Bor (Alalidnan agj)

Sil sanal voib olda toižid znamoičendoid; miše nähta niid, tulgat tänna. Bor (ven.: Бор) om Venäman lidn Alalidnan agjan keskuzpalas. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Alauz'lidnan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn Volgan vastrandal, Boran lidnümbrikon (edel 2010. vot — rajonan) administrativine keskuz da pala. Istorii Eländpunkt mainitaškanzihe 14. voz'sadaspäi kuti kätud Bor-žiloks Nikol'sko-Borovskai slabadut (ven.: Никольско-Боровская слободка) volgantagaižen torguindten zavodindanno Venäspäi. Nimitihe kavag'mecoiden venäkel'žen nimitusen mödhe. Žilon eläjad abutiba ühtenzoitta Alauz'lidnad Volgan vastrandanke. Bor oli ümbärtud käziradajiden slabadoil. Vl 1887 žilon ristitišt oli enamba 1400 eläjid, tehtihe jarmankoid kaks' kerdad vodes. Vl 1927 «Alauz'lidn — Kotel'nič»-raudtekeskust radaškanzi, vl 1934 — stökoltegim. Bor-radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 27. päiväl kül'mkud. Vll 2004−2005 mülütihe lidnha lähižid lidnanvuiččid žiloid. Planiruidas tehta lidnad Alauz'lidnan palaks vodele 2030. Bor šingotase järedal stökoltegimel (sidä kesken tripleks, stökolastjad, kovitadud stökol), torvtegimel, laivansauvomižen tegimel (abuastjad, portoiden i laivoiden tehnik), hoban fabrikal, sömtegimištol (leibtegesed i sömkoncentratad), silikatsavičun tegimel, akkumulätoriden, plastiktüpiden i PVB-kerthen (äišoiduižen stöklan tehmižen täht) edheotandoil, mugažo Alauz'lidnan «magaduzsijaks», radnikoiden nelländez radab siš. Geografijan andmused Lidn sijadase ümbrikon päivlaskmaiženno röunanno, Volgan hural randal, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vezlom-jogi (ven.: Везлома) jokseb lidnan lodehes i lankteb Volgha Boran päivlaskmaižen röunan taga. Matkad Alauz'lidnan röunhasai om üks' kilometr suvipäivlaskmha orhal, kuz' kilometrad avtotedme vai raudtedme. Toine lähembaine lidn om Kstovo 15 km suvhe orhal, 50 km avtotedme vai raudtedme. Kaik koume sildad ühtenzoittas Alauz'lidnanke Volgas päliči: raudtesild vspäi 1935, avto- da raudtetransportine ühtenzoittud sild vspäi 1965, toine avtosild 50 metrad mödvedhe om avaitud vn 2017 elokuspäi. Mugažo ehtatimed ratas i funikulör om saudud passažoroiden täht (vspäi 2012). Koume raudtestancijad oma saudud lidnas: Mohovije gori (ven.: Моховые горы, «Samalmäged») — lopuline ezilidnelektrojonusiden täht, radab vspäi 1929 Boran keskuses; Tolokoncevo-sol'mstancii lodehes i Stekolzavodec-jügustancii lidnan suvipäivnouzmas. Nell' passažirplatformad (Alauz'lidnannoks): Sportivnai, Sodalidnut (ven.: Военный городок), Neklüdovo, Tolokoncevo. «Alauz'lidn — Kirov»-mante läbitab lidnan lodeht. Lidn om administrativiž-territorialižen ohjastusen (edel 2010. vot — lidnankundan) üks'jäižeks eländpunktaks. Eläjad Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 78 058 ristitud, lidnümbrikon kaks' koumandest, vn 2021 — 78 372 ristitud. Kaik 78 385 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om 76..78 tuhad eläjid vspäi 2005, eländpunktoiden ühtenzoitusen jäl'ghe (78 500 rist. vl 2005). Rahvahad (2010): venälaižed — 95,7 %, toižed rahvahad — 4,3 %. Ortodoksižen hristanuskondan kahesa jumalanpertid i časoun' oma kaičenus i saudud lidnas, niiden kesken vanhuskolaižiden jumalanpert'. Protestantizman severz'-se sebroid oma registriruidud. Islaman kaks' mečetid oma avaitud. Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad. Professionaližen opendusen aluzkundad oma Boran gubernine kolledž, Alalidnan agjan kul'turkolledž, mugažo Alalidnan valdkundaližen universitetan Lobačevskii nimed Boran filial radab lidnas. Galerei Homaičendad Irdkosketused Lidnümbrikon tobmuden sait (bor.nobl.ru) i sen vahn versii (borcity.ru). (om täuttud vn 2023 lophusai). (ven.)