Առողջապահութեան Համաշխարհային Կազմակերպութիւն

Առողջապահութեան Համաշխարհային Կազմակերպութիւն (ԱՀԿ) Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան մասնագիտական գործակալութիւն է, որ կը համակարգէ միջազգային հանրային առողջապահական հարցերու եւ արտակարգ իրավիճակներու լուծումները։ Ան իր գլխաւոր գրասենեակն ունի Ժընեւի մէջ, Զուիցերիա, եւ ունի 6 տարածաշրջանային գրասենեակ եւ 150 դաշտային գրասենեակ աշխարհով մէկ։ Միայն ինքնիշխան պետութիւնները կրնան անդամակցիլ. ան ամէնամեծ միջկառավարական առողջապահական կազմակերպութիւնն է միջազգային մակարդակի վրայ։ ԱՀԿ-ի նպատակն է հասնիլ առողջապահութեան ամէնաբարձր հնարաւոր մակարդակին՝աշխարհի բոլոր մարդոց համար, սահմանելով առողջութիւնը որպէս «ամբողջական ֆիզիկական, հոգեկան եւ ընկերային բարեկեցութեան վիճակ եւ ոչ միայն հիւանդութեան կամ թուլութեան բացակայութիւն»։ Առողջապահութեան Համաշխարհային Կազմակերպութեան հիմնական գործառոյթները կը ներառեն համաճարակային հիւանդութիւններու վերահսկումի խրախուսումը, հանրային առողջապահութեան, հիւանդութիւններու բուժման եւ առնչակից հարցերու ուսուցման եւ դասընթացներու տրամադրումն ու բարելաւումը, եւ կենսաբանական արտադրանքներու միջազգային չափանիշներու հաստատման խրախուսումը։ ԱՀԿ-ն հիմնադրուեցաւ 1948 Ապրիլ 7-ին, եւ պաշտօնապէս իր աշխատանքը սկսաւ 1948 Սեպտեմբեր 1-ին։ Ան ներառեց Ազգերու Դաշինքի Առողջապահական Կազմակերպութեան եւ Փարիզի մէջ տեղակայուած Միջազգային Հանրային Առողջապահութեան Գրասենեակի ծրագրերը, անձնակազմն ու պարտականութիւնները, ներառեալ Հիւանդութիւններու Միջազգային Դասակարգումը (ՀՄԴ)։ Գործակալութեան աշխատանքը լուրջօրէն սկսաւ 1951-ին՝ նիւթական եւ թեքնիկական աղբիւրներու զգալի ներմուծումէն ետք։ ԱՀԿ-ին պաշտօնական լիազօրութիւնն է խրախուսել առողջութիւնն ու անվտանգութիւնը, միաժամանակ օգնելով աշխարհի խոցելի բնակչութեանը։ Ան թեքնիկական օգնութիւն կու տայ երկիրներուն, միջազգային առողջապահական չափանիշներ կը սահմանէ, տուեալներ կը հաւաքէ համաշխարհային առողջապահական հարցերու մասին, եւ կը հանդիսանայ գիտական կամ քաղաքական քննարկումներու։ Անոր պաշտօնական հրատարակութիւնը, Աշխարհային Առողջութեան Զեկոյցը, գնահատումներ կը տայ համաշխարհային առողջապահական թեմաներու։ ԱՀԿ-ն առաջատար դեր խաղացած է մի քանի հանրային առողջապահական ձեռքբերումներու մէջ, ամէնանշանակալիները՝ ծաղկախտի բնաջնջումը, փոլիոյի գրեթէ-բնաջնջումը, եւ Էպոլա պատուաստի զարգացումը։ Անոր ներկայիս առաջնահերթութիւնները կը ներառեն փոխանցելի հիւանդութիւններ, ինչպիսիք են HIV/AIDS-ը, Էպոլան, մալարիան եւ թոքախտը, ոչ-փոխանցելի հիւանդութիւններ ինչպիսիք են սրտային հիւանդութիւնն ու քաղցկեղը, առողջարար սնուցում, սնունդ եւ սննդային անվտանգութիւն, արհեստանոցային առողջապահութիւն, եւ նիւթերու չարաշահումը։ Գործակալութիւնը կը պաշտպանէ համընդհանուր առողջապահական ծածկման համար, հանրային առողջապահական վտանգներու հետեւողութեան մասնակցութեան, առողջապահական արտակարգ իրավիճակներու պատասխաններու համակարգման, եւ ընդհանուր առողջութեան ու բարեկեցութեան խրախուսման։ ԱՀԿ-ն կը կառավարէ Աշխարհային Առողջապահական Նիստը, որ բաղկացած է անոր 194 անդամ պետութիւններէն։ Նիսը կ՚ընտրէ խորհուրդ մը՝ բաղկացած 34 առողջապահական մասնագէտներէ, կ՛՚ընտրէ ԱՀԿ-ի գլխաւոր տնօրէնը, կը սահմանէ նպատակները եւ առաջնահերթութիւնները, եւ կը հաստատէ պիւտճէն ու գործունէութիւնները։ ԱՀԿ-ն կը ֆինանսաւորուի անդամ պետութիւններու ներդրումներով, ինչպէս նաեւ յատուկ նուիրատուներու կողմէ։ Ծանօթագրութիւններ