Ćele-kula

Ćele-kula (ćir.: Ћеле-кула, tur. Кelle Кulesi – "kula od lobanja") je toranj-utvrda koja je sagrađena od ljudskih lobanja, a koja se nalazi u Nišu, u Srbiji. Tokom 1809. kada se odigrala čuvena bitka na Čegru, za vrijeme Prvog srpskog ustanka, srpski revolucionari predvođeni Stevanom Sinđelićem su napadnuti od strane osmanlijske vojske na obroncima Čegra, u neposrednoj blizini Niša. Kako ne bi bili zarobljeni od strane Osmanlija i nabijeni na kolac, što je bila kazna svakom ustaniku protiv osmanslijske vojske, Sinđelić je pucao pištoljem u bure baruta, te je na taj način oduzeo sebi život, kao i živote svih pobunjenika i osmanlijskih vojnika koji su se nalazili u blizini. Nakon toga je niški vezir, Huršid-paša, naredio da se sagradi toranj od lobanja srpskih pobunjenika. Toranj je visok 3 metra i sagrađen je od 952 lobanje, koje su uklopljene u sve četiri strane tornja i u četrnaest redova. Nakon povlačenja Osmanlija iz Niša, 1878. kula je natkrivena, a 1892. je pored nje izgrađena kapelica, koja je 1937. renovirana, a naredne godine je dodana Sinđelićeva bista. 1948. Ćele-kula je zajedno s kapelicom proglašena spomenikom kulture od izuzetnog značaja, koji je došao pod zaštitu Socijalističke republike Srbije. Dalje renoviranje kapele je uslijedilo 1989. Do 2013. samo su 54 lobanje ostale na tornju, a ona za koju se vjeruje da je Sinđelićeva je zatvorena u staklo. Kao simbol nezavisnosti, kula je spomenuta i u dijelima francuskog književnika Alphonsa de Lamartinea. Historija Pozadina Za vrijeme Osmanslijskog carstva, među osmanlijskom vojskom je postojao običaj da se od neprijateljskih lobanja grade zidne konstrukcije, s ciljem da se iskaže teror prema pobunjenicima. Prvi srpski ustanak protiv Osmanlija je izbio 1804. na čelu sa Karađorđem Petrovićem. 19. maja 1809, oko 3,000 srpskih revolucionara, pod vodstvom komandanta Stevana Sinđelića, bilo je napadnuto od strane velike osmanlijske sile na obroncima Čegra, nedaleko od grada Niša. Zbog nedostatka u koordinaciji između srpskog komandanta, revolucionari nisu uspjeli dobiti nikakvu podršku od drugih Srba. Osmanlije su također izgubile nekoliko stotina svojih vojnika u napadima protiv pobunjenika. Znajući za kaznu koja ga očekuje, nakon što je uvidio da Srbi nemaju nikakve šanse protiv daleko moćnije osmanlijske vojske, Sinđelić je pucao u obližnje bure baruta. Jačina eksplozije ga je ubila, kao i brojne njegove pobunjenike i osmanlijske vojnike u njegovoj blizini. Izgradnja Nakon bitke, osmanlijski vezir iz Niša, Huršid-paša, naredio je da se glave Sinđelića i njegovih pobunjenika pošalju sultanu Mahmudu II. Zatim je lobanja vraćena u Niš, gdje su Osmanlije podigle čuvenu Ćele-kulu, kao upozorenje narednim generacijama koje se opiru protiv osmanlijske vlasti. Kula je visoka tri metra i prvobitno se sastojala od 952 lobanja, usađenih u četiri zida, u četrnaest redova. U narednom periodu, mnoge lobanje su se odvojile od zidova konstrukcije, a neke su bile izvađene na zahtjev porodica poginulih pobunjenika, s ciljem da se identifikuju. Godine 1892. kapelicu je dizajnirao arhitekt Dimitrije Leko, a novac je obezbjeđen zahvaljujući donacijama iz cijele države. Ona je obnovljena 1937. Ćele-kulu godišnje posjeti između 30.000 i 40.000 ljudi, a među brojnim domaćim, mnogo je i stranih turista. Literatura Knjige Časopisi Reference Vanjski linkovi