Uibhist a Deas

Un o ynysoedd Ynysoedd Allanol Heledd yng ngogledd-orllewin yr Alban yw Uibhist a Deas (Saesneg: South Uist). Saif Uibhist a Deas i'r de o ynys Beinn na Faoghla (Benbecula), gyda chob gerllaw Carnan yn cario'r briffordd A865 i'w cysylltu, ar draws culfor Bagh nam Faoilean. Yn y de, mae Uibhist a Deas ers 2003 wedi ei chysylltu ag ynys Eirisgeidh (Eriskay) gerllaw Ludag, lle mae hefyd fferi yn ei chysylltu ag ynys Barraigh. Yn fras, rhennir yr ynys yn dair rhan: Taobh a Tuath yn y gogledd, Ceann a Deas yn y de a Na Meadhanan rhyngddynt. Y prif bentref yw Loch Baghasdail (Lochboisdale), ger y llyn o'r un enw. Oddi yma, mae fferi yn hwylio i Oban a Mallaig ar dir mawr yr Alban. Mae'r boblogaeth tua 1,800, gyda'r mwyafrif yn siarad Gaeleg. Yn 2006, prynwyd yr ynys gan y trigolion.