ศาลยุติธรรม (ประเทศไทย)

ศาลยุติธรรม เป็นศาลที่มีอำนาจพิพากษาคดีความทั่วราชอาณาจักร ยกเว้นคดีที่เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายบัญญัติให้อยู่ในอำนาจของศาลอื่นอันได้แก่ ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลปกครอง หรือศาลทหาร โดยศาลยุติธรรมประกอบด้วยสามชั้น คือ ศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกา โครงสร้างศาลยุติธรรม ศาลยุติธรรมทั้ง 3 ชั้น มีจำนวนรวม 274 ศาล และ 9 สาขา ศาลชั้นต้น มีจำนวน 262 ศาล (9 สาขา) แบ่งเป็น 3 หมวดหลัก คือ สังกัดสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาหัวหน้าศาลยุติธรรมประจำภาค 1 - 9 อาทิ ศาลแพ่ง ศาลแพ่งกรุงเทพใต้ ศาลแพ่งธนบุรี ศาลอาญา ศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลอาญาธนบุรี ศาลจังหวัด ศาลแขวง และศาลยุติธรรมอื่นที่พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลนั้นกำหนดให้เป็นศาลชั้นต้น เช่น ศาลเยาวชนและครอบครัว ศาลแรงงาน ศาลภาษีอากร ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ศาลล้มละลาย และศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ศาลแพ่ง เป็นศาลยุติธรรมชั้นต้นซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีแพ่งทั้งปวงและคดีอื่นใดที่มิได้อยู่ในอำนาจของศาลยุติธรรมอื่น ศาลแพ่งมีเขตตลอดท้องที่กรุงเทพมหานคร นอกจากท้องที่ที่อยู่ในเขตของศาลแพ่งกรุงเทพใต้ ศาลแพ่งธนบุรี ศาลจังหวัดมีนบุรี และศาลยุติธรรมอื่นตามที่พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลนั้นกำหนดไว้ ในกรณีที่มีการยื่นฟ้องคดีต่อศาลแพ่ง และคดีนั้นเกิดขึ้นนอกเขตของศาลแพ่ง ศาลแพ่งอาจใช้ดุลพินิจยอมรับไว้พิจารณาพิพากษาหรือมีคำสั่งโอนคดีไปยังศาลยุติธรรมอื่นที่มีเขตอำนาจ ศาลอาญา เป็นศาลชั้นต้นซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีอาญาทั้งปวงในเขตท้องที่กรุงเทพมหานคร นอกจากท้องที่ที่อยู่ในเขตของศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลอาญาธนบุรี และศาลจังหวัดมีนบุรี แต่บรรดาคดีที่เกิดขึ้นนอกเขตอำนาจศาลอาญานั้นจะยื่นฟ้องต่อศาลอาญาก็ได้ ทั้งนี้อยู่ในดุลพินิจของศาลอาญาที่จะไม่ยอมรับพิจารณาพิพากษาคดีใดคดีหนึ่งที่ยื่นฟ้องเช่นนั้นก็ได้ เว้นแต่คดีนั้นจะโอนมาตามบทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ที่ทำการศาลอาญาตั้งอยู่ที่ ถนนรัชดาภิเษก แขวงจอมพล เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร สังกัดสำนักงานอธิบดีผู้พิพากษาหัวหน้าศาลยุติธรรมประจำภาค 1 - 9 ศาลจังหวัด จำนวน 111 ศาล ศาลแขวง จำนวน 39 ศาล ศาลชำนัญพิเศษที่อยู่ในสังกัด ได้แก่ ศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัด จำนวน 76 ศาล ศาลสาขา จำนวน 9 ได้แก่ ศาลจังหวัดสีคิ้ว สาขาปากช่อง ศาลจังหวัดมหาสารคาม สาขาพยัคฆภูมิพิสัย ศาลจังหวัดน่าน สาขาปัว ศาลจังหวัดแม่ฮ่องสอน สาขาปาย ศาลจังหวัดเชียงราย สาขาเวียงป่าเป้า ศาลจังหวัดพิษณุโลก สาขานครไทย ศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง สาขามีนบุรี ศาลแรงงานภาค 1 สาขาพระนครศรีอยุธยา ศาลแรงงานภาค 2 สาขาระยอง ศาลอุทธรณ์ ได้แก่ ศาลอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ มีจำนวน 11 ศาล ประกอบไปด้วย ศาลอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 1 ศาลอุทธรณ์ภาค 2 ศาลอุทธรณ์ภาค 3 ศาลอุทธรณ์ภาค 4 ศาลอุทธรณ์ภาค 5 ศาลอุทธรณ์ภาค 6 ศาลอุทธรณ์ภาค 7 ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ศาลอุทธรณ์ภาค 9 ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ศาลฎีกา