Սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանք

Սուրբ Մովսես Հաբեշացի վանք (ասոր․՝ ܕܝܪܐ ܕܡܪܝ ܡܘܫܐ ܟܘܫܝܐ՝ դարյա դ-մար Մուսա քուշայա; արաբ․՝ دير مار موسى الحبشي‎‎՝ դեյր մար մուսա ալ-հաբաշի), կրոնական կառույց ալ-Նաբք քաղաքի մոտ։ Գտնվում է Սիրիայի Ռիֆ Դիմաշկի մարզում, պատկանում է ասորի կաթոլիկ եկեղեցու Դամասկոսի արքեպիսկոպոսությանը։ Վանքը վեր է խոյանում ժայռոտ ելքի վրա՝ նեղ հովտում՝ անտիլիբանանյան լեռների լանջերին: Այն կանգնած է հռոմեացիների կողմից ի սկզբանե կառուցված դիտաշտարակի տեղում և հիմքերի վրա։ Երկար տարիներ դատարկ մնալուց հետո այն վերածնվեց 20-րդ դարի վերջին՝ որպես դավանանքների և կրոնների միջև երկխոսության վայր։ Միաբանության վանահայրն է Ջիհադ Յուսեֆը։ Պատմություն Վանքի անունը ծագում է Աբիսինի Մովսես անունով մի արքայազնից, որը մոտ 1500 տարի առաջ ապաստան է գտել այստեղ գտնվող էրոզիոն կիրճի մոտ գտնվող փոքրիկ քարանձավներից մեկում՝ ճգնավորական կյանք վարելու համար: Հետագայում, դարեր շարունակ, բարեպաշտ տղամարդկանց մի փոքր խումբ հավաքվել է այստեղ՝ ան-Նեբեկի մոտ գտնվող լեռնային լանդշաֆտի մեկուսացման մեջ (Դամասկոսից մոտ 80 կմ հյուսիս) Աստծուն փնտրելու համար: Վանքի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը թվագրվում է 586 թվականին: Հռոմեական սահմանային փոքրիկ ամրոցի ավերակները ընդարձակվել են՝ վերածվելով փոքրիկ բազիլիկայի և երկար ժամանակ եղել են վանքի միակ շինությունը. վանականները ապրել են շրջակա քարանձավներում: 11-րդ և 12-րդ դարերում վանքը մեծ աճի շրջան է ապրել: Եկեղեցին բազմիցս որմնանկարվել է, իսկ ամբողջ վանական համալիրը ընդարձակվել և ամրացվել է: Վերջապես, 17-րդ դարում, տարածաշրջանի մուսուլմանական տիրապետության ներքո, ուխտավորների անընդհատ նվազող հոսքը դադարեց, և վանքը անկում ապրեց: Վերածնունդ 1982 թվականին Իտալիայից Սիրիա եկավ ճիզվիտ քահանա Պաոլո Դալ'Օլիոն։ Նա հրաժարվեց քրիստոնեական իշխանության հավակնություններից և իր կոչումն ու երկխոսությունը փնտրեց քրիստոնեական ասկետիզմի ծննդավայրում։ 1984 թվականից սկսած նա սկսեց վերակառուցել խարխուլ վանքը, սկզբում միայն տեղացի կամավորների և մի քանի եվրոպացիների աջակցությամբ։ Նրա ղեկավարությամբ ձևավորվեց կյանքի և աշխատանքի ոչ պաշտոնական համայնք։ Պատմական շենքերը շուտով դարձան չափազանց փոքր բնակության համար։ Կարճ հեռավորության վրա կառուցվեց մի բնակարան բնական քարանձավների միջոցով՝ տղամարդ վանականների և վանքի այծերի համար։ 1998 թվականին սկսված կանանց բնակարանը դեռևս լիովին ավարտված չէ՝ հյուրերի սենյակներով և սեմինարների սենյակներով։ Վանքի տակ գտնվող հովտում գտնվող նախկին ավտոտնակը՝ գեներատորի սենյակով, հետագայում ընդլայնվել է և այժմ այնտեղ, ի թիվս այլ բաների, տեղակայված են նաև այծի ախոռը և պատարագ մատուցելու սենյակը։ 1991 թվականից ի վեր ոչ պաշտոնական համայնքը դարձել է ճանաչված վանական համայնք՝ Սիրիական կաթոլիկ եկեղեցու հովանու ներքո։ Հայր Պաոլոն ընդլայնել է աղոթքի (արաբերեն՝ Սալաթ) և աշխատանքի (Ամալ) վանական առաքինությունները՝ ներառելով հյուրընկալության (Դայաֆա) և երկխոսության (Հիվար) արաբական տարրերը։ Համայնքն ունի ընդամենը յոթ մշտական ​​անդամ (2008 թվականի դրությամբ) և ներկայումս բաց է կանանց (2) և տղամարդկանց (5) համար։ Բացի այդ, միշտ ներկա են կամավորներ, որոնք կիսում են եղբայրների և քույրերի կյանքը մի քանի շաբաթով, բայց երբեմն՝ ամիսներով կամ նույնիսկ տարիներով։ Վանքի աշխատանքի հատուկ ուշադրության կենտրոնում է էկումենիզմը, որը պայմանավորված է Սիրիայում ստեղծված իրավիճակով, մասնավորապես կաթոլիկ և ուղղափառ քրիստոնյաների շրջանում, և քրիստոնեության և իսլամի միջև երկխոսությամբ։ Այդ նպատակով վանքը պահպանում է այս թեմաներին նվիրված փոքրիկ գրադարան։ Ավելին, սննդի արտադրության մեջ ինքնաբավ դառնալու իր ջանքերի վրա հիմնվելով՝ վանքը վերածվել է կիսաանապատային միջավայրում օրգանական գյուղատնտեսության կենտրոնի։ Մոտակայքում ստեղծվել է նաև ազգային պարկ, և վանքը մասնակցում է դրա զբոսաշրջության զարգացմանը, այնուամենայնիվ, վանքը շարունակում է կախված լինել արտաքին ֆինանսավորումից։ 2007 թվականին վանքից երկու վանականներ վերակենդանացրին նաև սուրբ Հուլիանոս վանքը, որը գտնվում է ալ-Կարյաթեյն քաղաքի մոտ՝ մոտավորապես 50 կմ հյուսիս։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Offizielle Seite des Klosters Deir Mar Moussa (französisch) Christian Fuchs auf SPIEGEL ONLINE über Mar Musa Beatrix Gramlich: Das Taizé des Orients, in: Kontinente, November/Dezember 2013.