BTR-60

BTR-60 là mẫu xe đầu tiên trong loạt xe thiết giáp chở quân (APC) tám bánh lốp của Liên Xô. Xe được phát triển vào cuối thập niên 1950 nhằm thay thế cho dòng BTR-152 và xuất hiện công khai lần đầu tiên vào năm 1961. Ký hiệu BTR là viết tắt của bronetransportyor (tiếng Nga: бронетранспортёр, БТР, n.đ. 'xe bọc thép vận tải'). Lịch sử Nguồn gốc BTR-152 và BTR-40, hai mẫu APC được sản xuất hàng loạt đầu tiên của Liên Xô sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, đã mang lại cho Quân đội Liên Xô những kinh nghiệm hữu ích về các dòng xe thiết giáp chở quân bánh lốp. Tuy nhiên, ngay từ khi mới thiết kế, chúng đã không còn phù hợp với nhu cầu của Quân đội Liên Xô do thiếu phần mái bọc thép (chi tiết này chỉ được bổ sung trên các phiên bản sau này với tên định danh lần lượt là BTR-152K và BTR-40B). Giá trị chiến đấu thấp của BTR-152 và BTR-40 đã bộc lộ rõ khi Quân đội Ai Cập sử dụng chúng trong Khủng hoảng Kênh đào Suez và khi Quân đội Liên Xô sử dụng chúng trong các cuộc giao tranh trên đường phố Budapest trong Cách mạng Hungary năm 1956. Đây chính là một trong những lý do thúc đẩy việc phát triển một mẫu xe thiết giáp chở quân mới. Trong giai đoạn 1956–1957, Liên Xô quyết định chuyển đổi tất cả các sư đoàn bộ binh và sư đoàn cơ giới thành các sư đoàn bộ binh cơ giới, từ đó hình thành yêu cầu về một loại phương tiện vận tải mới. Quá trình phát triển tiến triển theo hai hướng: một mẫu xe đắt tiền hơn (về sau trở thành BMP-1) dành cho các sư đoàn tăng, và một mẫu xe rẻ hơn (về sau trở thành BTR-60) dành cho các sư đoàn bộ binh cơ giới. Hai cục thiết kế đã được giao thực hiện các yêu cầu này: cục GAZ do V. A. Dedkov dẫn dắt, và cục ZIL do Rodionov và Orlov đứng đầu. Các yêu cầu nêu rõ rằng xe phải có hệ dẫn động tất cả các bánh, ít nhất hai trục có thể điều hướng, hệ thống treo độc lập, cũng như khả năng cơ động và lội nước cho phép nó hoạt động cùng với xe tăng. Xe cũng phải có khả năng lội nước. Nhóm thiết kế GAZ bắt đầu làm việc trên mẫu APC mới vào mùa đông năm 1956. Mặc dù quân đội mong muốn một chiếc xe có mái che hoàn toàn với hệ thống bảo vệ NBC (vũ khí sinh-hóa-xạ), nhưng thiết kế của GAZ ban đầu lại thiếu những tính năng này. Họ lập luận rằng việc tác xạ từ bên trong không gian chật hẹp sẽ rất khó khăn và việc hạn chế tổn thất không phải là ưu tiên hàng đầu. Nguyên mẫu được chế tạo trong khoảng thời gian từ 1957 đến 1958. Trong khi đó, ZIL đã phát triển mẫu thiết kế 6x6 mang tên ZIL-153, có hình dạng thân xe tương tự như thiết kế của GAZ. Ngoài ra còn có ba nguyên mẫu 8x8 khác: Ob'yekt 560 (còn gọi là MMZ-560), Ob'yekt 1015 (do KAZ phát triển), Ob'yekt 1015B (do KAZ phát triển, trang bị vũ khí trên tháp pháo và động cơ đẩy dòng nước, còn được gọi là BTR-1015B) và Ob'yekt 1020B (do KAZ phát triển). Tất cả các nguyên mẫu đều được đệ trình và vượt qua các đợt thử nghiệm cấp nhà nước vào năm 1959. Mặc dù Ob'yekt 1015B đạt hiệu suất tốt nhất, thiết kế của GAZ vẫn được lựa chọn và đặt định danh là BTR-60P. Về mặt chính thức, hội đồng đưa ra quyết định dựa trên năng lực sản xuất và kinh nghiệm của nhà máy GAZ. Nhưng lý do chính là thiết kế của GAZ đơn giản nhất, rẻ nhất và ít đột phá về công nghệ nhất, giúp việc đưa vào sản xuất hàng loạt trở nên dễ dàng hơn. BTR-60P có khoang lái và khoang chở quân để hở mái, đây được coi là một nhược điểm nghiêm trọng. Do đó, một phiên bản mới có mái che bằng thép với định danh BTR-60PA đã được đưa vào sản xuất từ năm 1963. Sức chứa của phiên bản mới này giảm từ 16 binh sĩ xuống còn 14 binh sĩ. Sự xuất hiện của mẫu APC HS.30 của Đức với trang bị pháo 20 mm đã thúc đẩy việc bổ sung tháp pháo hình nón BPU-1 cho xe. Tháp pháo này ban đầu được phát triển cho xe bọc thép trinh sát lội nước BRDM-2, trang bị súng máy hạng nặng KPVT 14,5 mm và súng máy PKT 7,62 mm. Phiên bản mới này được định danh là BTR-60PAI và bắt đầu sản xuất từ năm 1965. Tuy nhiên, nó nhanh chóng được thay thế bằng phiên bản BTR-60PB, mẫu xe sở hữu hệ thống ngắm bắn tốt hơn cho các loại súng máy. Mô tả BTR-60 là một thiết kế mang tính cách mạng vào thời điểm đó. Xe sở hữu một bố cục không tiêu chuẩn đối với một mẫu xe thiết giáp chở quân (APC); với khoang điều khiển ở phía trước, khoang chở quân ở giữa và khoang động cơ nằm ở phía sau. Điều này đồng nghĩa với việc mặc dù BTR-60 không mắc phải một số điểm yếu như các dòng APC khác, nó lại có những nhược điểm riêng biệt. Kíp xe Trên BTR-60, khoang điều khiển nằm ở phía trước xe và được trang bị mái che – không giống như khoang chở quân vốn chỉ bắt đầu có mái từ phiên bản BTR-60PA. Ở các dòng BTR-60P và BTR-60PA, kíp xe gồm lái xe và trưởng xe. Ghế lái nằm bên trái và ghế trưởng xe nằm bên phải. Ở các phiên bản BTR-60PAI, BTR-60PB và BTR-60PZ, kíp xe gồm lái xe, trưởng xe và xạ thủ. Vị trí của lái xe và trưởng xe vẫn được giữ nguyên ở các đời sau. Xạ thủ vận hành tháp pháo BPU-1 bằng kính ngắm quang học PP-61A. Ở phiên bản BTR-60P, cả lái xe và trưởng xe đi vào vị trí bằng cách leo qua thành xe. Phiên bản BTR-60PA bổ sung thêm hai cửa sập phía trên vị trí ngồi và kíp xe phải leo lên nóc xe để sử dụng chúng. Cách thức ra vào này không thay đổi ở các mẫu sản xuất sau đó. Riêng BTR-60B được trang bị thêm một cửa hông cho xạ thủ ở bên phải, đồng thời có các lỗ châu mai cho cả lái xe và trưởng xe, và hai lỗ cho xạ thủ ở mỗi bên. (Để biết thêm thông tin về lỗ châu mai của BTR-60, hãy xem phần khoang chở quân). Cả lái xe và trưởng xe đều quan sát phía trước qua kính chắn gió chống đạn có nắp đậy bằng thép. Ở BTR-60P và BTR-60PA, các nắp đậy này có các khe quan sát, và các khe bổ sung ở hai bên khoang điều khiển. Những khe này đã bị loại bỏ trên BTR-60PB để thay thế bằng hai kính tiềm vọng ở mỗi bên. Ở các đời đầu của BTR-60P và BTR-60PA, chỉ lái xe có kính tiềm vọng, trong khi trưởng xe sử dụng đèn pha hồng ngoại OU-3 có thể tháo rời. Trên bản BTR-60PB, cả lái xe và trưởng xe đều có ba kính tiềm vọng phía trước (kính tiềm vọng trung tâm của trưởng xe có thể khó nhìn thấy vì nó nằm ngay dưới đèn hồng ngoại OU-3). Xe thường được trang bị đài vô tuyến R-113; tuy nhiên, một số mẫu sử dụng loại R-123. Các mẫu BTR-60P sản xuất đời đầu thiếu thiết bị nhìn đêm và chỉ có bốn đèn pha (hai đèn hồng ngoại, hai đèn trắng, mỗi bên một bộ, các đèn này được giữ lại trên tất cả các đời BTR-60). Các mẫu BTR-60P đời muộn được lắp đặt hệ thống nhìn đêm; kính TKN-1 kết nối với đèn hồng ngoại OU-3 cho trưởng xe và kính TWN-2 cho lái xe. Điều này không thay đổi ở các phiên bản sau. Khoang chở quân Khoang chở quân nằm sau khoang điều khiển và phía trước khoang động cơ. BTR-60P có thể vận chuyển tối đa 16 binh sĩ với đầy đủ trang bị. Con số này giảm xuống còn 14 trên bản BTR-60PB. Vì BTR-60P không có mái che, nó được che bằng bạt khi di chuyển trong điều kiện thời tiết xấu. Xe cũng được trang bị các khung vòm và vải bạt. Ngoài ra, tất cả các mẫu BTR-60 đều có ba lỗ châu mai ở phần trên mỗi bên thân xe để bộ binh có thể tác xạ bằng vũ khí cá nhân từ bên trong. Sự khác biệt giữa các đời xe nằm ở vị trí của ba lỗ châu mai này. Trên BTR-60P và BTR-60PA, các lỗ châu mai được đặt thành một hàng ở giữa và phần trước của khoang chở quân. Trên BTR-60PB, các lỗ châu mai được phân bổ lại; một lỗ cạnh lái xe và trưởng xe, một lỗ cạnh xạ thủ và một lỗ ở hông khoang chở quân. Do động cơ đặt ở phía sau xe, binh sĩ phải lên và xuống xe thông qua hai bên hông xe đối với bản BTR-60P, hoặc qua các cửa sập trên nóc đối với các bản có mái che như BTR-60PA, BTR-60PB và BTR-60PZ. Để hỗ trợ bộ binh lên xuống, BTR-60P có hai bậc thang ở mỗi bên thân xe, một bậc giữa cặp bánh thứ nhất và thứ hai, bậc kia giữa cặp bánh thứ ba và thứ tư. Xe cũng có hai tay vịn dọc ở mỗi bên khoang chở quân, cùng một tay vịn ngang nằm chéo ở bên trái thân xe cạnh khoang động cơ. Phiên bản BTR-60PA bổ sung thêm một bậc thang nữa ở mỗi bên giữa cặp bánh thứ hai và thứ ba, cùng sáu tay vịn ngang ở mỗi bên xe (ba ở phía dưới và ba ở phía trên). Các tay vịn dọc đã bị loại bỏ, đồng thời bổ sung thêm một tay vịn ngang nằm chéo ở bên phải thân xe cạnh khoang động cơ. Trên BTR-60PB, số lượng tay vịn giảm từ sáu xuống còn năm ở mỗi bên; tay vịn phía trên ở đuôi xe bị loại bỏ ở bên phải, trong khi tay vịn phía trên ở giữa bị loại bỏ ở bên trái. BTR-60P có hai cửa ở