ວະຊິຣາວຸດວິທະຍາໄລ

ໂຮງຮຽນວະຊິລາວຸດວິທະຍາໄລ ແມ່ນໂຮງຮຽນປະຈຳຊາຍ(ໂຮງຮຽນຊາຍລ້ວນ) ສະຖາປະນາຂຶ້ນໂດຍພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວໂດຍພະອົງພະລາຊະທານຊັບສ່ວນພະອົງເພື່ອສ້າງໂຮງຮຽນແກ່ກຸນລະບຸດຊາວໄທແທນການສ້າງພະອາລາມເຊິ່ງມີຢູ່ຫຼາຍແລ້ວນັ້ນ ຕໍ່ມາ ໃນລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າຢູ່ຫົວ ພະອົງໄດ້ມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການໃຫ້ຮວມໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງ ກຸງເທບ ແລະໂຮງຮຽນລາຊະວິທະຍາໄລເຂົ້ານຳກັນໂດຍໃຫ້ນັກຮຽນຍ້າຍມາຮຽນຮວມກັນທີ່ໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງກຸງເທບ ພ້ອມທັງໄດ້ພະລາຊະທານນາມໂຮງຮຽນຂຶ້ນໃໝ່ວ່າ "ວະຊິລາວຸດວິທະຍາໄລ" ເພື່ອເປັນພະບໍລົມລາຊານຸສອນຂອງພະບາດສົມເດັດພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ພະຜູ້ພະລາຊະທານກຳເໜີດໂຮງຮຽນສືບຕໍ່ໄປ ວະຊິລາວຸດວິທະຍາໄລມີຕຶກບ່ອນພັກນັກຮຽນ ເອິ້ນວ່າ "ຄະນະ" ເປັນສະເໝືອນບ້ານນັກຮຽນ ແບ່ງອອກເປັນ 2 ຝັ່ງ ຄະນະເດັກໂຕ ສຳລັບນັກຮຽນຊັ້ນມັດທະຍົມ ແບ່ງອອກເປັນ 6 ຄະນະ ຄື ຄະນະຜູ້ບັງຄັບການ ຄະນະດຸສິດ ຄະນະຈິດລະດາ ຄະນະພະຍາໄທ ຄະນະຈົງຮັກພັກດີ ຄະນະສັກສີມົງຄົນ ສ່ວນຄະນະເດັກນ້ອຍສຳລັບນັກຮຽນຊັ້ນປະຖົມ ແບ່ງອອກເປັນ 3 ຄະນະ ຄື ຄະນະສະໜາມຈັນ ຄະນະນັນທະອຸທະຍານ ແລະ ຄະນະສະຮານຮົມ ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີການຈັດການແຂ່ງຂັນຮັກບີ້ປະເພນີກັບມາເລ ຄອລເລຈ(Malay College Kuala Kangsar) ຈາກປະເທດມາເລເຊຍ ເປັນປະຈຳທຸກໆ ປີ ປັດຈຸບັນ ດຳເນິນການສອນໃນລະດັບຊັ້ນປະຖົມສຶກສາປີທີ 4 ເຖິງ ມັດຖະຍົມສຶກສາປີທີ 6 ຕັ້ງຢູ່ທີ່ ຖະໜົນລາຊະວິຖີ ແຂວງດຸສິດ ເຂດດຸສິດ ບາງກອກ ປະຫວັດ ພະບາດສົມເດັດພະຮາມາທິບະດີ ສີສິນທະລະມະຫາວະຊິລາວຸດ ພະມຸງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າ ພະລາຊະທານກຳເໜີດໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງຂຶ້ນເມື່ອວັນພະຫັດທີ 29 ທັນວາ ຄ.ສ. 1910 ເພື່ອໂຮງຮຽນແຫ່ງນີ້ເປັນສະຖາບັນທີ່ໃຫ້ການສຶກສາຢ່າງແທ້ຈິງແລະເປັນສະເໝືອນພະອາລາມຫຼວງປະຈຳລາຊະການ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງຂຶ້ນ ເພາະມີພະລາຊະດຳລິວ່າ ໃນລາຊະໄໝຂອງພະອົງພະອາລາມຫຼວງຕ່າງໆ ມີຢູ່ຫຼາຍແລ້ວ ຫາກຈະຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ສະຖາປະນາພະອາລາມຫຼວງຂຶ້ນອີກກໍເປັນພະລາຊະພາລະໃນການປະຕິສັງຂອນອີກໂດຍບໍ່ຄວນປະກອບກັບໃນລາຊະສະໄໝຂອງພະອົງນັ້ນການສຶກສາໄດ້ປ່ຽນແປງໄປ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ກັບວັດຄືແຕ່ກ່ອນ ນັກຮຽນຕ້ອງການຄູບາອາຈານທີ່ເປັນຄະລືຫັດ ເພື່ອເຮັດການອົບລົມສັ່ງສອນດັງນັ້ນ ຈຶງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ສະຖາປະນາໂຮງຮຽນຂຶ້ນຕາມແບບໂຮງຮຽນລັດຖະບານຂອງປະເທດອັງກິດ ແລະພະລາຊະທານໂຮງຮຽນແຫ່ງນີ້ວ່າ "ໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງ" ໃນການສະຖາປະນາໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງພະອົງຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າພະລາຊະທານພະລາຊະຊັບສ່ວນພະອົງຈັດສ້າງອາຄານຮຽນຊົ່ວຄາວເປັນເຮືອນໄມ້ ຫຼັງຄາມຸງຈາກຂຶ້ນກ່ອນໃນທີ່ດິນສ່ວນພະອົງທີ່ສວນກະຈັງຮິມຄອງເປມປະຊາກອນ ຕຳບົນສວນດຸສິດ ແລ້ວໂປດໃຫ້ຍ້າຍນັກຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງເຊິ່ງເປີດການສອນເປັນການຊົ່ວຄາວຈາກໂຮງຮຽນລາຊະກຸມານ (ເກົ່າ) ໄກ້ຫໍພິທີພາມໃນພະບໍລົມມະຫາລາຊະວັງ ມາດຳເນິນການສອນໃນສະຖານທີ່ເຊິ່ງພະລາຊະທານໃຫ້ໃໝ່ນີ້ເມື່ອວັນທີ່ 1 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1911 ຕໍ່ມາໃນ ຄ.ສ. 1915 ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າພະລາຊະທານພະລາຊະຊັບສ່ວນພະອົງໃຫ້ກົມສິລະປາກອນມາດຳເນິນການກໍ່ສ້າງອາຄານຖາວອນຂອງໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍຫໍປະຊຸມແລະອາຄານບ່ອນພັກຂອງນັກຮຽນທີ່ມຸມໂຮງຮຽນອີກ 4 ຫຼັງ ແລະໄດ້ຊົງພະມະຫາກະລຸນາສະເດັດພະລາຊະດຳເນິນມາຊົງວາງສິລາພະເລີກສ້າງອາຄານໂຮງຮຽນເມື່ອວັນທີ່ 20 ທັນວາ ຄ.ສ. 1915 ຄັ້ງເມື່ອ ຄ.ສ. 1916 ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ໂອນໂຮງຮຽນລາຊະວິທະຍາໄລຈາກກະຊວງຍຸດຕິທຳມາໄວ້ໃນພະບໍລົມລາຊູປະຖັມ ແລະຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ສະຖາປະນາໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງຂຶ້ນທີ່ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ອີກແຫ່ງໜຶ່ງໃນຄ.ສ. 1916 ການດຳເນິນການສຶກສາໃນໂຮງຮຽນໃນພະບໍລົມລາຊູປະຖຳໃຫ້ກວ້າງຂວາງຍິ່ງຂຶ້ນຕາມພະລາຊະປະນິທານຂອງພະບາດສົມເດັດພະມົງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຈຳຕ້ອງຍຸດຕິລົງ ເນື່ອງຈາກພະອົງໄດ້ສະເດັດສະຫວັນຄົດ ເມື່ອວັນທີ່ 25 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1925 ໃນລັດຊະສະໄໝຕໍ່ມາ ປະເທດສະຫຍາມຕ້ອງປະສົບສະພາວະຝືດເຄືອງທາງເສດຖະກິດຢ່າງຮຸນແຮງ ຈຶງເຮັດໃຫ້ພະບາດສົມເດັດພະປົກເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວຈຳຕ້ອງຊົງລົດລາຍຈ່າຍສ່ວນພະອົງລົງ ທັ້ງນີ້ເພື່ອໃຫ້ການເງິນໃນປະເທດເຂົ້າສູ່ສົມດຸນ ດັງນັ້ນໃນ ຄ.ສ. 1926 ໄດ້ມີພະບໍລົມລາຊະໂອງການໃຫ້ຮວມໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງກຸງເທບ ແລະໂຮງຮຽນລາຊະວິທະຍາໄລເຂົ້ານຳກັນ ໂດຍໃຫ້ຍ້າຍນັກຮຽນມາຮຽນຮວມກັນທີ່ໂຮງຮຽນມະຫາດເລັກຫຼວງກຸງເທບ ແລະໄດ້ພະລາຊະທານນາມໂຮງຮຽນໃຫ້ໃໝ່ວ່າ “ວະຊິລາວຸດວິທະຍາໄລ” ເພື່ອເປັນພະບໍລົມລາຊານຸສອນຂອງພະບາດສົມເດັດພະມົງກຸດເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ພະຜູ້ພະລາຊະທານກຳເໜີດໂຮງຮຽນສືບຕໍ່ໄປ ອ້າງອີງ