Братислава

Братислава (словакӣ: Bratislava) — пойтахти Словакия. Ҷуғрофия Братислава — шаҳри бузургтарин ва пойтахти Словакия (аз 1536 то 1784 – пойтахти Маҷористон). Дар доманаи кӯҳи Карпати Хурд ва ду соҳили дарёи Дунай ҷойгир аст. Аҳолиаш 432 ҳазор нафар (2012), асосан словакҳо (85%) ва чехҳо (10%). Масоҳаташ 368 км2. Маркази муҳимми нақ­лиётӣ буда, бандари дарёӣ ва аэропорти (ба номи Штефаник) байналмилалӣ дорад. Қалъаи Брезалауспурк (Брес­ла­ва)-и дар асри 2 то м. дар назди истеҳкоми келтӣ биногашта дар солномаҳои асри 10 ба қайд гирифта шудааст. Таърих Соли 1291 ин мавзеи сернуфус аз имтиёзҳои шоҳ баҳра­манд мешуд. Дар давраи ҳукмронии маҷористони­ҳо шаҳр но­ми маҷории Позон (славянҳо онро Пожон мегуфтанд), дер­тар номи олмонии Пресбургро гирифт. Тӯли асрҳои ми­ё­на Братислава яке аз марказҳои бузургтарини тиҷоратӣ ва ҳунар­манди (косибӣ)-и Аврупои Шарқӣ ба ҳисоб мерафт. Хусусан дар давраи роҳбарии Матяш Хуняди Братислава рӯ ба тарақ­қӣ ниҳод. Соли 1536 дар натиҷаи истилои туркони усмонӣ қисми ҷанубии шоҳӣ пойтахти Ма­ҷо­­ристон ва қароргоҳи усқуфи аъзам гардид. Солҳои 1783–84 Братислава аз тараққиёт бозмонд. Баъди Ҷанги якуми ҷаҳонӣ Братислава насаби Президенти ИМА Вилсон ва соли 1919 номи Братиславаро гирифт. 4 апрели 1945 Артиши Шӯравӣ Братиславаро аз фашистон озод кард. Соли 1993 Братислава пойтахти Словакия шуд. Иқтисод ва саноат Яке аз кор­хонаҳои бузургтарини саноатии Братислава Консерни нафту кимиё ва кимиёии «Словнафт» (Slov­naft) аст, ки асосан маҳсулоти органикии фенол, спирти этил, пластмасса ис­теҳ­сол мекунад. Корхонаҳои кимиёии Братислава нахи сунъии вис­­коза, маснуоти резинӣ, маводди кос­метикӣ, доруворӣ, ну­риҳои минералӣ, кислотаи сулфат истеҳсол мекунанд. Заводи коркарди нафти Братислава соле 5 млн т нафтро, ки ба воситаи лӯ­лаҳои нафтгузари «Дружба» аз Руссия меравад, коркард мекунад. Мошина­созӣ (электротехника, электроника, механикаи дақиқ), нас­соҷӣ, саноати хӯрокворӣ, мебел­со­зӣ ри­воҷ ёфтааст. Дар қисмати таърихии Братислава ёдгориҳои таърихии зиёд маҳфуз мондаанд: Ратушаи қадим (асрҳои 13–15, айни замон Осорхонаи шаҳрӣ), Калисои ҷомеи Мар­­­тини Му­қаддас (асрҳои 13–15), Калисои Салосаи Му­қаддас ва Ели­заветаи Муқаддас (асри 18), Қасри Мирбах (асри 18, ҳоло нигористони суратҳо), Дарвозаи Михаил ва ғ. Дар Братислава Донишгоҳи ба номи Я. Коменский, дониш­гоҳи тех­ни­кӣ, осорхонаҳои миллӣ, бостоншиносӣ, таъри­хӣ, муси­қии фолклорӣ, дору­созӣ, осорхонаҳои шаҳ­рӣ, ша­робсозӣ, соатҳо, нигористони миллӣ, театри халқӣ (1886), Театри мил­лии Словакия, боғи ботаникӣ, боғи ҳайвонот мавҷу­данд. Дар гирду атрофи Братислава харобаи қалъаи Девин (асрҳои 13–15, дар ҷойи баҳамоии д-ҳои Морав ва Дунай), ки аз тарафи лашкари Наполеон соли 1809 хароб карда шуда буд, боқӣ мондаанд. == Эзоҳ == Адабиёт Братислава // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.