Λένινγκραντ (αντιτορπιλικό)

Το Λένινγκραντ (ρωσικά: Ленингра́д‎‎) ήταν το πρώτο από τα έξι αντιτορπιλικά της ομώνυμης κλάσης που ναυπηγήθηκαν για το Σοβιετικό Πολεμικό Ναυτικό τη δεκαετία του 1930. Τα πλοία αυτά ήταν μεγάλων διαστάσεων και σχεδιασμένα εξαρχής ως αρχηγίδες στολίσκου. Ολοκληρώθηκε το 1936 και εντάχθηκε στον Στόλο της Βαλτικής και διαδραμάτισε δευτερεύοντα ρόλο στον Σοβιετοφινλανδικό πόλεμο στα 1939–1940. Έπειτα από την έναρξη της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα, της γερμανικής εισβολής στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1941, κάλυψε επιχειρήσεις ναρκοθέτησης και πόντισε νάρκες. Επίσης υποστήριξε με τα πυρά του μαχόμενες σοβιετικές μονάδες και τον Αύγουστο συνόδευσε άλλα πλοία κατά την εκκένωση του Ταλίν. Τον Νοέμβριο του 1941 του ανατέθηκε η εκκένωση των σοβιετικών στρατευμάτων που βρίσκονταν στον θύλακο του Χάνκο στη Φινλανδία, όμως καθώς κατευθύνονταν στην περιοχή προσέκρουσε σε νάρκη και υπέστη σοβαρές ζημιές που το εξανάγκασαν να επιστρέψει στο Λένινγκραντ για επισκευές. Μετά την ολοκλήρωσή τους παρέμεινε στην πολιορκούμενη πόλη και συνέχισε να υποστηρίζει με τα πυρά του την άμυνά της. Εν τέλει ο κλοιός γύρω από το Λένινγκραντ διασπάστηκε τον Ιανουάριο του 1944. Εκσυγχρονίστηκε στα 1951–1954. Το 1958 έγινε πλοίο-στόχος και μετονομάστηκε σε TsL-75. Την επόμενη χρονιά μεταφέρθηκε στον Βόρειο Στόλο και το 1960 παροπλίστηκε. Χρησμοποιήθηκε για τη διαμονή προσωπικού και μετονομάστηκε σε PKZ-16. Δύο χρόνια αργότερα, το 1962, έγινε ξανά πλοίο-στόχος, αυτή τη φορά με την ονομασία SM-5. Την επόμενη χρονιά χρησιμοποιήθηκε σε δοκιμή αντιπλοϊκών πυραύλων και βυθίστηκε αφού υπέστη πλήγμα. Περιγραφή Εντυπωσιασμένοι τα γαλλικά αντιτορπιλικά μεγάλων διαστάσεων (γαλλικά: contre-torpilleur‎‎), όπως τα πλοία της κλάσης Vauquelin, οι Σοβιετικοί σχεδίασαν τα δικά τους ανάλογα. Τα σκάφη της κλάσης Λένινγκραντ είχαν ολικό μήκος 127,5 m (122 m στην ίσαλο), πλάτος 11,7 m και βύθισμα 4,06 m με πλήρη φόρτο. Ναυπηγήθηκαν σε δύο ομάδες, η πρώτη (Πρόγραμμα 1) είχε εκτόπισμα 2180 t (2150 LT) με κανονικό φορτίο και 2623 t (2582 LT) με πλήρη φόρτο. Το πλήρωμά τους αριθμούσε 250 αξιωματικούς και ναύτες σε καιρό ειρήνης και 311 σε καιρό πολέμου. Διέθεταν τρεις ατμοστρόβιλους, καθένας από τους οποίους οδηγούσε μία προπέλα, ικανούς να αποδώσουν έως και 66.000 shp. Η προβλεπόμενη μέγιστη ταχύτητα πλεύσης ήταν 40 kn. Επίσης μετέφεραν επαρκείς ποσότητες καυσίμων για να έχουν εμβέλεια 2100 ναυτικών μιλίων με ταχύτητα πλεύσης 20 kn. Όταν ναυπηγήθηκαν διέθεταν πέντε πυροβόλα B-13 των 130 mm, σε