mỗi bên khoang chở quân (một phía trước và một phía sau), nhưng binh sĩ vẫn phải xuống xe qua thành xe. Các cửa hông này đã bị loại bỏ trên bản BTR-60PA. Chúng chủ yếu được dùng làm cửa thoát hiểm khẩn cấp hoặc lỗ châu mai phụ. Ở phiên bản BTR-60PB, một cửa hông đã được bổ sung ở phía trước bên trái của khoang chở quân. Khả năng bảo vệ Vỏ thân xe được làm từ thép hàn, cung cấp khả năng bảo vệ chống lại các loại vũ khí bộ binh hạng nhẹ và mảnh văng. Giáp mặt trước có thể chống lại đạn 7,62 mm ở mọi khoảng cách. Các phần giáp còn lại có thể chống được đạn 7,62 mm ở khoảng cách từ 100 m trở lên. Mẫu BTR-60P không có mái che trên khoang chở quân, đây là một điểm yếu dễ bị khai thác — ngay cả những loại chất nổ đơn giản nhất cũng có thể tiêu diệt một chiếc BTR-60P. Thiết kế BTR mới có thêm mái che được định danh là BTR-60PA. Độ dày giáp cụ thể như sau: Khả năng cơ động BTR-60 sử dụng hệ thống treo 8x8. Ban đầu, việc tìm kiếm động cơ phù hợp gặp nhiều khó khăn: động cơ xăng GAZ-40P 6 xi-lanh công suất 90 hp không đủ mạnh, trong khi mẫu YaAZ-206B công suất 205 hp lại quá nặng. Thay vào đó, BTR được lắp hai động cơ xăng GAZ-49B 6 xi-lanh (90 hp mỗi chiếc) đặt song song ở phía sau xe. Loại động cơ này gần như giống hệt loại dùng trên dòng BTR-40 nhỏ hơn, vốn có dùng cho xe tải GAZ-63. Tổng công suất của hai động cơ là 180 hp (134 kW). Mỗi động cơ dẫn động cho hai trục của xe. Động cơ bên phải dẫn động trục thứ hai và thứ tư, trong khi động cơ bên trái dẫn động trục thứ nhất và thứ ba. Mỗi động cơ có hộp số 4 cấp riêng với một bộ ly hợp điều khiển bằng thủy lực và hệ thống ống xả riêng. Mỗi trục đều có vi sai riêng và được treo trên các thanh xoắn ngang. Hai trục đầu tiên mỗi trục có hai bộ giảm chấn thủy lực, trong khi trục thứ ba và thứ tư chỉ có một bộ. Cặp bánh thứ nhất và thứ hai có thể điều hướng. Khoảng cách giữa trục thứ nhất và thứ hai, cũng như giữa trục thứ ba và thứ tư là bằng nhau; trong khi khoảng cách giữa trục thứ hai và thứ ba lớn hơn một chút. Cấu hình hai động cơ có ưu điểm là mỗi động cơ có thể hoạt động độc lập. Điều này có nghĩa là nếu một động cơ bị hỏng, nó không ảnh hưởng đến động cơ còn lại và xe vẫn có thể di chuyển, dù tốc độ sẽ bị giảm. Tuy nhiên, thiết kế này gây ra nhiều vấn đề: thiết kế trở nên phức tạp, khối lượng công việc bảo trì và sửa chữa cao hơn nhiều so với xe một động cơ. Bản thân các động cơ vốn được thiết kế cho xe du lịch và xe tải nhẹ, nên khi hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt của xe quân sự, chúng thường xuyên bị hỏng hóc. Xe cũng tiêu tốn nhiều nhiên liệu và rất dễ bắt cháy. Mặc dù vậy, cấu hình hai động cơ vẫn được sử dụng trên tất cả các mẫu BTR-60 cũng như hầu hết các biến thể của BTR-70. Cấu hình một động cơ chỉ bắt đầu được giới thiệu từ dòng BTR-80. Khả năng lội nước BTR-60 có khả năng lội nước hoàn toàn, được đẩy đi trong nước nhờ một động cơ phản lực nước (water jet) đặt ở chính giữa phía sau thân xe. Tuy nhiên, bộ phận này thường hay gặp hỏng hóc. Khi không sử dụng, động cơ đẩy được bảo vệ bởi các nắp đậy mở sang hai bên. Trước khi xuống nước, tấm chắn sóng ở phía trước mũi xe cần được dựng lên để ngăn nước tràn qua mũi. Khi ở vị trí hành quân, tấm chắn này đóng vai trò như một lớp giáp bổ sung cho phần mặt trước dưới của xe. Các phiên bản sản xuất Lịch sử sản xuất Các dòng BTR-60 được sản xuất bởi nhà máy Gorkovsky Avtomobilny Zavod (GAZ). Phiên bản BTR-60P được sản xuất trong giai đoạn từ năm 1960 đến 1963. BTR-60PA bắt đầu được sản xuất vào năm 1963, sau đó là phiên bản BTR-60PA-1 vào năm 1965. Cả hai phiên bản BTR-60PA và BTR-60PA-1 đều được duy trì sản xuất cho đến năm 1966. Biến thể BTR-60PAI cũng bắt đầu được sản xuất vào năm 1965, nhưng đã nhanh chóng bị thay thế vào năm 1966 bởi dòng BTR-60PB, mẫu xe sở hữu hệ thống ngắm bắn tốt hơn cho các loại súng máy. BTR-60PB được tiếp tục sản xuất cho đến năm 1976, trước khi bị thay thế bởi dòng BTR-70. Theo các ước tính từ phía phương Tây, có khoảng 25.000 chiếc BTR-60 đã được GAZ xuất xưởng. Trong giai đoạn sản xuất BTR-80 (tức là sau khi dây chuyền BTR-60 đã chính thức đóng cửa), một đợt sản xuất đặc biệt gồm 100 chiếc BTR-60PB đã được thực hiện, một số trong số đó đã được xuất khẩu sang Iraq. Lịch sử hoạt động Liên bang Xô viết Lệnh đưa BTR-60P vào biên chế Quân đội Xô viết được ban hành vào ngày 13 tháng 12 năm 1959. Tuy nhiên, việc sản xuất đã không bắt đầu cho đến năm 1960. Những chiếc BTR-60P đầu tiên được bàn giao vào năm 1960. Nó lần đầu tiên phục vụ trong Quân đội Xô viết và sau đó là Quân chủng Thủy quân lục chiến. BTR-60 gia nhập quân đội Liên Xô vào thời điểm Liên Xô đang vũ trang ở quy mô lớn. Vào đầu những năm 1960, nó đã thay thế BTR-152 trong vai trò xe thiết giáp chở quân (APC) cơ bản. Phương Tây lần đầu tiên nhìn thấy BTR-60P vào năm 1961. BTR-60PA đi vào biên chế Quân đội Xô viết năm 1963, BTR-60PA-1 và BTR-60PAI năm 1965, BTR-60PB năm 1966, BTR-60PZ năm 1972 và BTR-60PBK năm 1975. Khi các mẫu BTR-60 mới hơn xuất hiện, những mẫu cũ dần được rút khỏi lực lượng tuyến đầu. Một số chiếc BTR-60P cũ đã được chuyển đổi thành xe sửa chữa. Lần đầu tiên BTR-60 của Liên Xô được sử dụng trong một cuộc xung đột vũ trang là trong cuộc Chiếm đóng Tiệp Khắc 1968 của Khối Warszawa. Tuy nhiên, các trận chiến thực tế là rất hiếm. Đến những năm 1980, hầu hết các xe BTR-60 trong quân đội Xô viết đã được thay thế bằng BTR-70 và BTR-80; tuy nhiên, một số lượng lớn vẫn được vận hành bởi các đơn vị tuyến hai và bộ đội biên phòng. Theo dữ liệu do Liên Xô cung cấp trong quá trình ký kết Hiệp ước CFE năm 1990, có 4.191 chiếc BTR-60 đang phục vụ trong các đơn vị đóng quân tại phần lãnh thổ châu Âu của Liên Xô. Xung đột biên giới Trung-Xô Lần sử dụng chiến đấu thực tế đầu tiên của BTR-60 diễn ra trong Xung đột biên giới Trung-Xô trên Đảo Zhenbao (đảo Damansky vào thời điểm đó) vào tháng 3 năm 1969. Các đơn vị biên phòng hoạt động trên đảo được trang bị BTR-60PB, trong khi nhóm biệt động biên giới số 57 được trang bị BTR-50P và BTR-50PK. BTR-60 đã chứng minh được giá trị của mình, mặc dù phải chịu tổn thất cao do số lượng lớn súng RPG mà phía Trung Quốc sử dụng và những sai lầm của các chỉ huy xe thiết giáp xuất phát từ việc thiếu kinh nghiệm chiến đấu với loại xe mới này. Tổn thất cao do trúng đạn RPG không phải là điều bất ngờ, vì giáp của BTR-60 được thiết kế để bảo vệ xe khỏi hỏa lực vũ khí bộ binh nhẹ và mảnh đạn, chứ không phải các loại vũ khí chống tăng chuyên dụng. Chiến thuật hiệu quả nhất được tìm thấy khi sử dụng BTR-60PB là yểm trợ cho bộ binh xuống xe chiến đấu. Đây là công việc phù hợp hơn với các xe chiến đấu bộ binh hơn là xe thiết giáp chở quân, vốn có vai trò chính là vận chuyển bộ binh đến chiến trường và cung cấp sự bảo vệ bằng giáp trụ trong thời gian đó. BMP-1, xe chiến đấu bộ binh sản xuất hàng loạt đầu tiên trên thế giới, bắt đầu được sản xuất vào năm 1966 và do đó Quân đội Xô viết chỉ có một số lượng rất nhỏ loại xe này vào thời điểm xảy ra xung đột biên giới Trung-Xô. Trong các trận đánh vào tháng 3, phía Trung Quốc đã chiếm được 4 chiếc BTR-60PB và một xe tăng chủ lực T-62. BTR-60PB lại tiếp tục được sử dụng trong cuộc xung đột biên giới ở phía đông Hồ Zhalanashkol tại Kazakhstan (thuộc Cộng hòa XHCN Xô viết Kazakh vào thời điểm đó) vào tháng 8 năm 1969. Trong các trận đánh này, lớp giáp của BTR-60PB đã chứng minh là không đủ khả năng đáp ứng. Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan BTR-60PB đã được sử dụng với số lượng lớn trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan. Điều này là do các đơn vị được sử dụng ban đầu cho chiến dịch này không phải là ưu tiên hàng đầu của quân đội Liên Xô, vốn tập trung ưu tiên cho các đơn vị đóng quân tại Đông Đức. Những lỗi thiết kế tương tự cũng xuất hiện trong cuộc xung đột này và chiếc xe thậm chí còn trở nên dễ bị tổn thương hơn do đặc thù của các cuộc giao tranh tại Afghanistan. Động cơ xăng GAZ-40P thường xuyên bị mất công suất và quá nhiệt do khí hậu vùng cao nhiệt đới vốn không phù hợp. Ngoài ra, tháp pháo của BTR-60PB không thể nâng vũ khí đủ cao để bắn trả quân Mujahideen đang tấn công từ các vị trí trên cao. Giống như trong xung đột biên giới Trung-Xô, nhiều chiếc BTR-60PB đã trở thành nạn nhân của súng RPG. Do những nhược điểm đó, các xe BTR-60PB đã được thay thế bằng BTR-70 sớm nhất có thể, đến mức sau đó chỉ còn các phiên bản chỉ huy của BTR-60 được sử dụng. Các hoạt động sử dụng khác Các xe BTR-60, BTR-70 và BTR-80 của Liên Xô đã được sử dụng để giải tán các cuộc biểu tình ở Tbilisi năm 1989 và ngăn chặn giao tranh ở biên giới giữa Cộng hòa XHCN Xô viết Uzbek và Kirghiz. Chúng cũng được sử dụng ở Nagorno-Karabakh và Nam Ossetia. Năm 1990, chúng được sử dụng ở Vilnius để trấn áp các phong trào đòi độc lập của Litva. Các quốc gia kế thừa Liên bang Xô viết Năm 1991, các xe BTR-60 của Quân đội Xô viết được chuyển giao cho quân đội của các quốc gia kế thừa và do đó đã được sử dụng trong nhiều cuộc xung đột khu vực. 27 chiếc BTR-60PB mà Moldova được thừa hưởng đã được quân đội nước này sử dụng trong cuộc Chiến tranh Transnistria. Một số lượng BTR-60 đã được quân đội Gruzia sử dụng trong cuộc Chiến tranh Abkhazia (1992–1993). Tính đến năm 2007, vài trăm chiếc BTR-60 vẫn còn trong biên chế của các quốc gia kế thừa Liên Xô; chúng đang trong quá trình được thay thế bằng các loại xe hiện đại hơn. Nga Quân đội Nga đã triển khai BTR-60PB trong cuộc Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất, nhưng ngay sau đó đã loại bỏ loại xe này khỏi biên chế quân đội. Kể từ giữa những năm 1990, gần như toàn bộ số BTR-60 còn lại trong biên chế hoạt động của Nga đã được vận hành bởi Lực lượng Biên phòng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga. Một ngoại lệ là biến thể BTR-60PU, vốn được giữ lại làm xe chỉ huy trong Bộ đội Phòng hóa Nga. Trong cuối những năm 2000, tất cả các xe BTR-60PU của Nga đã được tân trang và nâng cấp động cơ mới phỏng theo dòng BTR-80, nhận định danh là BTR-60PUM. Một số chiếc BTR-60PUM này đã được triển khai tại Khu vực loại trừ Chernobyl trong cuộc Chiến tranh Nga-Ukraina, với ít nhất một chiếc bị bắt giữ, 1 chiếc bị hư hại và 1 chiếc bị phá hủy bởi Lực lượng Vũ trang Ukraine. Moldova Moldova inherited 27 chiếc BTR-60PB từ Liên Xô. Chúng được sử dụng trong cuộc Chiến tranh Transnistria chống lại Cộng hòa Moldavia Transnistria. Moldova cũng đặt hàng 161 chiếc TAB-71M cũ của Romania vào năm 1992, được bàn giao trong khoảng thời gian từ 1992 đến 1995. Moldova cũng thừa hưởng 20 chiếc BTR-70 từ Liên Xô và nhận 250 chiếc TAB Zimbru và MLI-84 từ Romania. Vào cuối tháng 3 năm 1992, quân đội Moldova đã cố gắng cắt đứt sự kết nối giữa Tiraspol và Rîbnița. Năm trong số sáu chiếc BTR được sử dụng trong hoạt động đó đã bị mất. Vào ngày 1 tháng 4, hai chiếc BTR đã được sử dụng trong cuộc tấn công vào Bender. Vào tháng 6, hàng chục chiếc APC đã được sử dụng trong một cuộc tấn công khác vào thành phố. Gruzia Năm 1992, quốc gia ly khai Abkhazia tuyên bố độc lập khỏi Gruzia và cuộc Chiến tranh Abkhazia (1992–1993) bắt đầu. Gruzia đã gửi quân đến Abkhazia để ổn định khu vực. Lực lượng 3.000 người này được trang bị phương tiện quân sự rất nghèo nàn, chỉ có 5 xe tăng chủ lực T-55, một vài xe chiến đấu bộ binh BMP-2, 3 xe thiết giáp chở quân BTR-60/70 và một số lượng nhỏ pháo phản lực bắn loạt BM-21 Grad. Khi chiến tranh tiếp diễn, các lực lượng Gruzia tại Abkhazia đã được tăng cường. Phiến quân ban đầu không có xe thiết giáp chiến đấu (AFV) riêng, nhưng đã chiếm được một số thiết bị hạng nặng từ phía Gruzia. BTR-60 cũng được phiến quân Ossetia sử dụng trong cuộc Chiến tranh Nam Ossetia 1991–1992, trong một trường hợp, phiến quân Ossetia được yểm trợ bởi BTR-60PB đã mở một cuộc tấn công vào trạm kiểm soát của Gruzia, chiếc BTR đã bị hư hỏng nặng bởi đạn 30mm bắn ra từ xe BMP-2 của Gruzia và buộc phải rút lui, sau đó chiếc BTR-60 này được lực lượng Gruzia tìm thấy vài ngày sau cuộc tấn công, nó đã được sửa chữa và sử dụng bởi Lực lượng Vệ binh Quốc gia Gruzia. Armenia Một chiếc BTR-60PB của cảnh sát Armenia đã được sử dụng vào ngày 1 tháng 3 năm 2008 trong các cuộc Biểu tình bầu cử tổng thống Armenia 2008 tại Yerevan. Nó được điều đến để đối phó với cuộc biểu tình tại Quảng trường Shahumyan gần Đại sứ quán Pháp, nơi nó đến lúc 1:30 chiều. Cuối cùng, những người biểu tình không vũ trang và ôn hòa đã bao vây chiếc xe thiết giáp, leo lên nó và buộc kíp lái phải rời khỏi quảng trường. Ukraine Trong cuộc Chiến tranh Nga-Ukraina đang diễn ra, Quân đội Ukraine đã sử dụng một vài biến thể BTR-60. Vệ binh Quốc gia Ukraine đã triển khai các xe BTR-60PB cho các chiến dịch chống quân nổi dậy ở miền Đông Ukraine. Tính đến ngày 9 tháng 5 năm 2025, có 3 chiếc BTR-60 đang phục vụ trong lực lượng vũ trang Ukraine với vai trò xe chỉ huy phòng không đã được xác nhận bằng hình ảnh là bị phá hủy trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Phục vụ tại nước ngoài Xe thiết giáp chở quân BTR-60 đã được sử dụng rộng rãi bởi cả Quân đội Xô viết và bởi hơn 30 khách hàng xuất khẩu. Các quốc gia vận hành BTR-60 bao gồm Afghanistan, Algeria, Angola, Bhutan, Botswana, Bulgaria, Campuchia, Congo, Cuba, Djibouti, Đông Đức, Ethiopia, Phần Lan, Grenada, Guinea, Guinea-Bissau, Hungary, Ấn Độ, Iran, Iraq, Lào, Libya, Mali, Mông Cổ, Mexico, Morocco, Mozambique, Nicaragua, Triều Tiên, Romania, Liên bang Xô viết, Syria, Uganda, Việt Nam, Nam Tư, Yemen và Zambia, cũng như nhiều quốc gia kế thừa của Liên Xô. Mẫu phổ biến nhất là BTR-60PB. Mặc dù BTR-60 vẫn còn trong biên chế của quân đội nhiều nước trên thế giới, nhưng nó hầu như không còn được sử dụng như một xe thiết giáp chở quân nữa. Chúng vẫn đang được sử dụng làm trạm chỉ huy di động, trạm quan sát tiền phương pháo binh, trạm hướng dẫn máy bay, trạm thông tin liên lạc và nhiều vai trò chuyên biệt khác. BTR-60 đã tham chiến trong cuộc Chiến tranh Yom Kippur, cuộc chiến năm 1971 giữa Ấn Độ và Pakistan (nơi nó được sử dụng rất hiệu quả để chọc thủng lỗ hổng tiến tới Jessore và sau đó là Khulna), cuộc Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan (nơi nó được sử dụng bởi cả quân đội Liên Xô và quân đội chính phủ Afghanistan), các cuộc chiến tranh ở Chechnya và Nam Tư. Nó cũng được lực lượng Khối Warszawa sử dụng trong cuộc Chiếm đóng Tiệp Khắc 1968. Angola Liên bang Xô viết đã đầu tư mạnh mẽ vào việc tăng cường khả năng cơ giới hóa và thiết giáp của Lực lượng Vũ trang Giải phóng Nhân dân Angola (FAPLA) trong suốt cuộc Nội chiến Angola. Để đạt được mục tiêu đó, Liên Xô đã cung cấp cho FAPLA ít nhất 500 chiếc BTR-60 như một phần của chương trình hỗ trợ quân sự toàn diện từ năm 1975 đến 1989. FAPLA ban đầu nhận được 74 chiếc BTR-60PB vào năm 1975, và đặt hàng thêm 175 chiếc BTR-60PB vào năm 1980, chúng được bàn giao từ năm 1981 đến 1985. Trong năm 1987 và 1988, các lữ đoàn bộ binh cơ giới Angola nhận thêm 250 chiếc BTR-60PB và một số xe chỉ huy BTR-60R-145BM. Trong hầu hết những năm 1970, FAPLA vẫn thiếu hụt trầm trọng các phương tiện bọc thép hiện đại, và cho đến cuối năm 1981, nhiều đơn vị bộ binh cơ giới của họ vẫn chỉ được trang bị xe tải hoặc những chiếc BTR-152 lỗi thời. Tuy nhiên, đến cuối thập niên 1980, BTR-60 phần lớn đã thay thế BTR-152 trong biên chế FAPLA và được triển khai thường xuyên trong cuộc nội chiến. Các lữ đoàn cơ giới của FAPLA, lực lượng chịu gánh nặng chính trong các chiến dịch chống quân nổi dậy cũng như các hoạt động quân sự thông thường của Nam Phi, bao gồm mỗi lữ đoàn ba đại đội BTR-60. Ngoài ra, cả các phái đoàn quân sự Cuba và Liên Xô tại Angola cũng sở hữu một số chiếc BTR-60, được sử dụng cho các mục đích liên lạc chung. Một số xe BTR-60PB của FAPLA đã được triển khai trong Trận Cuito Cuanavale, với 65 chiếc bị tổn thất trong nhiều cuộc giao tranh với lực lượng viễn chinh Nam Phi. FAPLA đã không thành công trong việc phối hợp các chiến dịch binh chủng hợp thành trong suốt chiến dịch, và trong vài trường hợp, bộ binh cơ giới Angola đã bị tách rời khỏi lực lượng thiết giáp đi cùng hoặc tiến công mà không có thiết giáp yểm trợ, cho phép quân đội Nam Phi với trang bị nhẹ hơn nhiều cô lập và tiêu diệt họ. Lần tiêu diệt thiết giáp đầu tiên của trận đánh xảy ra vào ngày 9 tháng 9 năm 1987, khi một chiếc BTR-60 đơn độc thực hiện nhiệm vụ trinh sát trên sông Lomba bị bắn hạ bởi một chiếc xe chiến đấu bộ binh Ratel của Nam Phi. Trong suốt cuộc nội chiến, các xe BTR-60PB của FAPLA thường xuyên được sử dụng cho mục đích hộ tống đoàn xe, bảo vệ các phương tiện hậu cần tiếp tế lương thực và đạn dược lên tiền tuyến. Trong