Pirot qalası

Pirot qalası — Pirot, Serbiya şəhərində yerləşən tarixi müdafiə tikilisi. Qala qədim Roma yolu olan Via Militaris boyunca müdafiə məqsədilə inşa edilmişdir; bu yol Belqrad şəhərini Konstantinopol ilə birləşdirirdi. Pirot qalası 1979-cu ildə Serbiyada böyük əhəmiyyətə malik mədəniyyət abidələri siyahısına daxil edilmiş və Serbiya Respublikası tərəfindən qorunan mühüm mədəni irs abidəsi elan olunmuşdur. Tarixi Müxtəlif dövrlərdə Pirot qalası fərqli adlarla tanınmışdır: III–IV əsrlərdə Roma imperiyası dövründə Turres (qüllə), sonralar isə Pirqos, Turib, Momçilov grad, Kale və Tvrcava adları ilə qeyd edilmişdir. Arxeoloji tədqiqatlar göstərir ki, qala Roma mənşəlidir və ilkin olaraq III–IV əsrlərdə strateji əhəmiyyətli Via Militaris yolunu qorumaq üçün istehkam kimi istifadə olunmuşdur. Sonrakı əsrlərdə qala Bizans imperiyası və Bolqar hakimiyyəti dövrlərində genişləndirilmişdir. Bu gün görünən orta əsr memarlıq elementlərinin böyük hissəsi Lazar Hrebeljanoviç və Stefan Lazareviç kimi Serbiya hökmdarlarının dövründə formalaşmışdır. Qala üç əsas hissədən ibarətdir: Yuxarı, Orta və Aşağı şəhər. Yuxarı şəhər XIV əsrin sonlarında knyaz Lazarın hakimiyyəti dövründə tikilmişdir və qərb-şərq istiqamətində uzanan çoxbucaqlı formaya malikdir (təxminən 50×35 m). Orta şəhər despot Stefan Lazareviç dövründə inşa olunmuş, ellipsvari quruluşa malikdir (70×60 m) və Yuxarı şəhərin yanında yerləşsə də, onunla birbaşa konstruktiv əlaqəsi yoxdur. Aşağı şəhər isə XVIII əsrin sonlarında düzənlikdə salınmışdır və təxminən 180×130 m ölçülərində qeyri-müntəzəm düzbucaqlı formasındadır. Qalereya Həmçinin bax Serbiyada böyük əhəmiyyətə malik mədəniyyət abidələri Serbiyada turizm İstinadlar Xarici keçidlər Association of fortresses and remnants of fortified towns in Serbia, Pirot Pirotski grad SANU web-site, at www.spomenicikulture.mi.sanu.ac.rs (serb.) Pirot.Org Web portal and forum of municipality of Pirot (serb.)