Gobolka Kagera

Gobolka Kagera (Mkoa wa Kagera oo ku qoran Af-Sawaaxili) waa mid ka mid ah 31 gobol maamuleed ee Tanzania, bedkiisuna yahay 35,686 km2 (13,778 sq mi). Gobolka Kagera waxaa dhanka bari ka xiga Harada Fiktooriya, Gobolka Mwanza iyo Gobolka Mara, koonfurta Gobolka Geita iyo Gobolka Kigoma, galbeedka Rwanda halka waqooyiga uu xuduud kala leeyahay Uganda iyo Burundi dhanka koonfur-galbeed. Magaalada caasimadda u ah gobolka waa Bukoba. Sida lagu sheegay tirakoobka qaranka ee 2022, gobolku wuxuu lahaa dadweyne dhan 2,989,299, taas oo ah kor u kac ka yimid 2,458,023 sanadkii 2012. Eraybixinta Gobolku magaca wuxuu ka soo qaatay Webiga Kagera. Juqraafi Kagera waxay xuduud la leedahay Uganda dhanka waqooyi, Rwanda iyo Burundi dhanka galbeed, iyo gobolada Tanzania ee Kigoma dhanka koonfureed iyo Geita dhanka bari. Webiga Kagera wuxuu sameeyaa xuduuda gobolka ee Rwanda. Waxay u dhaxaysaa 30°25' iyo 32°40' bari, iyo 1°00' iyo 2°45' koonfur. Bedka guud waa 35,686 square kilometres (13,778 sq mi), kaas oo 25,513 square kilometres (9,851 sq mi) uu yahay dhul, iyo 27 boqolkiiba, 10,173 square kilometres (3,928 sq mi) uu yahay biyo. Inta badan biyaha waa Fiktooriya, harada Ikimba, Burigi, Ngono iyo Webiga Kagera. Kagera waa gobolka 15-aad ee ugu weyn Tanzania wuxuuna ka kooban yahay qiyaastii 3.3 boqolkiiba bedka dhulka Tanzania ee 885,800 square kilometres (342,000 sq mi). Caasimadda gobolka Bukoba waxay qiyaastii 1,500 kilometres (930 mi) u jirtaa Dar es Salaam. Cimilada Celceliska roobabka sanadlaha ah waa 500 ilaa 2000 mm, Gobolku wuxuu leeyahay qaab roobaad laba-jeer sanadkii ah laga bilaabo Maarso ilaa Maajo iyo laga bilaabo Oktoobar ilaa Noofembar. Roobabku waxay ku kala duwan yihiin 2000 mm sannadkii Bukoba ilaa 500 mm dhanka galbeed, iyadoo roobku uu ka sarreeyo xeebta Harada Fiktooriya oo uu yaraanayo markii laga fogaanayo harada iyo sidoo kale kor u kaca dhererka. Heerkulku wuxuu u dhexeeyaa 20 °C ilaa 28 °C. Aagga waxaa daboolay buuro ku socda barbar-yaal xeebta harada oo u socda waqooyi ilaa koonfur. Juolojiyada Iyadoo ku taal Kivu Rift, xagga galbeed ee labada laamood ee East African Rift oo ka gudba Tanzania, Kagera waxay la kulantaa dhaqdhaqaaqyo dhulgariir oo muhiim ah. 10 Sebtembar 2016, gobolka waxaa ku dhuftay dhulgariir qiyaastii 5.9 ah kaas oo 17 qof ay ku dhinteen, ugu yaraan 250 kalena ay ku dhaawacmeen. Kagera waxaa lagu yaqaanaa beeraha, muuqaalka cagaaran, iyo duurjoogta. Waxay leedahay ciid duug ah oo nafaqo leh laakiin maamulka ciidda oo liita ayaa horseeday daalashada ciidda taasoo u baahan isticmaalka bacriminta. Tirakoobka dadka Dadweynaha Mid ka mid ah shanta gobol ee ugu dadka badan wadanka waa gobolka Kagera. Sida laga soo xigtay tirakoobka dadweynaha iyo guryaha ee 2002, gobolku wuxuu lahaa dadweyne dhan 2,033,888, iyadoo heerka koritaanka celcelis ahaan uu ahaa 3.1%. 