Новосибирск дәүләт университеты

Новосибирск дәүләт университеты (тулы исеме — юғары һөнәри белем биреүҙең федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы «Новосибирск дәүләт милли тикшеренеү университеты») — Рәсәй милли тикшеренеү университеттарының береһе. Университет төп донъя фәнни-белем биреү үҙәктәре араһында Рәсәй юғары уҡыу йорттарының халыҡ-ара конкурентлылык һәләтен арттырыу программаһының 5-100 проектында ҡатнашыусылар иҫәбенә инә. Барлыҡҡа килеү осоронда Новосибирск дәүләт университеты тип атала. 2009 йылда милли тикшеренеү университеты статусын ала. 2011 йылда юғары һөнәри белем биреүҙең федераль дәүләт бюджет белем биреү учреждениеһы «Новосибирск дәүләт милли тикшеренеү университеты» тип үҙгәртелә Уҡытыусылар составының байтаҡ өлөшө бер үк ваҡытта РФА Себер бүлеге хеҙмәткәрҙәре булып тора. Өлкән курс студенттары профессиональ тикшеренеү әҙерлеген институттарҙа үтә. Тарихы Новосибирск дәүләт университеты СССР Министрҙар Советының 1958 йылдың 9 ғинуарындағы ҡарары менән СССР Фәннәр академияһының Себер бүлеген төҙөү тураһындағы ҡарарҙан һуң ярты йыл үткәс ойошторола. Дәрестәр 1959 йылдың 29 сентябрендә башлана - академик С.Л. Соболев яңы университет студенттарына беренсе лекцияны уҡый. 1958 9 ғинуар. СССР Министрҙар Советы Новосибирск дәүләт университетын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул итә, ул СССР ФА Себер бүлексәһенең состав өлөшө һымаҡ ҡарала. 1959 9 апрель. Академик Н. И. Векуа Новосибирск дәүләт университеты ректоры итеп тәғәйенләнә (1959—1965). 19 май. Новосибирск университетының көндөҙгө һәм киске уҡыу формаһына дата билдәләнә — 1 сентябрь 1959 йыл. Факультет түбәндәге йүнәлештәр буйынса белгестәр әҙерләй: математика, механика, физика, химия, файҙалы ҡаҙылма байлыҡтар эҙләүҙең геофизик ысулдары һәм разведкалау 28 сентябрь. Университетта дәрестәр башлана. Беренсе лекцияны СССР ФА академигы С Л. Соболев уҡый. Шунан бирле йола буйынса НДУ-ның беренсе курс студенттары өсөн лекцияны Новосибирск ғилми үҙәгенең төп ғалимдарының береһе уҡый. 1960 6 август. НДУ-ла аспирантура асыла 1961 Июль. Тәбиғи фәндәр факультетының биология бүлегенә тәүге студенттар туплана 1963 23 ғинуар. НДУ янында илдә махсуслаштырылған беренсе физика-математика мәктәбе асыла 1964 НДУ тамамлаған математик Ю. Л.Ершов һәм физик А. А. Галеев диплом яҡлап бер йыл үткәс физика-математика фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, диссертацияны уңышлы яҡлайҙар . 1966 3 май. Кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлап, 2 йыл үткәндән һуң Ю. Л. Ершов физика-математика фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, диссертацияны уңышлы яҡлай 1967 НДУ-ла иҡтисад факультеты ойошторола. 1970 1963 йылда физика-математика фәндәре докторы Ю.Л. Ершов СССР ФА академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана. 1979 НДУ-ға Ленин комсомолы исеме бирелә 1984 16 октябрь. Новосибирск дәүләт университеты (НДУ) халыҡ хужалығы һәм фәнде үҫтереү эше өсөн юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү эшендәге ҡаҙаныштары өөсөн СССР Юғары Советы Президиумы указы менән Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә. 1991 4 июль. НДУ янында информатиканың юғары колледжы ойошторола 2005 Ким Ир Сен исемендәге университет хеҙмәттәшлек итеү тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла 2007 Мәскәүҙә «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекттар сиктәрендә үткән Бөтә Рәсәй инновацион белем биреү программалары конкурсына йомғаҡ яһала. Бәйге йомғаҡтары буйынса НДУ «Инновационные образовательные программы и технологии, реализуемые на принципах партнёрства классического университета, науки, бизнеса и государства» проектын тормошҡа ашырыуға 930 миллион һум аҡса ала (ашырыу срогы — 2007-08). 