Вознесенка (Учалы районы)

Вознесенка (шулай уҡ Кинйәкәй; рус. Вознесенка) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Поляковка ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше. Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253865002. Тарихы Вознесенка XIX быуаттың 30-сы йылдарында Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә баҡыр мәғдәне һәм алтын ятҡылыҡтарын эшкәртә башлауға бәйле, Троицк өйәҙендә ҡасаба булараҡ барлыҡҡа килә. Башта Кинйәкәй ауылы булараҡ теркәлә. Был урында элек Кинйәкәй тигән башҡорт ауылы булған. Кинйәкәй ауылының атамаһы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе, тархан, мулла Бәпәнәй Төрөпбирҙиндең кинйә ҡыҙының исемен йөрөткән йылға менән бәйле. Бәпәнәйҙе язалап үлтергәс, Кинйәкәй ауылы нигеҙенә тиклем яндырыла, хәҙер уның урынында Вознесенка ауылы тора. Йылғаның исеме иһә урыҫ телендә боҙолоп Кизнекей булып киткән. Ауыл халҡы баҡыр мәғдәне, һуңынан алтын сығарыу менән шөғөлләнәАсфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 29. — ISBN 978-5-295-04683-4.</ref>. Вознесенкала улус идараһы урынлашҡан, сиркәү, мәктәп булған, йәрминкәләр үткәрелгән. 1900 йылда 2177 кеше иҫәпләнгән. Ирҙәр министрлыҡ мәктәбе һәм ҡыҙҙар сиркәү‑мәхәллә мәктәбе теркәлгән. 1920 йылда ауылдағы 659 йортта 3421 кеше иҫәпләнгән. Әлеге ваҡытта Поляковка урта мәктәбенең филиалы — төп мәктәп эшләй, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар. Халыҡ һаны Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) Милли составы 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — урыҫтар (59 %), башҡорттар (37 %). Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ. 1939 йыл — бар булған халыҡ һаны. 1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны Географик урыны Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 65 км Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Поляковка): 10 км Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 20 км. Уй йылғаһы ҡушылдығы Кинйәкәй йылғаһы буйыында урынлашҡан. Көньяҡ Уралдың Уй-Таш һырты эргәһендә Нәжимтау тауы итәгендә, Вознесенка ауылынан 12 километр алыҫлыҡта Яйыҡ йылғаһы башы урынлашҡан. Урамдары Билдәле кешеләре Кобельков Николай Васильевич (1851—1933) — тыумыштан инвалид (аяҡһыҙ-ҡулһыҙ) булыуына ҡарамаҫтан, атларға яҙырға, һүрәт төшөрөргә өйрәнгән, Рәсәйҙә һәм Европала цирк сығыштарын уңышлы уҙғарған, Венаның билдәле гражданы булған һәм Кобельковтар ғаиләһенә нигеҙ һалған һәм унан Пратер паркындағы участканы мираҫ итеп алған. Назаров Николай Григорьевич (8.08.1946) — Башҡортостандың Учалы районы «Байрамғол» совхозының һауын гурты бригадиры. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры. Тәбиғи ҡомартҡылар Вознесенка ауылы эргәһендәге Ҡарағайкүл — тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан. Күлдең диаметры — 2,5 километр, ә тәрәнлеге 6 метрға тиклем етә. Иҫтәлекле урындары Ауылда архитектура ҡомартҡыһы — Вознесение храмы урынлашҡан. 1884 йылда ауылда шулай уҡ Александр II һәйкәле ҡуйыла (һаҡланмаған). Тирә-яҡ мөхит Ер-һыу атамалары Тауҙар: Уй-таш тауы Йылғалар: Видеояҙмаларҙа Свято-Вознесенский храм села Вознесенка Учалинского района. Озеро Ворожеич Иҫкәрмәләр Һылтанмалар Вознесенка (Учалы районы) // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9. Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Өфө: Китап, 2009. — С. 29. — ISBN 978-5-295-04683-4. «Объекты культурного наследия» сайты. Наименование: ЦЕРКОВЬ. Типология (осн.): Памятники архитектуры Авторы и датировки: ХIХ В. 2016 йыл 6 март архивланған. (рус.) (Тикшерелеү көнө: 4 ғинуар 2016) Сығанаҡтар