vai trò này, chúng được dùng để đẩy lùi các cuộc phục kích của phiến quân với một số thành công nhất định. Do sự phổ biến của mìn trên các con đường ở Angola, các xe BTR luôn di chuyển sau một máy ủi hoặc một xe tăng được trang bị thiết bị rà phá mìn. Trong cuối thập niên 1980, mối đe dọa phục kích từ quân đội Nam Phi với các xe thiết giáp và vũ khí hạng nặng của riêng họ đã thúc đẩy chiếc BTR-60 được bổ trợ trong vai trò này bởi chiếc BMP-1 với hỏa lực mạnh hơn nhiều. Phần Lan Các tiểu đoàn Jäger của Phần Lan đã vận hành các xe BTR-60R-145BM "Chaika" do Liên Xô chế tạo. Những chiếc này đã được nâng cấp lên tiêu chuẩn BTR-60PUM trong khoảng thời gian từ năm 1996 đến 1997. Năm 1991, bảy lính nghĩa vụ của Lữ đoàn Karelia đã thiệt mạng do đuối nước khi chiếc BTR-60 của họ bị chìm khi đang băng qua Hồ Saimaa tại Taipalsaari trong một cuộc diễn tập đổ bộ, đây là sự cố quân sự trong thời bình đẫm máu nhất của quốc gia này. Các yếu tố góp phần bao gồm những khiếm khuyết kỹ thuật trong thiết kế xe, việc nạp tải không đúng cách và có thể là quá tải, việc thiết lập sai một van động cơ khiến động cơ bị quá nhiệt, các cửa thông gió trên đỉnh xe phải để mở do quá nhiệt, và chiếc xe đã bị nước tràn vào mà không bị phát hiện vì nước tích tụ bên dưới lớp sàn nâng. Những yếu tố này khiến chiếc xe ban đầu bơi sâu hơn bình thường, dần dần nhận thêm nước, cho đến khi đạt tới điểm tới hạn khi nước tràn vào qua các cửa thông gió đang mở, và chiếc xe chìm chỉ trong vài giây. Thủy thủ đoàn và hành khách bên trong xe đã không có cơ hội thoát ra ngoài. Những biệt danh thông thường cho BTR-60 trong số các lính nghĩa vụ Phần Lan là Petteri (một tên nam giới), theo các chữ cái đầu BTR, và Taipalsaaren sukellusvene (n.đ. Tàu ngầm Taipalsaari) sau sự cố năm 1991. Ba Lan Milicja Obywatelska (MO) đã vận hành một vài chiếc BTR-60PA. Chúng được sử dụng bởi các đơn vị kiểm soát bạo động ZOMO. Quân đội Ba Lan cũng nhận được một tá xe BTR-60PU-12, được sử dụng trong trung đoàn tên lửa phòng không 9K33 Osa do Liên Xô cung cấp, bàn giao trong khoảng thời gian từ năm 1980 đến 1985. Vào ngày 7 tháng 12 năm 1981, phái đoàn của Bộ Nội vụ Ba Lan đã đến Bộ Nội vụ Liên Xô để yêu cầu các thiết bị và vật tư cần thiết nhằm trang bị cho khoảng 60.000 nhân viên và quân dự bị MO được huy động do các hoạt động chống lại chính quyền Cộng sản ngày càng tăng cường. Đáp lại, vào ngày 17 tháng 12, Bộ Nội vụ Liên Xô đã quyết định chuyển giao 25 chiếc BTR-60PB cùng với 10.250.000 thiết bị hóa chất gây mất khả năng chiến đấu "Czeromucha" và 2.000 tấn hơi cay cho phía đối tác Ba Lan. Những phương tiện này trước đây đã được sử dụng ở Afghanistan. Sau đó chúng được sửa đổi bằng cách thêm một bộ vô tuyến khác. Chúng đã được sử dụng bởi ZOMO. Trong thời kỳ thiết quân luật tại Ba Lan, nhà máy ô tô MSW ở Łódź đã lắp cho một số xe BTR bộ phận phá chướng ngại vật gắn ở phía trước xe, được sử dụng để dọn dẹp các chướng ngại vật (Xem phần Ba Lan trong phần Biến thể để biết chi tiết). Khi Milicja Obywatelska được chuyển đổi trở lại thành Cảnh sát (Policja) vào năm 1990, tất cả các xe BTR-60PB đã bị tháo bỏ vũ khí. Điều này là do Cảnh sát, không giống như MO, không có nhu cầu về vũ khí có vận tốc đầu nòng cao như vậy – những loại vũ khí này rất nguy hiểm khi sử dụng trong khu vực đô thị. MO cần loại vũ khí đó vì họ cũng có nhiệm vụ thực hiện các chiến dịch chống du kích. Cảnh sát đã sử dụng các xe BTR-60PB không vũ khí để đảm bảo an ninh trong suốt Hội nghị Thượng đỉnh Kinh tế Châu Âu 2004 tại Warsaw, cũng như để dẹp bỏ các rào chắn do đảng chính trị Samoobrona dựng lên. Một vài chiếc BTR-60PB của Cảnh sát được giữ trong kho cho nhiệm vụ chống bạo động như những phương tiện phá rào chắn. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa Trung Quốc đã sao chép ngược chiếc BTR-60PB sau khi chiếm được 4 mẫu vật trong cuộc Xung đột biên giới Trung-Xô trên Đảo Zhenbao vào tháng 3 năm 1969. Chương trình được hoàn thành vào cuối thập niên 1970. Tuy nhiên, chiếc xe đã không đi vào biên chế với số lượng lớn vì hệ thống đường xá thô sơ và địa hình gồ ghề của Trung Quốc có nghĩa là xe thiết giáp chở quân bánh lốp không phù hợp với điều kiện Trung Quốc do nó thiếu khả năng băng đồng so với các xe thiết giáp chở quân bánh xích trong kho vũ khí của Trung Quốc. Trước cuộc Chia rẽ Trung-Xô, Trung Quốc đã nhập khẩu 100 chiếc BTR-40 và 100 chiếc BTR-152 từ Liên Xô và sản xuất các bản sao của những phương tiện đó; những chiếc này phục vụ trong PLA cho đến giữa thập niên 1990. Những kinh nghiệm có được từ việc sao chép ngược BTR-60 đã giúp Trung Quốc trong việc phát triển các xe thiết giáp chở quân bánh lốp tiên tiến hơn sau này vào thập niên 1980. Các biến thể Liên Xô cũ BTR-60P (1959) (P viết tắt của plavajushhijj – nghĩa đen là "bơi", tức là lội nước) – Phiên bản đầu tiên với khoang chở quân hoàn toàn để hở và thường được che bằng các khung vòm và vải bạt. Xe có các điểm gắn cho ba khẩu súng máy 7,62 mm (có thể là súng máy xe tăng/hạng trung/đa năng PKT, SGMB hoặc PKB); một khẩu ở phía trước và một khẩu ở mỗi bên hông giữa hai cửa nhỏ; tuy nhiên, thường chỉ có một bệ gắn được lắp đặt, và đó thường là điểm gắn phía trước. Xe mang theo 2.000 viên đạn súng máy. Nó còn được biết đến với định danh GAZ-49. BTR-60P với điểm gắn súng máy phía trước được sửa đổi để lắp súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK 1938/46 giống như trên BTR-60PA thay vì súng máy 7,62 mm. Xe mang theo 500 viên đạn cho súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK 1938/46 và 3.000 viên đạn cho súng máy 7,62 mm. BTR-60P được chuyển đổi thành xe chỉ huy trang bị một ăng-ten dạng khung chạy quanh ba phía của nóc thân xe. BTR-60P M1961/1 – BTR-60P được chuyển đổi thành xe hỏa lực hỗ trợ. Nó được lắp tháp pháo từ xe tăng lội nước hạng nhẹ PT-76. Rất có thể chỉ là nguyên mẫu. BTR-60P M1961/1 được lắp một phiên bản tháp pháo PT-76 nhỏ hơn. Rất có thể chỉ là nguyên mẫu. BTR-60P M1961/2 – BTR-60P được chuyển đổi thành xe hỏa lực hỗ trợ. Nó được lắp một tháp pháo nhỏ hở nóc trang bị pháo 37 mm có nòng trơn với bộ phận hãm chớp lửa hình nón. Rất có thể chỉ là nguyên mẫu. BTR-60P được chuyển đổi thành xe chở súng cối. Nó có thể chở tối đa hai khẩu súng cối, cùng với kíp vận hành và đạn dược. MTR-2 – BTR-60P được chuyển đổi thành xe sửa chữa với lớp bạt bọc nâng cao trên khoang chở quân kéo dài gần đến phía sau. BTR-60PA (1963) – Phiên bản này có mái bọc giáp trên khoang chở quân. Nó được trang bị các thiết bị quan sát "đóng kín" cải tiến cho kíp lái. Phía sau cửa sập của chỉ huy và lái xe là một cửa sập hình chữ nhật mở về phía sau, phía trước đó là một bệ gắn duy nhất cho súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK 1938/46 nằm giữa hai cửa sập tròn của kíp lái ở phía trước khoang nhân sự và hai bệ gắn tùy chọn cho súng máy 7,62 mm (có thể là PKT, SGMB hoặc PKB) ở mỗi bên mái của khoang nhân sự. Những chiếc BTR-60PA sản xuất đời đầu chỉ có một bệ gắn duy nhất cho súng máy 7,62 mm nằm giữa hai cửa sập tròn phía trước. Các cửa nhỏ ở mỗi bên thân xe vốn có trên BTR-60P đã bị loại bỏ. BTR-60PA giới thiệu hệ thống phòng chống NBC tập thể cho dòng xe này. Nó có sáu tay vịn ở mỗi bên, xếp thành ba hàng. Khoang nhân sự có hai cửa sập hình chữ nhật. Việc bổ sung thêm mái che làm cho hành khách dễ bị tổn thương hơn trước hỏa lực đối phương khi họ thoát ra khỏi xe qua các cửa sập trên nóc. Ngoài ra, xạ thủ phải nhô ra khỏi xe ít nhất đến tầm vai để vận hành vũ khí. Xe mang theo 500 viên đạn cho súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK 1938/46 và 3.000 viên đạn cho súng máy 7,62 mm. Trọng lượng của xe tăng từ 9,8 tấn lên 10,2 tấn. Nó còn được biết đến với định danh BTR-60PK, trong đó K viết tắt của krisha – "mái" và GAZ-49A. BTR-60PA-1 (1965) – Phiên bản BTR-60PA nâng cấp với hệ thống động lực và truyền động cải tiến, trang bị đài vô tuyến R-123 thay vì R-113. Trọng lượng xe tăng từ 10,2 tấn lên 10,3 tấn. Nó được đưa vào biên chế với số lượng rất ít. BTR-60PA được chuyển đổi thành xe chỉ huy trang bị hai cột ăng-ten dạng ống lồng đặt nghiêng ở hai bên hông. MTP-2 (MTP viết tắt của mashina tekhnicheskoj pomoshchi) – BTR-60PA được chuyển đổi thành xe hỗ trợ kỹ thuật dựa trên khung gầm BTR-60PA. Nó được trang bị một cần cẩu gắn ở