Կոբոնա

Կոբոնա, գյուղ Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի Սուխոյի գյուղական բնակավայրում։ 1941-1943 թվականներին այն կարևոր նշանակություն է ունեցել շրջափակված Լենինգրադի և ԽՍՀՄ մնացած մասի միջև հաղորդակցության ապահովման գործում։ Պատմություն Բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է Վոդսկայա պյատինայի 1500 թվականի գրագիրների գրքում որպես Կոբոնա գետի վրա Կոբոնա գյուղ՝ Լադոգայի ույեզդի Պրեչիստենսկի Գորոդենսկի պոգոստում: Այնուհետև հիշատակվել է Գորոդենսկի եկեղեցու պոգոստում որպես գյուղակ` Լադոգա լճի վերևում գտնվող Կոբոնա Ռյադոկ (առևտրական ավան) Սուրբ Նիկոլայ Հրաշագործ եկեղեցով անունով 1612 թվականի Կորելյան պոլովինայի Վոդական պյատինայի պարեկային գրքում: 1726 թվականին Ստարայա Լադոգայի ջրանցքն անցել է Կոբոնայով։ Կոբոնայում բացվել է Լադոգա լիճ տանող միջանկյալ ելք, տեղադրվել է շլյուզ և նավահանգիստ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Կոբոնա (Կոբոնկա) գետի գետաբերանը կոչվում է Կոբոնայի ջրանցք։ Ստարայա Լադոգայի ջրանցքով նավարկությունը բացվել է 1730 թվականին, և այն դարձել է Վիշնևոլոցկի ջրային ուղու մի մասը։ 1732 թվականին Կոբոնան դարձել է Լադոգայի ջրանցքի ստեղծող, ֆելդմարշալ կոմս Քրիստոֆ Մինիխի սեփականությունը, որն այստեղ կառուցել է ճանապարհորդական փայտաշեն պալատ ռուս կայսրուհի Աննա Յոհանովնայի համար։ 1732 թվականի մայիսին ջրանցքի բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ Աննա Յոհանովնան կանգ է առել Կոբոնայի պալատում։ 1765 թվականի օգոստոսին կայսրուհի Եկատերինա II-ը այցելել է Կոբոնա, սակայն իջևանել է ոչ թե փայտաշեն պալատում, այլ քարե պահակատանը, որը պահպանվել է մինչ օրս (այժմ այդտեղում Կոբոնայի հանգստի գոտի է): Նա կրկին կանգ է առել Կոբոնայում ՝ Նովայա Լադոգայից վերադառնալիս։ 1785 թվականի հունիսին Եկատերինան «երթով» անցել է Լադոգայի ջրանցքով՝ Վիշնի Վոլոչեկից ուղղևորվելով դեպի Սանկտ Պետերբուրգ։ Կոբոնայում «նավերը մոտեցել են ափին», և կայսրուհին իր շքախմբի հետ ճաշել է։ 1788 թվականին Կոբոնայի սեփականատերը դարձել է պետական գործիչ, պատմաբան, ռուսական հնությունների հավաքորդ Ալեքսեյ Ի. Մուսին-Պուշկինը, ով հայտնաբերել և հրատարակել է «Իգորի արշավանքի պատմությունը» աշխատությունը։ Այնուհետև գյուղի 399 բնակիչներով Կոբոնան ժառանգել է նրա որդին՝ Իվան Ալեքսեևիչ Մուսին-Պուշկինը, որն իր սանկտպետերբուրգյան Քարավանային փողոցի տանը հյուրընկալել է Ա. Ս. Պուշկինին։ 1815 թվականի հրդեհից առաջ Կոբոնայում եղել է փայտե հինգ գմբեթավոր եկեղեցի՝ փայտե զանգակատնով Սուրբ Նիկողայոսի, Պետրոսի և Պողոսի մատուռներով։ 1821 թվականին կառուցվել է Սուրբ Նիկողայոսի նոր քարե եկեղեցին՝ Պետրոսի և Պողոսի և Պարասկևի Պյատիցայի մատուռներով ː Ֆյոդոր Ֆ. Շուբերտի 1834 թվականի Սանկտ Պետերբուրգի նահանգի քարտեզի վրա նշված է Կաբանա գետի վրա գտնվող Կոբոնա գյուղը, որը բաղկացած է 82 գյուղացիական տնտեսություններից: Ըստ Սուրբ Նիկողայոսի