Տուչկով Բույան

Տուչկով Բույան (բույան՝ գետի նավամատույց բառից, նավերից ապրանքներ բեռնաթափելու վայր), 19-րդ դարում սխալմամբ անվանվել է «Բիրոնի պալատ», կանեփի պահեստների նախկին շենք, կառուցված 1763-1772 թվականներին Մալայա Նևայի ջրանցքում գտնվող համանուն կղզում, որը Սանկտ Պետերբուրգի վաղ դասական ճարտարապետության հուշարձան է: 20-րդ դարի սկզբին բույանի, հարևան անանուն կղզիների և Պետրոգրադսկի կղզու միջև ընկած ջրանցքները լցվեցին, և «Տուչկով Բույան» անվանումը անցավ նոր քաղաքային տարածքին, որը հյուսիսից սահմանակից էր ժամանակակից Դոբրոլյուբովի պողոտային, արևմուտքից՝ Տուչկովայի ամբարտակ փողոցին և Տուչկովի կամրջին, արևելքից՝ ակադեմիկոս Լիխաչովի հրապարակին և Բիրժևոյի կամրջին, իսկ հարավից՝ Մալայա Նևային: Մեծ թաղամասը, որին նախատեսվում էր ավելացնել Վատնի կղզին, պետք է դառնար թանգարանային և ցուցասրահային համալիր։ Նախագիծը չի իրականացել Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման պատճառով: 21-րդ դարում Տուչկով Բույանի արևմտյան մասում, կանեփի պատմական պահեստների մոտ, գտնվում են «Յուբիլեյնի» մարզահամալիրը և «Սպորտիվնայա» մետրոյի կայարանը։ 2012 թվականին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը առաջարկել է Գերագույն դատարանը տեղափոխել Սանկտ Պետերբուրգ, և որոշվեց դատարանի շենքերը և աշխատակիցների համար բնակելի տարածքը կառուցել Տուչկով Բույանում։ Սակայն, 2019 թվականին լրատվամիջոցներում լայն արձագանքից և հանրային բողոքներից հետո, այս նախագիծը մերժվել է՝ հօգուտ այգու ստեղծման։ 2020 թվականին անցկացվել է նախագծային մրցույթ, որը հաղթել է «Ռուսական ստուդիա 44»-ի և Նիդեռլանդներից WEST 8 ճարտարապետական ​​բյուրոյի կոնսորցիումը։ Ապագա այգու հայեցակարգը հրապարակվել է, սակայն 2022 թվականի հունվարին պարզ է դարձել, որ Նախագահական գույքի կառավարման վարչությունը որոշել է չեղարկել նախագիծը՝ 3,5 անգամ կրճատելով կանաչ տարածքը և հողի մեծ մասը տրամադրել Դատական թաղամասին։ Դատարանների կառուցումն առանց մրցույթի տրվել է Եվգենի Պրիգոժինի հետ կապված շինարարական ընկերություններին։ Տուչկովի կանեփի պահեստարան Մալայա Նևա գետի հունում գտնվող կղզին առաջացել է 1726 թվականի ջրհեղեղից հետո և հետագայում կոչվել է Տուչկով Բույան։ Շուտով կղզյակի վրա կառուցվեց նավամատույց, իսկ 1735 թվականին՝ կանեփի պահեստներ։ 18-րդ դարի կեսերին տարածքը անվանակոչվել է Աբրահամ Տուչկովի անունով, ով Վասիլևսկի կղզին Պետրոգրադսկու հետ կապող առաջին կամրջի կառուցողն էր։ 1761 թվականի հունիսի 29-ին այրվել են Աննա Յոհանովնայի ժամանակների փայտե շինությունները, և 1763-1772 թվականներին ռազմական ճարտարագետ Ա. Ա. Դյակովը դրանց տեղում կառուցել է քարե բույան՝ ըստ Մ. Ա. Դեդենևի նախագծի (1763), որը վերանորոգել է Ա. Ռինալդին։ Նույն տարիներին բույանի անմիջական հարևանությամբ Դյակովը կառուցել է Վլադիմիր իշխանի տաճարը՝ ըստ Ռինալդիի նախագծի։ Բույանի ճակատային մասը, որը նայում է դեպի Վասիլևսկի կղզի, խիստ սիմետրիկ է։ Կենտրոնում գտնվում է կշռման գրասենյակի կոմպակտ երկհարկանի շենքը, որից ձախ և աջ՝ չորսհարկանի պահեստային շենքեր, որոնք կշռման գրասենյակին միացված են ծածկած պատկերասրահներով։ Նախագծի համաձայն՝ պահեստները երկհարկանի էին. միայն շինարարության ընթացքում է նախագծված յուրաքանչյուր հարկ բաժանվել երկու մասի։ Հյուսիսից՝ Պետրոգրադսկի կղզու կողմից, կշռման գրասենյակին հարում էր այժմ կորած երկհարկանի, փոքր շենքը՝ արհեստանոցի՝ կտավատի և կանեփի տեսակավորման սենյակը։ Բույանի շենքը ներկված է դեղին գույնով։ Դրա հետ կապված է 1904 թվականի մի հետաքրքիր դրվագ։ Տուչկովայի ափին գտնվող Ակադեմիայի արհեստանոցներում աշխատող նկարիչները ակտիվորեն բողոքում էին խարխուլ Բույանի ներկման դեմ։ Ա. Ի. Կուինջին, Մ. Պ. Կլոդտը և ուրիշներ առաջարկել են «այն ներկել ոչ թե դեղին, այլ մոխրագույն, քանի որ այն չափազանց շատ է անհանգստացնում մեզ իր դեղին գույնով և դեղին արտացոլանք է հաղորդում մեր գեղարվեստական արհեստանոցներին, ինչը անհարմար է նկարչության համար…» : Մինչև 1917 թվականի հեղափոխությունները Բույանը գտնվել է նավահանգստային ծառայությունների իրավասության ներքո (սկզբում կայսերական, 20-րդ դարում՝ քաղաքային) և օգտագործվել է իր նպատակային նշանակությամբ որպես պահեստ, սակայն թե՛ ժողովրդի, թե՛ ճարտարապետների և քաղաքային պաշտոնյաների շրջանում այն սխալմամբ անվանվել է «Բիրոնի պալատ» : Միայն 1908 թվականին Ի. Ա. Ֆոմինը, հենվելով Լ. Ն. Բենուայի և Գ. Ի. Կոտովի կարծիքի վրա, հերքել է լեգենդը «Հին տարիներ»-ում: Ֆոմինը սխալմամբ շինարարությունը թվագրել է Աննա Իոանովնայի դարաշրջանին. այս սխալ պատկերացումը հերքվել է 1910-ական թվականներին: Տարածքի ընդլայնում Մինչև 19-րդ դարի վերջը Տուչկով Բույանի և Բիրժևոյ կամրջի միջև գտնվող կղզիների շղթան կարգավորված չէր. 18-րդ և 19-րդ դարերի քարտեզների վրա կղզիների ուրվագծերը անընդհատ փոխվում էին, և Վատնի կղզու տարածքը ձևավորվել է միայն 1858 թվականին: Պետրոգրադսկի կղզու ափամերձ գիծն ուներ բնական, անկանոն տեսք: Դրանից հյուսիս գտնվող ճահճոտ տարածքը կոչվում էր Մոկրուշի: Այստեղ 1840-ական թվականներին կառուցվեցին Ալեքսանդրովսկի և Պետրովսկի այգիները, իսկ 1860-ական թվականներին ջրանցքի ափին կառուցվեց Ալեքսանդրովսկի Պրոսպեկտը (այժմ՝ Դոբրոլյուբով Պրոսպեկտ): Հաջորդ տասնամյակում Մոկրուշիի ակտիվ զարգացումը սկսվեց պողոտայի հյուսիսային կողմում. 1880 թվականին Ալեքսանդր II-ը հաստատեց փոքր կղզիները Պետրոգրադսկի կղզու հետ միավորելու ծրագիրը: Քաղաքի նոր տարածքում՝ Ալեքսանդրովսկի Պրոսպեկտից հարավ, պետք է հայտնվեին չորս կանոնավոր ձևի բլոկներ։ 1880 թվականի նախագիծը երբեք չիրականացվեց։ Տուչկով Բույանի մոտ գտնվող երեք կղզյակների վրա տեղակայված էր քաղաքային դեկորատիվ բույսերի տնկարան, իսկ 1896–1897 թվականներին Վատնի կղզում կառուցվեցին պետական գինու պահեստի և օղու գործարանի «կարմիր ախոռներ»՝ Ռ. Ռ. Մարֆելդի նախագծով։ Վ. Յա. Կուրբատովը, որը Մալայա Նևայի կանաչ կղզյակները համարում