2013 Университет «вуздарҙы халыҡ-ара рейтингтарҙа алға этәреүгә ярҙам итәсәк сараларҙы тормошҡа ашырыу өсөн махсус субсидия алыу хоҡуғына» бәйгелә 15 еңеүсе иҫәбенә инә. 2015 НДУ-ла яңы уҡыу-лаборатория бинаһы асыла Университет бөгөн Хәҙерге ваҡытта НДУ составына 6 факультет , өс ингститут, 110-ға яҡын кафедра инә. . Студенттарҙың дөйөм һаны — 8177 кеше, 1000 артығы сит ил студенттары. Уҡытыусыларҙың дөйөм һаны — 2111 кеше, улар араһында 925 доцент, доктор дәрәжәһе менән 336 профессор, Рәсәй ФА 56 ағзаһы, сит илдән 43 уҡытыусы. Университеттың 29 илдә 132 партнерлыҡ вузы, магистратураның 72 урыҫ телле программаһы, магистратураның, специалитет һәм аспирантураның 19 инглиз телле программаһы бар. Университеттың ғилми приоритеттары — физика, биология, медицина, химия, геология, математика, IT. Уҡытыусыларҙың яҡынса 80% — РФА Себер бүлексәһе ғалимдары. Шуға күрә белем кимәле донъя фәнни ҡаҙаныштары менән тығыҙ бәйле. Студенттар иртә курстарҙан уҡ 100-ҙән ашыу ғилми-тикшеренеү лабораторияларҙа, шулай уҡ РФА Себер бүлексәһе 38 ғилми-тикшеренеү институттарында фәнни тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә Рейтинг Институттары, факультеттары Геология-геофизика факультеты (ГГФ) Гуманитар институты (ГӨ) Тәбиғи фәндәр факультеты (ФЕЙК) Информацион технологиялар факультеты (ФИТА) Медицина һәм психология институты (ИМП) Механика-математика факультеты (ММФ) Әҙерләү һәм квалификацияны күтәреү институты (ИППК) Физик факультетыны (ФФ) Философия һәм хоҡуҡ институты (ИФП) Иҡтисад факультеты (ЭФ) Ректорҙары 1959—1964 — Векуа Илья Несторович, физика-математика фәндәре докторы, СССР ФА академигы 1964—1965 — Рем Солоухин Иванович (вазифаны башҡарыу), физика-математика фәндәре докторы (һуңынан СССР ФА ағза-корреспонденты) 1965—1978 — Беляев Спартак Тимофеевич, физика-математика фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (1968 йылдан — академигы) 1978—1980 — Коптюг Валентин Афанасьевич, химия фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (1979 йылдан — академигы) 1980—1982 — Деревянко Анатолий Пантелеевич, тарих фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (һуңынан академигы) 1982—1985 — Накоряков Владимир Елифериевич, физика-математика фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (һуңынан академигы) 1986—1993 — Ершов Юрий Леонидович, физика-математика фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (1991 йылдан — академигы) 1993—1997 — Врагов Владимир Николаевич, физика-математика фәндәре докторы, профессор 1997—2007 — Диканский Николай Сергеевич, физика-математика фәндәре докторы, РФА мөхбир ағзаһы (һуңынан академигы) 2007—2012 — Собянин Владимир Александрович, химия фәндәре докторы, профессор c 2012 — Федорук Михаил Петрович, физика-математика фәндәре докторы, профессор (2016 йылдан — ағза-корреспондент, 2019 йылдан — РФА академигы) Иҫкәрмәләр Әҙәбиәт Новосибирский государственный университет // Николай Кузанский — Океан [Электронный ресурс]. — 2013. — С. 228. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6. Российская академия наук. Сибирское отделение: Исторический очерк / Е. Г. Водичев, С. А. Красильников, В. А. Ламин и др. — Новосибирск: Наука, 2007. — 510 с. — 1200 экз. — ISBN 978-5-02-032108-3. Һылтанмалар Официальный сайт Новосибирского государственного университета Научно-исследовательская часть НГУ Профиль НГУ на портале StudyInRussia 2016 йыл 10 март архивланған.