ซึ่งเป็นศาลยุติธรรมสูงสุด ศาลฎีกา ในประเทศไทยที่มีอยู่เพียงศาลเดียว สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักงานศาลยุติธรรม เป็นองค์กรอิสระที่ดูแลงานธุรการของศาลยุติธรรม มีฐานะเป็นนิติบุคคล มีอิสระในการบริหารงานบุคคลการงบประมาณและการดำเนินการอื่น ตามที่กฎหมายบัญญัติ โดยมีเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมเป็นผู้บังคับบัญชาขึ้นตรงต่อประธานศาลฎีกา ซึ่งเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมจะต้องได้รับการแต่งตั้งโดยผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมก่อน โดยในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 ธีรชัย เจริญวงศ์ ดำรงตำแหน่งเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม แทนธานี สิงหนาท ที่โอนกลับไปเป็นข้าราชการตุลาการ ปัจจุบันมีสำนักงานศาลยุติธรรมที่ทำการตั้งอยู่ที่อาคารสำนักงานศาลยุติธรรม เลขที่ 55 ถนนรัชดาภิเษก แขวงจอมพล เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร ด้านหลังอาคารศาลอุทธรณ์ โดยมีพิธีบวงสรวงและอัญเชิญตราแผ่นดินขึ้นประดิษฐานบนอาคารเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2566 จากนั้นสำนักงานศาลยุติธรรมได้ย้ายที่ทำการจากอาคารศาลอาญาเดิมมาตั้งอยู่ที่อาคารใหม่ตั้งแต่เมื่อวันที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2567 และพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ได้เสด็จพระราชดำเนินมาทรงวางศิลาฤกษ์และทรงเปิดอาคารนี้เมื่อวันที่ 21 กันยายน โครงสร้างสำนักงานศาลยุติธรรม ศาลยุติธรรม ประธานศาลฎีกา สำนักคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม (ก.ต.) สำนักคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม (ก.บ.ศ.) สำนักคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม (ก.ศ.) ศาลยุติธรรม ประธานศาลฎีกา สำนักงานศาลยุติธรรม เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม รองเลขาธิการ สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักตรวจสอบภายใน สำนักอำนวยการประธานศาลฎีกา สำนักประธานศาลฎีกา สำนักงานศาลยุติธรรมประจำภาค 1 - 9 สำนักอำนวยการประจำศาล สำนักงานประจำศาล สำนักงานศาลยุติธรรม เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม สำนักคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม สถาบันวิจัยและพัฒนารพีพัฒนศักดิ์ สำนักการเจ้าหน้าที่ สำนักบริหารทรัพย์สิน สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการวินิฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล ศูนย์รักษาความปลอดภัย เจ้าพนักงานตำรวจศาล สำนักงานคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม สถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม สำนักกฎหมายและวิชาการศาลยุติธรรม สำนักกิจการคดี ศูนย์วิทยบริการศาลยุติธรรม กองสวัสดิการศาลยุติธรรม สำนักการแพทย์ สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม สำนักแผนงานและงบประมาณ สำนักการคลัง สำนักบริหารงานออกแบบและก่อสร้าง สำนักการต่างประเทศ ศูนย์วิเทศอาเซียน สำนักเทคโนโลยีสารสนเทศ สำนักส่งเสริมงานตุลาการ สำนักอนุญาโตตุลาการ (หรือสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักงานศาลยุติธรรม) กองสารนิเทศและประชาสัมพันธ์ สำนักบริหารกลาง ศูนย์ข้อมูลข่าวสารสำนักงานศาลยุติธรรม อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น เว็บไซต์ศาลยุติธรรม เก็บถาวร 2010-01-28 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน