ძველი ფოსტა (ბელგრადი)

ძველი ფოსტა (სერბ. Стара пошта) — შენობა ბელგრადში, რომელიც თავდაპირველი სახით აღარ არსებობს და ქალაქის ერთ-ერთ სიმბოლოდ მიიჩნეოდა. მდებარეობს ყოფილი რკინიგზის სადგურ ბელგრად-გლავნის მახლობლად, სავსკას ქუჩაზე, №2. იგი აშენდა ნეობიზანტიური სტილით, მომირ კორუნოვიჩის პროექტით და მეორე მსოფლიო ომის დროს იუგოსლავიის დაბომბვების შედეგად დაინგრა, რის შემდეგაც 1947 წელს აღდგენილ იქნა ფუნქციონალიზმის სტილში. ისტორია XX საუკუნე საფოსტო შენობა აშენდა 1920-იან წლებში და თავისი ფასადის გამო მიიჩნეოდა ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ შენობად ბელგრადში, ასევე ის ითვლებოდა ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად კორუნოვიჩის შემოქმედებაში. საფოსტო შენობის არქიტექტურა აერთიანებს ექსპრესიონისტულ და მოდერნისტულ მოტივებს. ამ პროექტზე მუშაობისას კორუნოვიჩმა უარი თქვა აკადემიურ სიმკაცრეზე. 1930-იანი წლების ბოლოს საფოსტო განყოფილებაში 700-ზე მეტი თანამშრომელი მუშაობდა და შესაბამისად ითვლებოდა ბალკანეთის უდიდეს საფოსტო დაწესებულებად. ომის შემდეგ, ახალი კომუნისტური ხელისუფლება შენობის ფასადს ზედმეტად „ბურჟუაზიულად“ მიიჩნევდა, ხოლო არქიტექტორმა პაველ კრატმა, რომელსაც შენობის რეკონსტრუქციის პროექტირება დაევალა, კორუნოვიჩის ნამუშევარი „ხალხური არქიტექტურული მემკვიდრეობის წარუმატებელი გამოყენების ტიპიურ მაგალითად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ იგი „სტილური ელემენტებითაა გადატვირთული“. XXI საუკუნე მას შემდეგ, რაც 2010 წლიდან დაიწყო პროექტი „ბელგრადის სანაპირო“ და სავსკას მოედნის სრული რეაბილიტაცია, ქალაქისა და ინვესტორების მხრიდან გაჟღერდა, რომ ძველი ფოსტის შენობას შეუნარჩუნდებოდა ორიგინალური, მდიდრული ფასადის იერსახე. ეროვნულმა საფოსტო სამსახურმა „Pošta Srbije“-მ განაცხადა, რომ შენობა მას აღარ სჭირდებოდა, რის შემდეგაც სახელმწიფომ, რომელიც ამ ობიექტის ოფიციალური მფლობელი იყო, მიიღო გადაწყვეტილება მისი გაყიდვის შესახებ. ამავე დროს არსებობდა ვარაუდი, რომ შენობა შეიძლება სასტუმროდ გადაკეთებულიყო. ერთ-ერთი ძირითადი სატენდერო პირობა იყო ძველი ფასადის რესტავრაცია. 2020 წლის თებერვალში ბელგრადის მერის მოადგილემ გორან ვესიჩმა განაცხადა, რომ ფასადის აღდგენა დაიწყებოდა მას შემდეგ, რაც სავსკას მოედნის სრული რეაბილიტაცია დასრულდებოდა. არქიტექტორმა და ურბანისტმა მარკო სტოიჩიჩმა ეს ინფორმაცია 2020 წლის ივლისში დაადასტურა და აღნიშნა, რომ ძველი ფოსტის შენობა იმ იერსახეს დაიბრუნებდა, რაც მას მეორე მსოფლიო ომამდე ჰქონდა. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ინსტიტუტის სპეციალისტებმა განაცხადეს, რომ საფოსტო შენობა აღდგება პირვანდელი სახით, თუმცა მხოლოდ ნაწილობრივ, რადგან მას თავდაპირველი სტრუქტურა დაკარგული ჰქონდა. 2022 წლის ივნისში გამოცხადდა, რომ რემონტის დასრულების შემდეგ შენობაში განთავსდებოდა თეატრი და ბიბლიოთეკა. იმავე წლის დეკემბერში ფინანსთა მინისტრმა სინისა მალიმ ეს ინფორმაცია დაადასტურა და დაამატა, რომ იქ ასევე განთავსდებოდა სკოლა და მუზეუმი. 2023 წლის იანვარში ქალაქის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ რესტავრირებული შენობა 2025 წლის დასაწყისში გაიხსნებოდა. ჯერჯერობით გადაწყვეტილი არ არის, შეინარჩუნებენ თუ არა ორ კედელს, რომლებიც სავსკას ქუჩას გადაჰყურებს, თუ ისინი დაშლილი იქნება და საფოსტო შენობა თავიდან აშენდება. გალერეა სქოლიო