Niĵnevartovsko

Niĵnevartovsko (ruse Нижневартовск) estas urbo en Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto - Jugra, Rusio. Ĝi situas ĉe la rivero Obj. Ĝi estas urbo ekde 1972. Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 71135. La urbo estis fondita en jaro 1909 kiel lignofajra haveno Niĵnevartovskaja (ruse Нижневартовская). La urbo antaŭe estis nomita kiel: Niĵnevartovskoje (ruse Нижневартовское); Niĵnevartovskij (ruse Нижневартовский) ĝis 1972. Niĵnevartovsko estas la centro de granda Okcident-Siberia naftoprodukta regiono kaj unu el la plej riĉaj urboj de la lando. Ĝia flughaveno estas la 15-a plej trafika en Rusio. En la urbo funkcias fervoja stacio. Loĝantaro estis: 2,3 mil en 1959; 190 mil en 1985; 239 mil en 2002. Historio En la 1950-aj jaroj tio estis fiŝkaptista vilaĝeto sur alta bordo de rivero Obo. Ĝi kvazaŭ huffero ĉirkaŭis la fiŝfabrikon, situintan apud la rivero. Post malkovro de la Samotlora minejo la urbo iĝis naftista centro. La konstruado vigliĝis, sed oni zorgis ĉefe pri industriaj objektoj, poste pri loĝejoj kaj nur fine pri la vojoj kaj sociala infrastrukturo. Aperis novaj kvartaloj, kiujn dum jaroj kun la malnova urboparto ligis tubo, ĵetita super marĉo — laŭ ĝi navedis piedirantoj. La vojo de flughaveno al la urbo printempe kaj aŭtune estis traveturebla nur por la fortegaj kamionoj Ural. Poste lokanoj plendis ke estis forhakita cedra arbaro dum sufiĉus iom flankenigi la urbon por eviti tion. Lokaj konstruaj organizaĵoj estis tro malfortaj, do en 1975 estis eldonita la komuna ordono de la Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio kaj la Konsilio de Ministroj de Sovetunio, laŭ kiu apartaj respublikoj iĝis konstruaj aŭspiciantoj de novaj nordaj urboj de Tjumena provinco. Niĵnevartovsko estis prikonstruata de la Ĉefmoskvokonstruado (ruse Главмостстрой). Unue ĝi sendis al la urbo domojn uzitajn dum konstruado de la Bajkalo-Amura Magistralo. Sed poste la Moskva domkonstrua kombinato ekproduktis por la urbo la samajn 16-etaĝajn domojn kiuj estis fabrikataj por Moskvo, sed adaptitaj al la siberia klimato. Poste oni konstruis en la urbo propran domkonstruan kombinaton. La urbo estis konstruata sur marĉo, do ĉiam estis kotoplena. Por ĉiu konstruaĵo oni faris fosaĵon sep metrojn profundan, anstataŭigis elfositan torfon per alportita grundo kaj nur poste starigis betonan fundamenton. La unuan straton Pionira (ruse Пионерская) oni ĉiujare superŝutis per sablo, metis super ĝi betonajn platojn, sed post kelkaj monatoj ili dronis en marĉo. La dua strato Naftistoj (ruse Нефтяников) estis uzebla nur por kamionoj, piedirantoj ne povis transiri ĝin eĉ en altaj marĉobotoj, dronante en koto ĝis talio kaj perdante ŝuojn en ĝi. En la 1960-aj jaroj oni konstruis vojon en betonaj platoj — nun tio estas strato Norda (ruse Северная), sed la platoj baldaŭ duondronis kaj la vojo estis kromnomita "ebria vojo", ĉar veturado laŭ ĝi similis al ŝanceliĝema marŝado de ebriulo. Mankis lumigado, do torĉoj de Samotlora minejo, bruligantaj naftogason, estis sola lumofonto. Nur en la 1960-aj laŭ insisto de la partiestro Vasilij Baĥilov estis instalitaj la unuaj lanternoj. La prikonstruado kaj komfortigado de la urbo estis komplete en la manoj de naftogasaj estroj, kiuj koncentriĝis je siaj ĉefaj taskoj kaj ofte ignoris lokajn aŭtoritatojn. En la 1960-aj jaroj unua sekretario de la partia komitato proponis rapidan "civilizigon" de la ĥantoj kaj mansoj: konstrui en la urbo 3-5 kvinetaĝajn domojn kaj transloĝigi tien ĉiujn indiĝenojn. Tamen post nomumo en decembro 1970 de Vasilij Baĥilov al tiu posteno politiko rilate indiĝenojn ŝanĝiĝis. Li insistis ke novvenintoj devas estimi indiĝenajn kulturojn kaj konatiĝi kun ili. Foje li aranĝis dum Novjaro indiĝenan feston en la urbo. En 1973 ekfunkciis nova granda bakejo kaj produktejo de gasakvo. Esperantistoj Svetlana Ĉuĉalina Vidu ankaŭ Katastrofo ĉe la Niĵnevartovska naftokolektejo Referencoj