phía trước thân xe. Khi hành quân, cần cẩu được đặt ở phía bên trái xe. Nó cũng được lắp một vài hộp chứa đồ, hai hộp trên nóc phía sau các cửa sập trước, một hộp nhỏ hơn ở phía trước bên phải thân xe và hai hộp trên nắp khoang động cơ. Nó cũng thiếu hai hoặc ba tay vịn. BTR-60PAI (1965) – Phiên bản đầu tiên với súng máy hạng nặng 12,7 mm DShK 1938/46 được thay thế bằng tháp pháo hình nón BPU-1 từ xe BRDM-2, được trang bị súng máy hạng nặng 14,5 mm KPVT và súng máy xe tăng đồng trục 7,62 mm PKT trên nóc xe. Tháp pháo được đặt phía trên trục bánh thứ hai. Hai bệ gắn súng máy 7,62 mm còn lại ở hai bên thân trên đã bị loại bỏ. Do bổ sung tháp pháo, kíp lái tăng từ hai lên ba người (chỉ huy, lái xe và xạ thủ). Có hai cửa sập bán nguyệt cho kíp lái ở phía trước tháp pháo. Xe mang theo 500 viên đạn cho súng máy hạng nặng 14,5 mm KPVT và 3.000 viên đạn cho súng máy đồng trục 7,62 mm PKT. BTR-60PB (1966) – Hệ thống kính ngắm cải tiến cho súng máy hạng nặng 14,5 mm KPVT và động cơ GAZ-49B cải tiến. Tháp pháo được sửa đổi để bao gồm một kính ngắm quang học mới, súng máy hạng nặng 14,5 mm KPVT và súng máy hạng nhẹ đồng trục 7,62 mm PKT được chuyển sang bên phải, trong khi kính ngắm quang học được lắp đồng trục ở bên trái. Khả năng bảo vệ giáp cũng được cải thiện. Giáp trước của BTR-60PB có thể chống được đạn 7,62 mm từ bất kỳ cự ly nào, trong khi phần giáp còn lại có thể chống được đạn 7,62 mm từ khoảng cách 100 m. Nó có hệ thống lọc và tạo áp suất dư để phòng chống NBC. Xe cũng có lốp tự vá, hệ thống bơm lốp trung tâm và bệ gắn ăng-ten ở phía bên phải phía sau nóc xe. Nó có một cửa hông ở phía bên trái phần trước của khoang chở quân. Một số chiếc BTR-60PB cũng thiếu một trong các lỗ châu mai ở bên trái thân xe. Những chiếc BTR-60PB sản xuất muộn có cải tiến về kính ngắm giống như BTR-70, bao gồm một kính quan sát phụ nhỏ hướng về phía sau trên nóc tháp pháo. Xe mang theo 500 viên đạn cho súng máy hạng nặng 14,5 mm KPVT và 3.000 viên đạn cho súng máy đồng trục 7,62 mm PKT. Nó còn được biết đến với định danh GAZ-49B. BTR-60PB được sản xuất trong giai đoạn sản xuất BTR-80. Nó có một cửa hông ở phía bên phải phần trước của khoang chở quân. BTR-60PB được chuyển đổi thành xe loa phóng thanh cổ động và tuyên truyền. Nó được lắp tháp pháo tương tự như trên BTR-70ZS. BTR-60PB được chuyển đổi thành xe chỉ huy trang bị hai cột ăng-ten dạng ống lồng đặt nghiêng ở hai bên hông. GAZ-4907 – BTR-60PB được chuyển đổi thành khung gầm chuyên dụng được sử dụng bởi một vài biến thể chỉ huy. BTR-60PBK (K viết tắt của komandnyj – "chỉ huy") (1975) – Phiên bản dành cho đại đội trưởng, dựa trên khung gầm chuyên dụng GAZ-4907. Phiên bản này được trang bị ba đài vô tuyến (hai chiếc R-123 và một chiếc R-148), cùng với ba ăng-ten râu và một cột ăng-ten ở phía trên bên trái thân xe. Các mẫu sản xuất muộn có tháp pháo sửa đổi và thêm ăng-ten Pin Stick. BTR-60R-145BM "Chaika" – Xe chỉ huy không tháp pháo, dựa trên khung gầm GAZ-4907 và được lắp ăng-ten khung AZI có thể gập lại, cột ăng-ten ống lồng AMU cao 10 m, máy phát điện AB-1-P/30, năm đài vô tuyến (một chiếc R-123MT, một chiếc R-130, hai chiếc R-111 và một chiếc R-012M) cũng như điện thoại trường TA-57. Nó còn được biết đến với định danh BTR-60PU. BTR-60R-145BM-1 – Mẫu hiện đại hóa. BTR-60R-149BM – Xe chỉ huy dựa trên BTR-60R-145BM-1. BTR-60PZ (zenitnyj) (1972) – Phiên bản với tháp pháo cải tiến tương tự như trên BTR-70, có thể được sử dụng để bắn các mục tiêu bay. Nó được trang bị kính tiềm vọng 1PZ-2 lắp trên nóc tháp pháo. Vũ khí có góc nâng cao. Nó được đưa vào biên chế với số lượng rất ít. BTR-60 1V18 "Klyon-1" – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe chỉ huy pháo binh và quan sát tiền phương, được sử dụng bởi các đại đội trưởng của các đơn vị trang bị pháo kéo và các hệ thống pháo phản lực bắn loạt (MRL). Tháp pháo nguyên bản được thay thế bằng loại không vũ khí ("Darth Vader") với các thiết bị quan sát NNP-21, DV và một máy đo khoảng cách. Các thiết bị chuyên dụng khác bao gồm máy phát điện nội bộ UD-15G, bốn đài vô tuyến (ba chiếc R-123M và một chiếc R-107M), cũng như máy tính 1V510, bộ điều khiển hỏa lực PUO-9M và vòng ngắm PAB-2A. Kíp lái gồm năm binh sĩ. Mỗi bộ 1V17 "Mashina-B" bao gồm ba chiếc 1V18, một chiếc 1V19 (xem bên dưới), ba chiếc 1V110 (dựa trên GAZ-66) và một chiếc 1V111 (dựa trên ZIL-131). BTR-60 1V18-1 – Mẫu hiện đại hóa. BTR-60 1V19 "Klyon-2" – BTR-60PB được chuyển đổi thành trung tâm điều khiển hỏa lực pháo binh, bề ngoài giống hệt BTR-60 1V18 nhưng được cung cấp đài vô tuyến R-130M và một hộp chứa đồ bổ sung ở mỗi bên phía trên của thân xe. Được sử dụng bởi các tiểu đoàn trưởng. BTR-60 1V19-1 – Mẫu hiện đại hóa. BTR-60 R-145BM – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin không tháp pháo và được trang bị năm đài vô tuyến: hai chiếc R-111 hoặc R-171, một chiếc R-123 hoặc R-173, một chiếc R-130M và một chiếc R-012M. BTR-60PU-12 (9S482) (punkt upravleniya) (1972) – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe chỉ huy phòng không và được sử dụng bởi các đơn vị trang bị ZSU-23-4, SA-9 hoặc SA-13. Tháp pháo bị tháo bỏ và xe được lắp cột ăng-ten ống lồng AMU ở phía bên phải mái thân trước và máy phát điện AB1-P/30 công suất 1 kW trên tấm chắn bịt kín. Xe được trang bị con quay hồi chuyển 1G13, thiết bị điều hướng KP-4 và máy tính ASPD-12. Thông thường, PU-12 được kết nối với một radar và hình ảnh radar có thể quan sát trực tiếp trên màn hình IT-45 của xe. BTR-60PU-12M có thể xử lý tối đa 12 mục tiêu. BTR-60PU-12M (9S482M) – Mẫu hiện đại hóa được phát triển vào thập niên 1980 cho các đơn vị trang bị hệ thống tên lửa phòng không (SAM) hiện đại hơn. Mẫu này được trang bị máy tính ASPD-U hiện đại hơn thay cho ASPD-12 và đơn vị xử lý dữ liệu S 23-1 kết nối với MP-21, MP-22, Strela-10M, Osa-AK, v.v. BTR-60PU-12M có thể xử lý tới 99 mục tiêu thay vì chỉ 12. BTR-60R-975 – Xe được sử dụng bởi các Đội Kiểm soát Không lưu Chiến thuật, trang bị bốn đài vô tuyến (R-123, R-134, R-853 và R-864), cũng như hệ thống đèn hiệu SMI-2 km (được bảo vệ bằng lớp vỏ hình nón khi hành quân) và máy phát điện G-290B. Nó có hai ăng-ten dạng lưỡi ở phía sau sàn xe. BTR-60R-975M1 – Phiên bản hiện đại hóa. Nó không có lớp vỏ hình nón cho hệ thống đèn hiệu. BTR-60R-137B – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin sóng cực ngắn (USW) tương tự như BTR-60R-140BM. Nó được trang bị hai đài vô tuyến: R-123 và R-405. Nó cũng có một ăng-ten khung quanh phần đỉnh thân xe và một cột ăng-ten ống lồng ở phía bên phải phía trước nóc khoang nhân sự. BTR-60R-140BM – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin sóng ngắn (SW) tương tự như BTR-60R-137B. Nó được trang bị ba đài vô tuyến: R-140, R-405, R-123. BTR-60R-156BTR – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin cao tần (HF) được sử dụng ở cấp độ vận hành. Nó được trang bị đài vô tuyến HF R-156 và hai đài vô tuyến khác: R-405 và R-123. BTR-60R-409BM – BTR-60PB được chuyển đổi thành trạm tiếp sức vô tuyến tương tự như BTR-60R-419BR trang bị bộ đài vô tuyến R-409. BTR-60R-419BR – BTR-60PB được chuyển đổi thành trạm tiếp sức vô tuyến tần số thấp tương tự như BTR-60R-409BM. BTR-60E-351BR – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe sạc ắc quy được sử dụng bởi các đơn vị thông tin. Nó được trang bị một máy phát điện 20 kW. Xe có thêm một ghế ngồi và chở theo nhiên liệu bên trong cho máy phát điện. BTR-60P-238BT – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe tổng đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi). BTR-60P-239BT – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe tổng đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi). BTR-60P-240BT – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe tổng đài (kompleksnaya apparatnaya telefonnoj svyazi). BTR-60P-241BT – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe tổng đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi). BTR-60MS – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe liên lạc được trang bị bệ gắn ăng-ten "High Ball". BTR-60MBP (MBP viết tắt của mashina boyevogo posta) – BTR-60PB được chuyển đổi thành xe bảo vệ căn cứ cho các đơn vị Tên lửa Chiến lược. Tháp pháo nguyên bản đã được thay thế bằng một loại mới trang bị súng