พระตำหนักสวนรื่นฤดี

พระตำหนักสวนรื่นฤดี เป็นที่ประทับพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ตั้งอยู่บริเวณถนนนครราชสีมา ตัดกับถนนสุโขทัย ในปัจจุบันเป็นที่ทำการของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ประวัติ หลังจากความวุ่นวายทางการเมืองเมื่อเกิดเหตุการณ์กบฏบวรเดช และการเปลี่ยนแปลงการปกครองได้ผันผ่านไป พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี มีพระดำริจะสร้างที่ประทับเป็นของพระองค์เองและสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา พระราชธิดา จึงทรงพระกรุณาโปรดให้สร้างตำหนักที่ประทับสำหรับพระองค์และพระราชธิดาขึ้น บนที่ดินริมถนนนครราชสีมาตัดกับถนนสุโขทัย โดยนำแบบจากตำหนักที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงกำหนดจะสร้างพระราชทาน แล้วเสร็จในปลายปี พ.ศ. 2477 พร้อมกับพระราชทานนามตำหนักแห่งนี้ว่า พระตำหนักสวนรื่นฤดี องค์ตำหนักเป็นตึกสองชั้นครึ่ง สร้างด้วยสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ผสมอเมริกัน สง่างามด้วยรูปทรงเรียบทันสมัย หลังคาเป็นทรงปั้นหยาลาดชัน มีอัฒจันทร์กว้างขึ้นสู่มุขด้านหน้า เหนือขึ้นไปเป็นระเบียงทึบมีคิ้วคอนกรีตต่อเนื่องกับคิ้วที่ผนังรอบอาคาร มีพระแกลกว้างโดยรอบและมีช่องแสงรูปวงกลม คิ้ว คาน และพระแกลสีอ่อนตัดกับตำหนักสีเข้ม สวนรื่นฤดีแห่งนี้ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา ได้ทรงพระอักษรตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ โดยพระอาจารย์พิเศษจากโรงเรียนราชินี ต่อมาได้เสด็จไปทรงพระอักษร ณ โรงเรียนราชินี จนจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 แล้วทรงลาออกมาทรงพระอักษรกับมิสซิสเดวีส์ อดีตครูโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย และนางสาวศรีนาถ สุทธะสินธุ (ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ท่านผู้หญิงศรีนาถ สุริยะ) ตลอดทั้งยังทรงเรียนเปียโนกับมิสเซดี้อีกด้วย สวนรื่นฤดี ตำหนักใหม่ที่พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี โปรดให้สร้างเป็น ตำหนักที่ร่มรื่นสวยงาม ประกอบด้วยสวนผลไม้ นานาชนิด เช่น มะม่วง ชมพู่ ขนุน มะปราง ฯลฯ และมีสระสรงน้ำ (สระว่ายน้ำ) สำหรับเสด็จลงสรงน้ำเป็นประจำด้วย เมื่อสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา พระราชธิดา มีพระชนมายุ 12 พรรษา พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี ทรงสังเกตได้ว่าพระอนามัยของพระราชธิดามีลักษณะพิเศษ เช่นทรงมีความสามารถด้านการคำนวณ การจดจำทิศทาง และความสนใจจดจ่อต่อสิ่งต่าง ๆ รอบตัวที่ผิดแผกจากเด็กสามัญทั่วไป จึงมีพระดำริจะทรงพาพระราชธิดาไปทรงศึกษาต่อและประทับรักษาพระองค์ยังต่างประเทศ เมื่อเกิดเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่สอง ขณะทรงประทับยังสหราชอาณาจักร จึงเสด็จลี้ภัยไปที่แคว้นเวลส์ เมื่อเสด็จกลับมาเมืองไบรตันแล้ว พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี จึงทรงซื้อพระตำหนักใหม่ ซึ่งความอัตคัตขัดสนก็บังเกิดขึ้น เพราะต้องชุบเลี้ยงบรรดาข้าหลวง และ เลี้ยงต้อนรับคนไทยที่ไปเฝ้ายังตำหนัก จึงทรงขายพระตำหนักสวนรื่นฤดีแก่กองทัพบก เพื่อทรงนำเงินไปใช้สอยระหว่างสงคราม และพระราชทานเงินบางส่วนสมทบทุนสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อเสด็จนิวัติประเทศไทยถาวรในปี พ.ศ. 2502 พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา โปรดที่จะเสด็จประพาสรถเพื่อชมพระบรมราชานุสาวรีย์ เช่น พระบรมรูปที่สวนลุมพินี ปฐมบรมราชานุสรณ์ พระบรมรูปทรงม้า ฯลฯ รวมถึงอัฐิของพระบุพการีในสายสกุลบุนนาค ที่วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร ในบางวันก็จะเสด็จมาในบริเวณสวนรื่นฤดี เพื่อทรงพบปะและรับสั่งกับชาวบ้านที่เป็นคนเฒ่าคนแก่ที่ทรงคุ้นเคย สมัยประทับอยู่ที่พระตำหนักสวนรื่นฤดี สิ่งปลูกสร้าง พระตำหนักใหญ่ ชั้นบนเป็นห้องบรรทมของพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และ สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา และ ห้องทรงนมัสการ รวมถึงหอพระบรมอัฐิ ชั้นล่างเป็นห้องรับแขก ห้องวรภาชน์ และ ห้องเครื่อง สวนผลไม้ เสด็จพระนางฯ โปรดให้ปลูกผลไม้สำหรับเป็นที่ร่มรื่น และ เป็นเครื่องเสวย เช่น มะม่วง มะปราง ชมพู่ ขนุน สระสรง เป็นสระว่ายน้ำแบบฝรั่งที่เรียกว่า "Swimming pool" มีระบบถ่ายเทน้ำอย่างดี นับเป็นที่แรก ๆ ของประเทศไทยที่มีสระแบบนี้ สำหรับสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา เสด็จลงสรงน้ำ และออกกำลังพระวรกาย อ้างอิง บรรณานุกรม http://www.most.go.th/main/index.php/organization-news/887-pecharat.html?start=2 เก็บถาวร 2016-03-06 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน http://www.bejaratana-suvadhana.org/beja_page002.html http://www.oknation.net/blog/print.php?id=22166 https://sites.google.com/site/smdecphraceaphkhinithex22/2-phra-criywatr เก็บถาวร 2016-06-10 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน แหล่งข้อมูลอื่น ภาพถ่ายทางอากาศของ สวนรื่นฤดี