Hama Ulu Camii

Hama Ulu Camii (Arapça: جامع حماة الكبير, romanize: Jāmiʿ Ḥamāt al-Kabīr), Suriye'nin Hama kentinde bulunan bir camidir. Kent kalesinin yaklaşık 400 metre batısında yer alır. 8. yüzyılda inşa edilen cami, 1982 Hama Katliamı sırasında büyük ölçüde tahrip edilmiş, daha sonra yeniden inşa edilmiştir. Tarihi Caminin bulunduğu alan, başlangıçta MS 3. yüzyıla tarihlenen bir Roma tapınağıydı. Yapı, Bizans döneminde, muhtemelen MS 6. yüzyılda kiliseye dönüştürüldü. Erken İslam döneminde ise camiye çevrildi; ancak bu dönüşümün ne zaman ve nasıl gerçekleştiği konusunda araştırmacılar arasında görüş birliği bulunmamaktadır. Yıkılmadan önce yapıda Roma ve Bizans dönemlerinden devşirilmiş çok sayıda mimari unsur bulunuyordu. 14. yüzyıl tarihçilerinden Ebü'l-Fidâ'ya göre kilise, kentin MS 636-637 yıllarında fethedilmesinin ardından Halife Ömer döneminde camiye dönüştürülmüştür. Modern araştırmacılar ise bu tarihlendirmenin gerçekçi olmadığı görüşündedir. Bazı araştırmacılar dönüşümün Emevîler döneminde (7. yüzyılın sonu veya 8. yüzyılın başı), bazıları ise erken Abbâsîler döneminde, 8. yüzyılın sonlarında gerçekleştiğini ileri sürmektedir. Günümüze ulaşan mimari unsurların hangi döneme ait olduğu konusunda da görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Jean Sauvaget, avludaki revaklarla sahın bölümünün doğu ve batı duvarlarının Emevîler dönemine ait olabileceğini savunurken, K. A. C. Creswell bu görüşe katılmamıştır. Caminin günümüze ulaşan iki minaresi vardır. Bunlardan biri, sahın bölümüne bitişik kare planlı bir kuledir. Üzerindeki kitabe, minarenin MS 1124 yılına tarihlendiğini göstermektedir; ancak bazı araştırmacılar kaidesinin Emevîler döneminden kaldığını ileri sürmektedir. Buna karşılık başka araştırmacılar minarenin 1153 yılında inşa edildiğini savunmaktadır. Sekizgen planlı ikinci minare ise Memlükler tarafından 1427 yılında yaptırılmıştır. Kuzeydeki ana avlunun yanında, 13. yüzyılda yaşamış iki Eyyûbî hükümdarının mezarlarını barındıran daha küçük, kare planlı bir avlu bulunmaktadır. 1982 yılında Hama'daki iç çatışmalar sırasında cami, tarihî eski kentin büyük bölümüyle birlikte neredeyse tamamen yıkılmıştır. Daha sonra Suriye Eski Eserler Müdürlüğü tarafından yeniden inşa edilmiştir. Yeniden inşa çalışmaları 2001 yılı itibarıyla tamamlanmıştır. Rekonstrüksiyon, tarihî yapının genel tasarımını esas alsa da yeniden inşa edilen caminin tüm ayrıntıları özgün yapıyla birebir örtüşmemektedir. Galeri Kaynakça