էր «Սանկտ Պետերբուրգի ամենահաճելի վայրերից մեկը», գրել է, որ դրանց «տեսարանը… փչացնում են փայտե Բիրժևոյ կամուրջը և գինեգործարանը»։ 1902–1905 թվականներին քաղաքը ընդլայնեց Տուչկովի կամրջի ամբարտակը՝ հուսալիորեն կապելով Տուչկով Բույանը Պետրոգրադսկի կղզու հետ։ 1908 թվականին Նիկոլայ II-ը հաստատեց Պետրոգրադսկի կղզու ընդլայնման երկրորդ պաշտոնական նախագիծը ։ 1911 թվականին Տուչկով Բույանի, դրան արևելքից հարակից կղզիների և Պետրոգրադսկի կղզու միջև ընկած ջրանցքները լցվեցին։ Միայն Վատնի կղզին՝ պետական գինու մենաշնորհի «ամրոցը», մնաց մեկուսացված: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակների քարտեզների վրա Պետրոգրադսկի կղզու ամբողջ նոր տարածքը զբաղեցնում է քաղաքային տնկարանը. ակտիվ շինարարությունն այստեղ սկսվել է միայն 20-րդ դարի կեսերին: Վերակառուցման նախագծեր 20-րդ դարի սկզբին Պետրոգրադսկայա Ստորոնայի հարավում ձևավորվում էր քաղաքի նոր մշակութային կենտրոն, որը կողմնորոշված էր դեպի զանգվածները: Մինչև 1897 թվականը Ալեքսանդրովսկի այգու տարածքում գործում էր Սանկտ Պետերբուրգի առաջին կենդանաբանական այգին, իսկ 1899-1900 թվականներին կառուցվեց Ժողովրդական տան առաջին բեմը: Պետրովսկի այգում կառուցվեցին թատրոն, կարուսելներ և նավակային կայան, որը 1899 թվականից ի վեր գտնվում էր չափավորության ընկերության տրամադրության տակ: Պատահական չէ, որ Ալեքսանդրովսկի և Պետրովսկի այգիների միջև գտնվող նոր տարածքները դիտվում էին որպես հանրային, համազգային տարածք: Սանկտ Պետերբուրգի երկուհարյուրամյակի տոնակատարության նախապատրաստական աշխատանքներին զուգահեռ, բազմիցս առաջարկվել է քաղաքային թանգարան հիմնել «Բիրոնի պալատում»: 1904 թվականին Ս. Ա. Տարասովը առաջարկել է քաղաքային արխիվները տեղակայել այնտեղ: 1905 թվականին Ի. Ռ. Տարխանովը առաջարկել է հասարակական և մարզական կենտրոն հիմնել, իսկ 1906 թվականին Ի. Ե. Ռեպինը խնդրել է Բույանի շենքը տեղափոխել մշտական գեղարվեստական ցուցահանդես: Այնուհետև, երբ ջրանցքները լցվեցին և տարածքը ընդարձակվեց, քաղաքային իշխանությունները և հանրությունը սկսեցին աշխատել «նոր» Տուչկով Բույանի՝ Տուչկովից մինչև Բիրժևոյ կամուրջը զարգացնելու նախագծերի վրա: Դյակովի և Ռինալդիի կողմից կառուցված «հին» Բույանի ճակատագիրը դեռ որոշված չէր. քաղաքը լրջորեն քննարկում էր այն քանդելու հնարավորությունը նոր թանգարանային և ցուցասրահային համալիր կառուցելու համար: Բույանը քանդելու կամ պահպանելու վերաբերյալ բանավեճը շարունակվել է առնվազն մինչև 1915 թվականը: Նոր տարածքների ակտիվ ուսումնասիրությունը սկսվեց 1911-1912 թվականների սահմանագծին՝ կապված Սանկտ Պետերբուրգում երկու համառուսաստանյան ցուցահանդեսներ անցկացնելու ծրագրերի հետ: 1912 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետների ընկերությունը, քաղաքային իշխանությունների անունից, անցկացրեց ցուցահանդեսային համալիրի նախագծերի առաջին բաց մրցույթը. դրա պայմանների համաձայն՝ «Բիրոնի պալատը» պետք է պահպանվեր