აბზელილოვოს რაიონი

აბზელილოვოს რაიონი (ბაშკ. Әбйәлил районы; რუს. Абзелиловский район) — მუნიციპალური რაიონი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფ. ასკაროვო. გეოგრაფია რაიონი მდებარეობს ბაშკირეთის ურალისპირეთის ცენტრალურ ნაწილში. მისი ტერიტორიის ფართობია 4,3 ათ. კმ². რაიონის ტერიტორიის ნაწილი დაფარულია ტყით. რაიონის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე დიდი და პატარა კიზილი, იანგელკა, სათავეს იღებს მდინარე საკმარა, რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს 33 ტბა. რაიონზე გაივლის ურალთაუსა და ირენდიკის ქედები, რომელთა გაგრძელებასაც წარმოადგენს ქედი კრიკტითაუ (უმაღლესი მწვერვალი მთა კარატაში — 1118 მ.). ბაშკირეთის ყველაზე ღრმა ტბა არის ბანოე (28 მ.), აქვე მდებარეობს მარილიანი ტბა მულდაკული, ორივე მათგანი ბუნების ძეგლია 1965 წლიდან. მულდაკულის ტბაზე მდებარეობს ბაშკირეთში ერთადერთი თევზსაშენი. ურალში ყველაზე ძველი არქეოლოგიური ძეგლად ითვლება პირველყოფილი ადამიანის სადგომი ურტა-ტუბე, რომელიც მდებარეობს ტბა კარაბალიკტის ნაპირზე. ისტორია აბზელილოვოს რაიონი დაარსდა 1930 წლის 20 აგვისტოს, როდესაც სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით მოხდა ბაშკირეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანტონებად დაყოფის გაუქმება და როდესაც შეიქმნა 48 რაიონი. აბზელილოვოს რაიონი მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით. 1950-იანი წლებიდან მოიპოვებენ ოქროს, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში კუსიმოვის, ელემბეტოვისა და ნიაზგულოვის საბადოებში მოიპოვებდნენ მარგანეცს მაგნიტოგორსკის მეტალურგიული კომბინატისათვის. რაიონი ასევე მდიდარია მარმარილოს, იასპისა და კირქვის საბადოებით. მოსახლეობა 2010 წლის რუსეთის საყოველთაო აღწერების მიხედვით აქ ცხოვრობენ: ბაშკირები — 88,6 %, რუსები — 8,6 %, თათრები — 1,6 %, სხვა ეროვნების პირები — 1,2 %. ადმინისტრაციული დაყოფა აბზელილოვოს რაიონში არის 91 დასახლებული პუნქტი, რომლებიც ერთიანდებიან 15 სასოფლო დასახლებაში. ღირსშესანიშნაობები აბზელილოვოს რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი. საბჭოთა კავშირის გმირის, გენერალ ტაგირ კუსიმოვის სახლ-მუზეუმი. სოფელ ასკაროვოს ფიზკულტურულ-გამაჯანსარებელი კომპლექსი. სოფელ ასკაროვოს სამთო-სათხილამურო კომპლექსი. რესურსები ინტერნეტში აბზელილოვოს რაიონი ბაშკირეთის ენციკლოპედიაში აბზელილოვოს რაიონის ოფიციალური საიტი სქოლიო