กรมสรรพาวุธทหารบก

กรมสรรพาวุธทหารบก (อักษรย่อ: สพ.ทบ.; อังกฤษ: Ordnance Department) เป็นส่วนราชการของกองทัพบกไทย ที่ดำเนินการซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ, ยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ และการทำลายล้างวัตถุระเบิดวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2568 พลโท ณัฐพร ขวัญแย้ม เป็น เจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก พลตรี รณภพ วิเชียรวรรณ เป็น รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก และ พลตรี วิกรานต์ จันระมาด เป็น รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก กรมสรรพาวุธทหารบกยังมีบทบาทในพระราชพิธีต่าง ๆ อาทิ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 ประวัติ กิจการสรรพาวุธและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เกิดขึ้นเป็นเวลาหลายร้อยปีก่อนที่จะมีการก่อตั้งกรมสรรพาวุธขึ้นในปี พ.ศ. 2445 โดยมีพระยาสโมสรสรรพการเป็นเจ้ากรมสรรพาวุธคนแรก ปี พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นผู้จัดซื้อรถรบทหารราบวีเอ็น-1 จากประเทศจีน และปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) พัฒนาซอฟต์แวร์ในห้องซิมูเลเตอร์ฝึกยิงปืน เพื่อจำลองสถานการณ์ปะทะคนร้ายให้มีความชำนาญยิ่งขึ้น เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2561 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมให้คำแนะนำในการเก็บกู้ระเบิดยักษณ์สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ที่พบใต้แม่น้ำ จังหวัดราชบุรี ส่วนเดือนกันยายน ปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้เป็นโจทก์ฟ้องบริษัทตัวแทนจำหน่ายจีที200 ที่มีพฤติการณ์ฉ้อโกง เดือนกันยายน พ.ศ. 2562 ทหารจากกรมสรรพาวุธทหารบกเข้าร่วมพิธีรับมอบยานลำเลียงพลทหารราบเอ็ม 1126 จากสหรัฐ และปี พ.ศ. 2563 ได้มีการเผยแพร่เอกสารของกรมสรรพาวุธทหารบก ในโครงการจัดซื้อรถยานเกราะสไตรเกอร์ติดอาวุธ 50 คัน ซึ่งต่อมามีการชะลอโครงการ เพื่อตัดงบประมาณไปกู้วิกฤตการระบาดทั่วของไวรัสโคโรนาในประเทศไทย พ.ศ. 2563 เหตุระเบิด กรมสรรพาวุธทหารบกเคยประสบเหตุร้ายจากแรงระเบิดเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2523 โดยเกิดเหตุคลังแสงระเบิดในโรงงานผลิตจรวด ที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ แรงระเบิดรัศมีไกล 3 กิโลเมตร ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 38 คน (บางแหล่งระบุ 40 คน หรือมากกว่านั้น) และได้รับบาดเจ็บถึง 350 คน ส่วนเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ได้เกิดเหตุระเบิดที่กองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ เนื่องด้วยสภาพอากาศที่ร้อนจัด ขณะอยู่ในขั้นตอนการตัดแยกระเบิด โดยเหตุการณ์ครั้งนี้ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บ และเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 เกิดเหตุระเบิดที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ โดยมีเจ้าหน้าที่ทหารรักษาการณ์ได้รับบาดเจ็บ 9 นาย ซึ่ง 1 ในนั้นมีอาการสาหัส การฝึก กำลังพลส่วนหนึ่งจากกรมสรรพาวุธทหารบกได้เข้าร่วมการฝึกหนุมาน การ์เดียน ร่วมกับกำลังพลกองทัพบกสหรัฐ เช่นในด้านการต่อต้านระเบิดแสวงเครื่อง ปฏิบัติการสำคัญ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ เนื่องในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกได้นำวิศวกรรมยานยนต์มาปรับใช้กับพระมหาพิชัยราชรถ ซึ่งเป็นราชรถสำคัญตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ส่วนกำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้มีส่วนในการสร้างราชรถปืนใหญ่, ซ่อมส่วนที่เป็นโลหะและระบบช่วงล่างของราชรถน้อย รวมถึงได้มีส่วนร่วมในการปฏิบัติหน้าที่พลฉุดชักราชรถ ตลอดจนจัดฝึกซ้อมริ้วขบวนพระราชอิสริยยศ ภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน ห้วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 – กรกฎาคม พ.ศ. 2562 กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้เป็นส่วนหนึ่งในกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ ไทย/เซาท์ซูดาน เพื่อเข้าร่วมภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน พระราชพิธีบรมราชาภิเษก กรมสรรพาวุธทหารบกได้มีส่วนในการบูรณะซ่อมแซมยุทโธปกรณ์โบราณชนิดต่าง ๆ ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 และซ่อมบูรณะปืนใหญ่โบราณ รวมถึงจัดสร้างเครื่องประกอบต่าง ๆ ตลอดจนให้การฝึกกำลังพลในริ้วขบวน หน่วยขึ้นตรง กิจกรรมเพื่อสังคม พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นหนึ่งในกำลังที่ให้การช่วยเหลือประชาชนที่ประสบเหตุอุทกภัยในพื้นที่ภาคกลาง รวมถึงเขตอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา กรมสรรพาวุธทหารบกร่วมกับกรมราชทัณฑ์ จัดโครงการคืนคนดีสู่สังคม โดยคัดเลือกนักโทษในคดีอาวุธปืน เข้ารับการอบรมทักษะการผลิตอาวุธปืน เพื่อช่วยงานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ สิ่งสืบทอด กรมสรรพาวุธทหารบก มีพิพิธภัณฑ์ 3 แห่งตั้งอยู่ภายในกรมคือพิพิธภัณฑ์ทหารสรรพาวุธ โดยพิพิธภัณฑ์หลังเดิมได้รับการก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2532 และพิพิธภัณฑ์กองบัญชาการหลังเดิมที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากรเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ.2539 โดยได้มีการปรับปรุงอาคารกองบัญชาการหลังเดิมให้เป็นพิพิธภัณฑ์เมื่อพ.ศ.2565 และพิพิธภัณฑ์โรงหลอมรีดที่ได้นำอาคารโรงงานเดิมของกองช่างแสงมาปรับปรุงใหม่เป็นอาคารพิพิธภัณฑ์เช่นเดียวกัน โดยทางพิพิธภัณฑ์ไม่เก็บค่าเข้าชม แต่ให้แจ้งทำหนังสือล่วงหน้า ส่วนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ส่งมอบรถย้ายยุทโธปกรณ์ที่ปลดระวางของกองทัพบก จำนวน 20 คัน เพื่อใช้สร้างปะการังเทียมใต้ทะเล รายพระนามและชื่อเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก พระยาสโมสรสรรพการ (พ.