Zgórjelc

Zgórjelc (nimski Görlitz, górnoserbski Zhorjelc, pólski Zgorzelec, česki Zhořelec) jo město w Górnej Łužycy w pódzajtšnej sakskej nad Nysu, na granicy mjazy Nimskeju a Pólskeju. Źel města lažy w Pólskej a ma mě Zgorzelec. Stawizny mjazy 10. a 11. stolěśem grod Serbow dobyty a pśirědowany do Pólskej z cełom Łužycom pśez Bolesława Chrobrego; pó jego śmjerśi krotko za markgrobow bramborskich, pózdźej Česki 1071 - prědne pisne naspomnjenje wó "villa goreliz" (Gorelic) 1076 - sedlišćo z pódzajtšnem źělu Górneje Łužycy pśirědowane do Českej 1131 - jo se poźwignuł grod nad Łużyskom Nysom z pśikazu českego wjercha Sobjesława 1303 - mesćanske pšawa 1319 - 1319 - město pód Henrykom I Jawórskim 1346 - 1815 - město-źěł górnołužyckego Šesćměstja 1377 - poźwignuło wósebne wjerchostwo Görlitz załožone pśez českego krala a nimskego kejžora Karola IV 1466 - pód hungorskim kralom Metom Korwinom 1618 - 1648 - znicenja pśez tśiźasćalětnu wójnu 1635 - 1815 - z Górnom Łužycom pód sakskimi wjerchami 1815 - pó wienskem zjězdźe pśirědowany do Pšuskej (prowinca Šlazyńska) wót 1848 zwězanje zeleznicu z Wuglińcem, wót 1865 z Lubanjem a Jelenjom Gorom w cas drugeje swětoweje wójny Stalag; wumrěło bejnje tysacy popajźonych jatšownik 1945 - twarde wójowanje wó pśestupjenje Łužyskej Nysy na połnoc wót Zgórjelca pódla Toporow, město było intaktne njepósrědnem wójowanjem. Znicenje wšyknych móstow na Łužyskej Nysje pśez SS 1945 - źěl města na pšawym brjoze w Pólskej, granica na Łužyskej Nysy. Stawizny Wobchad Nóžki Wótkaze görlitz.de (nim.)