máy 12,7 mm NSV và được trang bị kính ngắm cải tiến 1PN22M1, loa phóng thanh, đèn tìm kiếm hồng ngoại OU-3GA-2 và các kính tiềm vọng bổ sung TNPO-170. Xe cũng được trang bị một hộp chứa đồ ở bên phải thân xe. Phía sau cửa sập nóc khoang chở quân bên phải có một tấm kim loại nhỏ được bắt vít vào. BTR-70 Nga BTR-60PBM – Phiên bản hiện đại hóa của BTR-60PB được trang bị động cơ mới trong khoang động cơ mới, lớn hơn, tương tự như khoang động cơ trên BTR-80. Các ống xả cũng tương tự, nếu không muốn nói là giống hệt với các ống xả trên các xe BTR-80. Phía bên phải thân xe đã được thay đổi: một cửa hông với tay vịn nhỏ cho khoang chở quân đã được thêm vào, bốn trong số năm tay vịn đã được tháo bỏ (ngoại trừ tay vịn phía trước bên dưới), các lỗ châu mai được thay thế bằng một lỗ nằm cạnh vị trí của pháo thủ và một hộp chứa đồ được thêm vào cạnh khoang động cơ. Quá trình hiện đại hóa được thực hiện bởi Nhà máy Kỹ thuật Arzamas. MWS – Một gói nâng cấp khác của BTR-60 được phát triển bởi Công ty Cổ phần Muromteplovoz. Phiên bản này được cung cấp năng lượng bởi động cơ diesel YaMZ-236A công suất 195 hp trong khoang động cơ lớn hơn nhiều, có cửa bảo dưỡng ở phía sau và chỉ có một ống xả ở bên trái. Nguyên mẫu đầu tiên – đôi khi được gọi là BTR-60BD – thực chất là một xe chỉ huy R-145BM được nâng cấp. Chiếc xe được trưng bày tại triển lãm IDELF-2006 ở Moscow là một chiếc BTR-60PB đã sửa đổi với tháp pháo súng máy nguyên bản được thay thế bằng tháp pháo mô-đun MB2 trang bị pháo 2A42 30mm. MWS-M – Biến thể MWS với hai bên thân xe được thay đổi. Ở phía bên trái, hai tay vịn đã được tháo bỏ (tay vịn dưới ở giữa và dưới ở phía sau) và một hộp chứa đồ được thêm vào ở giữa. Ở phía bên phải, hai tay vịn đã bị loại bỏ (tay vịn trên và dưới ở giữa), một tay vịn mới được thêm vào phần trên phía sau. Các lỗ châu mai đã bị loại bỏ ở cả hai bên. Bản nâng cấp mới nhất được giới thiệu lần đầu tiên tại triển lãm hàng không MAKS-2011. Phiên bản này cũng có động cơ diesel mới, YaMZ-236D (tương tự như trên bản nâng cấp BTR-70D), nhưng ở đây khoang động cơ đã được chuyển vào giữa thân xe. Khoang chở quân với tám chỗ ngồi hiện nằm ở phía cuối thân xe, có hàng mái nâng cao và hai cửa ra vào. Không có kính tiềm vọng cho tiểu đội bộ binh và chỉ có hai lỗ châu mai nằm ở các cửa sau. Phía trên khoang chở quân là tháp pháo MA7-02 mới. Tháp pháo này được trang bị kính ngắm 1PZ-7A và vũ khí gồm súng máy 12,7 mm "Kord", súng phóng lựu tự động AG-17, súng máy đồng trục PKTM 7,62 mm và các ống phóng lựu đạn khói 81mm 902V. 9K35M3-K "Kolchan" ("ống đựng tên") – Tại triển lãm MAKS-2007, Muromteplovoz đã trưng bày một xe phóng tên lửa phòng không (SAM), dựa trên thân xe BTR-60 đã nâng cấp và trang bị bệ phóng Strela-10 lắp trên nóc xe. Irtish – Xe BTR-60PB được chuyển đổi thành xe sửa chữa dân dụng. Nó có một cần cẩu gắn ở phía trước thân xe và một thùng hàng trên nóc xe. Tháp pháo đã bị loại bỏ. Nó cũng thiếu hai tay vịn, một ở giữa phần trên hông xe và một ở giữa phần dưới hông xe. Các lỗ châu mai bị bịt kín. Các tấm che thép cho kính chắn gió đã được tháo bỏ. Các kính tiềm vọng bị loại bỏ. Một cửa sổ được thêm vào phần trước của mỗi bên thân xe. BTR-60PB được chuyển đổi thành xe cứu hỏa bọc thép dân dụng. Tháp pháo và các tay vịn ở giữa đã bị loại bỏ và tất cả các lỗ châu mai bị bịt kín. Các tấm che thép cho kính chắn gió đã được tháo bỏ, tương tự với các kính tiềm vọng. Một cửa sổ được thêm vào phần trước của mỗi bên thân xe. Nó được lắp thêm một thùng hàng trên nóc xe. BTR-60PPM – Xe BTR-60PB được chuyển đổi thành xe cứu hỏa bọc thép dân dụng. Tháp pháo và các tay vịn ở giữa đã bị loại bỏ, cũng như các tấm che thép cho kính chắn gió. Các lỗ châu mai và kính tiềm vọng đều bị bịt kín. Ba cửa sổ được thêm vào mỗi bên thân xe. Nó được lắp một thùng hàng trên nóc xe. Nó cũng mang theo một cần cẩu chữ A ở bên phải thân xe. Ukraine BTR-60D – Phiên bản hiện đại hóa BTR-60 của Ukraine do Bulgaria cung cấp vào đầu năm 2024. Bao gồm cách bố trí ghế ngồi mới, các cửa hông, camera nhiệt cho pháo thủ cũng như lái xe. Lái xe cũng được trang bị camera lùi. Khả năng bảo vệ được tăng cường nhờ lớp giáp cách khoảng Armox 500T mới. Động cơ xăng Gaz-40P nguyên bản được thay thế bằng một cặp động cơ diesel Deutz BF4M2012. Đài vô tuyến Lybid K-2RB mới và trạm điều hướng CH-4215. Practika Khorunzhyi - Một bản hiện đại hóa sâu toàn diện, thực tế chỉ sử dụng bộ phận vận hành của chiếc BTR-60 cũ. Khả năng bảo vệ giáp và chống mìn được cải thiện nhẹ bằng cách sử dụng vật liệu tốt hơn (trọng lượng xe vẫn giữ nguyên), xe sử dụng động cơ 300 HP mới, và cấu trúc thay đổi để binh lính đổ bộ ở phía sau đi vào qua một cửa dốc (ramp). Bulgaria BTR-60PAU – BTR-60PA được chuyển đổi thành xe chỉ huy pháo binh trang bị 4 ăng-ten râu. BTR-60PB được lắp thử nghiệm tháp pháo WAT của Ba Lan từ xe SKOT-2AP. Chỉ có một nguyên mẫu duy nhất được chế tạo. BTR-60PB-MD (bronyetransport'or moderniziran) – Bản hiện đại hóa BTR-60PB trang bị động cơ diesel VAMO DT3900 hoặc Rover TD-200, bốn ống phóng lựu đạn khói MB trên tháp pháo (hai ống mỗi bên), kính ngắm đêm "Melopa", kính ngắm ngày mới, hệ thống phòng chống NBC mới, các đài vô tuyến hiện đại. Xe cũng có gương chiếu hậu ở bên trái thân xe và các cửa hông. Chỉ có một nguyên mẫu duy nhất được chế tạo. BTR-60PB-MD1 – Biến thể BTR-60PB-MD được phát triển cho quân đội Bulgaria, lắp động cơ diesel tăng áp Cummins ISB 25.30 công suất 250 hp (186 kW), bổ sung bảo vệ cho đèn pha và tám ống phóng lựu đạn khói trên tháp pháo (bốn ống mỗi bên). 150 chiếc đang hoạt động. BTR-60PB-MD3 – Biến thể xuất khẩu của BTR-60PB-MD lắp động cơ diesel KamAZ, các loại kính ngắm khác nhau, tám ống phóng lựu đạn khói ở góc bên phải phía trước thân xe và sáu ống trên tháp pháo (ba ống mỗi bên). Biến thể này còn được biết đến với tên gọi BTR-60PB-MD2. Nguyên mẫu, được trưng bày năm 2004, dựa trên cấu trúc BTR-60PA. Cuba BTR-60PB được lắp tháp pháo từ xe BMP-1. Nó cũng không có các tay vịn ở phần trên của thân xe. BTR-60PB trang bị pháo 100 mm trong một tháp pháo được sửa đổi mạnh từ xe T-54. Thân xe cũng được sửa đổi khi hai tay vịn bên hông xe đã bị loại bỏ và hai tay vịn còn lại được chuyển vào giữa thân xe, nằm giữa phần trên và phần dưới của hông xe. Đèn phía trước được bọc giáp bảo vệ. Xe có hai gương chiếu hậu ở các góc phía trước thân xe (mỗi bên một chiếc). Khung gầm cũng được sửa đổi khi xe có khung gầm thẳng kiểu BTR-80, không có độ dốc gần khoang động cơ. Do kích thước của tháp pháo mới, chiếc xe này rất có thể không còn là xe thiết giáp chở quân (APC) mà là một xe thiết giáp chiến đấu. BTR-60 trang bị pháo phòng không kép 23 mm (có thể là ZU-23-2). Xe được thiết kế để sử dụng cho mục đích phòng không. BTR-60 trang bị pháo phòng không kép 37 mm. Xe được thiết kế để sử dụng cho mục đích phòng không. Djibouti BTR-60PB với tháp pháo được thay thế bằng loại sử dụng trên xe thiết giáp hạng nhẹ Panhard AML-90 của Pháp. Chỉ có một chiếc BTR-60PB được chuyển đổi và việc này được thực hiện để tận dụng tháp pháo dự phòng sau khi thân xe AML-90 nguyên bản bị phá hủy trong một tai nạn giao thông. Phần Lan BTR-60PA Chỉ có một chiếc duy nhất. BTR-60PB được lắp thêm các giá chứa đồ bên trên nắp khoang động cơ. BTR-60PBK – Bản nâng cấp BTR-60PB với máy thu phát vô tuyến thứ hai, ăng-ten vô tuyến dạng ống lồng; bên ngoài xe trên sàn tầng có một máy phát điện, cuộn dây cáp và hộp thiết bị. BTR-60PUM – Bản nâng cấp BTR-60R-145BM "Chaika" với thiết bị liên lạc mới và trang bị súng máy hạng nặng NSV 12,7 mm. Phần Lan sau đó đã mua hai chiếc BTR-80 để thử nghiệm thay thế nhưng cuối cùng đã chọn mua dòng xe XA-180 nội địa, sau này được gọi là Patria Pasi. Đông Đức SPW-60P (SPW viết tắt của Schützenpanzerwagen) – Định danh của NVA cho BTR-60P. SPW-60PA (SPW viết tắt của Schützenpanzerwagen) – Định danh của NVA cho BTR-60PA. SPW-60PA(S) – SPW-60PA được chuyển đổi thành xe tham mưu. SPW-60PB (SPW viết tắt của Schützenpanzerwagen) – Định danh của NVA cho BTR-60PB. SPW-60PB(ABS) (ABS viết tắt của Artillerie-Beobachtungsstelle – "Trung tâm Quan sát Pháo binh") – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe quan sát tiền phương pháo binh với 4 ăng-ten râu (2 chiếc ở phía sau nóc khoang động cơ), hai giá đỡ nhỏ ở phía