և հարմարեցվեր որպես թանգարան: 1913 թվականին անցկացվեց երկրորդ, փակ մրցույթը՝ Մ. Խ. Դուբինսկու (1912 թվականի մրցույթի հաղթող), Օ. Ռ. Մունցի և Ի. Ա. Ֆոմինի նախագծերի միջև: Այս անգամ ճարտարապետներին իրավունք տրվեց ինքնուրույն որոշել Բույանի ճակատագիրը՝ մինչև դրա լիակատար քանդումը: Ֆոմինն իր նախագծում պահպանեց Բույանի գլխավոր ճակատը, մինչդեռ Դուբինսկին և Մունցը որոշեցին ամբողջությամբ ազատվել դրանից : Մունցը գրել է, որ շենքը բացարձակապես անպատշաճ է թանգարանի համար, դրա վերակառուցումը արդարացված չէ, իսկ դրա գեղարվեստական արժեքը չափազանցված է. «դա պարզապես ախոռ է, որը միայն պատահաբար, կամ գուցե շատ հեռավոր դիտողի սպասմամբ, ստացել է պալատի տեսք։ Շենքը կառուցվել է շատ ամուր, բայց իր մանրամասներով կոպիտ…»: Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման հետ համառուսական ցուցահանդեսների անցկացումը դարձավ անհնար, սակայն քաղաքը շարունակում էր փնտրել նախագծային լուծումներ: Սակայն, 1915 թվականին ճարտարապետական համայնքի կարծիքը շեղվել էր պատմական շենքերի պահպանման օգտին: Ֆ. Ի. Լիդվալը, Ա. Ե. Բելոգրուդը և ուրիշներ առաջարկեցին ընդհանրապես հրաժարվել Տուչկով Բույանի վրա գտնվող հասարակական կենտրոնից և այն տեղափոխել ավելի : Այս մոտեցումը սկսած 1920-ական թվականներին մարզադաշտի կառուցումից: Խորհրդային և ժամանակակից ժամանակներ 1919 թվականից ի վեր կիրառական քիմիայի ինստիտուտը տեղակայված էր Վատնի կղզու նախկին օղու պահեստների շենքերում: 1942 թվականից ոչ ուշ, Վատնիի և Պետրոգրադյան կղզիների միջև ջրանցքը լցվեց. Դոբրոլյուբով պողոտայի հավասար կողմում գտնվող քաղաքային մանկապարտեզի տարածքը երկար ժամանակ մնաց չկառուցված: Նախապատերազմյան ծրագրերը՝ քանդել արդյունաբերական շենքերը և Դոբրոլյուբով պողոտայի երկայնքով «կանաչ ճառագայթ» ստեղծել, չիրականացան: 1958-1960 թվականներին ինստիտուտի նոր բետոնե շենքերը կառուցվեցին նախկին մանկապարտեզի արևելյան մասում. արևմտյան մասում հայտնվեցին «Յուբիլեյնի» մարզահամալիրը (1967) և «Սպորտիվնայա» մետրոյի կայարանը (1997): «Դատական ​​թաղամաս» Վատնի կղզու պատմական համալիրը մշակութային ժառանգության վայր է ճանաչվել 2001 թվականին։ Այդ ժամանակ ինստիտուտի ցանկապատված և լքված տարածքը անցել է ՎՏԲ-ի վերահսկողության տակ, որը նախատեսում էր դրա վրա կառուցել «Եվրոպայի ափ» բնակելի համալիրը։ Ե. Լ. Գերասիմովի նախագծի համաձայն (2009), Բ. Յա. Էյֆմանի պալատը պետք է տեղակայված լիներ տարածքի կենտրոնում՝ Դոբրոլյուբովի պողոտայի երկայնքով. ութհարկանի բնակելի շենքերը պետք է խիտ տեղակայված լինեին դրա շուրջը և Մալայա Նևայի նոր ափի երկայնքով։ Վատնի կղզու շենքերը կորցրել են իրենց պահպանվող կարգավիճակը. 