Раевка (Әлшәй районы)

Ра́евка (баш. Раевка, рус. Раевский) ― авыл (1938-2005 елларда штб), Башкортстан Республикасы Әлшәй районының административ үзәге. Халкының саны буенча, Иглиннан соң (31 мең), Башкортстанда икенче зур авыл (18 мең 976 кеше). Халык саны турында мәгълүмат 2020 елның гыйнварына бирелгән. Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202851001. Урнашуы Дим елгасының (Агыйдел кушылдыгы) сул ярында, аңа Корсак елгасы кушылган урында урнашкан. Раевка тимер юл станциясе Уфа станциясеннән 120 км көньяк-көнбатышка таба урнашкан.. Климат Климат уртача континенталь, районның көнбатышында уртача коры һәм көнчыгыш өлешендә коры җәй белән характерлана. Еллык уртача һава температурасы: +2,7 °C. Иң салкын ай: гыйнвар (һава температурасының абсолют минимумы -46 °C тәшкил иткән), иң җылы ай: июль (абсолют максимум +40 °C ка җиткән). Ел һәм тәүлек дәвамында һава температурасы үзгәреше амплитудасы зур. Кыш озын, кар капламы уртача 140 көн дәвам итә һәм февральнең икенче декадасында иң югары биеклеккә җитә. Туфракның максималь туңу тирәнлеге: 155 см, мартта күзәтелә. Салкын булмаган чорның озынлыгы уртача 124 көн. Яңгыр (ешрак коеп явучы яңгырлар) рәвешендәге явым-төшемнең иң күп саны җәйге чорга туры килә (278 мм) һәм эрозия процесслары барлыкка килүгә ярдәм итә. Елның салкын чорында уртача 112 мм явым-төшем була. Еллык явым-төшемнең уртача саны 390 мм. Тарих Хәзерге Раевка авылы урынында берничә авыл: Әлшәй, Раевка һәм Яңавыл торак пунктлары булган. Әлшәйдә волость идарәсе урнашкан булган. 1906 елда мәчет, 2 су тегермәне, бакалея кибете, 2 училище теркәлгән. 1935 елда, район үзәге буларак, (1938 елга кадәр) районга Әлшәй авылы исеме бирелә. Александр Федорович Раев ― булачак Раевкага нигез салучы. Хөкүмәт аны 1863―1864 еллардагы уңышлы хәрби кампания өчен хәзерге Раевка территориясендәге милек белән бүләкләгән. Шулай итеп, Сарытау губернасы Вязовкадан күченүчеләр яңа торак пунктка нигез сала. А. Ф. Раев утарында үз акчасына Раевка тимер юл станциясен төзегән (хәзер дә гамәлдә), шулай ук ике катлы кирпеч мәктәп һәм чиркәү салдырган. А. Ф. Раевның беренче милек идарәчесе Вязовка авылында яшәүче С. Н. Тимохин, соңгысы Вольскидан өчтуган племянницасы С. И. Добринская була. Яңа торак пунктның тарихы 1890 елда башлана, ул вакытта күченүчеләр җир хуҗасы Раевтан контракт буенча җир кишәрлеген 12 елга арендага алган. Сөрүлек җирләре ел саен төрле урыннардан алганнар, йорт һәм каралты-кура астындагы җир һәм көтү хокукы өчен йорт башыннан 3 сум түләгәннәр. 1890 елда 6 хуҗалыкта 60 кеше, 1897 елда 17 хуҗалык булган. 1917 елда Беренче Раевкада 284 хуҗалыкта 1587 рус (484 дисәтинә сөрү җире булган), 68 хуҗалыкта — 419 украин, 40 хуҗалыкта — 221 алман, 16 хуҗалыкта — 81 беларус, тагын 16 хуҗалыкта — 83 поляк, 6 хуҗалыкта — 39 эстонияле һәм 2 хуҗалыкта 9 мордва, шулай ук 11 литвалы һәм латыш яшәгәне билгеле. Раевка бистәсендә руслар ― 711 кеше, украиннар ― 180 кеше, белоруслар — 63 кеше, алманнар — 19 кеше, чуашлар — 11 кеше, поляклар — 6 кеше, мордвалар — 6 кеше, литвалылар — 3 кеше, төрекләр ― 1 кеше булган. Раевка станциясендә 69 хуҗалыкта 300 рус, 23 поляк, 17 украин, 14 белорус яшәгән. 1920 елда, Раевка шәһәр тибындагы бистәсендә (Әлшәй авылы белән бергә) 940 хуҗалыкта 5800 кеше яшәгән. Алар, нигездә, руслар булган. 1935 елның 31 гыйнварында торак пункт яңа оешкан Әлшәй районы составына керә. 1938 елның 16 ноябрендә Әлшәй авылы Куйбышев тимер юлының Раевка станциясе каршындагы бистә белән Раевка эшчеләр бистәсе итеп берләштерелә. Халкы Милли составы 2002 елгы җанисәп буенча, эре милләтләр ― руслар (36,2 %), татарлар (31,5%), башкортлар (23,8 %). Икътисад «Раевсахар» ЯАҖ, «Әлшәй-Ит» Раевка ит комбинаты ААҖ, «Раевка элеваторы» АҖ, «Башкиравтодор» филиалы Әлшәй ДРСУ, АО ПАО «Газпром» газораспределение Уфа, ПАО «Башнефть», Әлшәй район кулланучылар җәмгыяте. Микрорайоннар Сахарный, Консервный, Яңавыл, Үзәк, Совхоз, Шанхай. Шәхесләр Шагыйрь, тәрҗемәче, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1990) Шамил Анак (Шамил Мәхмүтов, 1928―2005) соңгы елларын Раевкада яшәгән. Лек Вәлиев (1935―1992), режиссер, Салават Юлаев премиясе лауреаты (1984). Мансур Гобәйдуллин (1920―2008), икътисад фәннәре докторы (1978), БАССР атказанган фән эшлеклесе (1976). Алексей Платонов (1920―2012), БАССР атказанган рәссамы (1969). Алмаз Сафин (1985―2023), РФ Каһарманы (2023). Роберт Тимербаев (1960), баянчы, җырчы, композитор, БР атказанган сәнгать эшлеклесе. Ләйсән Үтәшева (1985), Россиянең нәфис гимнастика буенча атказанган спорт мастеры. Фотогалерея Искәрмәләр Сылтамалар Администрация МР Альшеевский район Республики Башкортостан(рус.) Администрация СП Раевский сельсовет МР Альшеевский район Республики Башкортостан 2023 елның 27 гыйнвар көнендә архивланган(рус.)