Manastir Manasija

Manastir Manasija ili Resava, je jedan od najznačajnijih spomenika srpske srednjovekovne kulture i najznačajnija građevina koja pripada takozvanoj „Moravskoj školi“. Nalazi se na oko 30 kilometara od auto-puta Beograd–Niš, blizu Despotovca. Historija Manastir je podigao despot Stefan Lazarević, poznat i kao Visoki Stefan, čije se mošti, po mišljenju nekih stručnjaka, nalaze u južnom delu crkve, ispod bele mermerne ploče. Gradnja je trajala između 1407. i 1418. godine. Odmah posle osnivanja, Manasija je postala kulturni centar despotovine. Njena „Resavska škola“ bila je prepisivačka radionica i bila je izvor pisanih dela i prevoda i posle pada despotovine, kroz ceo 15. i 16. vek. Manastirski kompleks sastoji se iz: crkve Svete Trojice, velike trpezarije ili takozvane „škole“ (koja se, teško oštećena, nalazi južno od crkve) tvrđave sa 11 kula od kojih je najveća „Despotova kula“ (severno od crkve). U toku viševekovne turske okupacije, manastir je više puta pustošen i razaran. Sa crkve je bio skinut olovni krov, pa je više od jednog veka crkvena građevina prokišnjavala i dve trećine fresaka je nepovratno propalo. Zapadni deo crkve, takozvana „priprata“, prilikom jedne eksplozije u 18. veku teško je oštećena, pa je današnja priprata većim delom naknadno dozidana. Srećom, u tom delu crkve očuvan je pod u mozaiku, koji je rađen od krupnog raznobojnog kamena. Freske Iako teško oštećen, živopis Manasije spada u red najvećih dometa srednjovekovnog slikarstva. Od očuvanih fresaka najzanimljivija je kritorska kompozicija na zapadnom zidu glavnog dela crkve na kojoj despot Stefan drži u jednoj ruci povelju a u drugoj model manastira. Na toj fresci je on u vladarskim odorama sa vladarskim insignijama. Na južnom i severnom zidu - u pevnicama - očuvani su veličanstveni likovi svetih ratnika. U gornjim zonama pevnica naslikane su scene iz života Gospoda Hrista i ilustrovane Njegove priče iz Jevanđelja. U glavnom kubetu su predstavljeni starozavetni proroci. U oltaru je naslikano Pričešće apostola i Povorka svetih otaca, među kojima je (poslednji u redu prema severu) prvi srpski arhiepiskop - sveti Sava. Na stubovima su dobro očuvani medaljoni sa poprsjima svetitelja, kao lik svetog arhanđela Mihaila (na južnom) i svetog Petra Aleksandrijskog (na severnom stubu). Manasija je rušena i pustošena mnogo puta. Ostalo je zabeleženo da je stradala 1439, 1456, 1476, i 1734, ali je i obnavljana 1735, 1806, 1810, i 1845. godine. Zavod za zaštitu spomenika kulture SR Srbije je 1956. godine uradio obimne konzervatorsko-restauratorske radove uključujući i čišćenje i konzervaciju fresaka. Galerija Vanjske veze Spomenici kulture u Srbiji: Manastir Manasija (Srpska akademija nauka i umetnosti) (sh) (en) Sekcija tvrđava: Utvrđenje manastira Manasija (sh) Joanikije, iguman manastira Manasije („Pravoslavlje“, br. 920, 15. jul 2005.) Arhivirano 2012-04-23 na Wayback Machine-u Arheološki nalazi pod ključem („Politika“, 29. novembar 2006.) Despot Stefan i manastir Manasija u glasilima Srpske pravoslavne crkve („Pravoslavlje“, br. 952, 15. novembar 2006.) Mošti despota Stefana u Manasiji (vest od 22. decembra 2006.) Arhivirano 2022-11-28 na Wayback Machine-u Manastir Manasija Kompletan vodič kroz Srbiju Manasiji pripada pola Despotovca („Večernje novosti“, 21. februar 2012)