2009-2011 թվականներին ինստիտուտը տարհանվել է Կապիտոլովո, իսկ 2011-2012 թվականներին քանդվել են 1890-ական և 1950-ական թվականների բոլոր շենքերը:Սկսվել են փոսի պեղումները և աղտոտված հողի տեղափոխումը Կրասնի Բոր։ Կանեփի շուկայի շենքերը զբաղեցրած կադետական կորպուսը փակվեց, իսկ նրա ուսանողներին տարան Պետերգրոֆ։ 2012 թվականին, Ռուսաստանի Դաշնության Գերագույն դատարանը Սանկտ Պետերբուրգ տեղափոխելու որոշմամբ, զարգացման ծրագրերը զգալիորեն փոխվեցին: Մ. Բ. Ատայանցի (2013) նախագիծը, որը 2014 թվականի սկզբին հաղթեց ճարտարապետական նախագծման հայեցակարգի մրցույթում, ենթադրում էր, որ բոլոր նոր շենքերը կլինեն վարչական, կորած վարորդի շենքը կվերականգնվի, և Էյֆմանի պալատի շենքի և ամբարտակի միջև կհայտնվի գետին բաց այգու տարածք: 2016 թվականի փետրվարին հայտնի դարձավ, որ Նախագահական գույքի կառավարման վարչությունը հրաժարվում է իրականացնել Մաքսիմ Աթայանցի փոխարեն դատական ​​թաղամասի ճարտարապետ նշանակվեց Եվգենի Գերասիմովը, որի նախագիծը 2013 թվականին ժյուրիի կողմից որևէ ձայն չստացավ, իսկ գլխավոր կապալառու նշանակվեց OAO Սատուրն-ը,որը մասնագիտացած է հատուկ կապի համակարգերի ոլորտում: Դատավորների և Գերագույն դատարանի աշխատակիցների համար նախատեսված 600 բնակարաններով բնակելի համալիրը վերադարձվեց շինարարական ծրագրին, չնայած մրցույթի ժամանակ նահանգապետ Գեորգի Պոլտավչենկոն հայտարարեց, որ քաղաքային կառավարությունը աջակցում է պաշտոնական բնակարանները քաղաքի մեկ այլ մաս տեղափոխելու գաղափարին՝ հանրային տարածքը մեծացնելու նպատակով: 2018 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ տարածքում ավարտվել էին միայն մասնակի պեղման աշխատանքները. շինարարությունը նախատեսվում էր ավարտել միայն 2021 թվականին: 2018 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Եվգենի Պրիգոժինի հետ կապված կառույցները ընտրվել են որպես «Դատական թաղամասի» շինարարության ենթակապալառուներ առանց մրցույթի: 2020 թվականին փոսերն արդեն փորված էին, և Պրիգոժինի հետ կապված «ՍԿ Սեգմենտա» ընկերությունը ստացել էր 1.4 միլիարդ ռուբլի շինարարական աշխատանքների համար: Դատական թաղամասի շահագործման հանձնման վերջնաժամկետը երկարաձգվել է մինչև 2028 թվականը: «Տուչկով Բույան» այգի 2019 թվականի սեպտեմբերին, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հրամանով, սկսվեցին Տուչկով Բույան այգու լանդշաֆտային և ճարտարապետական հայեցակարգի միջազգային բաց մրցույթի նախապատրաստական աշխատանքները: Երկու ամսվա ընթացքում մրցույթին մասնակցելու 229 հայտ ստացվեց 50 երկրներից: Մրցույթի նախաձեռնողը Սանկտ Պետերբուրգի կառավարությունն էր, կազմակերպիչը՝ DOM.RF հիմնադրամը, իսկ օպերատորը, ԿԲ Ստրելկան «КБ Стрелка»: Ըստ «ԴՈՄ.ՌՖ» ԲԲԸ-ի գլխավոր տնօրենի տեղակալ, «ԴՈՄ.ՌՖ» հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն Դենիս Ֆիլիպովի, «ԴՈՄ.