Яван

Яван (тәж. Ёвон) — Тәжікстанның Хатлон облысындағы қала үлгісіндегі елді мекен (1965 жылдан), Яван ауданының әкімшілік орталығы. Географиялық сипаттама Тәжікстанның батысындағы қоныс. Ол Хатлон облысының солтүстігінде, Душанбеден оңтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан. Елді мекен Яван жотасының етегіндегі (батысқа іргелес) кең аңғардың шетінде орналасқан. Таулар аңғар арқылы ағатын өзеннің атымен аталған. Ауылда аттас теміржол стансасы бар (Бохтар-Яван-Вахдат желісінде). Тарихы Яван мекенінің тарихы ежелгі замандарға, Жібек жолындағы маңызды сауда орталығы болған кезден бастау алады. Орта ғасырларда Яван Орталық Азиядағы ең ірі қалалардың біріне айналды, бай мәдени мұрасы мен сәулет ескерткіштерімен танымал болды. 1991 жылы Тәжікстан тәуелсіздік алғаннан кейін қала даму мен өркендеудің жаңа мүмкіндіктеріне ие болды. Соңғы жылдары 1992-1997 жылдардағы Тәжікстандағы азаматтық соғыс кезінде қала саяси және әлеуметтік сілкіністердің орталығына айналды. Осыған қарамастан, қала өзінің тарихи және мәдени құндылығын сақтай алды. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Яван — Яван алқабындағы ежелгі қоныс және аймақтың экономикалық орталығы. Кеңес дәуірінде ауылда электрохимиялық зауыт және жылу электр станциясы, сондай-ақ көптеген екі және үш қабатты тұрғын үйлер салынды. Айналасындағы аумақты тау беткейлеріндегі егістіктер, ауылдар және жайылымдар алып жатыр. Қала үшін тағы бір әлеуетті экономикалық мүмкіндік аймақта кездесетін нефелин минералынан алюминий өндіру болуы мүмкін. Осы мақсатта тәжік алюминий компаниясы TALCO және қытайлық химиялық компания ірі көлемді нефелин өңдеу зауытын салуды жоспарлап отыр. Жаңа білім беру мекемелері, медициналық орталықтар және мәдени нысандар ашылды, бұл Яван тұрғындарының дамуына және көкжиегін кеңейтуіне мүмкіндік берді. Қазір Тәжікстандағы Яван қаласы сәтті дамып, заманауи туризм мен мәдени даму орталығына айналуда. Дереккөздер