مزگەوتی ئەمەوی

مزگەوتی گەورەی بەنوو ئومەیە کە بە کورتی بە مزگەوتی ئەمەوی ناسراوە، ئەو مزگەوتەیە کە وەلید کوڕی عەبدولمەلیک فەرمانی پێکردووە لە دیمەشق دروست بکرێت بە چوارەم مزگەوتی ئیسلامی دادەنرێت لە دوای مزگەوتی حەرام و مەدینە و مزگەوتی ئەقسا ھەروەھا بە یەکێک لە مزگەوتە ئیسلامییە فەخمەکان دادەنرێت، و یەکێکە لە سەرسووڕھێنەرەکانی حەوت ئیسلام لە جیھاندا. دروستکردنی مزگەوتی ئەمەوی لە ساڵی ٧٠٥ی زایینی لەلایەن وەلید کوڕی عەبدولمەلیکەوە دەستیپێکرد و فارس و ھیندییەکانی بۆی کۆکردەوە و ئیمپراتۆری بیزەنتین سەد ھونەرمەندی یۆنانی نارد بۆ ئەوەی بەشداری لە ڕازاندنەوەکەدا بکەن، و ستایش و وەسفێکی زۆری لێکرا، بە تایبەت لەلایەن گەشتیاران و مێژوونووسان و نووسەرانەوە کە بە درێژایی سەدەکان بەلای دیمەشقدا تێدەپەڕین، بە تایبەتی ستایشی ڕازاندنەوەی سەقفی مزگەوتەکە و دیوارە مۆزایکییەکانی ڕەنگاوڕەنگ و مەڕمەڕیان دەکرد کە لە بیناسازیدا بەکاردێت؛ بەڵام زۆربەیان لەسەر بنەمای ئەو فەتوایانە سڕدرانەوە کە ڕێگەپێدراو نەبوون تا لە ساڵی ١٩٢٨دا دووبارە دۆزرایەوە و نۆژەنکرانەوە. مێژوونووس فیلیپ ھیتی بەم شێوەیە وەسفی کردووە کە «نوێنەرایەتی پیشەسازی نەتەوەیی سووریا دەکات نەک ھونەری یۆنانی یان بیزەنتین». ھەروەھا مزگەوتی ئەمەوی جیا دەکرێتەوە کە یەکەم مزگەوتە کە میحراب و حنییەتی تێدا دەرکەوتووە لە ئەنجامی شێوازی بیناسازی کە پێشتر کڵێسای یۆحەنا موعەمەدانی لەخۆگرتبوو. سەبارەت بە منارەی باکووری کە کۆنترین سێ منارەیە، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی وەلید کوڕێ عەبدولمەلیک. ھەروەھا وەک مەنارەیەک بۆ شاری دیمەشق بەکاردەھێنرا و لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بۆ ئەوەی خەڵک نوێژ بکەن و لەوێشەوە مۆدێلی منارە چوارگۆشەکە بۆ ھەموو ناوچەکانی سووریا و باکووری ئەفریقا و ئەندەلوس بڵاوبووەوە. مزگەوتەکە شوێنی ناشتنی تەرمی یۆحەنای مووعەممەدان - پێغەمبەر یەحیا - تێدایە و ھیچ شتێک لە شوێنەوارە مەسیحییەکانی نەماوە جگە لە تەشتی عەماد و نووسراوێک بە زمانی یۆنانی کە ستایشی مەسیح دەکات لەسەر یەکێک لە دیوارەکان. ھەروەھا مزگەوتەکە ئەو کونەی تێدایە کە سەری حوسێن کوڕی عەلی تێیدا دانرابوو کاتێک گواسترایەوە بۆ دیمەشق. گۆڕستانێک بە مزگەوتەکەوە بەسترابووەوە کە ڕووفاتی سەڵاحەددینی ئەییووبی تێدابوو. بەشێک لە مزگەوتەکە سێ جار سووتاون: یەکەمیان لە ساڵی ١٠٦٩ی زایینی، دووەمیان لەلایەن تەیموور لەنگ لە ساڵی ١٤٠٠ی زایینی، سێیەمیشیان لە ساڵی ١٨٩٣ی زایینی. دوایین ئۆپەراسیۆنەکانی نۆژەنکردنەوە لە سەردەمی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٤ی زایینیدا بوو. سەرچاوەکان کتێبنامە «American Architect and Architecture». American Architect and Architecture. XLIII (945). J. R. Osgood & Co: ٥٧–٥٨. ١٨٩٤. Berney، K. A.؛ Ring، Trudy (١٩٩٦). International Dictionary of Historic Places, Volume 4: Middle East and Africa. Fitzroy Dearborn Publishers. ژپنک ١-٨٨٤٩٦٤-٠٣-٦. داڕێژە:The End of the Jihad State Bowersock، Glen Warren؛ Brown، Peter Lamont (٢٠٠١). Interpreting Late Antiquity: Essays on the Postclassical World. Harvard University Press. ژپنک ٠-٦٧٤-٠٠٥٩٨-٨. Brinner، William M.، ed. (١٩٦٣). A Chronicle of Damascus, 1389–1397. University of California Press. Burns، Ross (٢٠٠٩) [1992]. The Monuments of Syria: A Guide. I.B. Tauris. