.a. de la verkoj de Albert Einstein aŭ de David Hilbert Franz von Schober, aŭstra poeto kaj libretisto Hans Domizlaff, reklamisto (i.a. por la firmao Siemens) Harald Othmar Lenz, natursciencisto Jakob Glatz, teologo Johann Christoph Friedrich GutsMuths, pioniro de lerneja gimnastikado Johann Gustav Heckscher, politikisto Johann Matthäus Bechstein, forstisto Johann Matthäus Bechstein, zoologo kaj ornitologo Vidu ankaŭ Muzeo Schnepfenthal Literaturo Leonhard Friedrich (Hrsg.): Pädagogische Welt - Salzmanns Schnepfenthal (Ausgewählte Texte). Jena 2008. ISBN 978-3-938203-49-1 Piednotoj Eksteraj ligiloj Hejmpaĝo de la lernejo. Retpaĝoj de la amikaro de la instituto.