Schleswig-Holstein

Schleswig-Holstein (alemanez: Schleswig-Holstein, ˈʃleːsvɪç ˈhɔlʃtaɪn ahoskatua; danieraz: Slesvig-Holsten, ˌsle̝ːsvi ˈhʌlˌste̝ˀn ahoskatua; behe-alemanez: Sleswig-Holsteen; iparraldeko frisieraz: Slaswik-Holstiinj) Alemaniako iparraldeko land edo estatu federala da. 15.731 km2 ditu eta 2.834.259 biztanle. Hiriburua Kiel du. Geografia Jutlandia penintsulako hegoaldean, Danimarkaren hegoaldean, Ipar itsasoaren eta Itsaso Baltikoaren artean dago; Holstein eta Schleswig antzinateko dukerriek eratutako eskualdea da. Alemaniako iparraldeko lautada zabalak hartzen du estatu osoa. Kostaldeetan, aintzira ugari daude, gehienak polder bihurtuak. Golko luzeak barneratzen dira, gainera, kostaldean, eta uharte asko dago, Ipar itsasoaren ertzean, batez ere. Eider, Stör eta Trave dira ibai garrantzitsuenak. Hiri handienak lau hiri askeak eta ondoren Hanburgoren inguruan dauden hiriak dira. Kiel (hiriburua, 239.526 biztanle) Lübeck (210.232) Flensburg (88.759) Neumünster (76.830) Norderstedt (71.992) Elmshorn (48.924) Pinneberg (42.508) Itzehoe (32.368) Horietaz gain, beste hiri historiko batzuk ere daude, esate baterako, Schleswig eta Husum. Ekonomia Laborantza eta arrantza izan dira estatu horretako ekonomia-jarduera tradizionalak. Arrantza oso oparoa da, batez ere Itsaso Baltikoan, eta nekazaritzak (garia, garagarra, bazkarako landareak, azukre-erremolatxa) garrantzi handia du gaur egun ere. Industria (janari-industria, ontziolak, ehungintza, tresneria elektrikoa eta mekanikoa) 1950. urtetik aurrera garatu zen Kiel hirian, Lübeck eta Flensburg hirietan, Ekialdeko Alemania ohitik Schleswig-Holsteinen kokatu ziren 1.200.000etik gora etorkinez baliatuta neurri handi batean. Banaketa administratiboa Schlewig-Holstein estatua 11 barrutik (Kreis) osatzen dute: Dithmarschen barrutia Lauenburg barrutia Nordfriesland barrutia Ostholstein barrutia Pinneberg barrutia Plön barrutia Rendsburg-Eckernförde barrutia Schleswig-Flensburg barrutia Segeberg barrutia Steinburg barrutia Stormarn barrutia Lau hiri aske (Kreisfreie Städte) ere badaude: Kiel (KL) Lübeck Hansa hiria (HL) Neumünster (NMS) Flensburg (FL) Historia Schleswig eta Holsteingo lurraldeen historia batera joan dira luzaroan. XII. mendean sortu zen Schleswigeko Dukerria, Danimarkako koroari lotua, baina hegoaldeko lurraldeko biztanle gehienek germaniar moldeei eutsi zieten. 1326an batu ziren lehenengoz Schleswig eta Holstein. Tirabira askoren ondoren, 1865ean, Schleswig-eko lurraldeaz jabetu zen Prusiako koroa eta Holsteingoaz Austria, Danimarka menderatu ondoren. Bi estatu horiek ez ziren ados jarri, eta, azkenean, Prusia nagusitu zen bi lurraldeetan. 1920an, Danimarkaren barnean egotea erabaki zuten Ipar Schleswig-eko biztanle gehienek. 1946an sortu zen Schleswig-Holsteingo land edo lurraldea Mendebaldeko Alemanian. Politika 2012ko maiatzaren 6an izan ziren Schlewig-Holsteineko parlamenturako azken hauteskundeak. Oso parekatua izan zen bozketa. Honako hauek dira emaitzak: Biztanleak Gutxiengo bat danieraz mintzatzen da. Erlijioari dagokionez, Erreformaren garaitik hona oso protestantea izan da beti. Gaur egun oraindik % 54,3k ebanjelikotzat du bere burua eta katolikoak % 6 baino ez dira. Schleswig-Holsteindar ospetsuak Pedro III.a Errusiakoa (1728-1762), Errusiako enperadore izan zena. Asmus Jacob Carstens (1754-1798), margolaria. Karl Maria von Weber (1876-1826), musikagilea. Herman Wilhelm Bissen (1798-1868), eskultorea. Theodor Mommsen (1817-1903), Literaturako Nobel Sariduna 1902an. Theodor Storm (1817-1888), poeta eta idazlea. Hans von Seeckt (1866-1936), militarra. Ernst Barlach (1870-1938), eskultorea. Thomas Mann (1875-1955), idazlea. Max Planck (1858-1947), fisikaria, teoria kuantikoaren sortzailea. Willy Brandt (1913-1992), Alemaniako Errepublika Federaleko kantzilerra (1969-1974) Hans Blumemberg (1920-1996), filosofoa. Michael Stich (1968- ), tenislaria. Kim Dotcom (1974- ), espresari eta informatikaria. Megaupload webgunearen sortzailea. Irudi-galeria Erreferentziak Kanpo estekak (Alemanez)(Ingelesez) Schleswig-Holsteingo gobernuaren webgune ofiziala