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤٥١١-٩٤٧-٨. Burns، Ross (٢٠٠٧) [2005]. Damascus: a History (چاپی 2nd). London: Routledge. ژپنک ٩٧٨-٠-٤١٥-٢٧١٠٥-٩. OCLC ٦٤٨٢٨١٢٦٩. Calcani، Giuliana؛ Abdulkarim، Maamoun (٢٠٠٣). Apollodorus of Damascus and Trajan's Column: From Tradition to Project. L'Erma di Bretschneider. ژپنک ٨٨-٨٢٦٥-٢٣٣-٥. Charette، François (٢٠٠٣). Mathematical Instrumentation in Fourteenth-Century Egypt and Syria: The Illustrated Treatise of Najm al-Dīn al-Mīṣrī. Brill. ژپنک ٩٧٨-٩٠-٠٤-١٣٠١٥-٩. Cooke، Miriam (٢٠٠٧). Dissident Syria: Making Oppositional Arts Official. Durham, North Carolina: Duke University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٤٠١٦-٤. Darke، Diana (٢٠١٠). Syria (چاپی 2nd). Chalfont St Peter: Bradt Travel Guides. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤١٦٢-٣١٤-٦. OCLC ٥٠١٣٩٨٣٧٢. Dumper، Michael؛ Stanley، Bruce E. (٢٠٠٧). Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ژپنک ٩٧٨-١-٥٧٦٠٧-٩١٩-٥. Elisséeff، Nikita (1965). «Dimashk». لە Lewis، B.؛ Pellat، Ch. & Schacht، J. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume II: C–G. Leiden: E. J. Brill. لاپەڕە ٢٧٧–٢٩١. OCLC ٤٩٥٤٦٩٤٧٥. Enderlein، Volkmar (٢٠١١). «Syria and Palestine: The Umayyad Caliphate». لە Hattstein، Markus؛ Delius، Peter (eds.). Islam: Art and Architecture. H. F. Ullmann. لاپەڕە ٥٨–٨٧. ژپنک ٩٧٨-٣-٨٤٨٠-٠٣٨٠-٨. Ettinghausen، Richard؛ Grabar، Oleg؛ Jenkins-Madina، Marilyn (٢٠٠١). Islamic Art and Architecture: 650–1250 (چاپی 2nd). Yale University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٨٨٦٧-٠. Fehérvári، G. (1993). «Miḥrāb». لە Bosworth، C. E.؛ van Donzel، E.؛ Heinrichs، W. P. & Pellat، Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume VII: Mif–Naz. Leiden: E. J. Brill. لاپەڕە ٧–١٥. ژپنک ٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٩٤١٩-٢. Finkel، Caroline (٢٠٠٥). Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire, 1300–1923. Basic Books. ژپنک ٠-٤٦٥-٠٢٣٩٦-٧. Fischel، Walter Joseph (١٩٥٢). Ibn Khaldūn and Tamerlane: Their Historic Meeting in Damascus, 1401 A.D. (803 A.H.) A Study Based on Arabic Manuscripts of Ibn Khaldūn's "Autobiography". University of California Press. Flood، Finbarr Barry (١٩٩٧). «Umayyad Survivals and Mamluk Revivals: Qalawunid Architecture and the Great Mosque of Damascus». Muqarnas. ١٤. Boston: Brill: ٥٧–٧٩. doi:١٠.٢٣٠٧/١٥٢٣٢٣٦. JSTOR ١٥٢٣٢٣٦. Flood، Finbarr Barry (٢٠٠١). The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture. Boston: Brill. ژپنک ٩٠-٠٤-١١٦٣٨-٩. George، Alain (٢٠٢١). The Umayyad Mosque of Damascus: Art, Faith and Empire in Early Islam. London: Gingko Library. ژپنک ٩٧٨-١-٩٠٩٩٤٢-٤٥-٥. Grafman، Rafi؛ Rosen-Ayalon، Myriam (١٩٩٩). «The Two Great Syrian Umayyad Mosques: Jerusalem and Damascus». Muqarnas. ١٦. Boston: Brill: ١–١٥. doi:١٠.٢٣٠٧/١٥٢٣٢٦٢. JSTOR ١٥٢٣٢٦٢. Hitti، Phillip K. (تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢). History of Syria: Including Lebanon and Palestine. Piscataway, NJ: Gorgias Press LLC. ژپنک ٩٧٨-١-٩٣١٩٥٦-٦٠-٤. Kafescioǧlu، Çiǧdem (١٩٩٩). «"In The Image of Rūm": Ottoman Architectural Patronage in Sixteenth-Century Aleppo and Damascus». Muqarnas. ١٦. Brill: ٧٠–٩٦. doi:١٠.