Հռոմեական թատրոն (Բոսրա)

Հռոմեական թատրոն, Բոսրա քաղաքում գտնվող կառույց (արաբ․՝ المسرح الروماني ببصرى‎‎)։ Գտնվում է Սիրիայի հարավ-արևմուտքում՝ Դառաայի մարզում: Միջնադարում վերածվել է ամրոցի։ Հռոմեական Սիրիայի թատրոններից լավագույնս պահպանվածն է։ Թատրոնը սկզբնապես կառուցվել է քաղաքի պարիսպներից դուրս, սակայն ավելի ուշ ամբողջությամբ շրջապատվել է Այյուբյան ամրոցով։ Բոսրա քաղաքի ամրաշինությունները ընդլայնվել են 481-1251 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում։ Ավելի ուշ ամրաշինության մեջ ինտեգրվելուց հետո դրա դերը եղել է միջնաբերդի դերը և Դամասկոս տանող ճանապարհը պաշտպանելը։ Պատմություն Այն կառուցվել է մ.թ. 2-րդ դարի երկրորդ քառորդում, կամ երկրորդ կեսին և կառուցված է սև բազալտից: Հավանական է, որ թատրոնը կառուցվել է Տրայանոսի գահակալության օրոք, քանի որ նրա կողմից Նաբաթեական թագավորությունը Հռոմեական կայսրությանը միացնելուց հետո Բոսրան դարձավ նորաստեղծ Արաբիա Պետրաեա նահանգի վարչական կենտրոնը։ Այն կառուցվել է քաղաքի պարիսպներից հարավ և քաղաքի հետ կապված է եղել սյունազարդ փողոցով։ Արաբական նվաճումից հետո, սկսած Աբբասյանների դարաշրջանից, թատրոնը սկսեց օգտագործվել որպես ռազմական ամրություն։ Սելջուկների ժամանումից հետո՝ 1076 թվականին, թատրոնի շրջակայքը մաքրվեց այլ կառույցներից, և բեմի երկու կողմերում ավելացվեցին աշտարակներ։ Թատրոնի ամրոցի վերածումն ավարտվեց 12-13-րդ դարերում։ Այյուբյանների ժամանակաշրջանում թատրոնը շրջապատված էր աշտարակներով ամրությունների անընդհատ գոտիով, փորվել էր օղակաձև խրամ, իսկ ներքին մասը լցվել էր մինչև նստատեղերի վերին շարքը։ Բոլոր մուտքերը, բացի մեկից, փակվել էին. խրամի վրայով անցնող փայտե կամուրջը տանում էր դեպի մնացած մուտքը։ 1947-1970 թվականներին իրականացվել են պեղումներ և վերականգնողական աշխատանքներ, իսկ 1972 թվականին թատրոնը վերաբացվել է հանրության համար։ 1980 թվականից թատրոնը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Բոսրա Հին քաղաք» համաշխարհային ժառանգության մաս է կազմում։ 2013 թվականից, Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով, Բոսրա Հին քաղաքը ներառվել է վտանգված համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Նկարագրություն Թատրոնը 102 մետր լայնություն ունի և տեղավորում է մոտ 17,000 մարդ. այդպիսով այն համարվում է Հին Հռոմեական քաղաքակրթության ամենամեծերից մեկը։ Այն ծառայել է մի քաղաք, որն ունեցել է 80,000 բնակիչ։ Այն նաև լավագույնս պահպանվածներից մեկն է ինչպես Սիրիայում, այնպես էլ ամբողջ Հռոմեական կայսրությունում։ Այն էապես վերականգնվել է 1947-1970 թվականների միջև, մինչ այդ այն պարունակում էր մեծ քանակությամբ ավազ, որը, հնարավոր է, օգնել է պաշտպանել ներքին տարածքը։ Տրամագիծը 102 մետր է, բարձրությունը՝ 22 մետր, բեմը (ամբիոն)՝ 44 մետր լայնությամբ, իսկ նվագախմբի տրամագիծը՝ 21 մետր։ Դահլիճը (cavea) բաղկացած է երեք շարքից, որոնք բաժանված են երկու լայն միջանցքներով: Ստորին շարքը (ima cavea) ունի 14 շարք, միջին շարքը (media cavea)՝ 17 շարք, իսկ վերին շարքը (summa cavea)՝ 6 շարք: Վերին շարքից այն կողմ գտնվում է կիսաշրջանաձև նախասրահ՝ սյունաշարով: Հանդիսատեսը թատրոն էր մտնում և դուրս գալիս 18 վոմիտորիումներով (տրիբունաների տակ գտնվող անցումներ). 5-ը տանում էին դեպի շարքերի միջև գտնվող ստորին միջանցք, իսկ 13-ը՝ դեպի վերին: Բեմը բաղկացած է երկու հսկայական պատերից: Այն ունի երեք շարք և հարուստ կերպով զարդարված էր սյուներով, կիսասյուներով և արձաններով: Ստորին շարքի զարդարանքի մի մասը պահպանվել է: Թատրոնի արտաքին մասը մեծ մասամբ թաքնված է միջնադարյան ամրություններով: Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ 2018 թվականի հուլիսի դրությամբ վայրը դեռևս գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Վտանգված համաշխարհային ժառանգության» ցանկում։ Թատրոնը ցուցակին ավելացվել է 2013 թվականին։ Տարածքը վնասվել է Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մոտակայքում տեղի ունեցած տարբեր ռազմական գործողությունների պատճառով։ Օրինակ, տարածքում ակտիվորեն աշխատել են դիպուկահարներ։ Պատկերասրահ Տես նաև Հռոմեական թատրոն, Աֆամեա Հռոմեական թատրոն, Պալմիրա Հռոմեական թատրոն, Ջաբլե Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Video of the theatre – UNESCO/NHK Videos on Heritage Articles, videos and aerial view of Bosra Theatre