Glazgo universitetı

Glazgo universitetı (gel Oilthigh Ghlaschu, ingl. University of Glasgow) — Glazgo şähärendäge ictimaği[en] tikşerenü universitetı[en]. 1451 yılda papa bullası nigez salğan. İngliz telle dönyada[en] dürtençe iñ borınğı universitet häm Şotlandiäneñ dürt borınğı universitetlarınıñ[en] berse. Sent-Endrüs[en], Aberdin[en] häm Edinburg universitetları belän berrättän, Glazgo universitetı XVIII ğasırda Şotlandiä Mäğrifätçelegeneñ[en] ber öleşe bulğan. Glazgo universitetınıñ Böyekbritaniäneñ barlıq universitetları arasında zurlığı buyınça bişençe fondı bar. Universitas 21[en], Russell Group[en] häm Awrupa fänni-tikşerenü universitetları gildiäse[en] äğzası bulıp tora. Başta universitet şähärneñ Hay-stritında[en] urnaşqan bulğan; 1870 yıldan anıñ töp kampusı şähärneñ West-Endtağı[en] Gilmorhill[en] rayonında urnaşqan. Monnan tış, qayber universitet binaları başqa urınnarda urnaşqan, mäsälän, Bersdendağı[en] Veterinariä mäktäbe[en] häm Damfristağı[en] Krayton kampusı[en]. Glazgo universitetın tämamlawçılar arasında xäzerge tarixnıñ qayber zur eşlekleläre bar, şul isäptän AQŞ Bäysezlek deklaratsiäsen[en] imzalağan Ceyms Wilson[en], 3 Berläşkän Patşalıq premyer-ministrı[en] (Wilyam Lem[en], Henri Kempbell-Bannerman[en] häm Bonar Low[en]), 3 Şotlandiä berençe ministrı (Xämzä Yusaf[en], Nikola Stercen[en] häm Donald Dyuar[en]), iqtisadçı Adam Smit, fälsäfäçe Frensis Hatçeson[en], injener Ceyms Watt, fizik lord Kelvin[en], xirurg Cozef Lister[en], şulay uq 4 Nobel premiäse laureatı (barlığı 8 Nobel premiäse laureatı universitet belän bäyle). Tarixı Glazgo universitetına 1451 yılda patşa II Ceyms[en] täqdime buyınça papa V Nikolaus[en] bullası nigez salğan. Bulla Sent-Endrüs universitetın[en] tämamlağan yepiskop Wilyam Törnbullğa[en] şähär soborına universitetnı östärgä röxsät birgän. Bu Şotlandiädä Sent-Endrüs universitetınnan soñ ikençe iñ borınğı universitet häm ingliz telle dönyada dürtençe iñ borınğı universitet. Sent-Endrüs, Glazgo häm Aberdin universitetları çirkäw fondları bulğan, şul uq waqıtta Edinburg universitetı watandaşlar fondı bulğan. Universitetta uqıtu Glazgo kafedral’ soborınıñ[en] Kapitul yortında başlanğan, soñınnan kürşe Rottenrowğa[en], «İske pedagogika» (ingl. Auld Pedagogy) bularaq bilgele binağa küçkän. 1563 yılda Meri, Şotlandiä patşabikäse, universitetqa Hay-stritta[en] qara monaxlar (dominikannarğa) qarağan 13 akr (5,3 ha) cir büläk itkän. Universitetnıñ tabiği fälsäfä professorı Con Anderson[en], xezmättäşläre tarafınnan berqädär qarşılıq belän, sänäğät revolütsiäse waqıtında eşläwçe ir-atlar häm xatın-qızlar öçen kommersiäle belem birüneñ[en] pionerı bulğan. 1973 yılda Delfin Parrott[en] Glazgo universitetınıñ berençe xatın-qız professorı bulğan, ul immunologiä professorı bulğan. 2014 yılnıñ oktäberendä universitet xökeme universitetnı Awrupada qazılma yağulıqtan baş tartqan berençe uqu yortı bulsın öçen tawış birgän. Bu Glazgo universitetınıñ Klimat üzgärüwenä qarşı köräş cämğiäte citäklägän 12 aylıq kampaniä näticäse bulğan, anda 1300dän artıq student qatnaşqan. İskärmälär