სანტა-ისაბელი (კუნძული)

სანტა-ისაბელი (ინგლ. Santa Isabel Island) — სოლომონის არქიპელაგში ყველაზე გრძელი კუნძული. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების ისაბელის პროვინციის შემადგენლობაში. გეოგრაფია სანტა-ისაბელის კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. კუნძულიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული მალაიტა, დასავლეთით — კუნძული შუაზელი. წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც ზოგიერთ ადგილას გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. სანტა-ისაბელის კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 200 კმ-ს, ხოლო სიგანე — დაახლოებით 30 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — სასარის მთა (1220 მეტრი). კუნძულის ცენტრალურ მთიანეთშია მდინარე მარუტოს (ინგლ. Marutho River) სათავე, რომელიც ჩაედინება ოკეანეში სოფელ ჰოფისთან. სანტა-ისაბელის კუნძულზე კლიმატი ტროპიკული და ნოტიოა. კუნძულზე ხდება ხშირი ციკლონები და მიწისძვრები. ისტორია სანტა-ისაბელის კუნძული სოლომონის კუნძულებზე პირველი კუნძულია, რომელიც ევროპელებმა აღმოაჩინეს. ეს მოვლენა მოხდა 1568 წელს, ხოლო პირველი აღმომჩენი გახდა ესპანელი ზღვაოსანი ალვარო მენდანია დე ნეირა. XIX საუკუნის დასასრულს სანტა-ისაბელის კუნძულზე დამყარდა გერმანიის იმპერიის პროტექტორატი, მაგრამ უკვე 1900 წელს კუნძული გადაეცა ბრიტანეთის იმპერიას. მოსახლეობა 1999 წელს სანტა-ისაბელის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა დაახლოებით 20 ათასი ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ბუალა, რომელშიც მდებარეობს აეროდრომი. მეორე დიდი დასახლებაა — სოფელი სამასოდუ. კუნძულის მოსახლეობა ლაპარაკობს რამდენიმე მელანეზიურ ენაზე: ბლაბლანგა (1772 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში პოპოჰეო და ჰოვუკოილო მარინგეს ოლქში, ასევე ჰოგრანოს სანაპიროზე მდებარე დასახლებულ პუნქტებში). ბუგჰოტუ (4048 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში სოფელ სუმადან სოფელ ჰორარამდე, ასევე კუნძულ ფურონაზე, რომელიც მდებარეობს კიას ოლქის სანაპიროდან ჩრდილო-დასავლეთით). ჩეკე-ჰოლო (10 840 მოლაპარაკე 1999 წელს; მდებარეობს სანტა-ისაბელის ცენტრალურ ნაწილში). გაო (1215 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში). კოკოტა (530 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში სისიგა და გჰოვეო, რომლებიც მდებარეობენ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ასევე სოფელ ჰურეპელოში სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე). ლაგჰუ (15 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება კიას ოლქის სოფლებში ბაოლო და სამასოდუ). ზაბანა (3355 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფლებში, რომლებიც მდებარეობენ კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე სოფელ სამასოდუდან სოფელ კიამდე). ზაზაო (10 მოლაპარაკე 1999 წელს; გამოიყენება სოფელ კილოკაკაში). სქოლიო