វិថីខាវសាន

វិថីខាវសាន ឬ វិថីខាវសារ គឺជាផ្លូវខ្លីមួយនៅកណ្តាលបាងកក ប្រទេសថៃ ។ វាមានប្រវែង ៤១០ ម៉ែត្រ (១,៣៥០ ហ្វីត) ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងសម័យរាមាទី៥ ។ វាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់បាងឡាំភូ ប្រហែល ១ គីឡូម៉ែត្រ (០.៦២ ម៉ាយ) ភាគខាងជើងនៃស្រុកព្រះនគរ ព្រះបរមមហារាជវាំង និង វត្តព្រះកែវ ។ ផ្ទៃក្នុង «ខាវសាន» បកប្រែថា «អង្ករកិន» ដែលបង្ហាញថា កាលពីអតីតកាល ផ្លូវនេះគឺជាទីផ្សារអង្ករដ៏សំខាន់មួយនៅទីក្រុងបាងកក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រចាប់ពីពេលដែលផ្លូវនេះត្រូវបានបញ្ចប់ការសាងសង់ជាលើកដំបូងក្នុងសម័យព្រះបាទរាមាទី៥ បង្ហាញថាគ្មានអ្នកស្រុកណាម្នាក់ចូលរួមក្នុងការជួញដូរអង្ករនៅពេលនោះទេ។ នេះបង្ហាញថា ការជួញដូរអង្ករនៅក្នុងតំបន់នេះទំនងជាបានចាប់ផ្តើមមុននេះ គឺនៅដើម សម័យរតនកោសិន្ទ្រ៍ ក្នុងរាជ្យស្ដេចរាមាទី១ និងរាមាទី៣។ ក្នុងរយៈពេល ៤០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ វិថីខាវសាន បានអភិវឌ្ឍទៅជា «សង្កាត់ក្រីក្រសម្រាប់អ្នកដើរលេង » ដ៏ល្បីល្បាញលើពិភពលោក។ វាផ្តល់ជូននូវកន្លែងស្នាក់នៅថោកៗ ចាប់ពីសណ្ឋាគារបែប «ពូកក្នុងប្រអប់» រហូតដល់សណ្ឋាគារផ្កាយបីដែលមានតម្លៃសមរម្យ។ នៅក្នុងអត្ថបទមួយស្តីពីវប្បធម៌អ្នកដើរលេងនៅវិថីខាវសាន ស៊ូសាន អ័រលីន បានហៅវាថា «កន្លែងបាត់ខ្លួន»។ យោងតាមសមាគមពាណិជ្ជកម្មខាវសាន វិថីនេះមានភ្ញៀវទេសចរពី ៤០,០០០ ទៅ ៥០,០០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃនៅរដូវទេសចរណ៍ខ្ពស់ និង ២០,០០០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃនៅរដូវទេសចរណ៍ទាប។ អ្នកទស្សនានៅវិថីខាវសាន មានភាពចម្រុះ៖ វាក៏ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការធ្វើដំណើរផងដែរ៖ រថយន្តក្រុងចេញដំណើរជារៀងរាល់ថ្ងៃទៅកាន់ គោលដៅទេសចរណ៍ សំខាន់ៗទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសថៃពី ឈៀងម៉ៃ នៅភាគខាងជើងរហូតដល់ កោះផាង៉ាន នៅភាគខាងត្បូង។ មាន ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍ ជាច្រើនដែលមានតម្លៃថោកសមរម្យ ដែលអាចរៀបចំ ទិដ្ឋាការ និងការដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសជិតខាងដូចជា កម្ពុជា ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី និង វៀតណាម ។ ហាង​នៅ​តាមវិថីខាវសាន លក់​សិប្បកម្ម គំនូរ សម្លៀកបំពាក់ ផ្លែឈើ​ក្នុងស្រុក ស៊ីឌី ឌីវីឌី ​គ្មាន​អាជ្ញាប័ណ្ណ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​ក្លែងក្លាយ​ជាច្រើន​ប្រភេទ សៀវភៅ​មួយ​ទឹក និង​របស់របរ​មានប្រយោជន៍​ផ្សេងទៀត​សម្រាប់​អ្នក​ដើរ​លេង​កាបូបស្ពាយ។ បន្ទាប់ពីងងឹត បារ​បើក តន្ត្រី​ត្រូវបាន​ចាក់ អ្នកលក់​អាហារ​លក់​សត្វល្អិត​អាំង និង​អាហារសម្រន់​កម្រ​ផ្សេងទៀត​សម្រាប់​អ្នកទេសចរ និង​អ្នក​ផ្សព្វផ្សាយ ​កម្មវិធី​លេង​ប៉េងប៉ុង ។ មាន ​ហាង​លក់​កញ្ឆា ​ផងដែរ។ តំបន់នេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការរាំ ពិធីជប់លៀង និងមុនពិធី បុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីថៃ ( សង្ក្រាន្ត ) នៅថ្ងៃទី ១៣-១៥ ខែមេសា ការលេងទឹកដែលជាធម្មតាប្រែទៅជាការប្រយុទ្ធទឹកដ៏ធំមួយ។ អ្នកនិពន្ធថៃម្នាក់បានពិពណ៌នាអំពី វិថីខាវសាន ថាជា "...ផ្លូវខ្លីមួយដែលមានសុបិនវែងបំផុតនៅលើពិភពលោក"។ វិថីខាវសាន បានក្លាយជាគំរូសម្រាប់ទីកន្លែងប្រារព្ធពិធីសង្ក្រាន្តទំនើបផ្សេងទៀត។ ជាលទ្ធផល ផ្លូវជាច្រើននៅតាមតំបន់ខេត្តនានាទូទាំងប្រទេសថៃត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះជាមួយបុព្វបទ "ខាវ" ដូចជាផ្លូវ ខាវឡាំ (" បាយដំណើបក្នុងបំពង់ឫស្សី ") នៅ ជលបុរី, ផ្លូវ ខាវសុក ("ផ្លូវបាយឆ្អិន") នៅ អាងថង និងផ្លូវ ខាវភុន ("ផ្លូវ ខាណម ចីន ") នៅ នគរផាណម ។ នៅទូទាំងប្រទេស មានផ្លូវបែបនេះជាង 50។ វត្ត ​ជនៈ​សង្គ្រាម ​ដែល​មាន​អាយុកាល​រាប់​សតវត្ស​ ក្រោម​ការ​ឧបត្ថម្ភ​របស់​រាជវង្ស ស្ថិត​នៅ​ទល់មុខ​ផ្លូវ​ខាវសាន​នៅ​ខាងលិច ខណៈ​ដែល​តំបន់​នោះ​នៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​មាន ​សហគមន៍​ឥស្លាម និង​វិហារ​ឥស្លាម​តូចៗ​ជាច្រើន។ ឯកសារយោង