Pašnjaci velike droplje

Pašnjaci velike droplje nalaze se u sjevernom Banatu, Srbija. Saastoje se od tri međusobno razdvojene cjeline: Jaroš, Kočovat i Siget. Geografski položaj Područje Jaroša se nalazi južno od rijeke Zlatice, na teritorijama opštine Čoka i opštine Kikinda. Okruženo je naselјima Mokrin, Sajan, Jazovo, Ostojićevo, Banatski Monoštor i Crna Bara. Do ovog lokaliteta vode ljetnji putevi iz okolnih naselјa. Najbliži pristup je „Naftaški put, koji vodi od regionalne saobraćajnice Mokrin – Crna bara. Kočovat se nalazi uz granicu sa Rumunijom, na prostoru opština Kikinda i Novi Kneževac. Do ovog lokaliteta vode teško prohodni ljetnji putevi iz sela koja ga okružuju, Banatskog Aranđelova i Vrbice. Siget se nalazi na krajnjem severu Banata, u blizini granice sa Mađarskom, na teritoriji opštine Novi Kneževac. U blizini ovog lokaliteta nalazi se naselјe Banatsko Aranđelovo sa zaseokom Mali Siget. Pristup je moguć ljetnjim putevima, od kojih jedan vodi iz pravca Malog Sigeta, a drugi sa regionalne saobraćajnice Novi Kneževac - Banatsko Aranđelovo. Zaštićeno područje Pašnjaci velike droplje odlikuju se mozaikom ravničarskih stepskih, slatinskih i barskih ekosistema. Temelјna vrijednost ovog prirodnog dobra je jedina preostala populacija velike droplјe (Otis tarda) u Srbiji, na jugoistočnom rubu njenog areala. Nalazi se na Svjetskoj Crvenoj Listi (IUCN: Red List) ugroženih vrsta i predstavlјa strogo zaštićenu vrstu u Srbiji (Sl. Glasnik RS 5/2010). Nјeno stanište predstavlјa očuvani tipični panonski predio, sa osobenim bilјnim zajednicama i florom i faunom čiji su brojni predstavnici strogo zaštićene vrste i vrste od značaja za zaštitu po međunarodnim kriterijumima. Pašnjaci velike droplje našli su se na prvoj listi IBA područja u Srbiji urađenoj 1989. god. Velika droplja je nekada bila brojna gnijezdarica u Panonskoj niziji. Usljed pretvaranja stepa i slatina u oranice, ali i usljed prekomjernog lova, ova vrsta je dovedena na rub opstanka. Ciljanim programima zaštite, populacije velike droplje u brojnim zemljama uspjele su da se oporave. U susjednoj Mađarskoj danas ima preko 1500 jedinki ove vrste. Velika droplja je prepoznata kao vrsta od posebnog interesa za zaštitu na području Evropske Unije i nalazi se na prvom aneksu EU Direktive o pticama kao strogo zaštićena vrsta. Osim velike droplje, ove prostore nastanjuje retka i ugrožena, karakteristična fauna otvorenih staništa čiji su najznačajniji predstavnici vilin konjic (Ophiogomphus cecilia), žaba češnjarka (Pelobates fuscus), ćurlikovac (Burchinus oedicnemus), ritska sova (Asio flammeus) i tekunica (Spermophillus citellus). IBA područje Pod imenom "Jazovo – Mokrin", dio specijalnog rezervata prirode Jaroš, upisan je u registar međunarodno značajnih područja za ptice u Srbiji (Important Bird Area, IBA - 011SER) 1989. god, na površini od 8.000 hektara, koja je obuhvatala današnji lokalitet "Jaroš"i obližnji ribnjak "Zlatica" kod sela Jazova. Godine 2023. IBA područje pod nazivom "Pašnjaci velike droplјe" RS011 zauzima 20.522 ha, kojima su pored proširenja prvog IBA područja obuhvaćeni i lokaliteti "Siget" i "Kočovat" sa neposrednom okolinom, kao i lokalitet "Crni rit" kod naselјa Crna Bara. Specijalni rezervat prirode Odlukom Vlade Srbije iz 1997. god. središnji dijelovi Pašnjaka velike droplje proglašeni su zaštićenim područjem kao prirodno dobro međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja i svrstani su u Ι kategoriju zaštite. Vrsta zaštićenog područja je specijalni rezervat prirode. Po IUCN kategorizaciji pripada IV kategoriji za zaštitu prirode, kako je navedeno u WDPA evidanciji. U rezervat je prisustno preko 20 zajednica različitih fragilnih tipova ekosistema, među kojima su i zajednice Peucedano-Asteretum punctati, Trifolietum subterranei i Trinio ramosissimae – Festucetum valesiacae. Najvažniji predstavnici rijetke i ugrožene flore su bedrinac (Trinia ramosissima), lepljivi pucavac (Silene viscosa), proha (Beckmannia eruciformis), devesilje (Peucedanum officinale) i pozni zumbul ili procepakl (Prospero autumnale). Ugroženost Sve intenzivnija poljoprivredna proizvodnja uništava pašnjake na ovom prostoru. Prisustvo mehanizacije uznemirava mužjake na šepurenju, ali što je još opasnije i ženke na gnezdima i mlade ptiće, onemogućavajući uspešnu reprodukciju Slobodno kretanje krda krava, ovaca i svinja, zajedno sa čobanima i njihovim psima, značajno je za održavanje travnih staništa, ali remeti gnežđenje velikih droplji Odsustvo odgovarajućeg održavanja travnih staništa, pre svega pašarenjem, ali i košenjem, dovodi do zarastanja mnogih livada u nisko žbunje ili trsku, što čini ove prostore nepogodnim za veliku droplju Lisice (Vulpes vulpes) i divlje svinje (Sus scrofa) uništavaju legla Prokopavanje i produbljivanje kanala i povećanje površina ribnjaka na slatinskim zemljištima Vanjske veze „Ugroženo poslednje stanište velike droplje u Srbiji”. Nos Nouvelles, 25. novembra 2021.. Pristupljeno 17. mart. 2025. Izvori