San Kilda

San Kilda (n'inglés, Saint Kilda, abreviao St Kilda, en gaélicu escocés: Hiort) ye un archipiélagu del Atlánticu norte allugáu al oeste de les Hébrides, consideráu la parte más aisllada de les islles britániques. Pertenez al Reinu Uníu. Les islles principales son Boreray, Soay, Dun y Hirta, toes son d'orixe volcánicu y mui pindies. En total cueyen una superficie de 840 ha. L'archipiélagu pertenez al grupu de les islles Hébrides esteriores. L'archipiélagu tien tamién varies estaques, pilares verticales de piedra que surden metanes el mar, los más altos (An Armen y Lee) alléguense a los 200 metros d'altor. Tien importantes colonies de páxaros, con especies singulares qu'aprovechen los cantiles del archipiélagu, lo que llevó a que la Unesco lu declarare Patrimoniu de la Humanidá en 1986. Acueye dos subespecies endémiques, el ratu de campu de San Kilda y la cerrica de San Kilda, y nel pasáu tamién acoyó al ratu domésticu de San Kilda hasta que s'estinguió. Tien tamién una especie que namás habita equí y en Surtsey, l'insectu Ceutorrhynchus insularis, una rara especie de gorgoyu. Hai controversia sobre l'orixe del nome. Dizse que quiciáis pudiere venir del nórdicu antigu, nel que sunt kelda quier dicir 'fonte dulce'. Acordies dellos autores podría venir de San Hilda o Hirt. En tou casu, paez claro que nunca hebo un santu con esti nome. Historia Habitábase yá dende tiempos prehistóricos, anque los primeros rexistros sobre la vida isllana daten de lo cabero de la Edá Media. La población varió a lo llargo de la historia, pero probablemente nunca entrepasó los 180 habitantes. Les enfermedaes provocaes pola suba de contactos esternos y les consecuencies de la Primer Guerra Mundial fixeron que la población baxare drásticamente, hasta que'l 29 d'agostu de 1930 los últimos 36 habitantes permanentes foron evacuaos a Escocia. La llingua yera'l gaélicu escocés, con fuerte influyencia escandinava. Anguaño tol archipiélagu ye propiedá del National Trust for Scotland. Na islla principal d'Hirta esiste una base militar, usada tamién por científicos qu'estudien la fauna local. Referencies Enllaces esternos Wikimedia Commons acueye conteníu multimedia sobre San Kilda. Páxina oficial (n'inglés)