Царква Святой Тройцы (Храстоўле)

Свята-Троіцкая царква (славенск.: Cerkev Svete Trojice) — каталіцкі храм у в. Храстоўле абшчыны Копер, Обална-Крашка, Славенія. Ёсць дзве гіпотэзы паходжання храма. Паводле першай, гэта раманская царква 12-га стагоддзя. Паводле другой, гэта прыклад істрыйскі варыянт ранняй венецыянскай архітэктуры эпохі Адраджэння 15-га стагоддзя. Царква стаіць за сцяной, якую мясцовыя жыхары пабудавалі, каб абараніць сябе ад турэцкіх атак у 16-м стагоддзі. Прыклады такіх абарончых збудаванняў знаходзяцца на ўсёй тэрыторыі рассялення славенцаў і называюцца «табар» (славенск.: tabor). Гісторыя Царква і сцены былі пабудаваныя на голай скале і па гэтай прычыне не маюць глыбокіх падмуркаў. Царква пабудавана ў асноўным з каменя, як гэта характэрна для ўсёй прыбярэжнай вобласці. Камяні не былі цалкам пакрытыя ў вонкавы пласт тынкоўкі, і, такім чынам, можна ўбачыць, як была пабудавана царква. Можна бачыць, што верхняя частка шпілю царквы была перабудавана ў нейкі момант, хоць і не вядома прычына гэтага. Царква ўвянчаная пліткай з тоўстых пласцін. Гэта характэрна для старых дахаў ў Міжземнаморскім рэгіёне. Царква мае абмежаваную колькасць вакон з-за мясцовых умоў надвор'я. Улетку пакой з маленькім акном быў абаронены ад сонца, а зімой ён быў абаронены ад бара. З-за маленькай колькасці вокнаў, унутры царквы, аднак, вельмі цёмна. У 1896 годзе была выбітая дзірка ў паўночнай сцяне, каб стварыць новае акно, але, на жаль, некаторыя фрэскі ў царкве былі разбураны ў той самы час. Нягледзячы на адсутнасць вокнаў, царква, тым не менш раней была лепш асветлена, чым цяпер. Гэта вынік таго магутнага вонкавай сцяны, якая рабуе царквы большую частку свайго святла. З-за сваёй вышыні, царква класіфікуецца як шматузроўневая царква. Царква ў Храстоўле адрозніваецца ад усіх іншых паломніцкіх цэркваў у тым, што яе званіца знаходзіцца на заходнім баку, і ў тым, што ўсе іншыя паломніцкія царквы маюць невялікія драўляныя вежы. Царква 11,7 метраў у даўжыню і 6,05 метра ў шырыню і, такім чынам, гэта адна з самых маленькіх цэркваў у вобласці. Па велічыні яна нават не дасягае сярэдняй вясковай царквы. З'яўленне ўсходняга ўваходу ў царкву, як мы яго ведаем сёння, датуецца прыкладна 1776 годам. Арыгінальны ўваход быў, верагодна, побач са званіцай. Інтэр'ер Царква была ўпрыгожаная гатычнымі фрэскамі Івана з Каствы, які скончыў сваю працу 13 ліпеня 1490 года. Некаторыя з выяў уключаюць у сябе літары глаголіцы. Самая вядомая з гэтых фрэсак Скокі смерці або «Макабр». Яны былі выяўленыя ў 1949 годзе пад тоўстым пластом тынкоўкі акадэмічным скульптарам Ёжэ Похленам. Вонкавая сценка Царква, верагодна, быў пабудаваны са сцяной, але яна была ўзмоцнена Леандрам Заротусам. Яе шырыня дасягае 8 метраў, а асноўным матэрыялам з'яўляецца вапняк. Цяжка вызначыць, калі менавіта была пабудавана сцяна, але мяркуецца, што яна была пабудавана прыкладна ў канцы 15-га стагоддзя, таму, безумоўна, пазней, чым сам храм. Сцяна акружае ўвесь будынак, і толькі званіца з яго крыжом выглядаць па-над ёю. Яна была пабудавана ў якасці ахоўнай меры супраць туркаў і мае форму няправільнага прамавугольніка. Маюцца дзве вежы па кутах. Адна стаіць на паўночным усходзе, іншая абараняе уваход з боку вёскі. Два памосты для лучнікаў могуць быць прызнаныя ў вежах; сцены, верагодна, у нейкі момант былі вышэй, таму магчыма размясціць тры шэрагі лучнікаў на іх. Быў таксама балкон над уязнымі варотамі, з якіх можна было абараніць царкву, кідаючы камяні або ліць кіпень на нападаючых. Зноскі Літаратура Zadnikar, Marijan, Romanika v Sloveniji, p. 428—429. Zadnikar, Marijan, Romanika v Sloveniji, p. 430. Höfler, Janez, Srednjeveške freske v Sloveniji, Primorska, p. 92. Höfler, Janez (1997), Srednjeveške freske v Sloveniji, Primorska (Frescos medievales de la Eslovenia litoral), Družina, Ljubljana. Zadnikar, Marijan (2002), Hrastovlje, romanska arhitektura in gotske freske (Hrastovlje, arquitectura románica y frescos góticos), Družina, Ljubljana. Zadnikar, Marijan (1982), Romanika v Sloveniji (El Románico en Eslovenia), Državna založba Slovenije, Ljubljana.