Սուրբ Աստվածածին տաճար (Տարտուս)

Սուրբ Աստվածածին տաճար, Տարտուս քաղաքում գտնվող նախկին կրոնական կառույց (արաբ․՝ كاتدرائية طرطوس‎‎)։ Հանդիսացել է հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու տաճար, ներկայումս շինությունը գտնվում է Սիրիայի Տարտուսի մարզի համանուն մարզկենտրոնում: Կառուցվել է Տրիպոլիի կոմսության ժամանակ՝ 12-րդ դարում և պատմաբանների կողմից նկարագրվել է որպես «խաչակրաց արշավանքների դարաշրջանի լավագույն պահպանված կրոնական կառույցը»: Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ տաճարը հայտնի էր ուխտավորների շրջանում, քանի որ ասում են, որ Սուրբ Պետրոսը այնտեղ հիմնադրել է մի փոքրիկ եկեղեցի՝ նվիրված Կույս Մարիամին: Մամլուքների կողմից գրավվելուց հետո տաճարը վերածվել է մզկիթի: Այսօր շենքը ծառայում է որպես Տարտուսի ազգային թանգարան: Պատմություն Սրբավայրը, որը նվիրված էր Կույս Մարիամին, խաչակրաց արշավանքների ժամանակ բազմաթիվ քրիստոնեական ուխտագնացությունների վայր էր, քանի որ բյուզանդական տիրապետությունից ի վեր այն համոզմունքի պատճառով, որ այն գտնվում էր Սուրբ Պետրոսի կողմից հիմնադրված եկեղեցու տեղում։ Ֆրանկական զորքերը գրավեցին Տարտուսը 1099 թվականին՝ խաչակրաց առաջին արշավանքի ժամանակ: Գրավումից հետո բյուզանդական եկեղեցու տեղում տաճար կառուցվեց: 1152-1291 թվականներին տարածքը կառավարում էին Տաճարական ասպետները: Այդ ընթացքում 1202 թվականին երկրաշարժը վնասեց տաճարը, բայց այն շուտով վերանորոգվեց: 1260-ական թվականներին եկեղեցու շենքը ամրացվեց՝ մամլուքների հարձակումներից պաշտպանվելու համար: 1213 թվականին Անտիոքի արքայազն Բոհեմունդ IV-ի որդին՝ Ռայմոնդը, ասսասիների կողմից սպանվեց Տարտուսի Աստվածածնի տաճարում: Տաճարն անցավ մամլուքների վերահսկողության տակ, երբ Տաճարական ասպետները լքեցին քաղաքը 1291 թվականին։ Մամլուքների օրոք տաճարը վերածվեց մզկիթի: 1956 թվականից ի վեր շենքում, որը նախկինում եկեղեցի էր, տեղակայված է Տարտուսի ազգային թանգարանը, որտեղ ցուցադրվում են տարածքի հնագիտական ​​​​ցուցանմուշները։ Ճարտարապետություն Տարտուսի Աստվածածնի տաճարը կառուցվել է 12-րդ դարի կեսերից մինչև 13-րդ դարը: Արևելյան ծայրը կառուցվել է նախ և արտացոլել է տարածված ռոմանական ոճը: Հետագայում՝ 13-րդ դարում, շինարարությունը կատարվել է վաղ գոթական ոճով, ինչպես երևում է տաճարի արևմտյան ծայրում։ Նախագծը հիմնված էր ստանդարտ բազիլիկայի հատակագծի վրա և անսովոր մեծ է՝ ավելի քան 45 մետր երկարությամբ և 30 մետր լայնությամբ: Նավը գլանաձև կամարաձև է՝ սրածայր կամարով: Աստվածածնի սրբավայրը գտնվում է նավի հյուսիսային կողմում։ Հյուսիսային և հարավային պատերից դուրս ցցված հենարաններ կան, բայց արևմտյան ճակատը չունի: Գոթական ազդեցությամբ արևմտյան ճակատն ունի մեկ բազմանկյուն զանգակատուն և մի քանի պատուհաններ, որոնք լուսավորում են կողային միջանցքներն ու նավը։ Տարտուսի տաճարը, հավանաբար, միակ լատինական եկեղեցին է, որը դեռևս կանգուն է և ամրացվել է պաշտպանության համար։ Ամրապնդումը սկսվել է 1260-ական թվականներին՝ մամլուքների ներխուժման սպառնալիքի պատճառով: Հյուսիսարևելյան և հարավարևելյան միջանցքներում գտնվող սրբարանները պաշտպանական պատնեշներ էին ապահովում ճակատամարտի դեպքում, իսկ հյուսիսային և հարավային պատերի հենարանները պաշտպանության համար մեքենայական ամրակներ ունեին: Քամիլ Էնլարտի վկայությամբ, արևմտյան միջանցքի խորշերի վրա կառուցվել են նաև երկու աշտարակներ։ Ծանոթագրություններ