քարե եկեղեցու 1838 թվականի գրանցամատյանի` պատկանել է Մուսին-Պուշկինին ː Ֆյոդոր Ֆ. Շուբերտի 1844 թվականի և Ստեպան Ս. Կուտորգայի 1852 թվականի քարտեզների համաձայն՝ Կոբոնա գյուղը բաղկացած էր 82 գյուղացիական տնտեսությունից: 1856 թվականի տվյալներով Կոբոնան ունեցել է գյուղացիական 50 տնտեսություն` 113 շնչով ː 1861 թվականին, երբ եկեղեցին խարխլվել էր և արդեն նեղ էր, կողային մատուռները հանվել են, և ամբողջ եկեղեցին վերակառուցվել է ճարտարապետ Միխայիլ Ա. Շչուրուպովի նախագծով ː Սանկտ Պետերբուրգ նահանգի 1863 թվականի պատմական ատլաս-քարտեզում գյուղի անունը Կաբոնա է, ինչպես այն գետը, որի վրա այն գտնվում էː Նաև հյուսիսային և հարավային ծայրամասերում նշված են երկու եկեղեցիներ: 19-րդ դարի սկզբին Ստարայա Լադոգայի ջրանցքը դարձել է ծանծաղ և այլևս չի ծառայել կապի միջոց Մարիինյան ջրային համակարգի մյուս օղակների հետ։ 1866 թվականին սկսվել է Լադոգա լճի ափամերձ գոտու մոտ ջրանցքի փորումը։ Նոր ջրանցքը, որը նույնպես անցնում էր Կոբոնայով, անվանվել է Նովոլադոգյան ջրանցք։ Ինչպես գրել է թեմի թերթը. «Կոբոնա գյուղը գտնվում է... Լադոգա ջրանցքի վրա՝ Կոբոնա գետի մոտ, Լադոգա լճից 150 սաժեն հեռավորության վրա, հարթ, ճահճոտ տարածքում» ː Ստարայա Լադոգայի ջրանցքով նավագնացությունը շարունակվել է ավելի քիչ ինտենսիվությամբ և ավարտվել է միայն 1940 թվականին։ Նովոլադոգյան ջրանցքը դեռևս նավարկելի է։ Նովոլադոգյան ույեզի 1891 թվականի ժողովրդական տնտեսության վիճակագրության համաձայն՝ Կոբոնա գյուղի մոտակայքում գտնվող կալվածքը՝ 1443 դեսիատին մակերեսով, պատկանել է կոմս Ի. Ա. Մուսին-Պուշկինին և այն ձեռք էր բերվել մինչև 1868 թվականը։ Կալվածքում կար սղոցարան՝ 30 աշխատողով, և դրան կից դարբնոց: Ռուսական կայսրությունում առաջին մարդահամարի տվյալների համաձայն 1897 թվականին Կոբոնան գյուղ էր` 518 ուղղափառ բնակչությամբ, որոնցից 222 տղամարդ, 297 կին 19-րդ դարի վերջին գյուղը վարչականորեն պատկանել է Սանկտ Պետերբուրգի գուբերնիայի Նովոլադոժսկի ույեզդի 1-ին ստանի Կոբոնայի վոլոստին, իսկ 20-րդ դարի սկզբին՝ 4-րդ ստանին։ Համաձայն 1905 թվականի «Սանկտ Պետերբուրգի նահանգի հուշերի գրքի»՝ գյուղը կոչվել է Կաբոնա գետի վրա Կոբոնո կամ Կաբոնո ː ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանը պարունակում է ռուս լուսանկարիչ Սերգեյ Պրոկուդին-Գորսկու արած լուսանկարչական ապակե թիթեղներ և լուսանկարներ։ Դրանց թվում են երեք լուսանկարներ, որոնցում պատկերված է Կոբոնան 1909 թվականին ː1917-1923 թվականներին Կոբոնա գյուղը Նովոլադոգյան ույեզդի Կոբոնա վոլոստի Կոբոնա գյուղխորհրդի մաս է կազմել։ 1923 թվականից այն Վոլխովի շրջանի Շում վոլոստի մաս է կազմել։ 1926 թվականի ԽՍՀՄ մարդահամարի համաձայն՝ Կոբոնա գյուղում բնակվել է 530 մարդ, բոլորը ռուսներ: 1927 թվականից՝ Մգա շրջանի (Մգա շրջկենտրոն) կազմում է եղել: 1929 թվականին Կոբոնայի ամենաաղքատ գյուղացիները կազմակերպել են ձկնորսական արտել։ 1930 թվականի նոյեմբերին նրանք որոշել