فڕۆکەخانەی بێلگراد نیکۆلا تێسلا

فڕۆکەخانەی بێلگراد نیکۆلا تێسلا یان فڕۆکەخانەی بێلگراد فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە خزمەت بە بێلگراد، سڕبیا دەکات. گەورەترین و قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی سڕبیایە، کە دەکەوێتە ١٨ کم ڕۆژاوای ناوەندی شاری بێلگراد لە نزیک گەڕەکی سوورچین، و بە زەوییە نزمە بەپیتەکان دەورە دراوە. لەلایەن ڤینچی ئەیرپۆرتس (کۆمپانیایەکی سەر بە کۆمەڵەی فەڕەنسی ڤینچی) بەڕێوە دەبرێت و بە ناوی داھێنەری سڕبی-ئەمریکی نیکۆلا تێسلا (١٨٥٦–١٩٤٣) ناونراوە. ھێڵی ئاسمانیی نیشتمانی و گەورەترین ھێڵی ئاسمانیی سڕبیا، ئێر سێربیا، فڕۆکەخانەی نیکۆلا تێسلای بێلگراد وەک بنکەی سەرەکی خۆی بەکار دەھێنێت. ھەروەھا یەکێکە لە بنکە زۆرەکانی کارکردنی ھێڵی ئاسمانیی تێچوو-کەم ویز ئێر. خزمەتگوزارییەکانی تاکسیی ئاسمانیی ئێر پینک، ئیگڵ ئێکسپرێس و پرینس ئەڤیەیشنیش فڕۆکەخانەکە بە ماڵی خۆیان دادەنێن. مێژوو یەکەم مەیدانی ئاسمانی یەکەم مەیدانی ئاسمانی لە بێلگراد لە ساڵی ١٩١٠ لە گەڕەکی بانجیکا کرایەوە و لە سەرەتادا لەلایەن پێشەنگانی فڕۆکەوانی وەک سایمۆن، ماسلینیکۆڤ، ڤیدمار و چێرماک بەکار دەھێنرا. دوو ساڵ دواتر ھەنگارێکی دارین بۆ ھێزی ئاسمانیی سڕبیا دروست کرا، کە لەو کاتەدا لە جەنگی یەکەمی باڵکان دژی تورکیا بەشدار بوو. لە ساڵی ١٩١٤، مەیدانی ئاسمانیی بانجیکا بنکەی سکادرۆنی ھێزی ئاسمانیی سڕبیا و کۆمپانیای باڵۆن بوو. دوای کۆتاییھاتنی جەنگی جیھانیی یەکەم، مەیدانی ئاسمانیی بانجیکا بۆ ھاتوچۆی پۆستی ئاسمانی بەکار دەھێنرا و ڕێڕەوەکانی نۆڤی ساد–بێلگراد–نیش–سکۆپیە و بێلگراد–سارایێڤۆ–مۆستاری لەخۆ دەگرت. لە ساڵی ١٩١١ مەیدانێکی ئاسمانیی دیکە لە بێلگراد کرایەوە، لە شاری خوارووی قەڵای کالێمێگدان لە شوێنی پلانێتاریۆمی بێلگرادی ئەمڕۆ. فڕۆکەخانە لە پانتشێڤۆ فڕۆکەخانەیەک لە پەراوێزی پانتشێڤۆ، شارۆچکەیەک کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی بێلگراد ھەڵکەوتووە، لە ساڵی ١٩٢٣ دەستی بە کارەکانی کرد کاتێک سی ئێف ئاڕ ئێن ئەی ڕێڕەوی نێونەتەوەییی پاریس–ئەستەمبوڵی کردەوە، کە لە ڕێگەی بێلگرادەوە دەفڕی. لە ھەمان ساڵدا، لەو ڕێڕەوەدا، یەکەمین گەشتی شەوانەی جیھان ئەنجام درا. لە ھەمان ساڵدا خزمەتگوزاریی پۆستی ئاسمانی لە فڕۆکەخانەکەوە دەستی بە کارکردن کرد. فڕۆکەخانەی پانتشێڤۆ لەلایەن ئەکادیمیای ھێزی ئاسمانیی شاھانەی یووگۆسلاڤیاشەوە بەکار دەھێنرا. دوای جەنگی جیھانیی دووەم، فڕۆکەخانەکە لەلایەن ھێزی ئاسمانیی یووگۆسلاڤیاوە بەکار دەھێنرا پێش ئەوەی ببێتە مەیدانی ئاسمانیی پیشەسازیی فڕۆکەوانیی ئووتڤا دوای گواستنەوەی لە زێموونەوە بۆ پانتشێڤۆ. فڕۆکەخانە لە دۆینۆ پۆلجی (بێوگرادی نوێ) بەھۆی دووریی پانتشێڤۆ لە ناوەندی شاری بێلگراد، کە لەو کاتەدا پێویستی بە بڕینی ڕووباری دانوب ھەبوو، بڕیار درا فڕۆکەخانەیەکی نوێ دروست بکرێت کە نزیکتر بێت. پلانی دروستکردنی فڕۆکەخانەکە لە بەرامبەر ڕووباری ساڤا دانرا، لە گەڕەکێکدا کە ئەمڕۆ بە نۆڤی بێوگراد ناسراوە. لە ٢٥ی ئازاری ١٩٢٧ لەژێر ناوی فەرمیی «فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بێلگراد» (کە بە فڕۆکەخانەی دۆینۆ پۆلجییش ناسراوە) کرایەوە. لە شوباتی ١٩٢٨ەوە، ئەو فڕۆکانەی کە خاوەندارێتییان بۆ یەکەم