Mor Yakup Kilisesi (Nusaybin)

Mor Yakup Kilisesi (Süryanice: ܥܕܬܐ ܕܡܪܝ ܝܥܩܘܒ ܕܨܝܒܝܢ Idto d-Mor Ya'qub d-Nsibin), Türkiye'nin güneydoğusunda Mardin ilinin Nusaybin ilçesinde yer alan tarihi bir Ortodoks kilisesidir. Arkeolojik kazılar, 4. yüzyıldan kalma kilise binasının aslen günümüzde var olmayan bir katedralin vaftizhanesi olduğunu ortaya koymuştur. Bu kilisenin Süryani Ortodoks Kilisesi'ne mi yoksa Doğu Kilisesi'ne mi ait olduğu kesin olarak belirlenmemiştir, ancak büyük olasılıkla bağlı olduğu Süryani Ortodoks Kilisesi'nin yetki alanındadır. Nusaybin piskoposu olarak görev yapan Mor Yakup tarafından yaptırılmıştır. İçinde Mor Yakup'un türbesi de bulunmaktadır. Yukarı Mezopotamya'nın en eski kiliselerinden biri olarak kabul edilir. Vaftizhane olarak inşa edilen güney kilisesinde, Mor Yakup'un tabutunun saklandığı yere girip çıkanlar için düşünülmüş çift merdivenli bir bölüm yer alır. Mor Yakup Kilisesi, 2014 yılında, hemen yanında bulunan Zeynel Abidin Camii ile birlikte Dünya Mirası Geçici Listesine dahil edilmiştir. Tarih Metropolit Mor Yakup, episkoposluk mertebesine yükselince içinde dua ettiği kilisenin küçük olduğunu düşünür ve yeni bir kilise inşa etmek ister. Böylece 313–320 yılları arasında yedi yılda inşa edilmiştir. İnanışa göre inşaatına bir melek yardım etmiştir. Episkopos Mor Yakup ile öğrencisi Efraim, Hristiyanlığın konsil toplantılarına katıldıktan sonra Nusaybin'e döndüklerinde burada Nusaybin Okulunun yapımına başlamışlardır. Zerdüştlerden kalan bir tapınağın temelleri üzerine kurdukları okulu 326'da açmışlar ve Efraim 38 yıl boyunca bu okulu yönetmiştir. Bu okulda felsefe, mantık, edebiyat, geometri, astronomi, tıp, hukuk eğitimleri verilmiştir. Aynı zamanda bu okulda Grekçeden birçok yazma eser Süryaniceye çevrilmiştir. Bu okulun özelliği o dönemde Nusaybin'in ileri düzeyde bir eğitim merkezi oluşunu göstermesidir. Nusaybin Okulu Sasanilerin MS 363'te Nusaybin'i almasına kadar önemini korumuştur. Bundan sonra okulun öğretim kadroları dağılmış ve Suriye'de öğretime devam edilmiştir. Sonraki yıllarda Bizanslılar Nasturilere karşı baskı kurunca Edessa'da bulunan Edessa Okulu Nusaybin'e nakledilmiş ve burası Nasturilerin dini merkezi olmuştur. Manastır 19. yüzyıla kadar işlevini sürdürmüştür. Kaynakça