δύο ζεύγη εμπρός και πίσω από την κύρια υπερκατασκευή και το πέμπτο μεταξύ της γέφυρας και της εμπρόσθιας καπνοδόχου. Αντιαεροπορική άμυνα παρείχαν δύο πυροβόλα 34-Κ των 76,2 mm πίσω από την υπερκατασκευή, δύο πυροβόλα 21-Κ των 45 mm στα πλευρά της γέφυρας, καθώς και τέσσερα πολυβόλα των 12,7 mm. Επίσης διέθεταν οκτώ τορπιλοσωλήνες των 533 mm εγκατεστημένους σε δύο περιστρεφόμενους τετραπλούς εκτοξευτές και μπορούσαν να μεταφέρουν 68 ή 115 νάρκες και 52 βόμβες βυθού. Πέραν αυτών ήταν εξοπλισμένα με υδρόφωνα για να μπορούν να εντοπίζουν υποβρύχια. Τροποποιήσεις Το 1943 έγιναν διάφορες αλλαγές στον οπλισμό του Λένινγκραντ. Τα δύο πυροβόλα 21-K αντικαταστάθηκαν από τέσσερα 70-Κ των 37 mm και δύο δίδυμα πυροβόλα γερμανικής προέλευσης SK C/30, επίσης των 37 mm. Τα τελευταία αντικαταστάθηκαν αργότερα από ένα ζεύγος πυροβόλων 70-K. Επίσης εφοδιάστηκε με βρετανικό σύστημα ASDIC Τύπου 128, ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης Τύπου 291 καθώς και ραντάρ αμερικάνικης προέλευσης τύπου SF-1. Μετά τον πόλεμο, όλα τα πυροβόλα των 76 mm και των 37 mm αντικαταστάθηκαν από δώδεκα υδρόψυκτα πυροβόλα V-11M. Τη δεκαετία του 1950 τα ραντάρ αυτά αντικαταστάθηκαν από πιο σύγχρονα. Επιχειρησιακή ιστορία Η ναυπήγηση του Λένινγκραντ, που έφερε το όνομα της ομώνυμης πόλης και ναυπηγήθηκε εκεί, άρχισε στις 5 Νοεμβρίου 1932 στο Ναυπηγείο Νο. 190. καθελκύστηκε στις 17 Νοεμβρίου 1933 και εντάχθηκε στη δύναμη του Στόλου της Βαλτικής στις 5 Δεκεμβρίου 1936. Μετά το ξέσπασμα του Χειμερινού Πολέμου στις 30 Νοεμβρίου 1939, το Λένινγκραντ και το αδελφό πλοίο Μινσκ βομβάρδισαν τις φινλανδικές παράκτιες αμυντικές θέσεις στο νησί Saarenpää στις 10 Δεκεμβρίου και ξανά από τις 30 Δεκεμβρίου έως τις 3 Ιανουαρίου 1940. Κατά τη διάρκεια αυτών των αποστολών υπέστη σοβαρές ζημιές εξαιτίας του πάγου και παρέμεινε υπό επισκευή έως την 31η Μαΐου 1941. Η έναρξη της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα στις 22 Ιουνίου 1941 βρήκε το Λένινγκραντ στο Ταλίν στην Εσθονία, καθώς ανήκε στην 4η Μοίρα Αντιτορπιλικών. Από τις 23 έως τις 27 Ιουνίου κάλυψε επιχειρήσεις ναρκοθέτησης στην είσοδο του Κόλπου της Φινλανδίας. Στις 3 Ιουλίου συμμετείχε στην πόντιση ναρκοπεδίου που κάλυπτε τις θαλάσσιες προσβάσεις προς το Ταλίν ενώ από τις 23 έως τις 27 Αυγούστου βομβάρδισε γερμανικές θέσεις γύρω από την εσθονική πρωτεύουσα. Οι Σοβιετικοί άρχισαν την εκκένωση του Ταλίν τη νύχτα της 27ης προς 28η Αυγούστου και το Λένινγκραντ παρείχε πυρά κάλυψης έως το πρωί. Στις 28 Αυγούστου το Μινσκ προσέκρουσε σε νάρκη με συνέπεια να υποστεί σοβαρές ζημιές και