ՌՖ» հիմնադրամի համար սա Սանկտ Պետերբուրգի քաղաքային միջավայրի զարգացման առաջին խոշորածավալ նախագիծն է: 2020 թվականի սեպտեմբերի 18-ին հայտարարվեց մրցույթի 8 մասնակիցներից հաղթողի անունը՝ Studio 44 միջազգային կոնսորցիումը (Ռուսաստան, Սանկտ Պետերբուրգ) և WEST 8 ճարտարապետական ​​բյուրոն (Նիդեռլանդներ, Ռոտերդամ): Հայեցակարգը կենտրոնանում է ռոմանտիկ լանդշաֆտային տեսարաններ ստեղծելու և քաղաքի համայնապատկերը բացահայտելու վրա: Ճարտարապետները առաջարկում են բազմազանեցնել ներկայիս հարթ տարածքը լանդշաֆտի օգնությամբ, որը կբացի քաղաքի տեսարժան վայրերի տեսարաններ: Ապագա այգու տարածքը գտնվում է Նևա և Մալայա Նևա գետերի միախառնման վայրում՝ Տուչկով և Բիրժևոյ կամուրջների միջև։ Այգու անվանումը ընտրվել է 2019 թվականի ամռանը՝ հանրային քվեարկության արդյունքում, որին մասնակցել է Սանկտ Պետերբուրգի 25 հազար բնակիչ։ Նոր այգու և հարակից տարածքների տարածքը, որը պետք է բարեկարգվի, կազմում է 17 հեկտար։ Հետիոտնային ամբարտակի երկարությունը 1 կմ է։ Զբոսաշրջիկների սպասվող հոսքը տարեկան ավելի քան 7,5 միլիոն մարդ է։ Կանաչապատ տարածքը կազմում է այգու տարածքի առնվազն 70%-ը։ Այգու նախագիծը մշակվել է՝ հաշվի առնելով արդեն կառուցվող Բորիս Էյֆմանի անվան Պարի պալատը, ինչպես նաև նախագծային տարածքի տակ գտնվող հիմքի սալիկի առկայությունը, որը մնացել է դատական ​​թաղամասի չիրականացված նախագծից, և ստորգետնյա կայանատեղիի առկայությունը: Առաջարկվում է փոփոխություն կատարել տեղագրության մեջ. տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են չորս արհեստական բլուրներ, որոնց ներսում տեղակայված են այգու գործառույթները՝ բազմաֆունկցիոնալ տաղավար «Գրոտո»՝ Կարելիայի երկրաբանության ցուցասրահով և սրճարանով, տեխնիկական սենյակներով: Նախագիծը նախատեսում է տարբեր միկրոկլիմաներով (արևադարձային, Սևծովյան, Միջերկրական և Կասպից ծովի միկրոկլիմա) թափանցիկ խորանարդաձև ջերմոցի, ռեստորանի և տեղեկատվական կենտրոնի տեղադրում այգու տարածքում: Բացի այդ, այգու տարածքում նախատեսվում է ունենալ՝ ժայռային այգի, ամֆիթատրոն և լողացող բեմ, երկու խաղահրապարակ ափին, կանաչ լաբիրինթոս և պտղատու այգի, սահադաշտ և մարզահրապարակներ: 2022 թվականի հունվարի 10-ին BBC ռուսական ծառայությունը հրապարակեց լուրը, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը չեղարկել է Տուչկով Բույան այգու նախագիծը և տարածքը տվել է Դատական ​​թաղամասին։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ Նախագահական գույքի կառավարման վարչությունը ճշգրտումներ է կատարել այգու նախագիծում, և դրա տարածքի համար մնացել է 3,5 անգամ պակաս հող՝ ընդամենը 2,6 հեկտար, մնացած հողը տրամադրվել է դատարաններին և Էյֆմանի թատրոնին։ 2022 թվականից մինչէ 2050 թվականի զարգացման գլխավոր ծրագրում ամբողջ տարածքը նշվել է որպես հանգստի, բայց իրականում Դատական թաղամասի շինարարությունն արդեն ընթացքի մեջ էր։ 2024 թվականի մարտի վերջին քաղաքաշինության և ճարտարապետության կոմիտեն հրապարակեց տարածքի նոր քաղաքաշինական պլան, որում դրա կարգավիճակը դասակարգվել է որպես «հատուկ գործունեության» համար պիտանի (ներառյալ արդյունաբերական, բժշկական, կենսաբանական և ռադիոակտիվ թափոնների պահեստավորումը և հեռացումը) Մշակույթում «Մալայա Նևա Տուչկով Բույանի մոտ» նկարը (նկարիչ Ա. Բեգգրով, Սանկտ Պետերբուրգի պատմության թանգարան): Ծանոթագրություններ