សេចុង

សេចុង ( កូរ៉េ: 세종; ហាន់ចា: 世宗 ; ថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៣៩៧ ដល់ថ្ងៃទី ៨ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៤៥០ ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា មហារាជសេចុង ( 세종대왕; 世宗大王 ) គឺជាព្រះមហាក្សត្រទីបួននៃរដ្ឋកូរ៉េចូសន់។ គាត់បានគ្រងរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ ១៤១៨ រហូតដល់សោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ១៤៥០។ ទ្រង់ត្រូវបានគេចាត់ទុកយ៉ាងទូលំទូលាយថាជាមហាក្សត្រខ្លាំងពូកែបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកូរ៉េ ហើយត្រូវបានគេចងចាំជាពិសេសចំពោះការបង្កើតហាន់ហ្គឹល ដែលជាអក្ខរក្រមដើមនៃ ភាសាកូរ៉េ ។ សេចុង បានប្រសូតជាបុត្រទីបីរបស់ ស្តេចតេចុង នាពេលអនាគត ( ឆ្នាំ ១៤០០–១៤១៨ )។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកមានទេពកោសល្យ ច្រើនជាងរាជទាយាទដែលមានបញ្ហាគឺ អ្នកអង្គម្ចាស់យ៉ាងយ៉ង់ ។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៤១៨ យ៉ាងយ៉ង់ត្រូវបានទម្លាក់ពីតំណែង ហើយសេចុងត្រូវបានតែងតាំងជារាជទាយាទ។ ជាច្រើនខែក្រោយមក តេចុងបានដាក់រាជ្យ ហើយសេចុងត្រូវបានឡើងគ្រងរាជ្យ។ តេចុងបានបម្រើការជាសម្ដេចកិត្តិយស រហូតដល់ទ្រង់សោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៤២២។ ក្នុងរាជ្យរបស់សេចុងត្រូវបានសម្គាល់ដោយការអភិវឌ្ឍសំខាន់ៗក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វេជ្ជសាស្ត្រ កសិកម្ម និងសិល្បៈ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាច្រើនបែបនេះ សេចុងមិនត្រឹមតែត្រួតពិនិត្យប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មទៀតផង។ នៅឆ្នាំ ១៤២០ សេចុងបានឱ្យអង្គការស្រាវជ្រាវរបស់រដ្ឋាភិបាល វិទ្យាស្ថានរាជបណ្ឌិត្យ ត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើងវិញ។ វាបានត្រួតពិនិត្យគម្រោងដូចជាការបង្កើតប្រតិទិនកូរ៉េដើមដំបូង ឈីលចុងសាន់ អត្ថបទវេជ្ជសាស្ត្រចំនួន ៣៦៥ ភាគ អ៊ុយបាំងយូឈ្វី [ កូ ] និងអត្ថបទកសិកម្ម ណុងសា ឈីកសល ។ នៅឆ្នាំ ១៤១៩ សេចុង បានចាប់ផ្តើមការឈ្លានពានអូអិ ដោយជោគជ័យប្រឆាំងនឹង កោះត្ស៊ូស៊ីម៉ា របស់ជប៉ុន។ បន្ទាប់មកគឺសន្តិភាព និងពាណិជ្ជកម្មរាប់ទសវត្សរ៍រវាងកូរ៉េ និងជប៉ុន។ សេចុង ក៏បានពង្រីកព្រំដែនភាគខាងជើងនៃប្រទេសកូរ៉េដល់កម្រិតបច្ចុប្បន្នរបស់ខ្លួន ដោយបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការយោធាប្រឆាំងនឹង និងរួមបញ្ចូលពួក ជើឆិន ដែលកំពុងវាយឆ្មក់ ទោះបីជាតំបន់នេះនៅតែមានបញ្ហាក៏ដោយ។ លោកក៏បានរក្សាទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានជាមួយរាជវង្ស មិញ របស់ចូសន់ ខណៈពេលដែលនៅតែអះអាងពីស្វ័យភាពកូរ៉េ។ សេចុង បានធ្វើកំណែទម្រង់ពន្ធ និងដីធ្លីយ៉ាងសំខាន់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនៃផលិតកម្មកសិកម្ម និងការកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធ ដោយគ្មានផលប៉ះពាល់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ដល់ប្រាក់ចំណូលពន្ធ។ លោកក៏បានដឹកនាំការពង្រីកយ៉ាងខ្លាំងនៃឥទ្ធិពលនៃ លទ្ធិខុងជឺនៅកូរ៉េ និងការថយចុះនៃឥទ្ធិពលនៃ ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ទោះបីជាគោលនយោបាយប្រឆាំងនឹងព្រះពុទ្ធសាសនារបស់លោកក៏ដោយ លោកជាពុទ្ធសាសនិកជនឯកជន និងបានបញ្ចេញជំនឿរបស់លោកកាន់តែខ្លាំងឡើង ដែលធ្វើឱ្យលោកមានជម្លោះជាមួយអ្នកកាន់លទ្ធិខុងជឺនៃរាជវាំងរបស់លោក។ សេជុង មានបញ្ហាសុខភាពដែលកើតឡើងវិញ និងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ អស់រយៈពេលភាគច្រើននៃជីវិតរបស់គាត់។ ចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៤៤៥ គាត់មានរាជទាយាទ គឺសម្ដេចមូនចុង នាពេលអនាគត ( ឆ្នាំ ១៤៥០–១៤៥២ ) ដោះស្រាយកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃរបស់រដ្ឋាភិបាល។ សេចុង បានទទួលមរណភាពក្នុងជន្មាយុ ៥២ ឆ្នាំ ក្នុងឆ្នាំ ១៤៥០ ហើយត្រូវបានបញ្ចុះនៅក្នុងផ្នូរ យ៉ុងរឺង ។ សេចុង ត្រូវបានចាត់ទុកថាជារូបតំណាងនៃ វប្បធម៌កូរ៉េ នៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជាកន្លែងដែលលោកបានទទួលការគោរពជាច្រើន។ ទីក្រុងសេចុង មានឈ្មោះដូចលោក។ អត្ថបទជាច្រើនរបស់កូរ៉េខាងជើងត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាវាយតម្លៃសេចុងដោយសង្ស័យថាជាអ្នកជិះជាន់សក្តិភូមិ។ ឯកសារយោង