την επομένη υποναύαρχος Γ. Α. Παντελέγιεφ μετέφερε τη σημαία του στο Λένινγκραντ. Στις 30 Αυγούστου το τελευταίο παρείχε υποστηρικτικά πυρά στις σοβιετικές δυνάμεις που μάχονταν στην περιοχή της Κρονστάνδης/Ορανιενμπάουμ μαζί με άλλες κύριες μονάδες επιφανείας του Στόλου της Βαλτικής. Μεταξύ 1ης και 3ης Σεπτεμβρίου πόντισε μαζί με άλλα πλοία ναρκοπέδια που κάλυπταν τις προσβάσεις προς την Κρονστάνδη και το Λένινγκραντ. Στις 17 Σεπτεμβρίου έπλευσε στο κανάλι του Λένινγκραντ για να βομβαρδίσει γερμανικά στρατεύματα και στη συνέχεια κατευθύνθηκε στο εμπορικό λιμάνι της πόλης. Στις 22 Σεπτεμβρίου υπέστη ελαφρές ζημιές από θραύσματα οβίδων και μετακινήθηκε στο νησί Κανόνερσκι. Στις 12 Οκτωβρίου επλήγη από μία οβίδα και δέχτηκε σχεδόν άμεσο πλήγμα από άλλη μία. Χτυπήθηκαν δεξαμενές καυσίμων και πόσιμου νερού και ξέσπασε μικρή πυρκαγιά λόγω ανάφλεξης του προωθητικού υλικού για ένα βλήμα 130 mm. Οι αναγκαίες επισκευές έγιναν στο Ναυπηγείο Νο. 196. Στις 9 Νοεμβρίου απέπλευσε από την Κρονστάνδη, μαζί με το αντιτορπιλικό Στόικι και μια ναρκοθέτιδα, με προορισμό τη ναυτική βάση στο Χάνκο. Σκοπός της αποστολής αυτής ήταν η εκκένωση των σοβιετικών στρατευμάτων που βρίσκονταν στη βάση. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ανάγκασαν τη ναυτική δύναμη να αναζητήσει καταφύγιο στο νησί Γκόγκλαντ το πρωί της 11ης Νοεμβρίου και να συνεχίσουν την πορεία τους το ίδιο βράδυ. Νωρίς το πρωί της 12ης Νοεμβρίου νάρκη εξερράγη σε απόσταση μόλις 5 m από το Λένινγκραντ. Η έκρηξη κατέστρεψε και τις δύο τουρμπίνες του και πλημμύρισε πολλές δεξαμενές καυσίμων. Το πλοίο κατόρθωσε να κινηθεί ξανά, αλλά αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Κρονστάνδη συνοδευόμενο από δύο ναρκαλιευτικά και το μεταγωγικό Αντρέι Ζντάνοφ. Επισκευάστηκε και τους επόμενους μήνες παρείχε υποστηρικτικά πυρά στους υπερασπιστές του πολιορκούμενου Λένινγκραντ. Στις 14 Μαΐου 1942, κοντινές εκρήξεις από πυρά πυροβολικού τραυμάτισαν τέσσερα μέλη του πληρώματός του, κατέστρεψαν έναν προβολέα και προκάλεσαν ζημιά σε τορπιλοσωλήνα. Κατά τη διάρκεια της Επίθεσης Λένινγκραντ–Νοβγκορόντ, που τερμάτισε την πολιορκία της πόλης, το ομώνυμο αντιτορπιλικό παρείχε υποστηρικτικά πυρά. Μεταπολεμική περίοδος Το Λένινγκραντ παρέμεινε στον Στόλο της Βαλτικής μετά τον πόλεμο και εκσυγχρονίστηκε στο διάστημα μεταξύ Δεκεμβρίου 1951 και Νοεμβρίου 1954. Μετά την αναβάθμισή του η παραμονή του στην ενεργό υπηρεσία ήταν βραχύβια. Στις 18 Απριλίου 1958 παροπλίστηκε και επαναταξινομήθηκε ως πλοίο-στόχος με την ονομασία TsL-75. Εντάχθηκε στον Βόρειο Στόλο στις 13 Οκτωβρίου 1959. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1960 μετατράπηκε σε πλωτό στρατώνα για τη διαμονή προσωπικού και μετονομάστηκε σε PKZ-16. Δύο χρόνια αργότερα έγινε και πάλι πλοίο-στόχος, αυτή τη φορά με την ονομασία SM-5. Τον Μάιο του 1963 χρησιμοποιήθηκε για τη δοκιμή των νέων αντιπλοϊκών πυραύλων P-35 του καταδρομικού κατευθυνομένων βλημάτων Γκρόζνι και επλήγη από δύο τέτοιους πυραύλους χωρίς να βυθιστεί. Έπειτα από ανεπιτυχή προσπάθεια ρυμούλκησής του πίσω στο Σεβεροντβίνσκ, βυθίστηκε σε αβαθή νερά ανατολικά του νησιού Σεννάγια Λούντα στα νησιά Σολοβέτσκι. Παραπομπές Βιβλιογραφία Breyer, Siegfried (1992). Soviet Warship Development: Volume 1: 1917–1937. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-604-3. Budzbon, Przemysław (1980). «Soviet Union». Στο: Chesneau, Roger, επιμ. Conway's All the World's Fighting Ships 1922–1946. Greenwich, UK: Conway Maritime Press. σελίδες 318–346. ISBN 0-85177-146-7. Budzbon, Przemysław· Radziemski, Jan· Twardowski, Marek (2022). Warships of the Soviet Fleets 1939–1945. I: Major Combatants. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-68247-877-6. Hill, Alexander (2018). Soviet Destroyers of World War II. New Vanguard. 256. Oxford, UK: Osprey Publishing. ISBN 978-1-4728-2256-7. Kachur, Pavel (2008). "Гончие псы" Красного флота. "Ташкент", "Баку", "Ленинград" [Hounds of the Red Fleet: Tashkent, Baku, Leningrad] (στα Ρωσικά). Moscow: Yauza/Eksmo. ISBN 978-5-699-31614-4. Platonov, Andrey V. (2002). Энциклопедия советских надводных кораблей 1941–1945 [Encyclopedia of Soviet Surface Ships 1941–1945] (στα Ρωσικά). Saint Petersburg: Poligon. ISBN 5-89173-178-9. Rohwer, Jürgen (2005). Chronology of the War at Sea 1939–1945: The Naval History of World War Two (Third Revised έκδοση). Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-119-2. Rohwer, Jürgen· Monakov, Mikhail S. (2001). Stalin's Ocean-Going Fleet. London: Frank Cass. ISBN 0-7146-4895-7. Επιπλέον ανάγνωση Budzbon, Przemysław· Radziemski, Jan (2022). «The Beginnings of Soviet Naval Power: The 1927 Flotilla Leaders». Στο: Jordan, John, επιμ. Warship 2022. Oxford: Osprey Publishing. σελίδες 8–28. ISBN 978-1-4728-4781-2. Whitley, M. J. (2000). Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia. London: Cassell & Co. ISBN 1-85409-521-8. Yakubov, Vladimir· Worth, Richard (2008). Raising the Red Banner: A Pictorial History of Stalin's Fleet. Gloucestershire, England: Spellmount. ISBN 978-1-86227-450-1. Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Λένινγκραντ (αντιτορπιλικό) στο Wikimedia Commons