Mediana

Mediana — son dövr Qədim Roma dövrünə aid mühüm arxeoloji abidədir və Niş şəhərinin şərq kənarında, Serbiya ərazisində yerləşir. Bu kompleks yüksək səviyyədə təşkil olunmuş iqtisadiyyata malik dəbdəbəli yaşayış məskəni kimi tanınır. Aparılan qazıntılar nəticəsində Roma villası, peristil həyəti, termalar (hamamlar), taxıl anbarı və su qülləsi aşkar edilmişdir. Yaşayış kompleksi Böyük Konstantinin hakimiyyəti dövrünə (306–337) aiddir. Müasir Niş ərazisində Roma dövrünə aid çoxsaylı tapıntılar olsa da, Mediana qədim Naissus şəhərinin ən yaxşı qorunmuş hissəsi hesab olunur. 1979-cu ildə bu ərazi Serbiyanın xüsusi əhəmiyyətli arxeoloji abidələri siyahısına daxil edilmiş və dövlət tərəfindən qorunur. Tarix Böyük Konstantin (280–337) Naissus şəhərində doğulmuş və böyümüşdür. Şəhərin zəngin ətraf məhəllələrindən birində o, tez-tez yaşadığı və dövlət işlərini idarə etdiyi möhtəşəm iqamətgah tikdirmişdi. Tarixi mənbələr göstərir ki, Konstantin 315, 319, 324 və 334-cü illərdə burada bir sıra qanunlar qəbul etmişdir. 337-ci ildə Konstantinin ölümündən sonra Mediana iqamətgahı digər Roma imperatorları tərəfindən də istifadə olunmuşdur. Onun oğulları — II Konstanti və Konstans 340-cı ilin qışında Naissusda qalaraq burada fərman imzalamışdılar. Sonralar Konstans bu məkanı müvəqqəti iqamətgah kimi istifadə etmişdir. Mənbələrə görə, Vetranion 350-ci ildə Sirmium şəhərində imperator elan edildikdən sonra hakimiyyət nişanələrini məhz Naissusda II Konstantiyə təhvil vermişdir. 361-ci ildə II Culian Apostat Konstantiyə qarşı yürüşü zamanı bir müddət Naissusda qalmışdır. İki aylıq qalma müddətində o, Roma Senatına və Afina, Korinf kimi Yunan şəhərlərinə məktublar yazaraq siyasətini izah etmişdir. 364-cü ildə imperatorlar I Valentinian və Valens imperiyanın bölünməsini müzakirə etmək üçün bu villada görüşmüşlər. Naissus şəhəri 442-ci ildə Attilanın hücumları nəticəsində dağıdıldıqdan sonra Mediana iqamətgahı tərk edilmişdir. Sahə Mediana kompleksi düz ərazidə, təxminən 400.000 kvadrat metr sahədə yerləşir. Ərazi Nişava vadisi yaxınlığında, təbii isti su mənbəyinin yanında salınmışdır. Kompleksin mərkəzində peristilli villa, nimfeum (su məbədi) və termalar yerləşir. Ətrafda isə təsərrüfat tikililəri, o cümlədən taxıl anbarı və digər xidmət strukturları mövcuddur. Memarlıq baxımından burada mərmər sütunlar, mozaikalar və freskalar geniş istifadə edilmişdir. Xüsusilə peristil həyətindəki mozaik döşəmələr yüksək sənətkarlıq nümunəsi hesab olunur. Villa Mediana kompleksinin əsas hissəsi olan villa təxminən 6000 m² sahəni əhatə edir. Burada qərb tərəfdə termalar, şərq tərəfdə isə nimfeum yerləşir. Villa dəbdəbəli şəkildə bəzədilmişdir: mərmər sütunlar, relyeflər və rəngarəng mozaikalar bunun sübutudur. Termalar Roma hamamları — termalar villanın şimal-qərbində yerləşir və birbaşa əlaqəli olmuşdur. Döşəmələr mozaikalarla bəzədilmiş, otaqlar isə müxtəlif funksiyalar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Taxıl anbarı Taxıl anbarı (horreum) villadan təxminən 150 metr qərbdə yerləşir. Bu böyük tikili ərzaq və maye məhsulların saxlanması üçün istifadə olunurdu. Su qülləsi Su qülləsi (castellum aquae) Roma su təchizatı sisteminin mühüm hissəsi idi və akveduktdan gələn suyu paylayırdı. Kilsələr Mediana ərazisində IV əsrin sonlarına aid iki erkən xristian kilsəsi aşkar edilmişdir. Tapıntılar bu ərazidə güclü xristian icmasının mövcud olduğunu göstərir. Genetika Mediana ərazisində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, burada dəfn olunan bəzi şəxslər German tayfaları ilə əlaqəli olmuşdur. Onların genetik mənşəyi əsasən Şimali və Mərkəzi Avropa ilə bağlıdır ki, bu da Roma dövründə miqrasiyaların və mədəni əlaqələrin geniş olduğunu göstərir. İstinadlar Mənbə Xarici keçidlər О МЕДИЈАНИ on Mediana, including building floorplans.