ศ. 2445 - 2453) พลโท หม่อมเจ้าเสรฐศิริ กฤดากร (พ.ศ. 2453 - 2454) พลตรี หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร (พ.ศ. 2455 - 2456) พลตรี พระยาจินดาจักรรัตน์ (เจิม อาวุธ) (พ.ศ. 2469 - 2475) พลตรี พระอาธรธุราวุธ (หม่อมหลวงอภิรุม ชุมสาย) (พ.ศ. 2476 - 2483) พลตรี วิเชียร สุตันนานนท์ (พ.ศ. 2487 - 2493) พลโท ขุนสถิตย์วิทยาศาสตร์ (สุข นุตสถิตย์) (พ.ศ. 2495 - 2497) พลตรี จำรูญ วีณะคุปต์ (พ.ศ. 2497 - 2500) พลตรี พิสิฏฐ์ ฉายเหมือนวงศ์ (พ.ศ. 2500 - 2506) พลโท ทวิช เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2506 - 2515) พลโท กิตติ ดิสปัญญา (พ.ศ. 2515 - 2519) พลโท อำนาจ ดำริห์กาญจน์ (พ.ศ. 2519) พลโท ป่วน นิลศิริ (พ.ศ. 2519 - 2521) พลโท สท้าน ภิรมย์รัตน์ (พ.ศ. 2521 - 2523) พลโท ผจญ เกียรติประจักษ์ (พ.ศ. 2523 - 2524) พลโท องอาจ ศุภมาตย์ (พ.ศ. 2524 - 2527) พลโท อาณัติ สุภัทรพันธ์ (พ.ศ. 2527 - 2529) พลโท สมุทร นิลกุล (พ.ศ. 2529 - 2532) พลโท จรินทร์ สว่างวรรณ (พ.ศ. 2532 - 2535) พลโท สกล นุตสถิตย์ (พ.ศ. 2535 - 2536) พลโท ชลอ สิงห์สนธิ (พ.ศ. 2536 - 2537) พลโท อัมพร ศิริพันธ์ (พ.ศ. 2537 - 2539) พลโท สิริชัย ธัญญสิริ (พ.ศ. 2539 - 2543) พลโท เอื้อ แพโรจน์ (พ.ศ. 2543 - 2544) พลโท อากาศ วงษ์เกิด (พ.ศ. 2544 - 2545) พลโท วิชา เตชะวณิชย์ (พ.ศ. 2545 - 2547) พลโท พลัฏฐ์ เพ็ชรสดศิลป์ (พ.ศ. 2547) พลโท ประเสริฐ ประภักดี (พ.ศ. 2547 - 2548) พลโท วีรวิทย์ คูสำราญ (พ.ศ. 2548 - 2549) พลโท ธีระวัฒน์ บุณยะประดับ (พ.ศ. 2549 - 2550) พลโท คำนวณ เธียรประมุข (พ.ศ. 2550 - 2552) พลโท เอกชัย วัชรประทีป (พ.ศ. 2552 - 2553) พลโท จักรรัตน์ ธาราพิทักษ์ (พ.ศ. 2553 - 2554) พลโท เกริกชัย จันทร์สุวานิชย์ (พ.ศ. 2554 - 2557) พลโท ธารี วุฒิพานิช (พ.ศ. 2557 - 2559) พลโท อาวุธ เอมวงศ์ (พ.ศ. 2559 - 2560) พลโท ศักดา ศิริรัตน์ (พ.ศ. 2560 - 2562) พลโท ศรชัย กาญจนสูตร (พ.ศ. 2562 - ​2564) พลโท​ นพดล​ ศรีจันทร์​สุข​ (พ.ศ.​ 2564​ -​ 2565)​ พลโท สุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ (พ.ศ. 2565 - 2567)​ พลโท นพรัตน์ นาคจันทึก (พ.ศ. 2567) พลโท มังกร ว่านเครือ (พ.ศ. 2567 - 2568) พลโท ณัฐพร ขวัญแย้ม (พ.ศ.2568 - ปัจจุบัน) ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง บุคคลที่มีชื่อเสียง พลโท อาวุธ เอมวงศ์ – อดีตเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก พลตรี ธวัชชัย มาชมสมบูรณ์ – อดีตรองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก ร้อยเอก ทรงกลด ชื่นชูผล (ผู้กองปูเค็ม) – อดีตข้าราชการกรมสรรพาวุธทหารบก ประจำจังหวัดพิษณุโลก พลเอก สิริชัย ธัญญสิริ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม ยุทโธปกรณ์ ยานพาหนะภาคพื้นดิน อาวุธเล็ก ยุทโธปกรณ์ในอดีต ยานพาหนะภาคพื้นดิน อาวุธ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น เว็บไซต์ทางการ กรมสรรพาวุธทหารบก ที่เอกซ์ (ทวิตเตอร์) กรมสรรพาวุธทหารบก ที่อินสตาแกรม