TSMC

Taiwan Semiconductor Manufacturing Company Limited (Çince: 台灣積體電路製造股份有限公司, romanize: Táiwān Jī Tǐ Diànlù Zhìzào Gōngsī) ya da kısaca TSMC, Tayvan merkezli çok uluslu bir yarı iletken sözleşmeli üretim ve tasarım şirketidir. Dünyanın en değerli yarı iletken şirketlerinden biri olan TSMC, aynı zamanda dünyanın en büyük bağımsız yarı iletken üreticisi ve Tayvan'ın en büyük şirketidir. Genel merkezi ve ana faaliyetleri, Hsinchu kentindeki Hsinchu Bilim Parkı'nda bulunmaktadır. En büyük bireysel hissedarı Tayvan hükûmeti olsa da, şirket hisselerinin çoğunluğu yabancı yatırımcılara aittir. 2023 itibarıyla TSMC, Forbes Global 2000 listesinde 44. sırada yer aldı. 2022 yılında Tayvan'ın entegre devre ihracatı, 184 milyar Amerikan dolarına ulaşarak ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 25'ini oluşturdu, TSMC ise Tayvan Borsası'nın ana endeksinin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturdu. TSMC, 1987 yılında Morris Chang tarafından dünyanın ilk özel yarı iletken dökümhanesi olarak kuruldu ve uzun süredir sektörün lider şirketlerinden biri konumundadır. Chang, 31 yıl boyunca sürdürdüğü görevinden 2018'de emekli oldu; bu tarihten sonra Mark Liu, yeni yönetim kurulu başkanı, C. C. Wei ise CEO oldu. Şirket, 1993 yılından beri Tayvan Borsası'nda işlem görmekte olup, 1997'de New York Borsası'nda işlem gören ilk Tayvan merkezli şirket oldu. 1994'ten bu yana TSMC, gelirlerinde yıllık bileşik yüzde 17,4'lük ve kazançlarının yüzde 16,1'lik oranında büyüme kaydetti. AMD, Apple, ARM, Broadcom, Marvell, MediaTek, Qualcomm ve Nvidia gibi çoğu şirket, TSMC'nin müşterisidir. Allwinner Technology, HiSilicon, Spectra7 ve UNISOC gibi yeni ortaya çıkan şirketler de TSMC'nin müşterisidir. Programlanabilir mantık cihazları üreticisi Xilinx ve geçmişte Altera da TSMC'nin döküm hizmetlerinden yararlandı. Ayrıca Intel, NXP, STMicroelectronics ve Texas Instruments gibi kendi üretim tesislerine sahip bazı entegre cihaz üreticileri de üretimlerinin bir bölümünü TSMC'ye yaptırmaktadır. TSMC, 2020 itibarıyla yılda yaklaşık 13 milyon 300 mm eşdeğer wafer üretim kapasitesine sahiptir ve 2 mikrometreden 3 nanometreye kadar işlem düğümlerinde müşterileri için çip üretmektedir. Şirket, 7 nanometre ve 5 nanometre üretim teknolojilerini pazara sunan ilk dökümhane oldu; bu teknolojiler 2020'de Apple A14 ve M1 sistem-çipleri, MediaTek Dimensity 8100 ve AMD Ryzen 7000 serisi işlemcilerde kullanıldı. Hakkında 1987 yılında Tayvan'da kurulan TSMC, dünyanın ilk özel yarı iletken dökümhanesi olmuş ve uzun zamandır kendi alanında lider bir şirket olmuştur. Yarı iletkenlere ek olarak, şirket ayrıca aydınlatma ve güneş enerjisi ile ilgili endüstrilere yatırım yapmaya başladı. Hem Tayvan Borsası, hem de New York Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem görüyor. Morris Chang, Başkan olarak görev yaparken, F.C. Tseng, Başkan Vekilliği görevini sürdürüyor. Mark Liu ve C.C. Wei, Başkan ve Eş-CEO olarak görev yapmaktadır. 1999'da NXP Semiconductors ve TSMC'nin ortak girişimi olarak Singapur merkezli SSMC kuruldu. Apple, Qualcomm, Nvidia, Advanced Micro Devices (AMD), MediaTek, Marvell Technology Group, STMicroelectronics ve Broadcom gibi önde gelen teknoloji şirketlerin çoğu TSMC müşterileridir, ayrıca Spreadtrum, AppliedMicro, Allwinner Technology ve HiSilicon ve birçok gelişmekte olan oyuncular da vardır. Önde gelen programlanabilir mantık aygıtları şirketleri Xilinx ve Altera da TSMC'nin ürünlerinden faydalanıyor. Intel ve Texas Instruments gibi kendi imalat tesislerine sahip olan bazı Tümleşik Aygıt Üreticileri, üretimlerinin bir kısmını TSMC'ye dış kaynaklardan sağlıyor. Bir yarı iletken şirket olan LSI Corporation, ASIC tasarım hizmetleri ve IP Fikrî mülkiyet hukuku portföy tasarımı ile TSMC ürünlerini yeniden satıyor. 2011'de TSMC'nin Apple'ın iPad ve iPhone cihazları için Apple A5 SoC ve Apple A6 SoC'lerin deneme üretimine başladığı bildirildi. Mayıs 2014'ten beri Apple, TSMC'den yeni Apple A8 ve Apple A8X SoC'lerini tedarik ediyor, daha sonra Apple A9 SoC'yi hem TSMC, hem de Samsung'la (iPhone 6'ları piyasaya hacmini artırmak için) tedarik etmiştir. Apple A9X, TSMC tarafından özel olarak üretildiğinden, çipi iki farklı mikro mimari boyutunda tedarik etme sorununu çözdü. Böylece Apple, TSMC'nin en önemli müşterisi oldu. Süreç teknolojileri TSMC, yarı iletken üretim süreçlerinde uzun süredir teknoloji liderliğini elinde tutar. 2011'de ilk dökümhane 28 nm sürecini, 2015'te ilk FinFET tabanlı sürecini (16 nm), 2018'de 7 nm ile aşırı mor ötesi (EUV) litografiyi ve 2025'te ilk GAAFET tabanlı 2 nm sürecini üretime alarak sektöre öncülük etmiştir. Aşağıdaki çizelge TSMC'nin başlıca üretim süreçlerini kuşaktan kuşağa özetler; yoğunluk değerleri üretici açıklamaları ile IRDS verilerine dayanır (genellikle en yoğun hücre kitaplığı için) ve bazı eski düğümler için yayımlanmamıştır (—). Kaynakça Dış bağlantılar www.tsmc.com6 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.