Pedagoški muzej (Beograd)

Pedagoški muzej u Beogradu osnovan je 24. novembra 1896. godine i predstavlja jednu od najstarijih muzejskih ustanova u Srbiji. Osnovalo ga je Društvo učitelja Srbije sa zadatkom da sakuplja i čuva nastavna sredstva i sve drugo što ima pedagoške i istorijske vrednosti za osnovne škole i učitelje. Lociran je od 1969. godine u zgradi beogradske Realke u neposrednoj blizini Kalemegdana u ulici Uzun Mirkova br. 14. Istorijat muzeja Za vreme studijskog boravka u Pragu 1894/95. godine, sa ciljem da prouči organizaciju i uređanje prosvetnog sistema Češke, učitelju Dimitruju J. Putniković posebnu pažnju je privukla očigledna nastava i nastavna sredstva. Shvatio je što je kasnije govorio i pisao: da se u praksi pokazalo, da bez nastavnih sredstava učitelj samo namuči i sebe i đake svoje, a opet mu je uspeh nesiguran. Kada se vratio u zemlju došao je na ideju da se u Beogradu osnuje Školski muzej kao referentnu ustanovu za permanentno obrazovanje učitelja i unaprđivanje očigledne nastave. Učiteljsko udruženje je 24. novembra 1896. godine na sednici Glavnog odbora donelo odluku da "prima Školski muzej kao svoju ustanovu", bira upravu Školskog muzeja (danas Pedagoški muzej u Beogradu) na čelu sa Dimitrijem Putnikovićem kao osnivačem. Do otvaranja prve izložbe, 3. avgusta 1898. godine u prostorijama osnovne škole na Zapadnom Vračaru, nastala velika i intenzivna aktivnost oko formiranja i organizacije muzeja, obezbeđenje prostora, prikupljanja i formiranja zbirki. Na izložbi je bilo prikazano oko 3.500 eksponata a formiran je i fond od 5.000 dinara za poslovanje muzeja, zahvaljujući donacijama prosvetnih institucija iz Češke, Austrougarske, Nemačke, Francuske, Rusije, Belgije, Rumunije i Bugarske. Iako su zbirke ovog muzeja potpuno uništene u toku oba svetska rata muzej je obnavljen i danas postoji kao Pedagoški muzej u Beogradu sa stalnom izložbenom postavkom Deset vekova srpske škole. Muzej sada Osnovna delatnost Pedagoškog muzeja danas je proučavanje istorije školstva, prosvete i pedagogije u Srbiji, sakupljanje i čuvanje predmeta i dokumentacije, stručna i naučna obrada prikupljene građe kao i prezentacija rezultata istraživanja. U muzeju se danas čuva preko 50.000 predmeta, dokumenata, knjiga, fotografija, đačkih radova i dr., a razvrstan je na sledeće fondove i zbirke: Sektor za školsku opremu, pribor i nastavna sredstva iz svih nastavnih oblasti sadrži zbirke planova i maketa školskih zgrada, namešaja, školskog i đačkog pribora, pečata, zvona, zbirke nastavnih sredstava svih predmeta kao i bogatu zbirku dečijih likovnih radova od sredine 19. veka do danas. Sektor za arhivski materijal i dokumentaciju sadrži zbirke rukopisnih primeraka školskih zakona i ostalih propisa, nastavnih planova i programa, zapisika škola i drugih organa upravljanja, zbirke školskih knjiga, dokumentaciju rada udruženja prosvetnih radnika, zaostavština istaknutih prosvetnih radnika i pedagoga kao i bogatu foto-dokumentaciju. Sektor za udžbeničku i pedagošku literaturu sadrži zbirku udžbenika i priručnika iz svih nastavnih oblasti i za sve nivoe obrazovanja, periodiku, zbirke zakona i dopunsku literaturu. Sektor za dokumentaciju vaspitno-obrazovnih ustanova i medijateku sadrži dokumentacioni materijal koji se odnosi na predškolske ustanove, sve stupnjeve i vrste škola, narodno prosvećivanje, sve oblike vanškolskog obrazovanja i obrazovanja odraslih, učeničke, studentske i nastavničke organizacije, domove učenika i studenata kao i zbirke svih medija koji se odnose na prosvetu. Izdavačka delatnost Pedagoški muzej ima značajnu izdavačku delatnost koja se odnosi na školstvo i prosvetu. U ediciji Istorija školstva i prosvete kod Srba objavljena su sledeća izdanja: Školstvo i prosveta kod Srba u srednjem veku, Školstvo i prosveta kod Srba u Vojvodini u 18. veku, Školstvo i prosveta u Srbiji u 19. veku. U ediciji Monografije objavljene su knjige: Rektori Liceja, Velike škole i Univerziteta, Ministri prosvete Srbije 1811-1918. i Ministri prosvete Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije 1918-1941. Povezano Spisak muzeja u Beogradu Literatura Putniković, Dragoljub M.;; Simić, Suzana S.; i Jevtić, Bojana M.; (2007) ((sh)). Bibliografija radova Dimitrija J. Putnikovića. Beograd: Pedagoški muzej. ISBN 978-86-82453-03-1. Vanjske veze „Pedagoški muzej Beograd (Zvanična prezentacija)” ((sh)). Pedagoški muzej Beograd. 2007. Arhivirano iz originala na datum 2011-11-07. Pristupljeno 19. okrobar 2010. „Ustanove kulture - Pedagoški muzej” ((sh),(en),(de)). Grad Beograd. Arhivirano iz originala na datum 2012-01-07. Pristupljeno 19. okrobar 2010. „Muzeji” ((sh),(en),(de)). Grad Beograd. Arhivirano iz originala na datum 2011-08-11. Pristupljeno 22. okrobar 2010.