trên bên trái thân xe có xếp các cọc sọc, cửa sập của chỉ huy và lái xe có thể gập về phía trước theo chiều ngang và vị trí chỉ huy được sửa đổi với thiết bị quan sát có thể thu gọn. SPW-60PB(BBS) (BBS viết tắt của Batterie-Beobachtungsstelle – "Trung tâm Quan sát Đại đội") – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe chỉ huy cho các đại đội pháo phòng không. Tương tự như SPW-60PB nhưng có hai ăng-ten râu ở phía sau thân xe. SPW-60PB(S) – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe chỉ huy. NZ(B) MSR/PR (NZ viết tắt của Nachrichtenzentrale) – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin cho các trung đoàn bộ binh cơ giới và xe tăng. Xe được trang bị các bộ vô tuyến R-123M, R-123MT và R-405, máy phát điện AB-2-0 gắn phía sau tháp pháo và máy điện báo điện tử F-1301. Tháp pháo đã bị bịt kín. LBGS(B) (LBGS viết tắt của Leitungsbaugerätesatz) – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe rải cáp điện thoại. Nó còn được biết đến với định danh LBT. R-137B – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin. Khác biệt bên ngoài so với loại của Liên Xô và có một số thành phần sản xuất tại địa phương bao gồm bộ điện thoại trường FF63M. R-140BM – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin trang bị bộ vô tuyến sóng ngắn R-140M SW, hai ăng-ten râu có thể di động ở phía sau, một cột anten ống lồng cao 10 m và máy phát điện AB-4-T/230-M1. Nó khác biệt bên ngoài so với phiên bản của Liên Xô và tích hợp một số thành phần sản xuất nội địa bao gồm bộ thu sóng ngắn EKD 315. R-409BM – SPW-60PB được chuyển đổi thành trạm tiếp sức vô tuyến trang bị 2 bộ bán dẫn R-409MA, các bộ thu tự do: R-326, R-123MT, P-303-OB và máy phát điện AB-2-0/230-M1. R-145BM/AKL1 – SPW-60PB được chuyển đổi thành xe thông tin. Đây là một chiếc R-145BM được trang bị thêm bộ R-870M. R-145BM/AKL2 – Xe thông tin. Giống R-145BM nhưng có thêm bộ R-809M2. R-145BM/L1 – Xe thông tin. R-145BM/L2I – Xe thông tin với các bộ vô tuyến R-111, R-123MT, R-130M, R-809M2, R-859D và R-863 của -802. P-238BT – Xe điện đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi) cho Dịch vụ SAS và Mật mã. P-239BT – Xe điện đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi) cho Dịch vụ SAS và Mật mã. P-240BT – Xe điện đài (kompleksnaya apparatnaya telefonnoj svyazi) cho Dịch vụ SAS và Mật mã. P-241BT – Xe điện đài (kompleksnaya apparatnaya telegrafnoj svyazi) cho Dịch vụ SAS và Mật mã. Iran Sedad – Phiên bản của BTR-60PB với tháp pháo được thay thế bằng pháo 23 mm ZU-23-2 lắp kèm thiết bị quang học và Camera CCD cho phép xạ thủ khai hỏa từ bên trong xe với khả năng bắn ngày/đêm. Shahram – BTR-60PB được sửa đổi thành phòng thí nghiệm phát hiện tác nhân hạt nhân, phóng xạ, sinh học và hóa học (NRBC). Xe có một cửa đơn ở bên trái thân xe, tháp pháo được thay thế bằng một loạt thiết bị trinh sát và quang học như camera gắn trên cột, và một trạm vũ khí điều khiển từ xa với súng máy 7,62 mm cùng một dãy bốn ống phóng lựu đạn khói mỗi bên ở phía trước thân xe. Heidar-5 – Phiên bản rải mìn của BTR-60PB với tháp pháo và khoang kíp lái được loại bỏ để đặt một đơn vị hỏa lực tự động. Cụm phóng mìn có 18 đơn vị phóng mìn gắn ở mỗi bên thân xe, mỗi đơn vị phóng mìn có hai băng đạn nạp sẵn, mỗi băng chứa hai quả mìn chống tăng hoặc chống bộ binh. Chúng có thể được phóng ra để tạo hàng rào mìn trong khi xe đang di chuyển. Phía trước của Heidar-5 được trang bị một súng máy hạng nặng DShK điều khiển từ xa. Heidar-6 – BTR-60PB được nâng cấp hỏa lực, trang bị tháp pháo BMP-1 với pháo 73 mm nạp từ băng đạn 40 viên, súng máy đồng trục 7,62 mm và tên lửa chống tăng điều khiển bằng dây dẫn AT-3 Sagger với một quả ở vị trí sẵn sàng phóng và hai quả dự trữ được nạp qua ray thông qua một cửa sập ở phần trước của nóc tháp pháo. Heidar-7 - BTR-60PB được trang bị các phiến Giáp phản ứng nổ, một tháp pháo không người lái mới trang bị một khẩu pháo tự động 23mm duy nhất, các bảng hiển thị nội bộ và động cơ cải tiến. Israel BTR-60PB được lắp hệ thống súng cối CARDOM 120/81 mm trong khoang chở quân. Tháp pháo và phần nóc trên khoang chở quân đã bị loại bỏ. Phần nóc trên khoang kíp lái cùng cả hai cửa sập vẫn được giữ lại. Một chiếc thang được thêm vào ít nhất một bên thân xe để cho phép lên xuống dễ dàng hơn. Nó được thiết kế bởi Soltam. Bản nâng cấp BTR-60 do Nimda thiết kế, trang bị bộ động cơ và hộp số tự động mới giúp cải thiện cả khả năng cơ động và độ tin cậy. Bản hiện đại hóa BTR-60 do Saymar thiết kế. Các hoạt động sau đây đã được thực hiện như một phần của quá trình hiện đại hóa này: Loại bỏ tất cả các hệ thống và bộ phận của xe. Thêm một cấu trúc thượng tầng dạng bắt vít với hai cửa sập ở phía trước, kéo dài từ các cửa sập phía trước đến khoang động cơ, điều này cần thiết để thích ứng xe với các hệ thống và bộ phận mới. (Khoang động cơ hiện nay có hình dáng bên ngoài giống với phiên bản MWS của Nga. Tuy nhiên, nó không có cửa bảo dưỡng ở phía sau và được vát góc gần phần đỉnh, đồng thời có đèn hậu gắn ở cả hai bên khoang động cơ mặc dù bản thân đèn là loại khác.) Phun cát và sơn lại thân xe. Lắp ráp lại xe với các hệ thống và bộ phận mới được cải tiến cũng như lắp đặt một hộp số phụ tách biệt mới bao gồm bộ vi sai hạn chế trượt và hệ thống giám sát cho phép lái xe trên địa hình gồ ghề và cải thiện khả năng băng đồng. Thay thế hai động cơ xăng GAZ-40P bằng một động cơ diesel Caterpillar duy nhất công suất 300 hp. Lắp đặt một số bộ phận mới cho động cơ mới bao gồm hệ thống ly hợp, hộp số tách biệt, các hệ thống động cơ phụ trợ, hệ thống làm mát, hệ thống nạp khí, hệ thống xả. Chuyển đổi và thích ứng hệ thống nhiên liệu mới cho động cơ diesel và tích hợp các bình nhiên liệu mới, lớn hơn để tăng phạm vi hoạt động tối đa. Lắp đặt hệ thống điện mới và tiên tiến bao gồm bảng điều khiển hiện đại và thay thế toàn bộ hệ thống chiếu sáng bên trong và bên ngoài. Tăng tầm nhìn của lái xe bằng cách lắp đặt camera chiếu hậu với màn hình LCD. Cải thiện giao diện người-máy. Xe được trang bị một súng máy hạng nặng M2 gắn trên bệ ở phía trước và một súng máy thứ hai cỡ nòng nhỏ hơn gắn trên một "vòng" ở phía sau. Súng máy phía sau được điều khiển từ bên trong, sử dụng "vòng" để di chuyển và có thể xoay đủ 360°. Xe cũng có hai ăng-ten râu ở phần trước của cấu trúc thượng tầng. Bản hiện đại hóa này cũng có thể được áp dụng cho BTR-70. Mexico APC-70 – Xe thiết giáp chở quân không tháp pháo được sử dụng bởi Thủy quân lục chiến Mexico, dựa trên một biến thể dân sự của BTR-60 không có lỗ châu mai, kính tiềm vọng và được lắp thêm các cửa sổ chống đạn. Vũ khí bao gồm một súng máy đơn (có thể là Heckler & Koch HK21 hoặc FN MAG-58 7,62) hoặc một súng phóng lựu Mk 19. Nó còn được biết đến với định danh BTR-60PB-MX. APC-70 được trang bị một cần cẩu khung chữ A. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa BTR-60PB được sao chép ngược. Ba Lan BTR-60PB được lắp thêm một bộ đài vô tuyến bổ sung. BTR-60PB được nhà máy ô tô MSW sửa đổi để sử dụng trong thời kỳ thiết quân luật tại Ba Lan bởi lực lượng ZOMO, lắp thêm một bộ phận phá chướng ngại vật hai mặt, nặng 1,5 tấn, gắn ở phía trước xe và một quả đối trọng gắn ở phía sau xe. Bản thân bộ phận phá chướng ngại vật được làm từ đường ray và tấm thép dày hàng chục mm. Nó cũng có lớp bảo vệ bổ sung cho đèn tìm kiếm hồng ngoại OU-3 cũng như dây an toàn trên không cho lái xe và chỉ huy. Romania Dòng TAB-71 (TAB viết tắt của transportor amfibiu blindat – "xe vận tải bọc thép lội nước") – Romania là quốc gia duy nhất khác sản xuất BTR-60PB. Khi Quân đội Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Romania tìm hiểu khả năng sản xuất BTR-60PB theo giấy phép vào cuối thập niên 1960, phía Xô viết đã đồng ý, có lẽ để ngăn chặn sự hợp tác sâu hơn giữa Romania và những người Nam Tư "dị giáo". TAB-71 – Phiên bản đầu tiên không có tháp pháo, bắt đầu sản xuất vào năm 1970. Về cơ bản nó là một chiếc BTR-60P với hai động cơ 140 hp của Romania thay vì động cơ 90 hp thông thường. Phiên bản này được sản xuất với số lượng nhỏ. TAB-71M – Đôi khi được gọi là TAB-72. Đây là phiên bản của BTR-60PB với tháp pháo sửa đổi và động cơ được tăng công suất. Điểm khác biệt duy nhất ở bên ngoài giữa BTR-60PB và TAB-71M là kính ngắm nhô ra ở bên trái tháp pháo của xe Romania. Tháp