วัดตระพังเงิน

วัดตระพังเงิน เป็นโบราณสถานร้างในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย ไม่ปรากฏหลักฐานชื่อวัดตระพังเงินในศิลาจารึก แต่พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เรื่อง เที่ยวเมืองพระร่วง (พ.ศ. 2451) มีข้อความกล่าวถึงตระพังเงินไว้ว่า "ที่ริมวัดมหาธาตุทางด้านตะวันออก มีที่ดินว่างเปล่าอยู่แปลงหนึ่ง เป็นรูปสี่เหลี่ยมรีทางด้านเหนือกับด้านใต้ มีเนินดินและมีคูต่อไปประจบกับคูวัดมหาธาตุเป็นอันเดียวกัน ด้านตะวันตกที่ติดกับวัดมหาธาตุนั้น มีกำแพงแต่ไม่มีคู ด้านตะวันออกมีคู คูด้านเหนือและใต้นั้นยาวต่อไปจนจดคูด้านตะวันตก เข้าใจว่าน้ำในตระพังทองด้านตะวันออกกับตระพังเงินด้านตะวันตก จะมีทางไขให้เดินเข้าคูวัดกับที่แปลงต่อนั้นได้ตลอด" กรมศิลปากรดำเนินการบูรณะและปรับปรุงภูมิทัศน์ เมื่อ พ.ศ. 2549 วัดตระพังเงินตั้งอยู่โดยรอบขอบสระน้ำหรือตระพังเงิน ประกอบด้วยเจดีย์ประธาน วิหาร และอุโบสถกลางน้ำ เจดีย์ทรงดอกบัวตูมหรือเจดีย์พุ่มข้าวบิณฑ์เป็นประธาน วิหารอยู่ทางด้านหน้าหรือด้านทิศตะวันออกของเจดีย์ประธาน มีหลังคาทรงจั่ว คงเป็นวิหารโถง เจดีย์รายตั้งอยู่ทางทิศเหนือของเจดีย์ประธานและวิหาร มีช่องซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูป หลังคาชั้นซ้อนสอบลดหลั่นขึ้นไป เรียกว่า เจดีย์ทรงวิมาน ด้านตะวันออกของเจดีย์และวิหารมีตระพัง ชื่อว่า ตระพังเงิน ตรงกลางสระมีเกาะและมีอุโบสถตั้งอยู่กลางเกาะ คงเป็นอาคารโถงเช่นเดียวกับวิหาร โดยสำหรับพระพุทธรูปประธานภายในวิหารเป็นพระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัย ศิลปะสุโขทัย อ้างอิง