ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်

ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ် (ထိုင်း: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; - မဟာဝိဒျာလယ်ချေီယင်ဟ္မိုင်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင်ရှိသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ တော်ဝင်စာချွန်တော် ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်သည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် CMU, ဒေသအခေါ်အားဖြင့် အတိုကောက် “မောချော (ထိုင်း: มช.; Mor Chor)” ဟု တွင်သော ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအခြေချနေထိုင်သော ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၌ ပထမဆုံးသော အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ခရိုင်တက္ကသိုလ်လည်းဖြစ်သည်။ နောက်ခံသမိုင်း စတင်ဖွင့်လှစ်ခါစ၌ မူလအားဖြင့် မဟာဌာနကြီး သုံးခုရှိသည်။ သိပ္ပံ၊ လူမှုသိပ္ပံနှင့် လူမှုရေးဘာသာရပ်ဌာနတို့ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်၏ လိုအပ်ချက်၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ချိတ်ဆက်မှု (ဥပမာ - CDCE)၊ ကျောင်းသားများ၏ စိတ်ဝင်စားလျှောက်ထားမှု (ဥပမာ - နာနိုသိပ္ပံ) တို့အရ ဌာနများတို့ချဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် CMU တွင် ဌာနခွဲပေါင်း ၁၀၇ ခုပါဝင်သော မဟာဌာန ၁၇ ခု နှင့် Graduate School ရှိသည်။ လျှောက်ထားနိုင်သော ပရိုဂရမ်ပေါင်း ၂၅၃ ခုရှိသည်။ Certificate ပရိုဂရမ် ၂ ခု၊ ရိုးရိုးဘွဲ့တန်း ၈၇ ခု၊ ဘွဲ့လွန်နှင့် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ၁၆၃ ခုရှိပြီး ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း ၂၅,ဝ၀ဝ ကျော်ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတာကျောင်းသားများအတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်သင်ကြားသော ရိုးရိုးဘွဲ့တန်း ၂ ခုနှင့် မဟာနှင့် ပါရဂူတန်း ၁၈ ခုရှိသည်။ နိုင်ငံတကာတန်းများသည် လူမှုသိပ္ပံ၊ ကျန်းမာရေးသိပ္ပံနှင့် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာနများ၌ ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ၊ ဌာနဆိုင်ရာနှင့် ဌာနခွဲဆိုင်ရာအားဖြင့် CMU သည် ၂၇ နိုင်ငံမှ တက္ကသိုလ်၊ အင်စတီကျု၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့များနှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်မှု၊ နားလည်မှုစာချွန်ရေးထိုးထားမှု ၁၄၆ ခုရှိသည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ကျမ်းကြီးကြပ်မှု၊ ပရောဂျက်အတိုင်ပင်ခံ၊ ပူးတွဲသုတေသန၊ ဆရာနှင့် ကျောင်းသား အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်လုပ်ကိုင်မှု၊ ပူးတွဲ ဆယ်မီနာကျင်းပခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်ခြင်းတို့ အကျုံးဝင်သည်။ သင်ယူမှု ဌာနများ ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားရေးဌာန (၂၀) ခု၊ ကောလိပ် (၂) ခု၊ သိပ္ပံကျောင်း (၂) ခုနှင့် ဘွဲ့လွန်ကျောင်း (၁) ခုတို့ ပါဝင်သည်။ တက္ကသိုလ်နယ်မြေများ ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်တွင် တက္ကသိုလ်နယ်မြေလေးခုရှိပြီး သုံးခုမှာ ချင်းမိုင်တွင် တည်ရှိကာ ကျန်တစ်ခုမှာ လမ်ဖွန်ခရိုင်နှင့် စမုဒ်ဆခွန်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်မတက္ကသိုလ်သည် စုစုပေါင်း ဧက ၃,၄၉၀ (၁၄.၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ကျောင်းသားများအတွက် အဆောင်ပေါင်း ၁၈ ခုရှိရာ ၁၇ ခုမှာ ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေတွင်ရှိပြီး တစ်ခုမှာ မယ်ဟီယာတက္ကသိုလ်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ဆွန်ဆက်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ (ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေ) ချင်းမိုင်မြို့လယ်မှ အနောက်ဘက် ငါးကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဒွိုင်ဆူထေ့ပ်တောင်ကို နောက်ခံပြုထားသည်။ ဧက ၇၂၅ (၂.၉၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းကာ တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၊ သိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ လူမှုသိပ္ပံ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် ပြည်သူ့ရေးရာမူဝါဒ၊ ဥပဒေ၊ ဘွဲ့လွန်ကျောင်း၊ တက္ကသိုလ်နယ်မြေသုံးစွဲမှုဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့် အဓိကအားကစား အဆောက်အအုံများ ပါဝင်သည်။ အန်ကဲအို ရေလှောင်ကန်သည် တက္ကသိုလ်နယ်မြေအတွက် ရေပေးဝေရန် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း အပန်းဖြေနေရာအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များက သစ်တောထူထပ်သော ဤနေရာတွင် သစ်ပင်များအကြား တက္ကသိုလ်အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခဲ့သောကြောင့် မူလသဘာဝအတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ ဆွန်ဒေါက်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေအနီး မြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်သော စွမ်ဒေါက်တက္ကသိုလ်နယ်မြေသည် ဧက ၁၁၀ (၀.၄၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး ဆေးပညာ၊ ဆက်စပ်ဆေးပညာ၊ သူနာပြု၊ သွားဘက်ဆိုင်ရာ၊ ဆေးဝါးဗေဒ ပညာရပ်ဌာနများနှင့် ထိုင်းမြောက်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံး သင်ကြားရေးဆေးရုံဖြစ်သည့် မဟာရာဇ်နခွန်ချင်းမိုင်ဆေးရုံ (Suan Dok ဟု လူသိများသည်) ပါဝင်သည်။ မယ်ဟီယာ တက္ကသိုလ်နယ်မြေ ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေ၏ တောင်ဘက် ၅ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် ဧက ၈၆၄ (၃.၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသော မယ်ဟီယာတက္ကသိုလ်နယ်မြေသည် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ပြည်သူ့မူဝါဒကျောင်းတို့ တည်ရှိရာဖြစ်သည်။ စွမ်းအင်သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာန (ERDI) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေမှ မယ်ဟီယာတက္ကသိုလ်နယ်မြေသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဤဌာနသည် ဇီဝဓာတ်ငွေ့ (biogas) နှင့် ဇီဝဒြပ်ထု (biomass) ကဲ့သို့သော ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များနှင့် စွမ်းအင်ထိရောက်မှု တိုးတက်စေရေးအတွက် အမျိုးသားအဆင့် "ဇီဝဓာတ်ငွေ့ ထူးချွန်စင်တာ" ဖြစ်သည်။ စီဘွားဘန် တက္ကသိုလ်နယ်မြေ တက္ကသိုလ်၏ နောက်ဆုံးဝယ်ယူထားသော တက္ကသိုလ်နယ်မြေဖြစ်သည့် စီဘွားဘန်တက္ကသိုလ်နယ်မြေသည် လမ်ဖွန်ခရိုင်း၊ မောင်းလမ်ဖွန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ချင်းမိုင်၏ တောင်ဘက် ၅၅ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ၊ လမ်ဖွန်စက်မှုဇုန်အနီးတွင် ဧက ၁,၈၉၀ (၇.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ထင်ရှားသော ကျောင်းသားဟောင်းများ ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် အပီရတ် ကိုစာယိုထင် ထိုင်းပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