Görlitz

Vos an lenga piemontèisa Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì. San Pé e Paul Görlitz a l'é na sità dl'Almagna oriental, ant lë stat dla Sassònia, ch'a conta 55.186 abitant (2024). As treuva an sla riva ossidental dël fium Neisse, ch'a marca la frontera con la Polònia, e a l'é la sità pì a est dël paìs. Dnans a la fin dla Sconda guèra mondial, la part oriental dël Neisse a formava 'ncora Görlitz: ancheuj a costituiss la sità polonèisa ëd Zgorzelec, con la qual a forma la Sità Europenga ëd Görlitz/Zgorzelec. Stòria Ël nòm ëd Görlitz a l'é stàit mensionà për la prima vira dël 1071, ma la zòna a l'era abità dai Sòrb già dal prim Medi Ev. Ant ël Tard Medi Ev, Görlitz a l'é dventà na rica sità comerçial grassie a la via Via Regia e al comersi dle tèile. Dal 1319 al 1329 a l'é stàita part dël Ducà ëd Jawor, un ducà polonèis, për peui torné sota la Coron-a ëd Boemia. Dël 1346 a l'é intrà a fé part dla Lega Lusa Sità, n'aleansa 'd sità, e dël 1377 a l'é dventà capital d'un ducà autònom. Dël 1469 a l'é passà sota 'l regn ëd Mathias Corvinus. Dël 1635, la region dl'Àuta Lusassia, ansema a Görlitz, a l'é stàita cedùa a l'Eletorà ëd Sassònia. Dël 1815, dòp ël Congress ëd Vien-a, la sità a l'é passà al Regn ëd Prùssia. Durante la Sconda guèra mondial, la sità a l'é stàita risparmià da le distrussion e sò patrimòni stòrich a l'é restà squasi antregh. Dël 1945, la neuva frontiera an sël Neisse a l'ha separà la sità an doi, an creand la division con Zgorzelec. Përchè visitela Görlitz a l'é arnomà për sò patrimòni architetònich, con pì che 4.000 monument restaurà ch'a spantio dal Gòtich al Rinassiment, dal Baròch a l'Art Nouveau. Për soa blëssa, a l'é ciamà "la pì bela sità ch'it conòsse pa" e a l'é dovrà soens com set cinematogràfich, con film avosà com The Grand Budapest Hotel, Inglourious Basterds e The Book Thief. La sità a l'é 'dcò un sènter sientìfich an chërsùa, con sede dël Deutsches Zentrum für Astrophysik (DZA) e dl'Università Zittau/Görlitz. Leu d'anteresse La Piassa dël Mërcà (Untermarkt) con la ca Schönhof (museo dla Slesia). La Cesa ëd San Pé e San Pàul (Peterskirche) con sò grand òrgan "Sonnenorgel". Ël Pont dla Sità Veja (Altstadtbrücke) ch'a men-a a Zgorzelec. La Ca Bìblica e la Sepoltura Santa (Heiliges Grab), na riprodussion dël Sant Sepolcro. Anliure Sassònia Aiuto per la lettura Ayuda para la lectura Help for Reading Rintré ant la Piòla Contaté j'Aministrator Lìber për Amprende Coression ortogràfica Tastadura piemontèisa Portaj e Proget Agiut pr'ij Contributor Travajòt sempi