6.0% oo dhan reer Tanzania ee ku nool dhulka weyn ayaa laga helay gobolka. Taariikh Intii lagu jiray xilligii gumeysiga, gobolka waxaa loogu yeeri jiray West Lake, waxayna ka tirsanayd Gobolka Lake, oo ay ku jireen Geita, Mwanza, Shinyanga, Tabora, Simiyu, iyo Mara, gobolada. Ka dib xornimadii Gobolka Lake waa la kala jabiyay, iyadoo Kagera iyo qayb ka mid ah Geita ay noqdeen Gobolka West Lake. Ka dib Dagaalkii Kagera ee 1979, Gobolka West Lake waxaa loo bixiyay Gobolka Kagera. Muddo dhan shan qarni, Kagera waxay hoy u ahayd sagaal boqortooyo oo kala duwan oo leh bulshooyin aad u hierarchical. Ka hor gumeysigii Yurub, qaxwaha wuxuu ahaa dalag dhaqameed aagga, loo isticmaalo sifooyinkiisa kicinta iyo caadooyinka dhaqanka ee maxalliga ah. Intii lagu jiray gumeysiga, qaxwaha wuxuu ahaa dalag lacageed. Muusku wuxuu ahaa cunto aasaasi ah gobolka. Inkasta oo uu jiray qaybsanaan shaqo oo ku salaysan jinsiga bulshada Bahaya ee dhaqameed, dumarkii xilligaas looguma fikirin inay ka hooseeyaan ragga. Dhab ahaantii dumarku waxay amreen ixtiraam gaar ah dhammaan caadooyinka dhaqameed. Tusaale ahaan, dhimashada madaxa qoyska (Nyin'enju), caadooyinka dhaxalka ayaa la raacay, "Dhaxalka Weyn" (Omusika) wuxuu lahaa inuu yeesho qof dumar ah oo loo soo xulay walaalihiis si uu u wadaago awoodiisa. Sidoo kale, dhimashada boqor xukumayay, inta lagu jiro caleemo-saarka boqorka xiga, waa inay jirtay "walaashii qaranka" (Kinyany'engoma) oo sidoo kale laga soo xulay walaalihiis. Boqorradu waxay ku noolaayeen daaraha waaweyn oo la ixtiraami jiray iyadoo loo arko inay yihiin xiriirka tooska ah ee ilaahyada boqortooyadooda. Awoodda sagaalka boqortooyo (Kihanja, Karagwe, Kiziba, Misenye, Bugabo, Kyamtwara, Ihangiro, Bukara iyo Biharamulo) ayaa hoos u dhacday markii Jarmalku ay gumeysteen Tanzania 1885 waxayna taageereen Haya, qabiilka degmooyinka Bukoba iyo Muleba ka korreeya degmooyinka kale. Si kastaba ha ahaatee, boqorrada maxalliga ah ayaa awoodda ku sii jiray. Burburka boqortooyooyinkaan wuxuu yimid ka dib markii Tanzania ay heshay xornimadeeda iyo madaxweyne Nyerere uu u arkay inay waxyeello u yihiin midnimada qaranka. Waxaa jiray madax loo yaqaan Omukama (eraygu wuxuu ka dhigan yahay boqor ama madax) kaas oo lagu dhalan karay awooddaas. Qaar ka mid ah madaxda caanka ah ee Kagera waxaa ka mid ah Kyamukuma, oo ahaa madaxii ugu dambeeyay ee Misenye (oo hadda ah Degmada Missenyi): Madaxda kale waxaa ka mid ahaa Rumanyika oo ka tirsan Karagwe, Ruhinda, Kahigi iyo madax kale oo hoose. Kahigi waa mid ka mid ah madaxda ka tanaasulay dhulkooda iyagoo la kaashanaya gumeystayaasha Jarmalka. Dalxiisyada dhaqanka ayaa diyaar u ah dalxiisayaasha soo booqda Kagera waxaana laga heli karaa caasimadda gobolka ee Bukoba. Dalxiisyadan waxaa ka mid ah booqashooyin lagu tago jardiinooyinka qaranka/kaydka dabiiciga ah ee gobolka iwm. Intii lagu jiray xukunkii Jarmalka Dr. M. Zupitza, oo markaas ahaa sarkaal caafimaad oo maxalli ah, wuxuu la kulmay dillaaca daacuunka ee Kiziba (1897–1898). Isagoo kaashanaya Dr. Robert Koch, wuxuu xaqiijiyay in sababtu ay ahayd bakteeriyada la mid ah dillaaca Bombay. Markii awoodda loo wareejiyay British-ka ka dib Dagaalkii Koowaad ee Adduunka, Kagera waxaa loo furay hawlgal Lutheran howlgalka. Masiixiyiin kale oo ay ku jiraan Roman Catholic ayaa yimid goor dambe. Dhaxalkoodu waa kaniisado badan oo gobolka ku yaal. Isku daygii ku-darka Kagera ee Uganda 1979 wuxuu kiciyay Dagaalkii Uganda-Tanzania. Dhaqaalaha Beeraha waa hawsha