pháo do Romania sửa đổi cho phép bắn mục tiêu trên không, do đó làm tăng giá trị chiến đấu của loại xe Xô viết do Romania chế tạo theo giấy phép này. TAB-71A R-1 450 – Phiên bản chỉ huy TAB-71A R-1 451 – Phiên bản chỉ huy TAB-71A R-1 452 – Phiên bản chỉ huy TAB-71AR – Đôi khi được gọi là TAB-73. Phiên bản này mang theo một khẩu súng cối 82 mm gắn trong cấu trúc thượng tầng của khoang chở quân, nơi thông thường đặt tháp pháo. Khi được ra mắt công chúng vào tháng 11 năm 1975, nó đã trở thành xe thiết giáp chở quân mang súng cối đầu tiên được biết đến của một quân đội thuộc Khối Warszawa không phải của Liên Xô. TERA-71 (tractor de evacuare şi reparat auto) – Phiên bản bảo dưỡng và cứu hộ. TERA-71L (tractor de evacuare şi reparat auto) – Phiên bản bảo dưỡng và cứu hộ. Yemen BTR-60PB với tháp pháo được thay thế bằng loại sử dụng trên xe thiết giáp hạng nhẹ Panhard AML-90 của Pháp. Việc này về mặt chức năng giống hệt với đợt chuyển đổi tương tự được thực hiện ở Djibouti, nhưng được khởi xướng ở quy mô lớn hơn. Nhiều chiếc BTR-60PB của Yemen đã nhận được gói nâng cấp này vào giữa năm 2014. Việt Nam PR-DM-60-PU: BTR-60BP tháo bỏ tháp pháo được cấu hình làm trạm thông tin và chỉ huy di động, được trang bị satcom, một ăng-ten có thể gập lại và một máy phát điện công suất cao. Các quốc gia sử dụng Hiện tại Algérie − 250 chiếc BTR-60 tính đến năm 2024, một số được sửa đổi để mang tên lửa 9M133 Kornet Armenia − 108 chiếc tính đến năm 2024, một số được cảnh sát sử dụng và 5 chiếc do lực lượng biên phòng vận hành Azerbaijan − 10 chiếc tính đến năm 2024, một số được hiến binh và biên phòng sử dụng Bhutan − 27 chiếc do Ấn Độ tặng. Tất cả hiện đang hoạt động. Botswana − 50 chiếc tính đến năm 2024 Bulgaria − 20 chiếc tính đến năm 2024 Campuchia − 200 chiếc BTR-60 và BTR-152 tính đến năm 2024 Tchad − 20 chiếc tính đến năm 2024 Congo-Brazzaville − 30 chiếc tính đến năm 2024 Congo-Kinshasa − Khoảng 30 đến 70 chiếc tính đến năm 2024 Cuba − 500 chiếc BTR-50, BTR-60, và BTR-152 tính đến năm 2024 Djibouti − 12 chiếc tính đến năm 2024, khả năng sẵn sàng chiến đấu còn nghi ngại Ai Cập − 250 chiếc BTR-60 tính đến năm 2024 Eritrea − 25 chiếc BTR-60 và BTR-152 tính đến năm 2024 Ethiopia − Không rõ số lượng đang hoạt động tính đến năm 2024 Guinée − 8 chiếc tính đến năm 2024 Guiné-Bissau − 35 chiếc BTR-40 và BTR-60 tính đến năm 2024 Iran − 500 chiếc được cung cấp từ năm 1967 đến 1970. 300 chiếc BTR-50 và BTR-60 đang phục vụ tính đến năm 2024 Lào − 30 chiếc BTR-40 và BTR-60 tính đến năm 2024 Quân đội Quốc gia Libya − Vận hành một số lượng không xác định BTR-60PB tính đến năm 2024 Mali − 10+ chiếc tính đến năm 2024 México − 3 chiếc đang phục vụ trong lực lượng Thủy quân lục chiến tính đến năm 2024 Moldova − 80 chiếc TAB-71 tính đến năm 2024 Mông Cổ − 150 chiếc tính đến năm 2024 Mozambique − 160 chiếc tính đến năm 2024 Namibia − 10 chiếc tính đến năm 2024 Nicaragua − 45 chiếc đang phục vụ và 15 chiếc đang lưu kho tính đến năm 2024 CHDCND Triều Tiên − 500 chiếc BTR-60PA và 700 chiếc BTR-60PB năm 2011, không rõ số lượng đang phục vụ tính đến năm 2024 Các Đơn vị Bảo vệ Nhân dân (YPG) România − 354 chiếc TAB-71 và 92 chiếc TAB-71AR tính đến năm 2024 Nga − 800 chiếc đang phục vụ và 1.300 chiếc BTR-60/BTR-70 đang lưu kho tính đến năm 2024 Western Sahara (SADR) − 25 chiếc BTR-60PB tính đến năm 2021 Syria − Không rõ số lượng đang phục vụ tính đến năm 2024 Tajikistan − 23 chiếc BTR-60, BTR-70, và BTR-80 tính đến năm 2024 Transnistria Turkmenistan − 120 chiếc tính đến năm 2024 Uganda − 15 chiếc tính đến năm 2024 Ukraina − 130 chiếc BTR-60, BTR-70, BTR-80 đang phục vụ trong Lục quân, trong khi Thủy quân lục chiến vận hành một số lượng không xác định BTR-60 tính đến năm 2024. Vào ngày 17 tháng 2 năm 2025, Lữ đoàn Cơ giới 156 (Ukraine) đã nhận khoảng 100 chiếc BTR-60D từ Bulgaria; số xe này đã được đại tu, hiện đại hóa với động cơ, đài vô tuyến, thiết bị quang học mới và lưới chống drone. Uzbekistan − 24 chiếc BTR-60 tính đến năm 2024 Việt Nam − 1.100 chiếc BTR-40, BTR-60, và BTR-152 đang hoạt động tính đến năm 2024 Yemen − Không rõ số lượng đang phục vụ tính đến năm 2024 Houthis − Không rõ số lượng đang phục vụ tính đến năm 2024 Zambia − 13 chiếc tính đến năm 2024 Trước đây Afghanistan Angola − 120 chiếc BTR-60 và BTR-152 vào năm 2011 Croatia − 16 chiếc TAB-71 thu giữ từ JNA và sau đó bị loại bỏ. Năm 1998, có 17 biến thể MT-LB, BOV và LOV đang phục vụ trong quân đội Croatia và BTR-60 đang phục vụ trong lực lượng cảnh sát. Belarus − 188 chiếc vào năm 2011 Trung Quốc − Thu giữ 4 chiếc BTR-60PB từ Liên Xô trong Xung đột biên giới Trung-Xô vào tháng 3 năm 1969. Đã sản xuất và vận hành một số lượng nhỏ các bản sao thông qua kỹ thuật đảo ngược. Tiệp Khắc − Các biến thể chuyên dụng năm 1990 Đông Đức Estonia − 1 chiếc vào năm 2011 Phần Lan − 96 chiếc vào năm 2011 Gruzia: 3 chiếc BTR-60 và BTR-70 được sử dụng trong Chiến tranh tại Abkhazia (1992–1993). 1 chiếc BTR-60 phục vụ năm 2008 Đức − 726 chiếc lưu kho năm 1994, vốn là các xe của Đông Đức cũ Grenada − 6 chiếc BTR-60PB được đặt hàng năm 1981 từ Liên Xô và bàn giao năm 1982. Bị quân đội Mỹ thu giữ trong Cuộc xâm lược Grenada của Hoa Kỳ Hungary Ấn Độ Iraq Israel − Thu giữ một số lượng từ Ai Cập hoặc Syria. Đến năm 1990, tất cả đều được đưa vào lực lượng dự bị Liban − 18 chiếc BTR-60PB được Iraq chuyển cho Lực lượng Lebanon (dân quân) từ 1986 đến 1989. 10 chiếc BTR-60PB được Israel bàn giao cho Quân đội Nam Lebanon năm 1982. Một số lượng không xác định được Syria và Libya chuyển cho dân quân Quân đội Giải phóng Nhân dân (Lebanon) từ 1983 đến 1987. Liberia: 8 chiếc TAB-71 đặt hàng năm 1986 từ Romania và bàn giao năm 1987 Libya − 750 chiếc BTR-50 và BTR-60 vào năm 2011 Litva − 15 chiếc năm 1994 Bắc Yemen: 150 chiếc BTR-60PB đặt hàng năm 1979 từ Liên Xô và bàn giao năm 1980 Perú − 12 chiếc vào năm 2011 Ba Lan − Các biến thể chuyên dụng năm 1990 Ả Rập Xê Út – 140 chiếc BTR-60P được lực lượng thủy quân lục chiến thuộc Hải quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út sử dụng tính đến năm 1997. Somalia Nam Yemen − 100 chiếc BTR-60PB bàn giao giai đoạn 1981–1982 và 40 chiếc khác bàn giao năm 1986 từ Liên Xô Liên Xô Sudan Thổ Nhĩ Kỳ − 535 chiếc BTR-60 và BTR-80 vào năm 2011. Tính đến năm 2024, tất cả đã bị loại biên khỏi lực lượng vũ trang, chỉ còn được sử dụng bởi Bộ Tư lệnh Hiến binh. Hoa Kỳ − Các xe thu giữ được trong cuộc xâm lược Grenada được sử dụng cho các cuộc tập trận OPFOR Nam Tư Zaire. Ghi chú Chú thích Sách tham khảo Karpenko, A. V. (1996). Obozreniye Bronetankovoj Tekhniki (1905–1995 gg.) (bằng tiếng Nga). Saint Petersburg: Nevskij Bastion. Abi-Chahine, Bassel (2019). The People's Liberation Army through the eyes of a lens, 1975–1991 (bằng tiếng Anh). Jdeideh (Beirut): Éditions Dergham. ISBN 978-614-459-033-1. Foss, Christopher F., biên tập (1990). Jane's Armour and Artillery 1990-91 (ấn bản thứ 11). Jane's Information Group. ISBN 978-0-7106-0909-0. Foss, Christopher F., biên tập (2011). Jane's Armour and Artillery 2011-2012 (bằng tiếng Anh). Jane's Information Group. ISBN 978-0-7106-2960-9. High, Gil (tháng 6 năm 1998). "Postmarks From Army Posts Around the World". Soldiers (bằng tiếng Anh). 53 (6). Department of the Army: 26–27. Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2024. Hull, A.W.; Markov, D.R.; Zaloga, S.J. (1999). Soviet/Russian Armor and Artillery Design Practices: 1945 to Present (bằng tiếng Anh). Darlington, MD: Darlington Productions. ISBN 1-892848-01-5. International Institute for Strategic Studies (1994). The Military Balance 1994-1995 (bằng tiếng Anh). ISBN 978-1-85753-115-2. International Institute for Strategic Studies (2008). The Military Balance 2008 (bằng tiếng Anh). Routledge. ISBN 978-1-85743-461-3. International Institute for Strategic Studies (2024). The Military Balance 2024 (bằng tiếng Anh). Taylor & Francis. ISBN 978-1-040-05115-3. Kassis, Samer (2003). 30 Years of Military Vehicles in Lebanon (bằng tiếng Anh). Beirut: Elite Group. ISBN 9953-0-0705-5. Sex, Zachary; Abi-Chahine, Bassel (2021). Modern Conflicts 2 – The Lebanese Civil War, From 1975 to 1991 and Beyond. Modern Conflicts Profile Guide. Quyển II. AK Interactive. EAN 8435568306073. Liên kết ngoài Một mẫu BTR-60 được hiện đại hóa