Saxonia

Saxonia (alemanez: Sachsen ˌzaksn̩ ahoskatua; goi-sorabieraz: Sakska), ofizialki Saxoniako Estatu Askea (alemanez: Freistaat Sachsen, ˈfʁaɪ̯ʃtaːt ˈzaksn̩ ahoskatua; goi-sorabieraz: Swobodny stat Sakska), Alemaniako ekialdean kokaturik dagoen estatu federala da. Hamasei estatuetatik hamargarrena da azaleran eta seigarrena populazioan. Hiriburua Dresden da. Geografia Iparraldean Brandenburgo, ipar-mendebaldean Saxonia-Anhalt, mendebaldean Turingia, hego-mendebaldean Bavaria, hegoaldean Txekia eta ekialdean Polonia mugakide ditu. Hiru eremu desberdintzen dira; Lautada (Leipzig ibarrean), muinoak eta azkenik Ore mendiak, Txekiarekiko mugan. Saxoniako mendirik altuena Fichtelberg (1215m) da. Estatuko ibairik garrantzitsuena Elba da. beste ibai batzuk ere badaude, Mulde eta Spree, baina hauek aurrerago beren urak Elbara isuriko dituztenez Saxonia osoa Elbaren arroaren barnean sarturik dago. Historia Saxonia historikoki dukerria izan da, Germaniako Erromatar Inperio Santuko printze hautatzaile batena (Saxoniako Dukerria), eta azkenean, erresuma (Saxoniako Erresuma). Monarkia 1918an, Lehen Mundu Gerraren porrotaren ostean, amaiarazi zuten, eta errepublika sistema ezarri zuten. Alemaniako Errepublika Demokratikoaren barruan egon zen 40 urte baino gehiagoz. Agintaldi komunistan bertan behera utzita, berriro jarri zuten abian 1990eko urriaren 3an, Ekialdeko eta Mendebaldeko Alemaniek bat egin zutenean. Ekonomia Ekialdeko Alemaniako ekonomiarik garrantzitsuenetakoa izan zuen. 2010ean bertan ere bere ekonomiak %1'9ko hazkundea izan zuen, hala ere langabezia tasa handia du, %11'9koa hain zuzen ere. Dresden hiriburuaren inguruan 300 konpainia mikroelektriko daude eta Silicon Saxony ezizenaz ezagutzen hasi da. Publizitatea eta keramikagintza ere famatuak diren arren ez diote estatuaren ekonomiari ekarpen nabarmenik egiten. Gobernua turismoa bultzatzen hasi da Lusazia inguruan. Historikoki Leipzig inguruak jasan ditu langabezia tasa handienak, baina aspaldian egoerako hobetzera egin du autogintza sektoreari esker. Dresden eta Zwickauen ere autogintza jarduera garrantzitsua da. Azkenik bioteknologia aipatu behar da. Politika 2009ko abuztuaren 30an izan ziren Sarreko parlamenturako azken hauteskundeak eta CDU alderdiak erraz irabazi zituen Honako hauek izan ziren hauteskundeetako emaitzak: 2014ko abuztuaren 31eko hauteskundeetan, ezkerra bigarren geratu zen —botoen %18,9 lortu zituen Die Linke alderdiak—, CDU Batasun Kristau Demokrataren atzetik —%39,2—. Sozialdemokratek ez zuten arrakasta handirik izan, eta orain ere botoen %12,4 baino ez zituzten bildu, aurrekoan baino bi puntu gehiago; eta Berdeak ere ozta-ozta sartu ziren legebiltzarrean. NDP alderdi neonaziak landerretan zeukan ordezkaritza parlamentario nagusia galdu zuen, eta AfD Alemaniarentzako Alternatiba euroeszeptiko eta kontserbadoreak beretu zituen eskuin muturreko botoak. Ordura arte gobernuan egondako liberalak ere parlamentutik at geratu ziren. NPD Alemaniako Alderdi Nazionaldemokrata Saxoniako parlamentutik at geratu zen, baina 809 boto baino ez zitzaizkion falta izan. Alemaniako landerretako parlamentuek %5eko langa zuten legez, alderdi txikietan eztabaida sortu arren. Banaketa administratiboa Hiru eskualdek (Regierungsbezirke) osatzen dute Saxonia: Dresden (ekialdean), Leipzig (ipar-mendebaldean) eta Chemnitz (hego-mendebaldean). Guztira hiru hiri-barruti daude (eskualde bakoitzeko hiriburua dena) eta 10 barruti (Landkreise): Hiri-barrutiak Chemnitz (C) Dresden (DD) Leipzig (L) Barrutiak Bautzen (BZ) Erzgebirge (ERZ) Görlitz (GR) Leipzig (L) Meißen (MEI) Mittelsachsen (FG) Nordsachsen (TDO) Sächsische Schweiz-Osterzgebirge (PIR) Vogtland (V) Zwickau (Z) Udalerri handienak 2010ko datuen arabera Dresden (hiriburua): 523.058 bz. Leipzig: 522.883 biztanle. Chemnitz: 243.248 bz. Zwickau: 95.841 bz. Plauen: 67.613 bz. Görlitz: 56.724 bz. Pertsona ezagunak Barbara Uthmann (1514-1575), enpresaburua. Gottfried Leibniz (1646-1716), matematikaria. Johann Sebastian Bach (1685-1750), musikaria. Samuel Hahnemann (1755-1843), medikua. Robert Schumann (1810-1856), musikaria. Richard Wagner (1813-1883), musikaria. Friedrich Nietzsche (1844-1900), filosofoa. Walter Ulbricht (1893-1973), Ekialdeko Alemaniako kantzilerra (1960-1973) Andreas Klöden (1975-), txirrindularia. Michael Ballack (1976-), futbolaria. Diane Kruger (1976-), aktorea. Iruditegia Kanpo estekak (Alemanez)(Ingelesez)(Frantsesez)(Gaztelaniaz)Saxoniako webgune ofiziala Erreferentziak