٢٣٠٧/١٥٢٣٢٦٦. JSTOR ١٥٢٣٢٦٦. Kamal Ed-Din، Noha، ed. (٢٠٠٢). The Islamic view of Jesus. لەلایەن Tamir Abu As-Su'ood Muhammad وەرگێڕدراوە. Dar al-Manarah. ژپنک ٩٧٧-٦٠٠٥-٠٨-X. Khoury، Philip S. (١٩٨٣). Urban Notables and Arab Nationalism: The Politics of Damascus 1860-1920. Cambridge University Press. ژپنک ٠-٥٢١-٢٤٧٩٦-٩. Kleiner، Fred (٢٠١٣). Gardner's Art through the Ages, Vol. I. Cengage Learning. ژپنک ٩٧٨-١-١١١-٧٨٦٤٤-١. Le Strange، Guy (١٨٩٠)، Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500، Committee of the Palestine Exploration Fund Mannheim، Ivan (٢٠٠١). Syria & Lebanon Handbook: The Travel Guide. Footprint Travel Guides. ژپنک ١-٩٠٠٩٤٩-٩٠-٣. McKenzie، Judith (٢٠٠٧). The architecture of Alexandria and Egypt, c. 300 B.C. to A.D. 700 (بە ئینگلیزی). Yale University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٠٠-١١٥٥٥-٠. OCLC ٨٧٣٢٢٨٢٧٤. Palestine Exploration Fund (١٨٩٧). Quarterly statement. Published at the Fund's Office. (Ibn Jubayr: p. 240 ff) Rivoira، Giovanni Teresio (١٩١٨). Moslem Architecture: Its Origins and Development. Oxford University Press. ژپنک ٩٧٨٨١٣٠٧٠٧٥٩٤. Rosenwein، Barbara H. (٢٠١٤). A Short History of the Middle Ages. University of Toronto Press. ژپنک ٩٧٨-١-٤٤٢٦-٠٦١٤-٢. Rudolff، Britta (2006). 'Intangible' and 'Tangible' Heritage: A Topology of Culture in Contexts of Faith (PhD). Johannes Gutenberg-University of Mainz. Veguherandina tezê bo pirtûkekê Veguherandina teza di pirtûkê de pêvajoyek dijwar e ku hewildan, sebir û motîvasyonê hewce dike. Di vê pêvajoyê de, nivîskar divê naveroka tezê analîz bike û ji bo xwendevanên gelemperî veguherîne formek balkêş û têgihîştî. Ev pêvajo ji nûvekirin, başkirin û berfirehkirina mijaran, lêzêdekirina materyalên nû, nûavakirin, û ji nû ve nivîsandina paragraf û beşan pêk tê. Her weha divê nivîskar ji pêvajoya çapkirina pirtûkê û kirrûbirra wê bi tevahî haydar be. Ji bo weşandina tezek di pirtûkekê de hevkarî bi edîtor, rexnegir û weşanxaneyan re hewce dike ku ne tenê pirtûkek bi kalîte çêbike, di heman demê de ji bo bazarê jî bike û temaşevanên rast bikişîne. Selin، Helaine، ed. (1997). Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures. Springer. ژپنک ٩٧٨-٠-٧٩٢٣-٤٠٦٦-٩. Totah، Faedah M. (٢٠٠٩). «Return to the Origin: Negotiating the Modern and Unmodern in the Old City of Damascus». City & Society. ٢١ (1): ٥٨–٨١. doi:١٠.١١١١/j.١٥٤٨-٧٤٤X.٢٠٠٩.٠١٠١٥.x. Walker، Bethany J. (ئازاری ٢٠٠٤). «Commemorating the Sacred Spaces of the Past: The Mamluks and the Umayyad Mosque at Damascus». Near Eastern Archaeology. ٦٧ (1). The American Schools of Oriental Research: ٢٦–٣٩. doi:١٠.٢٣٠٧/٤١٤٩٩٨٩. JSTOR ٤١٤٩٩٨٩. S2CID ١٦٤٠٣١٥٧٨. Winter، Michael؛ Levanoni، Amalia (٢٠٠٤). The Mamluks in Egyptian and Syrian Politics and Society. Brill. ژپنک ٩٠-٠٤-١٣٢٨٦-٤. Van Leeuwen، Richard (١٩٩٩). Waqfs and Urban Structures: The Case of Ottoman Damascus. Brill. ژپنک ٩٠-٠٤-١١٢٩٩-٥. Wolff، Richard (٢٠٠٧). The Popular Encyclopedia of World Religions: A User-Friendly Guide to Their Beliefs, History, and Impact on Our World Today. Harvest House Publishers. ژپنک ٩٧٨-٠-٧٣٦٩-٢٠٠٧-٠. Zaimeche، Salah؛ Ball، Lamaan (٢٠٠٥). Damascus. Manchester: Foundation for Science Technology and Culture. بەستەرە دەرەکییەکان Christian Sahner, "A Glistening Crossroads," The Wall Street Journal, 17 July 2010 30 July 2010 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. For freely downloadable, high-resolution photographs of the Umayyad Mosque (for teaching, research, cultural heritage work, and publication) by archaeologists, visit Manar al-Athar Umayyad Mosque – Discover Islamic Art – Virtual Museum دەروازەی ئیسلام دەروازەی سووریا دەروازەی نژیاروانی