ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ།

སྤྱིར་བཏང་ལུ་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ཟེར་སླབ་མི་ ཀོ་རི་ཡ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་ཡང་སླབ་དོ་ཡོད་མི་འདི་ ཤར་ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ ཀོ་རི་ཡ་ཕྱོགས་གསུམ་ཆུ་གླིང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཕྱེད་ཀ་ནང་ ཆགས་ཡོད་པའི་ འཕྲུལ་རིག་གོང་འཕེལ་ཅན་གྱི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ བྱང་ཕྱོགས་ལུ་ བྱང་ཀོ་རི་ཡ་གི་ས་མཚམས་དང་ ནུབ་ཕྱོགས་ལུ་ ཡེ་ལོ་མཚོ་(མཚོ་སེརཔོ་)དང་ ཤར་ཕྱོགས་ལུ་ ཇ་པཱན་མཚོ་ (ཤར་མཚོ་) གིས་བསྐོར་ཏེ་ཡོདཔ་ལས་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ ལམ་སྲོལ་དང་ གསར་བཏོད་ཚུ་ མཐུན་སྒྲིག་སྦེ་ མཉམ་གནས་འབད་སའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ས་ཆ་དང་རྒྱ་ཚད། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་གི་རྒྱ་ཁྱོན་འདི་ ཧ་ལམ་ཀི་ལོ་མི་ཊར་གྲུ་བཞི་༡༠༠,༢༡༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ པཱོར་ཅུ་གཱལ་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ དུམ་གྲ་ཅིག་སྦོམ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ ཡུ་ཨེས་ཀྱི་མངའ་སྡེ་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་གི་སྦོམ་ཆུང་ཡང་ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ཨིན། སྤྱིར་བཏང་་ཆུང་ཀུ་འབད་རུང་ མི་རློབས་མཐུག་དྲགས་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ལུ་སྡོད་མི་ དེ་ལས་ སྐྱེལ་འདྲེན་དང་གཞི་རྟེན་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་གོང་འཕེལ་འགྱོ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་དང་ ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་ཤོས་ སི་འོལ་འདི་ སྔོན་མའི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ འཕྲུལ་རིག་གསརཔ་དང་གཅིག་ཁར་ མཉམ་སྡེབ་འབད་སའི་ ཁྲོམ་ཆེན་ཅིག་ཨིན། རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་ སི་འོལ་ལུ་འདི་ དེང་སང་གི་ ཁྱིམ་ཐོག་བརྩེག་རིངམོ། འཕྲུལ་རིག་ཅན་གྱི་ས་འོག་ལམ། པོཔ་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ རང་ལུགས་ཀྱི་ནང་པའི་ལྷ་ཁང་། ཕོ་བྲང་། ཁྲོམ། རང་ལུགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ སླ་བསྲེ་རྐྱབ་སྟེ་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ ཁྲོམ་ཆེན་ཅིག་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༩ ལྷགཔ་ཅིག་དང་ ཁྲོམ་ཆེན་ནང་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༢༥ ལྷགཔ་ཅིག་ཡོདཔ་ལས་ སི་འོལ་འདི་ འཛམ་གླིང་ནང་ མི་རློབས་མཐུག་ཤོས་དང་ སྒྱུར་ཤུགས་ཅན་གྱི་ཁྲོམ་ཚོགས་ཅིག་ཨིན། ཧཱན་གཙང་ཆུ་བདའ་སྟེ་ཆགས་ཡོད་པའི་ སི་འོལ་འདི་ དུས་རབས་༡༤ པའི་ནང་ ཇོ་སོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྐབས་ལས་ ཀོ་རི་ཡ་གི་རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་སྦེ་སྡོད་ནུག། ད་རེས་ནངས་པ་ འཕྲུལ་རིག། དངུལ་འབྲེལ། ལམ་སྲོལ། སྤྲོ་བའི་དོན་ལུ་ འཛམ་གླིང་གི་ལྟེ་བ་ཅིག་སྦེ་ ལུས་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁྲོམ་འདི་ནང་ སེམ་སུང་། ཨེལ་ཇི། ཧུན་ཌའི་བཟུམ་གྱི་ ལས་འཛིན་སྦོམ་ཚུ་གི་ ཡིག་ཚང་ཡོད་ས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ འཛམ་གླིང་ནང་གི་ ཀེ་པོབ་དང་ ཀོ་རི་ཡ་གི་འཁྲབ་སྟོན་ ཧ་ལིའུ་ཟེར་མི་གི་ལྟེ་བ་ཡང་ཨིན་པས། སི་འོལ་གིས་བྱུང་རབས་འདི་ གསར་རྙིང་སླ་བསྲེ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཇི་འོང་བོཀ་ཇུང་ཕོ་བྲང་། ཅང་དེའུཀ་ཇུང་ཕོ་བྲང་། བུཀ་ཅཱོན་ ཧ་ནོཀ་གཡུས་ཚན་ཚུ་གིས་ ཁྲོམ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྙིང་ཤོས་ཚུ་སྟོནམ་ཨིནམ་དང་ གང་ནམ། མིའོང་དོང་། ཧོང་དེ་བཟུམ་གྱི་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ དེང་སང་གི་ལས་སྲོལ། གྱོན་ཆས། ནུབ་སྤྲོའི་ལས་རིམ། ན་གཞོན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་འདི་ཡང་ ཐོགས་ཆགས་མེད་པའི་ མི་མང་སྐྱེལ་འདྲེན་གྱི་ལམ་ལུགས། གོང་འཕེལ་ཅན་གྱི་ འཕྲུལ་རིག་གཞི་རྟེན། རང་བཞིན་དང་མཐུན་པའི་ ཁྲོམ་སྡེ་གོང་འཕེལ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། དཔེར་ན་ མཛེས་ཏོག་ཏོ་དང་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ ཅོང་གེ་ཅོན་རོང་ཆུ་འདི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་ཅིག་ཨིན། རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ལུ་དགའ་མི་ཚུ་གིས་ ཁྲོམ་གྱི་འུར་འབྱེལ་ལས་ ཐར་ཐབས་ལུ་ ནམ་སཱན་གངས་རི་གུ་འཛེགས་ནི་དང་ ཡང་ན་ མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོད་པའི་ ཧཱན་གཙང་ཆུ་གི་གླིང་ག་ཚུ་ནང་ ལྟ་སྐོར་འབད་ཚུགས། དེ་སྐབས་ བཞེས་སྒོ་ལུ་སྤྲོ་བ་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་ ཀོ་རི་ཡ་གི་རང་ལུགས་ཀྱི་ བཞེས་སྒོ་ ཀིམ་ཅི་དང་ བུལ་གོ་གི་ལས་ དེང་སང་གི་ བཞེས་སྒོ་གི་རིགས་ག་ར་ བྲོཝ་མྱོང་ཚུགས། སི་འོལ་འདི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་བ་རྐྱངམ་ཅིག་མེན་པར་ ཀོ་རི་ཡའི་ ཕུགས་ཐུབ། གསར་གཏོད། མ་འོངས་པའི་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཅིག་ཨིན། སི་འོལ་ནང་ སྔོན་མའི་ལྷ་ཁང་ཚུ་མཇལ་ནི་དང་ ནིའོན་འོད་ཀྱི་གང་བའི་རྫོང་ཁག་ཚུ་ནང་ ཉོ་ཚོང་འཐབ་སྟེ་འབད་རུང་ སྤྲོ་བ་དང་སེམས་ལས་བརྗེད་མ་ཚུགས་པའི་ ཉམས་མྱོང་ཚུ་འཐོབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ཁྲོམ་ཚོགས་གཞན། ཁྲོམ་ཚོགས་སྦོམ་གཞན་ཚུ་ཡང་ བུ་སན།(གྲུ་ཆགས་ས་ཁྲོམ་) ཨིན་ཅོན། ཌེ་གུ། ཌེ་ཇོན། དེ་ལས་ གྭང་ཇུ་ཚུ་ཨིན་པས། གནམ་གཤིས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཅན་ཡོདཔ་ལས་ དུས་ཚོད་མ་འདྲཝ་བཞི་ཡོདཔ་ཨིན། གནམ་དགུན་འདི་ སྤྱི་ཟླ་༡༢ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༢ པ་ཚུན་ཨིནམ་དང་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ བྱང་ཕྱོགས་ས་གོ་ཚུ་ནང་ བསིལ་དྲགས་སྦེ་ཡོདཔ་ད་ གནམ་བྱཱར་འདི་ སྤྱི་ཟླ་༦ པ་ལས་ སྤྱི་ཟླ་༨ པ་ཚུན་ཨིནམ་དང་ ཚ་དྲོད་དང་ རློན་གཤེར་ཅན་སྦེ་ ཆརཔ་ཡང་ཤུགས་སྦེ་ རྐྱབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། སོ་ཁ་དང་སེར་ཁ་འདི་ གནམ་གཤིས་རན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ དགའ་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་ཨིནམ་ལས་ ལྟ་སྐོར་འབད་ནི་གི་དུས་ཚོད་ ལེགས་ཤོམ་ཅིག་སྦེ་ བརྩི་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། བྱུང་རབས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡའི་ལོ་རྒྱུས་སླབ་པ་ཅིན་ ས་གླིང་འདི་ནང་ མི་ཚུ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་སྡོད་ཡོདཔ་ལས་ དེ་དང་བསྟུན་པའི་བྱུང་རབས་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཧེ་མ་འབདན་ རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ གོ་གུར་ཡེའུ། བེཀ་ཇེ། སི་ལ་ཚུ་ཡོདཔ་དང་ ཤུལ་ལས་ གོ་གུར་ཡེའུ་དང་ ཇོ་སེའུན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཚུ་བྱུང་ནུག། དུས་རབས་༢༠ པ་འགོ་བཙུགས་ཁམས་ཅིག་ཁར་ ཀོ་རི་ཡ་འདི་ ཇ་པཱན་གྱིས་ དབང་དུ་བསྡུ་ནུག(༡༩༡༠ ལས་ ༡༩༤༥ ཚུན་) འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་ཤུལ་ལས་ ས་གླིང་འདི་ཁག་གཉིས་སྦེ་དབྱེ་སྟེ་འགྱོ་ཡོདཔ་དང་ ཀོ་རི་ཡའི་དམག་འཁྲུག་ (༡༩༥༠-༡༩༥༣) འགོ་བཙུགས་ནུག། དམག་འཁྲུག་འདི་ ཞི་བདེ་གི་ཆིངས་ཡིག་མེན་པར་ དམག་མཚམས་འཇོག་ཐོག་ལས་ མཇུག་བསྡུ་ཡོདཔ་ལས་ གཅིག་ལས་འབདན་ ད་ལྟོ་ཡང་ དམག་ལུ་ཨིནམ་སྦེ་ཧ་གོ་དགོཔ་ཡོད། དེ་ལས་ཚུར་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་གཞི་བཙུགས་འབད་དེ་ དཔལ་འབྱོར་ནང་སྟོབས་ཤུགས་ཅན་ཅིག་ལུ་འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རློབས་དང་མི་རིགས། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལུ་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ མི་རློབས་ས་ཡ་༥༡ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་ད་ མི་རློབས་མང་ཤོས་རང་ ཁྲོམ་ཚོགས་ནང་ སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། མི་རིགས་གཅིག་པའི་མི་སྡེ་ཅིག་ཨིནམ་ལས་ མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༩༥ ལྷགཔ་ཅིག་ ཀོ་རི་ཡ་གི་མི་རིགས་ཨིན་མས། ཨིན་རུང་ འདས་པའི་ལོ་ཚུ་ནང་ ཕྱི་མི་ལས་བྱེདཔ་དང་ སློབ་ཕྲུག་ དེ་ལས་ ཕྱི་ཁའི་མི་སྡོད་མི་ཚུ་རྩིས་ཏེ་ ཕྱི་མི་ཚུ་གི་གྱངས་ཁ་ རིམ་གྱི་སྦེ་ ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཁ་སྐད། གཞུང་སྐད་འདི་ཀོ་རི་ཡའི་སྐད་ཡིག་(ཧང་གཱུལ་) འདི་རང་ཡིན། ཀོ་རི་ཡའི་ཡི་གུ་ཧང་གཱུལ་འདི་ དུས་རབས་༡༥ པའི་ནང་ གསར་བཏོད་འབད་ཡོདཔ་ད་ བཟོ་བཀོད་དང་ ལྷབ་སྦྱང་འབད་ནི་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཡོདཔ་ལས་ བསྟོད་པ་རྐྱབ་སྟེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཨིང་སྐད་དེ་ སློབ་གྲྭ་ཚུ་ནང་ སློབ་སྟོན་འབདཝ་མ་ཚད་ ཚོང་འབྲེལ་དང་ ལྟ་བཤལ་ཚུ་ནང་ ལག་ལེན་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཆོས་ལུགས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཆོས་ལུགས་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ ནང་པའི་ཆོས་ལུགས། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ ༼པྲོ་ཊེསི་ཊེནཊ་དང་ ཀེ་ཐོ་ལིག་གཉིས་ཆ་ར་༽ དེ་ལས་ རང་ལུགས་ཀོ་རི་ཡ་གི་ཤ་མ་ནི་ཟམ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན། མི་རློབས་བརྒྱ་ཆ་༥༦ དེ་ཅིག་གིས་ ཆོས་ལུགས་མེན་པའི་མི་ཨིནམ་སྦེ་ངོས་འཛིན་འབདཝ་ཨིན། གྱོན་ཆས། ཀོ་རི་ཡའི་ལམ་སྲོལ་འདི་ སྲོལ་རྒྱུན་དང་ལམ་སྲོལ་ཚུ་གིས་ ཕྱུགཔོ་ཡོདཔ་ལས་ མང་ཤོས་ཅིག་རང་ དེང་སང་གི་འགྱུུར་བའི་གནས་སྟངས་མགྱོགས་དྲགས་དང་གཅིག་ཁར་ ཉམས་སྲུང་འབད་དེ་ཡོདཔ་ཨིན། ཧན་བོག་ཟེར་སླབ་མི་ རང་ལུགས་ཀྱི་གྱོན་ཆས་འདི་ དུས་སྟོན་དང་ དམིགས་བསལ་གྱི་དུས་སྟོན་ཚུ་ནང་ གྱོནམ་ཨིན་མས། གྱོན་ཆས་འདི་ མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཡོདཔ་དང་ ཚོས་གཞི་བཀྱག་མདངས་ཅན་སྦེ་ ཡོངས་གྲགས་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ དེང་སང་གི་གྱོན་ཆས་འདི་ཡང་ འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་ དམིགས་བསལ་གྱིས་ ཀེ་པོཔ་དང་ ཀེ་ཌ་ར་མ་ལམ་སྲོལ་ཚུ་གི་ཐོག་ལས་ ཤན་ཞུགས་སྦོམ་སྦེ་རང་ཡོདཔ་ཨིན། རྩེད་རིགས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་རྩེད་རིགས་ལུ་དགའ་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ཀོ་རི་ཡའི་དམག་རྩལ་ ཊའི་ཀོན་ཌོ་འདི་ ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་རྩེད་རིགས་ཅིག་ཨིནམ་མ་ཚད་ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དཔའ་ཉམས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཡང་ཨིན། རྒྱལ་ཁབ་འདི་ནང་ མདའ་རྩེད། ཐག་ཐུང་བཤུད་ལྷམ་མགྱོགས་རྩེད། གློག་རིག་རྩེད་རིགས་ཚུ་ནང་ཡང་ མིང་གཏམ་ཐོན་ཏེ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་གིས་ སྤྱི་ལོ་༢༠༠༢ ལོའི་ ཕི་ཕ་འཛམ་གླིང་རྐང་རྩེད་འགྲན་བསྡུར་འདི་ མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལས་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ སྤྱི་ལོ་༢༠༡༨ ལོའི་ དགུན་དུས་ཨོ་ལིམ་པིག་རྩེད་འགྲན་འདི་ པིའོང་ཅང་ལུ་སྦེ་ འགོ་འདྲེན་འཐབ་ཡོདཔ་ཨིན། གཞུང་སྐྱོང་དང་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ནང་ སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་ཡོད་པའི་ དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། སྲིད་འཛིན་འདི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིདཔ་དང་ གཞུང་གི་དབུ་ཁྲིདཔ་གཉིས་ཆ་ར་ཨིནམ་དང་ ལོ་ལྔ་གི་དོན་ལུ་ བཙག་འཐུ་འབདཝ་ཨིན། སྲིད་འཛིན་འདི་ ལོ་ལྔ་ཚར་གཅིག་མ་གཏོགས་ལོག་སྟེ་ཕྱག་ཞུ་ནི་གི་གོ་སྐབས་མེདཔ་ཨིན་པས། རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུ་གིས་ ཁྲིམས་བཟོའི་གཙུག་སྡེ་སྦེ་ ཕྱག་ཞུ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་ཚུ་ ཕྱོགས་གཉིས་སྦེ་འགྱོ་བའི་གདོང་ལེན་དང་ ལུང་ཕྱོགས་ཀྱི་དོ་འགྲན་བཟུམ་གྱི་ གདོང་ལེན་ཚུ་བྱུང་སྟེ་ཡོད་རུང་ མི་སྡེ་ལས་ཚོགས་ ཤུགས་ཅན་དང་ དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཚུ་ལུ་ དང་འདོད་སྦོམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དཔལ་འབྱོར། འཛམ་གླིང་ནང་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ མཐར་འཁྱོལ་ཅན་གྱི་ ལོ་རྒྱུས་ཅིག་ཨིན་མི་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ སྤྱི་ལོ་༡༩༥༠ ལོ་གྲངས་ནང་ དམག་འཁྲུག་གིས་ གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་མི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལས་ འཛམ་གླིང་ནང་ དཔལ་འབྱོར་གྱི་ གྲུབ་འབྲས་སྦོམ་ཤོས་༡༠ པ་ལུ་ འགྱུར་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འཕྲུལ་རིག་དང་བཟོ་སྐྲུན་ དེ་ལས་ གསར་གཏོད་ཚུ་ནང་ འཛམ་གླིང་ནང་ འགོ་ཁྲིདཔ་ཅིག་ཨིན། བཟོ་གྲྭ་གཙོ་བོ་ཚུ་ཡང་ གློག་འཕྲུལ་(སེམ་སུང་། ཨེལ་ཇི།)། སྣུམ་འཁོར་(ཧུན་ཌའི། ཀི་ཡ།)། གྲུ་བཟོ་ནི། དེ་ལས་ གློག་རྒྱུན་འཕྲུལ་ཆས་ཚུ་ཨིན། དེ་མ་ཚད་ ཐུགས་སྤྲོའི་ལས་སྡེ་ཡང་ སྒྲིང་སྒྲིང་ཡོདཔ་ལས་ ཀེ་-ཝེབ་(ཧལ་ཡུ་) བརྒྱུད་དེ་ ལམ་སྲོལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཚུ་ ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ཕྱི་འབྲེལ་མཐུན་ལམ། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་གིས་ དམག་མི་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ མཉམ་འབྲེལ་པ་གཙོ་བོ་འདི་ ཡུ་ཨེས་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་འབྲེལ་སྒྲིང་སྒྲིང་སྦེ་ བཞག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་དང་ དཔལ་འབྱོར་མཉམ་འབྲེལ་དང་གོང་འཕེལ་ཚོགས་པ།(OECD) དེ་ལས་ འཛམ་གླིང་ཚོང་འབྲེལ་ཚོགས་པ་(WTO) བཟུམ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་པ་ཚུ་གི་འཐུས་མི་ཅིག་ཨིན། བྱང་ཀོ་རི་ཡ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་འདི་ མཐུན་ལམ་གྱི་གྲོས་བསྟུན་གྱི་ དུས་ཚོད་ཚུ་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྦེ་ར་ འབྱུང་དོ་ཡོད་རུང་ མཐུན་ལམ་འདི་ ཚ་གྱང་ཅན་ཅིག་སྦེ་རང་ཡོདཔ་ཨིན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ ཡུ་རོ་པིན་མཉམ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་དང་ ཨ་སི་ཡཱན་(ASEAN) དེ་ལས་ རྒྱ་གར་ཚུ་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་ཡར་སེང་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ རྒྱ་ནག་དང་ཇ་པཱན་དང་གཅིག་ཁར་ མཐུན་ལམ་མགུ་རྙོག་དྲགས་དང་ འཕྲལ་འཕྲལ་སྐབས་ མཐུན་ལམ་ཡང་སྐྱོ་དྲགས་ཐལ་སྦེ་སྡོད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་ལུ་ ལོ་བསྟར་བཞིན་དུ་ ལྟ་བཤལཔ་ས་ཡ་ལས་བཅད་དེ་ འོང་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་པ་ཚུ་ལུ་ སི་འོལ་གྱི་ འུར་ཟིང་ཆེ་བའི་ཁྲོམ་ལས་ གེ་ཡོང་ཇུ་གི་ཕོ་བྲང་རྙིངམ་ཚུན་དང་ ཇེ་ཇུ་གླིང་ཕྲན་མཛེས་ཏོག་ཏོ་ཚུ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། ལྟ་བཤལ་པའི་སྤྲོ་བ་ཆེ་ཤོས་ར་ ལམ་སྲོལ་གྱི་མཐོང་སྣང་། ཟ་འཐུང་། དུས་སྟོན། དེ་ལས་ ཀེ་པོབ་ཚུ་ཨིན་པས། ཡོངས་གྲགས་ཅན་གྱི་ས་ཁོངས་ཚུ་ཡང་ གེ་ཡུང་བོཀ་གུང་ཕོ་བྲང་། བུཀ་ཅཱོན་ ཧ་ནོག་གཡུས་ཚན། ཨེན་སི་འོལ་ཀ་ཁྱིམ། བུ་སཱན་མཚོ་འགྲམ། དེ་ལས་ ཌི་ཨེམ་ཛེཌ་(Demilitarized Zone) ཚུ་ཨིན། མཇུག་དོན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་འདི་ སྔོན་མ་དང་ དེང་སང་གི་ལམ་ལུགས་མཐུད་འབྲེལ་འབད་ཚུགས་པའི་ རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ལུ་དད་པ་དང་ ཀེ་པོབ་གླུ་གཞས་ཀྱི་སྤྲོ་བ་ དེ་ལས་ འཕྲུལ་རིག་བཟོ་གྲྭ་གོང་འཕེལ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་གིས་ འཛམ་གླིང་ནང་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད་བཅུག་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་པས། དེ་གི་ཐུབ་ནུས་དང་ གསར་བཏོད་ དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ལུ་སྤྲོ་བ་ཚུ་ལས་བརྟེན་ ཨེ་ཤི་ཡ་གི་ ཧ་ལས་སི་སི་དང་ སྒྱུར་བའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་སྦེ་ ཆ་བཞགཔ་ཨིན། རྒྱབ་རྟེན། https://en.wikipedia.org/wiki/South Korea