են կազմակերպել ձկնորսական կոլեկտիվ տնտեսություն և այն անվանել «Հոկտեմբերի տասներեքերորդ տարեդարձ» ː 1933 թվականի տվյալներով, Կոբոնա գյուղը Մգա շրջանի Կոբոնա գյուղական խորհրդի վարչական կենտրոնն էր, որը ներառում էր երկու բնակավայր՝ Կոբոնա և Լեդնևո գյուղերը, ընդհանուր 851 բնակչությամբ: 1936 թվականի տվյալներով Կոբոնայի գյուղական խորհուրդը ներառում էր 2 բնակավայր, 145 տնտեսություն և 2 կոլտնտեսություն: 1930-ական թվականներին Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործ եկեղեցուց հանվել են զանգերը, 1937 թվականի նոյեմբերի 1-ին ձերբակալվել է եկեղեցու քահանա, ավագ երեց Յակոբ Չուլկովը և գնդակահարվել դեկտեմբերի 14-ին, իսկ 1938 թվականին եկեղեցին վերջնականապես փակվել է և վերածվել պահեստի։ 1939 թվականին կազմակերպվել է «Սիգ» ձկնորսական կոլեկտիվ տնտեսությունը։ Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ Կարմիր բանակի 1941 թվականի տեղագրական քարտեզի համաձայն՝ գյուղն ունեցել է 107 տնտեսություն։ Գյուղն ուներ նավամատույց, փոստային բաժանմունք, եկեղեցի և գյուղական խորհուրդ։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Կոբոնան Լենինգրադի մատակարարման համակարգի ամենակարևոր կետն է դարձել Լադոգա լճի վրայով անցնող Կյանքի ճանապարհի շրջափակման (1941-1943) և քաղաքի բնակիչների տարհանման ժամանակ, տե՛ս։ Երկրորդ համաշարհայինից հետո 1960 թվականից՝ Վոլխովի շրջանի մաս է։ 1961 թվականին Կոբոնա գյուղի բնակչությունը կազմել է 169 մարդ: 1966 թվականի տվյալներով, Կոբոնա գյուղը դարձել է Վոլխովի շրջանի Կոբոնա գյուղական խորհրդի վարչական կենտրոն ː 1973 թվականի տվյալներով, Կոբոնա գյուղը ենթարկվում էր Վոլխովի շրջանի Կոբոնա գյուղական խորհրդին։ Գյուղխորհրդի վարչական կենտրոնը Լավրովո գյուղն էր: 1990 թվականի տվյալներով, Կոբոնա գյուղը Կիրովի շրջանի Սուխովո գյուղական խորհրդի մաս էր կազմում: 1997 թվականին Սուխովո վոլոստի Կոբոնա գյուղում բնակվել է 68 մարդ։ 2002 թվականին՝ 133 մարդ (ռուսներ – 92%): 2007 թվականին Սուխովո գյուղական բնակավայրի Կոբոնա գյուղում կար 84 մարդ: Աշխարհագրություն դաշնային նշանակության ընդհանուր օգտագործման Գյուղը գտնվում է շրջանի հյուսիս-արևելյան մասում՝ Լադոգա լճի ափին՝ Կոբոնա (Կոբոնկա) գետի գետաբերանի մոտ, Ստարոլադոգա և Նովոլադոգա ջրանցքների հետ հատման վայրում, Կիրովսկ քաղաքից արևելք և Р21 դաշնային մայրուղուց (E 105) «Կոլա» դաշնային նշանակության ընդհանուր օգտագործման մայրուղուց ( Սանկտ Պետերբուրգ - Պետրոզավոդսկ - Մուրմանսկ ) հյուսիսː Գյուղի միջով է անցնում 41К-123 մայրուղին (Լավրովո - Կոբոնա - Սուխոե): Բնակավայրի վարչական կենտրոնը` Սուխոյե գյուղը, գտնվում է 12 կմ հեռավորության վրա: «Ժիխարևո» մոտակա երկաթուղային կայարանից հեռավորությունը 20 կմ է: Տրանսպորտ Սանկտ Պետերբուրգից Կոբոնա կարելի է հասնել 596K համարի ավտոբուսով (սեզոնային), Վոյբակալոյից՝ 594 և 596 համարի ավտոբուսներով, Դուսևոյից՝ 594A և 596B համարի ավտոբուսներով: Կյանքի