พระที่นั่งพิมานรัตยา

พระที่นั่งพิมานรัตยา เป็นพระที่นั่งก่ออิฐถือปูน ทาสีขาว ยกพื้นสูง มีเสาลอยรับหลังคาโดยรอบ ภายในหมู่พระมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร ถือว่ายังอยู่ในเขตพระราชฐานชั้นกลาง พระที่นั่งองค์นี้เชื่อมต่อกับพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทด้วยห้องโถงที่เรียกว่า "มุขกระสัน" ลักษณะเป็นห้องโถงยาวทอดยาวไปทางทิศใต้ เป็นพระที่นั่งยกสูง มีระเบียง 3 ด้าน คือ ด้านทิศตะวันออก ตะวันตกและด้านทิศใต้ รอบระเบียงเป็นเสาราย มีหลังคาเป็นชั้นลด 3 ชั้น ทรงไทยมุงด้วย กระเบื้องเคลือบสี มีช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ประดับ หน้าบันจำหลักรูปพระพรหมทรงหงส์ ซุ้มพระทวารเป็นซุ้มเรือนแก้วลายดอกพุดตาน และซุ้มพระบัญชรเป็นซุ้มทรงบันแถลง ปิดทองประดับกระจก ประวัติ ใน พ.ศ. 2332 เกิดเหตุเพลิงไหม้พระที่นั่งอมรินทราภิเษกมหาปราสาททั้งองค์จากอสนีบาต พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยารัตนาพิพิธ (สน สนธิรัตน์) สมุหนายก เป็นแม่กองสร้างพระมหาปราสาทองค์ใหม่ขึ้นทดแทน ซึ่งต่อมาคือพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในครั้งนั้นได้ปรับผังพระมหาปราสาทใหม่ทั้งหมด และสร้างอาคารเชื่อมต่อออกไปด้านหลัง พระราชทานนามอาคารนี้ว่า พระที่นั่งพิมานรัตยา ตามนามของพระที่นั่งในพระราชวังหลวงสมัยอยุธยา ซึ่งเป็นที่ประทับในเวลากลางคืน และนาม "รัตยา" สันนิษฐานว่ามาจากคำว่า "รัตติยา" ที่แปลว่า กลางคืน นอกจากนี้ยังมีพระที่นั่งพิมานรัตยาอีกองค์หนึ่ง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างขึ้นเป็นที่ประทับ ณ พระราชวังจันทรเกษม ธรรมเนียม พระที่นั่งพิมานรัตยาเคยเป็นพระวิมานที่บรรทมของพระมหากษัตริย์ในโอกาสที่เสด็จพระราชดำเนินมาประทับที่หมู่พระมหาปราสาท พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาเจษฎาราชเจ้า เสด็จมาประทับเป็นเวลา 1 ปีในคราวบูรณะหมู่พระมหามณเฑียร ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าบรมมหัยยิกาเธอ กรมสมเด็จพระสุดารัตนราชประยูร เสด็จมาประทับ เมื่อคราวที่โปรดเกล้าฯ ให้รื้อตำหนักที่ประทับเพื่อสร้างหมู่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหาธีรราชเจ้า ทรงใช้เป็นที่ชุมนุมมหาสมาคมสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการบริพารฝ่ายในที่จะเข้ารับพระราชทานอิสริยยศและเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และยังเป็นที่ถวายน้ำสรงพระศพสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (อย่างไรก็ตาม พระนิพนธ์ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ ระบุว่า พระราชพิธีข้างต้นจัดขึ้น ณ ห้องน้ำเงิน หรือพระที่นั่งเทพดนัยนันทยากร ในหมู่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท) เมื่อ พ.ศ. 2489 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระที่นั่งพิมานรัตยาเป็นสถานที่ถวายน้ำสรงพระศพสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล (พระปรมาภิไธยในขณะนั้น) และต่อมาคณะกรรมการสอบสวนพฤติการณ์ในการที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลเสด็จสวรรคต (ศาลกลางเมือง) ยังใช้พระที่นั่งแห่งนี้เป็นสถานที่ชันสูตรพระศพของพระองค์ หลังจากนั้น พระที่นั่งพิมานรัตยาเป็นสถานที่ประกอบพระราชพิธีถวายน้ำสรงพระบรมศพพระมหากษัตริย์และพระศพพระบรมวงศ์ทั้งที่ทรงสัปตปฎลเศวตฉัตรและชั้นเจ้าฟ้าทุกพระองค์ก่อนอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ดังนี้ (ใช้พระปรมาภิไธย พระนามาภิไธย และพระนามในขณะประกอบพระราชพิธี) พ.ศ. 2498 — ถวายน้ำสรงพระศพสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พ.ศ. 2527 — ถวายน้ำสรงพระศพสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7 พ.ศ. 2538 — ถวายน้ำสรงพระศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พ.ศ. 2551 — พระราชทานน้ำสรงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พ.ศ. 2554 — พระราชทานน้ำสรงพระศพสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี พ.ศ. 2559 — ถวายน้ำสรงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร พ.ศ. 2568 — ถวายน้ำสรงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พ.ศ. 2569 — พระราชทานน้ำสรงพระศพสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา และเป็นครั้งแรกที่ใช้พระที่นั่งแห่งนี้ประดิษฐานพระศพด้วย อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ พระที่นั่งพิมานรัตยา ภาพถ่ายดาวเทียมจากวิกิแมเปีย หรือกูเกิลแมปส์ แผนที่จากลองดูแมป หรือเฮียวีโก ภาพถ่ายทางอากาศจากเทอร์ราเซิร์ฟเวอร์