Սուրբ Պողոս մատուռ (Դամասկոս)

Սուրբ Պողոս մատուռ, Դամասկոս քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց (արաբ․՝ كنيسة القديس بولس‎‎)։ Հանդիսանում է Մելքիական ​​հույն կաթոլիկ եկեղեցու մատուռ, որը նվիրված է Սուրբ Պողոս Տարսոնացի առաքյալին: Կառուցվել է 1930-ական թվականներին՝ Սիրիայի մայրաքաղաք Դամասկոսում՝ Բաբ Քիսանի ավերված դարպասի հիմքերի վրա: Տեղադրություն Բաբ Քիսանի քաղաքային դարպասի Սուրբ Պողոսի մատուռը գտնվում է Հին քաղաքի հարավ-արևելքում գտնվող քաղաքի պարսպի անվնաս հատվածի հարավ-արևմտյան ծայրում: Իբն Ասաքեր փողոցի մեծ անցումից, որը շրջանցում է քաղաքը և ծառայում է որպես գլխավոր մայրուղի, սկսվում է Դամասկոսի օդանավակայան տանող մայրուղին: Մատուռի մուտքը դրսից է՝ դեմքով Հին քաղաքին. մուտքը կատարվում է հարավ-արևելքից՝ Իբն Ասաքեր փողոցից: Սուրբ Պողոսի մատուռից հարավ-արևելք, Իբն Ասաքեր փողոցից այն կողմ, գտնվում է քրիստոնեական գերեզմանատուն։[3] Պողոսի փախուստի լեգենդար վայր Առաքյալների Գործք Առաքելոցում Ղուկասի 9-րդ գլխում նկարագրվում է Տարսոնացի Պողոսի (այստեղ հիշատակվում է Սողոս անունով. Պողոս անունը հիշատակվում է միայն 13-րդ գլխում) փախուստը Դամասկոս քաղաքից. Նրա հետևորդները գիշերը նրան իջեցրին զամբյուղով քաղաքի պարսպից (Գործք 9։25): Կորնթացիներին ուղղված իր երկրորդ նամակում, 11-րդ գլխում, Պողոսը կրկին անդրադառնում է զամբյուղով այս փախուստին՝ հիշատակելով քաղաքի պարսպի պատուհանը (Բ Կորնթացիներ 11։33): Ավանդույթը նշում է, որ Պողոսին զամբյուղով իջեցրել են Բաբ Քիզանում կամ դրա կողքին գտնվող պատի պատուհանից: Ըստ Իբն Ասաքերի, դարպասը որոշ ժամանակ եղել է սինագոգ, մինչդեռ ըստ Իբն Քաթիրի՝ այն եկեղեցի է եղել, որը 1122 թվականին վերածվել է մզկիթի: 1244 թվականին մի անգլիացի ուխտավոր այն անվանել է Porta Sancti Pauli (Սուրբ Պողոսի դարպաս), իսկ այլ քրիստոնեական աղբյուրներում հիշատակվում է դարպասի կողքին գտնվող պատուհան, որով, ինչպես ասում են, Պողոսը փախել է: Սակայն այս աղբյուրներում չի նշվում դրա որպես մզկիթի օգտագործման մասին: Այս մզկիթը հիշատակվում է միայն մեկ անգամ՝ 1387 թվականի վերանորոգման կապակցությամբ, և այլևս ոչ: Պատմություն Հռոմեական կայսրության օրոք քաղաքի հարավարևելյան դարպասը՝ Սատուրնի դարպասը, արդեն կանգնած էր Բաբ Քիսանի տեղում: Այն կարդոյով (հյուսիս-հարավ փողոց) միացված էր հյուսիս-արևելքում գտնվող Վեներայի դարպասին, որն այժմ Թովմասի դարպասն է (Բաբ Թումա): Բաբ Քիսան քաղաքի դարպասի անվանումը ծագում է 636 թվականին Դամասկոսի իսլամական նվաճման ժամանակաշրջանի ստրուկի անունից, որին ազատություն շնորհեց խալիֆ Մուավիա I-ը: 1154 թվականին Նուր ալ-Դինը փակեց հարավարևելյան դարպասը՝ Դամասկոսն ավելի լավ պաշտպանելու խաչակրաց հարձակումներից։ Մամլուքների օրոք դարպասը վերակառուցվեց 1364 թվականին: Քաղաքի դարպասի մինչ օրս պահպանված կամարները թվագրվում են այս ժամանակաշրջանին, իսկ հիմքերի քարե բլոկները՝ հռոմեական ժամանակներին։ Ասում են, որ դարպասը մի քանի անգամ պարսպապատվել և վերաբացվել է մինչև վերջին անգամ հիշատակվելը 1387 թվականին: 1885 թվականին հին դարպասը ավերակների մեջ էր, երբ մելքիական պատրիարք Գրիգոր Հովսեփը այն ձեռք բերեց հույն կաթոլիկ եկեղեցու համար։ Օգտագործելով առկա պատերը և կամարակապ կամարները, այստեղ կառուցվեց մատուռ, բայց միայն 1939 թվականին այն կարողացավ օծվել: Այդ ժամանակվանից ի վեր պահպանվել է Պողոսի ապաստանի վայր համարվելու ավանդույթը: Զամբյուղը պարանով ամրացված է մատուռին, որը նախատեսված է Պողոսի փախուստի տեսարանը Դամասկոսի պարսպի վրայով վերստեղծելու համար: Տես նաև Դամասկոսում կան նույնանուն կրոնական կառույցներ՝ Սուրբ Պողոս տաճար - ասորի կաթոլիկ Սուրբ Պողոս եկեղեցի - հռոմեական կաթոլիկ Սուրբ Պողոս վանք - հռոմեական կաթոլիկ Ծանոթագրություններ Գրականություն Otto F. Meinardus: The Site of the Apostle Paul’s Conversion at Kaukab. In: Biblical Archeologist, Winter 1981, S. 57–59