Замини Франс Иосиф

Замини Франс Иосиф — галаҷазира дар қисми шимолии баҳри Баренс, дар уқёнуси Яхбастаи Шимолӣ. Ба н. Примореи вил. Архангелски Федератсияи Руссия дохил мешавад. Масоҳати умумиаш 16134 км². Галаҷазира одам надорад. 192 ҷазираро дар бар мегирад, ки онҳо ба 3 гурӯҳ тақсим мешаванд: қисми шарқӣ аз дигар ҷазираҳо бо гул. Австрия ҷудо шуда, Замини Вилчек (2 ҳазор км²) ва ГреэмБелл (1,7 ҳазор км²) ҷазираҳои бузургаш мебошанд; қисми марказӣ дар байни гул. Австрия ва наҳри Британия воқеъ гардида, ҷазираҳои бисёрро дар бар мегирад; қисми ғарбӣ дар ғарби наҳри Британия воқеъ гаштааст, ҷаз. Замини Георг (2,9 ҳазор км²), ки ҷазираи калонтарини галаҷазира аст, ба ҳамин гурӯҳ дохил мешавад. Баландии аксарияти ҷазираҳои галаҷаз. Замини Франс Иосиф пуштакӯҳанд. Баландии миёнааш 400—490 м, нуқтаи баландтарини галаҷазира (пиряхи Форбс) 620 м. Қисми зиёди ҷазираҳо аз регсанг, алевролит ва оҳаксанг таркиб ёфта, рӯи онҳоро қабати рухом (базалт) пӯшондааст, ғафсии қабати он 20-30 м мебошад. Аксарияти ҷазираҳо (87 %) яхпӯшанд ва ғафсии қабати ях аз 100 то 500 м аст. Иқлимаш арктикӣ. Ҳарорати миёнаи июл то −120 С (ҷаз. Рудолф), дар ҷаз. Гукера то −1,60 С, январ −240 С (ҳарорати пасттарин то −520 С). Бодҳои шадид мевазанд. Миқдори боришоти солона аз 200—300 мм то 500—550 мм. Дар галаҷазира қариб 1000 кӯл (масоҳаташон то 2 км² , умқашон то 10 м) ва якчанд дарё (дарозиашон 10-15 км) мавҷуданд. Ландшафт (манзара)-и галаҷазира ба минтақаи биёбонҳои арктикӣ хос мебошад. Наботот ва ҳайвоноташ кам аст. Аз рустаниҳо асосан ушнаю гулсанг, лолахасак, беди даштӣ, аз зироатҳо гандум мерӯянд, аз ҳайвонот хирси сафед, рӯбоҳи шимолӣ ва ҳар гуна парандаҳо дучор меоянд. Дар баҳр нерпа, заргӯши баҳрӣ, тюлен, морж, норвал ва делфини қутбӣ (белуха) зиндагӣ мекунанд. Дар ҷаз. Хейс расадхонаи геофизикии ба номи Э. Т. Кренкел ҷойгир аст. Замини Франс Иосифро соли 1873 экспедитсияи Австрияву Маҷористон (Венгрия) кашф ва ба ифтихори императори Австрия Франс Иосифи I номгузорӣ намуд. Эзоҳ Адабиёт Замини Франс Иосиф // Замин — Илля. — Д. : СИЭМТ, 2018. — С. 10. — (Энсиклопедияи Миллии Тоҷик : [тахм. 25 ҷ.] / сармуҳаррир Н. Амиршоҳӣ ; 2011—2023, ҷ. 7). — ISBN 978-99947-33-89-9.