Իբրահիմ իբն Ադհամ մզկիթ (Ջաբլե)

Սուլտան Իբրահիմ մզկիթ, Ջաբլե քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց (արաբ․՝ الْمَسْجِد الْعُمَرِي‎‎)։ Այն գտնվում է Սիրիայի Լաթակիայի մարզում։ Թվագրվում է սելջուկների դարաշրջանին և հետագայում բարելավվել է մամլուքների և օսմանների կողմից, վերջին երկուսի ներդրումները մինչ օրս հիմնականում առկա են ժամանակակից շենքում: Մզկիթը անվանակոչվել է 8-րդ դարի սուֆի միստիկ և իսլամական գիտնական Իբրահիմ իբն Ադհամի անունով, ով, ինչպես ասում են, թաղված է մզկիթի սրբավայրում: Պատմություն Իբրահիմ իբն Ադհամը մահացել է բյուզանդացիների դեմ ռազմածովային արշավանքի ժամանակ և թաղվել է հռոմեական կղզու ամրոցում: Ենթադրվում է, որ ամրոցի գտնվելու վայրը գտնվում է ներկայիս Ջաբլե քաղաքում, որը գտնվում է Սիրիայի ափին գտնվող Լաթակիայի մարզում։ Սկզբնապես ներկայիս շենքի տեղում եկեղեցի է եղել, սակայն այն քանդվել է: Իբրահիմ իբն Ադհամի գերեզմանի վրա կառուցված ենթադրյալ առաջին կառույցը սրբավայր է եղել, որն ավարտվել է սելջուկների կողմից՝ ի նշան սուֆի Իբրահիմ իբն Ադհամի նկատմամբ հարգանքի: Մամլուքների տիրապետության ժամանակ կառուցվեց մզկիթ և մինարեթով միացվեց սրբավայրին։ Կառույցին ավելացվեցին նաև շատրվան և դարպաս։ Մզկիթի ներկայիս աղոթասրահի կառուցումն ավարտվեց այս դարաշրջանում։ Ավելի ուշ՝ Սիրիայում օսմանյան տիրապետության ժամանակ, կառուցվեցին մզկիթի գմբեթները, իսկ մինարեթը վերանորոգվեց։ Ճարտարապետություն Մզկիթն ունի երեք ուղղահայաց մուտք՝ հյուսիսային մուտք, որը տանում է ուղիղ դեպի բաց բակ, հարավային մուտք, որը տանում է դեպի սրբավայր, և արևելյան մուտք, որը տանում է դեպի պահեստների շարք։ Արևելյան մուտքը նաև տանում է դեպի շենքի ավելի ժամանակակից մաս։ Մզկիթի համալիրը բաղկացած է երեք հիմնական մասից՝ աղոթասրահ, բակ և սրբավայր։ Մամլուքների դարաշրջանից թվագրվող աղոթասրահ մուտքը հիմնականում կատարվում է արևմտյան կողմից, բաց է դեպի բաց բակ։ Պատերը 116.5 սանտիմետր հաստություն ունեն։ Աղոթասրահի կողքերի պատուհանները նույնական են չափսերով և նկարագրություններով՝ 120 սանտիմետր լայնությամբ և 200 սանտիմետր բարձրությամբ, յուրաքանչյուրը ուղղանկյուն է՝ ներքին կողմում երկու փայտե փեղկերով։ Մզկիթի քիբլան գտնվում է աղոթասրահի հարավային կողմում, և այնտեղ են գտնվում միհրաբն ու մինբարը։ Մինբարը կառուցված է հին սպիտակ-մոխրագույն մարմարից, և առջևի մասում ունի փոքրիկ փայտե դուռ՝ երկու դռներով, որոնց վրա փորագրված են մարմարե զարդանախշեր։ Սրբավայրը քառակուսի ձև ունի, որի հիմքի երկարությունը առնվազն 8 մետր է։ Պատերը պսակված են սիրիական ավազաքարից պատրաստված կամարակապ գմբեթով։ Գմբեթը տեղադրված է ութանկյուն հիմքի վրա։ Հարավային պատին կան երկու նույնական ուղղանկյուն բացվածքներ՝ երկու հիմնական փայտե փեղկերով, որոնց միջև գտնվում է հին կիսաշրջանաձև միհրաբ։ Այն պսակված է սրածայր կամարով, իսկ կողքին՝ երկու սյուներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի պարզ մուքառնաս խոյակ և քառակուսի հիմք միհրաբի վերևում։ Իբրահիմ իբն Ադհամի գերեզմանը գտնվում է սենյակի կենտրոնում։ Մզկիթի համալիրին կից կա համամ, որի հատակը սալարկված է նուրբ մարմարով։ Իբրահիմ իբն Ադհամին վերագրվող այլ թաղման վայրեր Օմանի Սուր քաղաքում կա մի փոքրիկ սրբավայր, որտեղ, ենթադրաբար, թաղված են Իբրահիմ իբն Ադհամի մնացորդները։ Սակայն սա չի համապատասխանում իսլամական պատմության այն ավանդույթին, որ Իբրահիմ իբն Ադհամը թաղվել է մի կղզում, որը գտնվում էր բյուզանդական և հռոմեական վերահսկողության տակ։ Տես նաև Հռոմեական թատրոն (Ջաբլե) Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