Доруссалом

Доруссалом (ба арабӣ: دار السلام, маънояш «хонаи сулҳ») — бузургтарин шаҳр ва маркази асосии иқтисодии Танзания буда, дар соҳили Уқёнуси Ҳинд воқеъ аст. Аҳолии шаҳр зиёда аз 5 миллион нафар буда, он яке аз сераҳолитарин шаҳрҳои Африқои Шарқӣ мебошад. То соли 1974 пойтахти расмии кишвар буд; имрӯз пойтахт ба шаҳри Додома кӯчонида шудааст, вале қисми зиёди идораҳои давлатӣ ва намояндагиҳои дипломатӣ то ҳол дар Доруссалом ҷойгир мебошанд. Таърих Дар ҷойи имрӯзаи Доруссалом замоне деҳаи моҳигирии хурди Мзизима воқеъ буд. Соли 1865–1866 султони Занзибар Маҷид ибни Саид дар ин макон шаҳри нав бунёд кард ва онро «Доруссалом» номид. Пас аз марги султон шаҳр муддате ба харобӣ рӯ овард, вале дар солҳои 1880-ум, ҳангоми ташкили мустамликаи Африқои Шарқии Олмон, аҳамияти он дубора афзуд ва соли 1891 ба маркази маъмурии мустамлика табдил ёфт. Дар рафти Ҷанги якуми ҷаҳонӣ шаҳр ба дасти Британияи Кабир гузашт ва дар ҳайати минтақаи мандатии Танганика идора мешуд; бандари он тавсеа ёфт ва роҳи оҳан Доруссаломро бо дохили қитъа пайваст. Соли 1961 Танганика истиқлол ба даст овард ва Доруссалом пойтахти давлати нав эълон шуд, соли 1964 бошад — пас аз муттаҳид шудани Танганика ва Занзибар — пойтахти Танзания гардид. Соли 1973 ҳукумат тасмим гирифт, ки пойтахтро ба шаҳри марказии Додома кӯчонад ва ин раванд то соли 1974 расман ба анҷом расид. Бо ин ҳол, Доруссалом то имрӯз маркази асосии иқтисодӣ, тиҷоратӣ ва аҳолинишини кишвар боқӣ мондааст ва шумораи сокинонаш аз нимаи дувуми асри XX босуръат меафзояд. Ҷуғрофия ва иқлим Доруссалом дар соҳили ғарбии Уқёнуси Ҳинд, дар атрофи халиҷи табиии хушбандар ҷойгир аст. Релефи шаҳр асосан ҳамвор буда, дар наздикии соҳил теппаҳои пастак ба назар мерасанд; дарёҳои хурди Мсимбази ва Кизинга аз ҳудуди он мегузаранд. Масоҳати минтақаи маъмурии шаҳр тақрибан 1400 километри мураббаъ мебошад. Иқлими Доруссалом тропикии муссонӣ буда, тамоми сол гарм ва намнок аст; ҳарорати миёнаи солона тақрибан 26 °C-ро ташкил медиҳад. Мавсими боришоти асосӣ ба моҳҳои март–май, боришоти кӯтоҳтар бошад ба моҳҳои ноябр–декабр рост меояд. Бо сабаби ҷойгиршавӣ дар соҳили баҳр намии ҳаво пайваста баланд мемонад. Аҳолӣ Тибқи барӯйхатгирии аҳолии соли 2022, дар Доруссалом зиёда аз 5,3 миллион нафар зиндагӣ мекард, ки шаҳрро яке аз бузургтарин марказҳои аҳолинишини Африқо мегардонад. Шумораи сокинони он ниҳоят зуд меафзояд ва тибқи пешбиниҳо то миёнаи асри XXI аз 10 миллион нафар мегузарад. Дар шаҳр намояндагони бисёр халқу гурӯҳҳои этникии Танзания зиндагӣ мекунанд ва забони суахилӣ ҳамчун забони асосии муошират хидмат мекунад. Ҷамоаҳои назарраси ҳиндутаборон ва арабтаборон низ мавҷуданд. Аз ҷиҳати дин аксари сокинон мусулмон ва масеҳӣ мебошанд. Иқтисод Доруссалом маркази иқтисодии Танзания буда, қисми асосии иқтидори саноатии кишвар дар ҳамин ҷо мутамарказ аст. Бандари Доруссалом яке аз бузургтарин ва серкортарин бандарҳои Африқои Шарқӣ мебошад ва на танҳо ба Танзания, балки ба кишварҳои бесоҳили ҳамсоя — Замбия, Уганда, Руанда, Бурунди, Малавӣ ва Конго — низ хидмат мерасонад. Дар шаҳр корхонаҳои коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, нассоҷӣ, истеҳсоли семент, маҳсулоти хӯрокворӣ ва васоити нақлиёт, инчунин коркарди нафт фаъолият мекунанд. Доруссалом ҳамчунин маркази молиявии кишвар буда, бонкҳои бузург, биржаи саҳомӣ ва ширкатҳои суғурта дар он ҷойгиранд; дар солҳои охир соҳаҳои сохтмон ва хидматрасонӣ суръати баланд гирифтаанд. Нақлиёт Доруссалом гиреҳи асосии нақлиётии Танзания мебошад. Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере яке аз серодамтарин фурудгоҳҳои кишвар буда, шаҳрро бо марказҳои Африқо, Аврупо ва Осиё мепайвандад. Аз шаҳр ду хатти роҳи оҳан оғоз меёбад: хатти таърихии марказӣ ва роҳи оҳани ТАЗАРА, ки Танзанияро бо Замбия мепайвандад. Дар дохили шаҳр аз соли 2016 системаи автобусҳои тезрафтор (DART) фаъолият мекунад, ки яке аз аввалин системаҳои чунин навъ дар Африқои Шарқӣ мебошад. Аз бандари Доруссалом паромҳо ба ҷазираи Занзибар ва дигар нуқтаҳои соҳилӣ ҳаракат мекунанд, шабакаи роҳҳои автомобилӣ бошад шаҳрро бо дигар шаҳрҳои кишвар ва давлатҳои ҳамсоя мепайвандад. Фарҳанг ва маориф Доруссалом маркази муҳими илмӣ ва фарҳангии Танзания мебошад. Донишгоҳи Доруссалом, ки соли 1961 таъсис ёфтааст, бузургтарин ва кӯҳантарин донишгоҳи кишвар аст; дар шаҳр ҳамчунин Осорхонаи миллии Танзания, театрҳо, китобхонаҳо ва марказҳои фарҳангӣ фаъолият мекунанд. Шаҳр бо соҳилҳои регзори худ, бозорҳои пуршӯр ва меъмории омехтаи африқоию арабию ҳиндӣ машҳур аст. Доруссалом инчунин дарвозаи асосии сайёҳон ба ҷазираи Занзибар ва боғҳои миллии шимоли кишвар мебошад. Дар шаҳр ҷамоаҳои гуногуни динӣ — масҷидҳо, калисоҳо ва маъбадҳои ҳиндуӣ — дар паҳлӯи ҳам ҷойгиранд. Нигаред низ Танзания Додома Занзибар Фурудгоҳи байналмилалии Ҷулиус Нерере Африқои Шарқӣ Эзоҳ Пайвандҳо Доруссалом дар Encyclopædia Britannica Бандари Доруссалом — Tanzania Ports Authority