Ynysoedd Erch

Ynysoedd ger arfordir gogledd-ddwyrain yr Alban yw Ynysoedd Erch (Saesneg: Orkney, Gaeleg yr Alban: Arcaibh). Mae'r ynysoedd, tua 200 ohonynt i gyd, tua 16 km oddi ar arfordir Caithness. Gelwir yr ynys fwyaf yn Mainland, ac yma y ceir y brif dref, Kirkwall, gyda phoblogaeth o tua 7,000. Mae trigolion ar tua 20 o'r ynysoedd i gyd, gyda chyfanswm y boblogaeth yn 19,900 yn 2001. Ymsefydlodd y Llychlynwyr yma yn yr 8fed a'r 9g, a chawsant ddylanwad parhaol ar ddiwylliant yr ynysoedd. Hyd y 19g roedd iaith Norn, iaith Lychlynnaidd, yn cael ei siarad yma. Mae Gŵyl Sant Magnus yn ŵyl gerddorol sy'n digwydd ym mis Mehefin bob blwyddyn. Ynysoedd Yr ynysoedd pwysicaf yw: Mainland, sydd wedi ei chysylltu a: South Ronaldsay Burray Hoy Flotta Eday Egilsay North Ronaldsay Rousay Westray Papa Westray Sanday Stronsay Shapinsay Wyre Hynafiaethau Dynodwyd pedair safle Neolithig ar Ynysoedd Erch yn Safle Treftadaeth y Byd gan UNESCO yn 1999, dan yr enw Calon Ynysoedd Erch Neolithig. Maes Howe, siambr gladdu Meini Stenness, cylch cerrig Cylch Brodgar, cylch cerrig Skara Brae, olion pentref Eraill Nes Brodgar, safle archeolegol Enwogion John Rae (1813-1893), fforiwr Edwin Muir (1887–1959), bardd Robert Rendall (1898–1967), bardd George Mackay Brown (1921-1996), bardd Gweler hefyd Ynysoedd Erch a Shetland (etholaeth seneddol y DU)