ճանապարհ Կոբոնան հայտնի է դարձել Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ։ Այստեղով անցել է հայտնի «Կյանքի ճանապարհը», որը կապում էր պաշարված Լենինգրադը մայրցամաքի հետ։ Բնակչության, ֆաբրիկաների և գործարանների տարհանումը տեղի է ունեցել այս կենսական նշանակություն ունեցող գյուղի երկայնքովː Մատակարարվել է սնունդ, վառելիք, ամրացումներ, զենք և զինամթերք։ Նավարկելի ժամանակահատվածներում ջրային ճանապարհով տեղափոխումն իրականացվել է Լադոգայի ռազմական նավատորմի նավերով և Հյուսիսարևմտյան գետային նավագնացության ընկերության նավերով` Նովայա Լադոգա (մեծ երթուղի՝ 125 կմ) և Կոբոնա (փոքր երթուղի՝ 35 կմ) նավահանգիստներից մինչև Օսինովեց նավահանգիստ։ Սառցե շրջանում՝ մեքենաներն անցել են սառած ճանապարհով` Կոբոնայից դեպի Վագանովո և Կոկկորևա, և հակառակըː 1941 թվականի նոյեմբերի 23-ին 60 տրանսպորտային միջոցներից բաղկացած առաջին շարասյունը սնունդ է տեղափոխել Լադոգա լճի սառույցի միջով դուրս գալով Կոբոնայից և ուղղվելով դեպի շրջափակված Լենինգրադ։ 1941-1942 թվականների ձմռանը Կոբոնայով Լենինգրադ տեղափոխվել է ավելի քան 360 հազար տոննա բեռ, հիմնականում՝ սնունդ և զինամթերք, և մոտ կես միլիոն մարդ է տարհանվել Լենինգրադից։ 1942 թվականի ամռանը ստեղծվել է Կոբոնո-Կարեջա նավահանգիստը։ Կոբոնայից հյուսիս կառուցվել է ութ նավամատույց, որոնցից յուրաքանչյուրը կես կիլոմետր երկարությամբ։ Այստեղ կառուցվել է ժամանակավոր երկաթուղային գիծ, որը Լադոգա լիճը կապում էր «Վոյբոկալո» կայարանի հետ։ Օսինովեցից Կոբոնա գործում էր լաստանավային ծառայություն՝ շոգեքարշներ և երկաթուղային վագոններ տեղափոխելու համար։ Լադոգա լճի հատակի երկայնքով տեղադրվել են վառելիքի խողովակաշար և ստորգետնյա մալուխ՝ Վոլխովի հիդրոէլեկտրակայանից Լենինգրադ էլեկտրաէներգիա փոխանցելու համար։ 1942-1943 թվականների ձմռանը Լադոգա լճի սառույցի վրայով Կոբոնայից դեպի Օսինովեց տանող ճանապարհը կրկին շահագործման է հանձնվել։ Տեսարժան վայրեր Կոբոնայի ամենանշանավոր տեսարժան վայրը Սուրբ Նիկողայոս Հրաշագործի քարաշեն եկեղեցին է՝ զանգակատանով։ Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ այն օգտագործվել է որպես ժամանակավոր ապաստարան պաշարված Լենինգրադի տարհանված բնակիչների համար։ Եկեղեցու շենքը որպես տարհանման կետ հիշատակվում է Ալեքսանդր Գորոդնիցկիի «Անհայտ վարորդին» բանաստեղծության մեջː Պատերազմից հետո եկեղեցին չի վերականգնվել և աստիճանաբար ավերվել է։ 1998 թվականին այն պաշտոնապես վերադարձվել է եկեղեցական համայնքին, իսկ 2000 թվականից գործում է որպես Սուրբ Երրորդություն Զելենեցկի արական վանքին կից բակ: Ամբողջությամբ վերականգնվել է 2003 թվականին, այդ թվում՝ Կոբոնի ժողովրդի միջոցներով։ Եկեղեցու յուրահատկությունն այն է, որ սա փարոսի նման եկեղեցի է։ 19-րդ դարում զանգակատան խաչի մեջ տեղադրված են եղել բյուրեղապակյա գնդիկներ։ Արևը արտացոլվում էր դրանց մեջ, և սա ծառայում էր որպես ուղեցույց ձկնորսների համար: Գյուղում