Կաբարե Վոլտեր

Կաբարե Վոլտեր (անգլ.՝ Cabaret Voltaire), դադաիզմի ծագման վայրը, ցյուրիխյան լեգենդար սրճարան, ակումբ, պանդոկ, թատրոն, կրիպտե։ Պատմություն Գտնվում է Ցյուրիխում, Շպիգելհասսեում։ Հիմնվել է Հուգո Բալլի կողմից, 1916 թվականին։ Շվեյցարիան չեզոք պետություն է եղել Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, և ի թիվս այլ փախստականների, Շվեյցարիա են եկել նաև եվրոպացի շատ արվեստագետներ։ Բալլը և Հեննինգսը դիմել են Էֆրաիմ Յանին, Շպիեգելգասսե 1 հասցեում գործող Holländische Meierei-ի հիմնադրին, որն արդեն հյուրընկալել էր շվեյցարական առաջին գրական կաբարեն` Պանտագրուելը, 1915 թվականին։ Յանը թույլատրել է նրանց օգտագործել ետնամասի սենյակն իրենց իրադարձությունների համար։ 1916 թվականի փետրվարի 2-ին հայտարարվել է ակումբի բացման մասին։ Այստեղ կազմակերպել են ասմունքի, երգի ու պարի միջոցառումներ։ Պատերին կախված են եղել Պիկասոյի, Մոդիլիանիի, Մակեի, Մարինետտիի և նկարիչների ստեղծագործություններ։ Խմբի հիմնական կորիզը կազմել են Տրիստան Տցարան, Ժան Արպը, Սոֆի Թոյբեր-Արփը, Ռիխարդ Հյուզենբեկը, էմիլի Հեննինգսը, Մարսել Յանկոն։ 1916 թվականի հուլիսի 28-ին Բալլը կարդացել է «Դադաիզմի մանիֆեստը»։ Նույն թվականի հունիսին նա նաև հրապարակել է համանուն թերթ, որի շապիկը ձևավորել էր Արպը։ Կաբարեն փակվել է 1916 թվականի ամռանը։ «Կաբարե Վորլտեր» սրճարանն այսօր «Կաբարե Վոլտերի» տնօրեն Անդրիան Նոտցը ակտիվորեն զբաղվում է «դադաիստների» ժառանգության հանրայնացմամբ։ Օրինակ, 2011 թվականի սեպտեմբերին մոսկովյան ArtPlay կենտրոնում անցկացվել է «Dada Moscow» ցուցահանդեսը։ Հետաքրքիր փաստեր 1916 թվականին Վլադիմիր Լենինը հաճախակի այցելել է «Կաբարե Վոլտեր» և անգամ շախմատ է խաղացել Տրիստան Տցարայի հետ։ Լենինն ու Կրուպսկայան 1916 թվականի սկզբին գալով Ցյուրիխ` համեստ բնակարան են վարձել սրճարանի հարևանությամբ, Շպիգելհասսե 14 հասցեում, կոշկակար Կամմերերի տանը։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ «Կաբարե Վոլտերի» պաշտոնական կայքը