Հաճարենի

Հաճարենի կամ հաճարածառ, հաճարի (լատիներեն՝ Fagus), հաճարազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի ցեղ։ Ընդհանուր բնութագիր Ստվերադիմացկուն է, խոնավասեր, ջերմասեր, զգայուն հողի խոնավության նկատմամբ։ Առաջացնում է մաքուր և խառն անտառներ։ Ապրում է 350-400 տարի։ Ունի ամուր, ծանր, լավ հղկվող բնափայտ, որն օգտագործվում է երաժշտական գործիքներ, ճկված կահույք, մանրատախտակ պատրաստելու համար։ Կենսաբանական նկարագիր Սլացիկ ծառ է, բարձրությունը՝ 40-50 մ, բնի տրամագիծը՝ 1,5-2 մ։ Բունը և բազմամյա ճյուղերը ծածկված են հարթ, բարակ, մոխրասպիտակ կեղևով։ Երիտասարդ ճյուղերը դարչնագույն են։ Տերևները պարզ են, հերթադիր, ձվաձև։ Ծաղիկները միատուն են, մանր, բացվում են տերևների հետ միաժամանակ։ Պտուղը կաղնեևման եռակող ընկուզիկ է՝ պատված փայտյա պտղակալով։ Հայաստանում Հայաստանում աճում է 1 տեսակ՝ արևելյան Հաճարենի (F. orientalis), որը մինչև 50 մ բարձրությամբ հզոր սաղարթով ծառ է։ Տերևները պարզ են, ձվաձև, կեղևը՝ հարթ։ Պտուղը բրգաձև սերմ է: Տարածում Տարածված է Լոռու, Տավուշի, հազվադեպ՝ նաև Կոտայքի և Սյունիքի մարզերում։ Աճում է միջին և վերին լեռն, գոտիներում (450-2200 մ բարձրություններում)։ Հայաստանի անտառների գերակշռող ծառատեսակներից է։ Նշանակություն և կիրառում Ընկուզիկներն օգտագործվում են սննդի մեջ։ Դրանք հում վիճակում պարունակում են ֆազին թունավոր ալկալոիդը (առաջացնում է սրտխառնոց և գլխապտույտ), որը բովելիս քայքայվում է։ Պտուղներից ստանում են յուղ, իսկ քուսպը խոզերի կեր է։ Հաճարենին ստվերադիմացկուն է, խոնավասեր։ Բնափայտն ամուր է, առաձգական։ Դրանից պատրաստում են մանրատախտակ, կահույք և այլ իրեր, օգտագործվում է շինարարության մեջ (հատկապես ստորջրյա կառույցներում)։ Ապրում է 400 և ավելի տարի։ Տեսակներ Համաձայն Կյուի Բուսաբանական այգու կայքի դասը ընդգրկում է 11 տեսակ Fagus chienii W.C.Cheng Fagus crenata Blume Fagus engleriana Seemen Fagus grandifolia Ehrh. Fagus hayatae Palib. Fagus japonica Maxim. Fagus longipetiolata Seemen Fagus lucida Rehder & E.H.Wilson Fagus orientalis Lipsky Fagus sylvatica L. Fagus ×taurica Popl., հիբրիդ Fagus sylvatica և Fagus orientalis Ծանոթագրություններ Գրականություն Артамонов В. Бук // Наука и жизнь. — 1988. — № 7. — С. 158—160. Криштофович А. Н. Палеоботаника. — Л.: Гостоптехиздат, 1957. — 650 с. Andreas Roloff, Andreas Bärtels։ Flora der Gehölze. Bestimmung, Eigenschaften und Verwendung. 3., korrigierte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 2008, ISBN 978-3-8001-5614-6, S. 294. Peter Schütt, Hans Joachim Schuck, Bernd Stimm (Hrsg.)։ Lexikon der Baum- und Straucharten. Das Standardwerk der Forstbotanik. Morphologie, Pathologie, Ökologie und Systematik wichtiger Baum- und Straucharten. Nikol, Hamburg 2002, ISBN 3-933203-53-8, S. 165 (Nachdruck von 1992). Fagoideae innerhalb der Familie der Fagaceae bei der APWebsite. (Abschnitt Systematik) Արտաքին հղումներ Абразивы. Статья из журнала «Дерево. RU» (март-апрель 2004 г.) Beech Tree Collection – Photo Gallery of Beech Trees in The Hamptons, NY Flora of China – Fagus