Սուրբ Հուլիանոս վանք

Սուրբ Հուլիանոս վանք (արաբ․՝ دير مار إليان‎‎՝ դեյր մառ էլիան), կրոնական կառույց և ուխտագնացության վայր։ Գտնվում է Սիրիայի Հոմսի մարզում՝ ալ-Կարյաթեյն քաղաքի մոտ, պատկանում է ասորի կաթոլիկ եկեղեցու Հոմսի արքեպիսկոպոսությանը։ Հիմնադրվել է 5-րդ դարում, այն ավերվել է Իսլամական պետություն ահաբեկչական խմբավորման կողմից 2015 թվականին։ Վերակառուցումը սկսվել է 2022 թվականից։ Պատմություն Վանքը գտնվում էր հին օազիսում՝ տափաստանից դեպի Սիրիական անապատ անցման վայրում, որը սկսվում է ավելի արևելք։ Երբ սուրբ Հուլիանոսը մահացավ Երուսաղեմ կատարած ուխտագնացության ժամանակ, նա թաղվեց այս վայրում՝ գրանիտե սարկոֆագի մեջ։ Հավանաբար, 4-րդ դարում գերեզմանի վրա կառուցվել է քարե եկեղեցի, որին հաջորդել է 5-րդ դարում վանք: Հաջորդ դարերի ընթացքում այս վանքը դարձել է Երուսաղեմ տանող ուխտավորների և Մետաքսի ճանապարհով ճանապարհորդների կանգառ։ Օսմանյան կայսրության օրոք հալածանքները հանգեցրին այստեղ վանական կյանքի ավարտին: Վանքը, որն այդ ժամանակ արդեն դարձել էր ուղղափառ, փակվել է 18-րդ դարում։ 2001 թվականից ի վեր հնագիտական ​​պեղումներ են իրականացվել բրիտանական աջակցությամբ: Եկեղեցում հայտնաբերվել են արաբերեն արձանագրություններ, Դավթի աստղ, պատկերակի մնացորդներ և այլ արտեֆակտներ։ 2003 թվականին հին եկեղեցին մասամբ վերականգնվել է։ 2007 թվականին սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանքի վանքի երկու վանականներ վերականգնել են վանքը։ Այն ձգտել է դառնալ քրիստոնյաների և մուսուլմանների հանդիպման վայր։ 2011 թվականին քաղաքացիական պատերազմի սկզբից ի վեր այն ընդունել է Հոմսից և հարևան գյուղերից փախստականների: Այն ժամանակվա քահանա Ժակ Մուրադը համագործակցել է ալ-Կարյաթեյնի գլխավոր մուֆթիի հետ՝ մուսուլմանների և քրիստոնյաների միջև հաշտեցումը խթանելու համար։ 2015 թվականի մայիսի 21-ին հայր Ժակ Մուրադը առևանգվել է «Իսլամական պետության» զինյալների կողմից։ Օգոստոսի 6-ի գիշերը ալ-Կարյաթեյնը գրավվել է նրանց կողմից։ Երկու շաբաթ անց հին վանքի եկեղեցին ավերվել է բուլդոզերով, իսկ մնացած շենքերը թալանվել և հրկիզվել են: Հայր Ժակ Մուրադը ազատ է արձակվել 2015 թվականի հոկտեմբերի 11-ին: 2016 թվականի ապրիլի սկզբին սիրիական բանակը վերագրավեց ալ-Կարյաթեյնը: Անմիջապես մշակվեցին վանքի վերակառուցման ծրագրեր: Ապրիլին սրբի ցրված մասունքները վանականները հանեցին ավերակներից և ժամանակավորապես տեղափոխեցին Հոմս: 2020 թվականի մարտին Մուրադը վերադարձավ Սուրբ Մովսես Հաբեշացու վանք և սկսեց վանքի վերականգնումը: Սկզբում պարագծի պատը, եկեղեցին և սրբի գերեզմանը վերակառուցվեցին տեղում դեռևս առկա քարերի միջոցով: Ինչպես հայր Մուրադը հույս ուներ, վերակառուցված դամբարանի և վերականգնված եկեղեցու օծումը, ինչպես նաև 2016 թվականին փրկված սուրբ Հուլիանոսի մասունքների վերադարձը տեղի ունեցավ 2022 թվականի սեպտեմբերի 9-ին՝ Սուրբ Եղիայի տոնի օրը: Արարողությանը, որը վարում էր Դամասկոսի ասորի կաթոլիկ արքեպիսկոպոս Ջիհադ Բաթթան, մասնակցեցին ավելի քան 350 մարդ, այդ թվում՝ այցելու հավատացյալներ և տեղացի մուսուլմաններ: Հոմսի ասորի ուղղափառ արքեպիսկոպոս Տիմոթեոս Մաթթա ալ-Խուրին նույնպես ներկա էր որպես հատուկ հյուր: Տես նաև Սուրբ Հուլիանոս եկեղեցի Ծանոթագրություններ