Тамань

Тамань — Краснодар крайы Темрюк районы станицаһы. «Тамань ауыл биләмәһе» муниципаль берәмегенең административ үҙәге. Халҡы — 10 027 (2010). Географияһы Станица Тамань ярымутрауының көнбайышында (ярымутрауҙы йыш ҡына Тамань тип кенә йөрөтәләр), Керчь боғаҙы акваторияһындағы Тамань ҡултығының көньяҡ ярында урынлашҡан. Район үҙәге — Темрюктан 63 км көньяҡ-көнбайышта һәм Краснодарҙан төньяҡ-көнбайышҡа табан 220 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Тораҡ пунктынан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай Ҡарабәт сопкаһы күтәрелә. Станицанан бер нисә саҡрым көньяҡтараҡ (Волна ҡасабаһынан көнбайышҡа табан) 2009 йылда Ҡара диңгеҙ яры буйында яңы халыҡ-ара диңгеҙ йөк ташыу порт — Тамань порты асыла. 2018 йылдың 16 майында (еңел транспорт өсөн) Ҡырым күперенең автомобиль юлы өлөшө асыла. 2019 йылдың 23 декабрендә Рәсәй Президенты В. В. Путин тимер юл хәрәкәтен тантаналы асты. Этимологияһы Иң киң таралған версия буйынса, «Тамань» һүҙе адыг (черкес) "Темэн " һүҙенән килеп сыҡҡан, тәржемәлә « һаҙлыҡ, һыубаҫар, батҡыл» тигәнде аңлата. Был ерҙәрҙе казактар баҫып алғанға тиклем, адыгей (черкес) ҡәбиләһе — хетук (адыг. хытыку) йәшәгән, үҙатамаһы «диңгеҙ мөйөшө, урын» тип тәржемә ителә. Ҡырым татарҙары уларҙы «адале» (тәржемәлә «утраулылар») тип атаған. Шулай уҡ атаманың боронғо варианттары — Төмән-Тархан һәм Таматарха менән бәйләнеше булыуы мөмкин, улар менән Тмуторокань атамаһы ла бәйле тип фараз ителә. Уларҙың башланғыс яңғырашы һәм этимологияһы тураһында ла төрлө фараздар әйтелә. Халҡы Милли составы Бөтә рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002 йыл) мәғлүмәттәре буйынса: Топографик карталар Лист карты L-37-98 Тамань. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1988 год. Издание 1989 г. Иҫкәрмәләр Һылтанмалар Тамани гербы тарихы Гермонасса Краснодар крайының мәҙәниәт Департаменты сайтында Список памятников культурного наследия станицы Тамань в Викигиде