ھێڵی ئاسمانیی ناوخۆیی ئێرۆپووت دەگەڕایەوە، دەستیان بە فڕین لە فڕۆکەخانە نوێیەکە کرد. فڕۆکەخانەکە چوار ڕێڕەوی فڕینی گیاییی ھەبوو کە درێژییەکەیان ١١٠٠–٢٩٠٠ مەتر بوو. دیزاینی ھەنگارێکی کۆنکرێتی بەھێزکراو کە لە مەیدانی ئاسمانییەکە دروست کرا، لەلایەن زانای سڕبی میلووتین میلانکۆڤیچەوە کرا، کە زیاتر بە تیۆریی گۆڕانی ئاووھەوا ناسراوە. باڵەخانەیەکی نوێی تێرمیناڵ لە ساڵی ١٩٣١ دروست کرا، لەکاتێکدا ئامێری نیشتنەوە بۆ بارودۆخی بینینی کەم لە ساڵی ١٩٣٦دا جێگیر کرا. پێش جەنگی جیھانیی دووەم، بێلگراد وەک وێستگەیەک بۆ ھەندێک پێشبڕکێی ئاسمانیی گەورە بەکار دەھێنرا، وەک «کێبڕکێی ئاسمانیی ئەفریقاییی شلێسینگەر». جگە لە ئێرۆپووت، ھێڵەکانی ئێر فرانس، دۆیچە لوفت ھانزا، کەی ئێڵ ئێم، ئیمپێریال ئەیروەیز، ھێڵە ئاسمانییەکانی لۆت پۆڵەند و ھێڵە ئاسمانییەکانی ئیتاڵیا، نەمسا، مەجارستان و ڕۆمانیاش فڕۆکەخانەکەیان بەکار ھێنا تا سەرھەڵدانی جەنگی جیھانیی دووەم. بێلگراد ناوبانگی زیاتری پەیدا کرد کاتێک ئیمپێریال ئەیروەیز ڕێڕەوی نێوان-کیشوەرەکانی لە ڕێگەی بێلگرادەوە ناساند، کاتێک لەندەن لە ڕێگەی فڕۆکەخانەکەوە بە ھیندستان بەسترایەوە. بێلگراد بە پاریس و برێسلاو بەسترایەوە چونکە سیدنا و دۆیچە لوفت ھانزا، بە ڕیزبەندی، بێلگرادیان خستە ناو ڕێڕەوەکانیان بۆ ئەستەمبوڵ. تا ساڵی ١٩٣١، بێلگراد بوو بە ناوەندێکی گەورەی ئاسمانی کە بە گەشتی ڕێکخراو بە شوێنە نێونەتەوەیییەکانی وەک لەندەن، مەدرید، ڤینیسیا، بروکسێل، بەرلین، کۆڵۆن، وارشۆ، پراگ، ڤییەننا، گراتس، کلاگنفۆرت، بوداپەست، بوخارێست، سۆفیا، ڤارنا، سالۆنیک، ئەتینا، ئەستەمبوڵ، و ھەروەھا پەیوەندییە نێوان کیشوەرەکان لەگەڵ قاھیرە، کەراچی و ھیندستان بەسترایەوە. لە نیسانی ١٩٤١ەوە، ھێزە داگیرکەرەکانی ئەڵمانیا فڕۆکەخانەکەیان بەکار ھێنا. لە ماوەی ساڵی ١٩٤٤دا لەلایەن ھاوپەیمانانەوە بۆردومان کرا، و لە تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵدا سوپای ئەڵمانیا لە کاتی کشانەوەیان لە وڵاتەکەدا دامەزراوە ماوەکانیان لەناو برد. فڕۆکەخانەکە تا تشرینی یەکەمی ١٩٤٤ دروستکرایەوە، و تا کۆتاییی جەنگ لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت و یووگۆسلاڤیا وەک بەشێک لە ھەوڵەکانی جەنگی ھاوپەیمانان بەکار دەھێنرا. گواستنەوەی شارستانی بە فڕۆکە بارھەڵگرەکانی ھێزی ئاسمانیی یووگۆسلاڤیا لەم فڕۆکەخانەیەوە لە کۆتاییی ساڵی ١٩٤٥دا گەڕێندرایەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٧ جات یووگۆسلاڤ ئەیرلاینز و یووستا ھاتووچۆی ناوخۆیی و نێونەتەوەیییان گرتە دەست، و لە ساڵی ١٩٤٨ەوە ھێڵە ئاسمانییەکانی ئەورووپای ڕۆژاوا گەشتەکانیان بۆ بێلگراد دەست پێ کردەوە. زیادبوونی بەردەوامی ھاتووچۆ و سەرەتای سەردەمی فڕۆکەی جێت داوای فراوانکردنی بەرچاوی فڕۆکەخانەکەی دەکرد. لەو نێوەندەدا، پلانێک بۆ دروستکردنی گەڕەکێکی نیشتەجێبوون و بازرگانی بە ناوی نۆڤی بێوگراد لە شوێنی فڕۆکەخانەکە ناسێندرا. بۆیە بەرپرسان بڕیاریان دا فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەییی نوێ لە نزیک گوندی سوورچین لە ڕۆژاوا دروست بکرێت. دوایین گەشت کە لە فڕۆکەخانە کۆنەکە دەرچوو، لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٤دا بوو. سەرچاوەکان دەروازەی کۆمپانیا دەروازەی فڕین