Eparkia e Nishit

Eparkia e Nishit (serbisht: Епархија нишка) është një eparki (dioqezë) e Kishës Ortodokse Serbe me seli në Nish, në Serbi. Ai ka juridiksion mbi rajonet juglindore të Serbisë. Që nga viti 2017, peshkop ortodoks serb i Nishit është Arsenije Glavçiq. Historia Eparkia e Nishit është një nga eparkitë më të vjetra në rajon. Emri modern i qytetit të Nishit rrjedh nga emri i paraardhësit të tij, qyteti antik romak i Naissus që i përkiste provincës romake të Mëzisë dhe pas ndarjes së saj në provincën e Mëzisë Superiore. Në shekullin e 3-të, krishterimi i hershëm ishte tashmë i vendosur mirë në atë rajon. Gërmimet arkeologjike në Naissus të lashtë kanë zbuluar mbetje të kishave dhe varrezave të hershme të krishtera. Data e saktë e themelimit të Peshkopatës së lashtë të Naissus nuk dihet, por ajo ekzistonte në fillim të shekullit të IV-të. Në atë kohë, qyteti i Naissus i përkiste provincës së sapokrijuar të Dacia Mediterranea me kryeqytet Serdikën dhe në përputhje me këtë, peshkopët e Naissus ishin nën juridiksionin kishtar të mitropolitëve të Serdikës. Peshkopë të ndryshëm të Naissus nga shekulli i 4-të deri në të 6-të morën pjesë në këshillat e kishës dhe patën një rol të spikatur në polemikat teologjike të asaj kohe. Pas ndarjes së Perandorisë Romake (395), qyteti i Naissus mbeti pjesë e Perandorisë Romake Lindore ose Bizantine. Ai u shkatërrua nga Hunët në 441 dhe më vonë u restaurua. Deri në fillim të shekullit të 6-të, selia peshkopale e Naissus ishte tashmë nën juridiksionin suprem të Kryepeshkopatës së Selanikut dhe në vitin 535 u transferua me dekret të perandorit Justiniani I (527–565) në Kryepeshkopatën e sapokrijuar të Justiniana Prima. Qyteti i Naissus u shkatërrua përsëri në 584, nga avarët dhe sllavët. Sundimi bizantin në atë rajon u rrëzua përfundimisht në fillim të shekullit të VII dhe jeta kishtare u rinovua më vonë pas kristianizimit të serbëve. Pas fushatave bizantine të vitit 1018 dhe vendosjes së sundimit perandorak në tokat bullgare dhe serbe, me urdhër të perandorit Basili II u krijua në vitin 1019 një Kryepeshkopatë autonome e Ohrit, nën juridiksionin suprem kishtar të Patriarkanës Ekumenike të Kostandinopojës. Kartat perandorake të 1019 dhe 1020 përmendin Peshkopatën e Nishit midis eparkive që u vunë nën juridiksionin e Kryepeshkopatës autonome të Ohrit. Deri në fillim të shekullit të 13-të, kryepeshkopët e Ohrit quheshin mitropolita të gjithë Bullgarisë dhe Serbisë. Gjatë shekullit të 11-të dhe të 12-të, bizantinët dhe serbët zhvilluan disa beteja mbi qytetin e Nishit. Diku rreth vitit 1185, gjatë sundimit të "zhupanit të madh" serb Stefan Nemanja (1168–1196), Perandoria Bizantine humbi Nishin ndaj Serbisë, por Eparkia e Nishit mbeti nën juridiksionin kishtar të Kryepeshkopatës së Ohrit. Pas vitit 1203, Nishi u pushtua nga bullgarët dhe gjatë shekullit të 13-të serbët dhe bullgarët luftuan disa beteja mbi qytetin dhe rajonin e tij. Nga fundi i shekullit të 13-të, lufta e qytetit u përfshi në Serbinë mesjetare dhe Eparkia e Nishit u bë pjesë e Kishës Ortodokse Serbe. Nga fundi i shekullit të 14-të, pjesa më e madhe e rajonit të Nishit u pushtua nga turqit osmanë dhe në gjysmën e dytë të shekullit të 15-të pushtimi i tokave serbe u finalizua dhe Patriarkana Serbe e Pejës u shtyp. Ndërmjet viteve 1526 dhe 1541, gjatë përpjekjes së Mitropolitit Pavle të Smederevës për të rivendosur Patriarkanën Serbe, Eparkia e Nishit u përfshi gjithashtu në mosmarrëveshjet kishtare lokale me Kryepeshkopatën e Ohrit. Më në fund në 1557, Patriarkana Serbe e Pejës u rivendos dhe Eparkia e Nishit u kthye në juridiksionin e saj, me peshkopët e Nishit që mbanin titullin e nderit të mitropolitit. Në vitin 1766, kur Patriarkana Serbe e Pejës u shfuqizua, Eparkia e Nishit dhe të gjitha eparkitë e tjera serbe nën sundimin osman hynë nën juridiksionin e Patriarkanës Ekumenike të Kostandinopojës. Peshkopi i Nishit mbajti titullin e tij të nderit të Mitropolitit, siç ishte zakon edhe në Patriarkanën Ekumenike. Në vitin 1878, rajoni i Nishit u çlirua përfundimisht nga sundimi osman dhe u përfshi në Serbinë e pavarur. Në vitin 1879, me marrëveshje me Patriarkanën Ekumenike të Kostandinopojës, Eparkia e Nishit kaloi në juridiksionin e Mitropolisë së Beogradit. Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, të gjitha krahinat kishtare serbe u bashkuan në vitin 1920 dhe që atëherë Eparkia e Nishit mbetet pjesë e Kishës së bashkuar Ortodokse Serbe. Drejtuesit Kjo është një listë jo e plotë e peshkopëve dhe mitropolitëve të Nishit. Bibliografi Referime