կա «Կոբոնա» ստելա՝ նվիրված «Կյանքի ճանապարհին» (տեղադրվել է 1964 թվականին, ճարտարապետներ՝ Մ. Ն. Մեյսել, Ա. Ա. Յակովլև), և հուշատախտակ՝ այն տան տեղում, որտեղ ապրել է Կոբոնայի բնիկ բանաստեղծ Ալեքսանդր Պրոկոֆևը։ Կեչու ծառերի տակ կանգնած հուշատախտակի վրա փորագրված են կեչիների մասին նրա տողերըː 2010 թվականի մայիսի 14-ին նախկին դպրոցի երկհարկանի փայտե տունը, որտեղ գտնվում է «Կյանքի ճանապարհ» թանգարանը և Ալեքսանդր Պրոկոֆևի թանգարանը, այրվել է իր բոլոր ցուցանմուշների հետ միասին ː Պահպանվել են միայն շենքի քարե հիմքը և Պահպանվել են միայն շենքի ցոկոլային քարե հիմքը և արտաքին ճակատային մասի Պուտիլովյան կրաքարի աղյուսից կառուցված նախասրահը։ Սակայն, մինչև 2015 թվականի սեպտեմբեր շենքն ամբողջությամբ վերականգնվել է՝ համաձայն սկզբնական գծագրերի։ Վերանորոգված շենքում բացվել է «Կյանքի ճանապարհին» նվիրված մշտական ցուցահանդես։ Թանգարանի վերականգնման, ցուցահանդեսի ստեղծման և բարեկարգման աշխատանքների վրա մարզային բյուջեից ծախսվել է ավելի քան 49.3 միլիոն ռուբլի: 2020 թվականի սեպտեմբերին «Կյանքի ճանապարհ» թանգարանի տարածքում բացվել է «Անհայտ վարորդի հուշարձան», որը նվիրված է «Կյանքի ճանապարհին» աշխատող վարորդներին։ Մշակութային ժառանգության վայրեր Կոբոնայի մի քանի տեսարժան վայրեր պաշտպանված են պետության կողմից որպես մշակութային ժառանգության վայրեր։ Կոբոնայի ստելան, որը Լենինգրադի փառքի կանաչ գոտու մաս է կազմում, դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։ Տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության վայրեր՝ Հուշարձան այն տան տեղում, որտեղ ծնվել և 1900-1913 թվականներին ապրել է բանաստեղծ Ա. Ա. Պրոկոֆևը։ Դպրոցը, որտեղ Ա. Ա. Պրոկոֆևը սովորել է 1908-1913 թվականներին։ Բանաստեղծի հոր՝ Ա. Պ. Պրոկոֆևի (1873-1924) գերեզմանը։ 1941-1943 թվականներին զոհված խորհրդային զինվորների և լենինգրադցիների եղբայրական գերեզման։ 1941-1943 թվականներին զոհված սահմանապահների եղբայրական գերեզման։ Մշակութային ժառանգություն ճանաչված վայրեր՝ Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի Լադոգայի ջրանցքի գումարտակի նախկին պահակատան շենքը։ Գրանիտե վահանային կամուրջ (հյուսիսային ջրթող եղք): Բացի այդ, նույնականացված մշակութային ժառանգության վայրերի թվում են Ստարոլադոգյան և Նովոլադոգյան ջրանցքները՝ իրենց ամբողջ երկայնքով: Պատկերասրահ Փողոցներ Կյանքի ճանապարհ, Կոբոնա գետի ափ, Նովոլադոգյան ջրանցք 2-րդ գիծ, Նովոլադոգյան ջրանցք 3-րդ գիծ, Նովոլադոգյան ջրանցք 4-րդ գիծ, Ստարոլադոգյան ջրանցք 1-ին գիծ, Ստարոլադոգյան ջրանցք 2-րդ գիծ: Տես նաև «Փրկել Լենինգրադը», 2019 թվականին նկարահանված ռուսական ռազմական դրամա, ռեժիսոր Ալեքսեյ Կոզլով Կոբոնա. Կյանքի ճանապարհ (թանգարան) Կյանքի ճանապարհ (ռազմա-պատմական կենտրոն) «Լենինգրադի շրջափակման ճեղքում» թանգարան-արգելոց Լենինգրադի պաշարման ճեղքումը (դիորամա) Նշումներ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