dhaqaale ee ugu weyn, dalagyada ugu muhiimsan waa digirta. Iyadoo Badarka ay yihiin dalagga ugu badan, (42.8% ee guud ahaan bedka lagu beeray dalagyada sanadlaha ah), waxaa ku xiga xididdo iyo tuber leh (17.8%), (2.9%), dalagyada lacagta caddaanka ah (2.1%), iyo khudaarta iyo miraha leh (1.0%). Dalagyada waaweyn ee lacagta caddaanka ah waxay ahaayeen suuf. Wax soo saarka badarka ee aagga waxaa ku badan hadhuudhka, iyadoo 302,529 qoys oo gobolka ah ay beertaan hadhuudh xilliga roobka gaaban. Tani waxay ka dhigan tahay ilaa 93.8% dhammaan qoysaska beeray dalagyada xilligaas. Iibka dalagyada cuntada ayaa ka dhigan 54.0% dakhliga guud ee lacagta caddaanka ah ee qoysaska yar-yar ee Gobolka Kagera, iyadoo iibka dalagyada lacagta caddaanka ah (18.9%), dakhli kale oo joogto ah (8.7%), kalluumeysi (4.3%), iyo mushahar/saadaal (4.3%). Ganacsiyada yaryar waxay ahaayeen isha ugu weyn ee dakhliga kaliya 3.4% qoysaska yaryar, waxaa ku xiga iibka xoolaha (2.5%), xawaaladaha lacagta caddaanka ah (2.0%), iibka alaabta kaynta (0.7%), iyo iibka alaabta xoolaha (0.6%). Kagera sidoo kale waa mid ka mid ah kuwa ugu weyn qaxwaha soo saarayaasha dalka. Muleba oo leh 26%), Karagwe 23%), Ngara 10%), Biharamulo 1%), iyo Bukoba Urban 1%) waxay ahaayeen aagagga kale ee qaxwaha soo saara, iyadoo Bukoba Rural ay leedahay aagga ugu sarreeya 39%). (Khariidadda 3.33). Si kastaba ha ahaatee, Ngara (1.23 ha) waxay lahayd celceliska ugu weyn ee dhulka lagu beeray qaxwaha qoyskiiba, waxaa ku xiga Karagwe (0.32 ha), Biharamulo (0.22 ha), Muleba (0.21 ha), Bukoba Rural (0.21 ha), iyo Bukoba Urban (0.21 ha) (0.18 ha). Duurjoogta iyo jardiinooyinka qaranka Gobolka Kagera wuxuu leeyahay duurjoog aad u badan, oo ay ku jiraan daanyeerka baboon, giraffe, elands, yaxaasyada, hippopotamus, warthog. Shimbiraha waxaa ka mid ah African fish eagle, hammerkop, marabou stork, cormorant. kingfisher iyo heron. Kagera waxay hoy u tahay Biharamulo Forest Reserve, Burigi-Chato National Park, Ibanda-Kyerwa National Park, Rumanyika-Karagwe National Park, Rubondo Island National Park iyo Saanane Island National Park. 2019, Burigi, Biharamulo kaydka ciyaarta, iyo Lakes Burigi iyo Kimis ayaa loo cusbooneysiiyay si ay u noqdaan beerta qaranka oo leh Burigi-Chato National Park. Rumanyika-Karagwe National Park waxaa loo aqoonsaday Rumanyika-Karagwe National Park iyo Ibanda-Kyerwa National Park. Qaybaha maamulka Degmooyin Gobolka Kagera wuxuu u qaybsamaa siddeed degmo, mid kasta oo ay maamusho gole: Sanadkii 2016 Tanzania National Bureau of Statistics ayaa soo warisay in gobolka ay ku nool yihiin 2,789,577 qof, oo ka yimid 2,458,023 sanadkii 2012. Dadka caanka ah ee Gobolka Kagera Ali Mufuruki, ganacsade iyo af-hayeenka dhiirigelinta Claver Kamanya, ciyaaryahan iyo bilad-guuleyste 400m Anna Tibaijuka, siyaasi Laurean Rugambwa, kaarinalka kaniisadda Katooliga Saida Karoli, muusikiiste Josiah Kibira, sameeyaha filimada Justinian Rweyemamu, aqoonyahan iyo dhaqaaleyahan James Kamala, Suxufi Tixraacyo Xiriirinta dibadda Bogga rasmiga ah Jamhuuriyadda Midowga Tanzania: Gobolka Kagera Bogga Gobolka Kagera ee Tirakoobka Qaranka Tanzania ee 2002 Database-ka Hagaha Dawladda Tanzania