Յուսուպովների պալատ

Յուսուպովի պալատը Մոյկայի մոտ (Յուսուպովների պալատ), նախկին պալատ Սանկտ Պետերբուրգում, դաշնային նշանակության պատմամշակութային հուշարձան։ Մոյկա գետի ափին գտնվող պալատի տարածքը այգով տարածվում է մինչև Դեկաբրիստովի փողոց։ Պալատը պատմության մեջ է մտել որպես Գրիգորի Ռասպուտինի սպանության վայր։ Ներկայումս շենքում է գտնվում Կրթության աշխատողների մշակույթի պալատը, որը 1990-ականներին ձևավորվել է բազմաֆունկցիոնալ պատմամշակութային կենտրոնի, որը կապում է կրթական, էքսկուրսիաների, ցուցահանդեսների և համերգային գործունեությունը: Պատմություն Արդեն Սանկտ Պետերբուրգի առաջին քարտեզների վրա այս վայրում եղել է փայտե պալատ, այն ժամանակ փոքր, և արքայադուստր Պրասկովյա Իվանովնայի (Պետեր I-ի զարմուհին) կալվածքը։ 1726 թվականին կալվածքը արքայադստեր կողմից նվիրաբերվել է Սեմյոնովսկու գնդին, որը մնացել է այնտեղ մինչև 1742 թվականը, այնուհետև այն գնել է գեներալ Պյատր Շուվալովը՝ Ելիզավետա Պետրովնայի օրոք: Մ.Ի.Մախաևի «Տեսարան Կրյուկովի ջրանցքից վերև Մոյկա գետով Պ.Ի. Շուվալովի պալատի պատկերով» (1757-1759 թվականներ) փորագրության մեջ, նկարում Շուվալովի պալատի կողքին, նկատելի է ապագա Յուսուպովների պալատի երկհարկանի կառուցվածքը։ 1770-ական թվականներին սկսվել է ժամանակակից պալատական շենքի շինարարությունը, որը նախագծել է Ժան-Բատիստ Վալեն-Դելամոտը կոմս Անդրեյ Պետրովիչ Շուվալովի համար: Պալատի արտաքին տեսքը զգալիորեն տարբերվել է ժամանակակիցից, կողային ելուստներն ունեցել են ընդամենը երկու հարկ, Մոյկայի կողմում եղել է մուտքի կամար։ Պալատի գլխավոր մուտքը եղել է բակից։ Հաղթական դարպասները՝ կամարը (Դեկաբրիստովի փողոցի կողմից) և յոթ մետր բարձրությամբ պարիսպը՝ դասական սյունաշարով, այդ ժամանակներից անփոփոխ պահպանվել են։ 1789 թվականին Շուվալովի մահից հետո տունը փոխանցվել է նրա դստերը՝ Ալեքսանդրային և որդուն՝ Պավելին։ 1795 թվականին Եկատերինա II-ը գնել է կալվածքը գանձարանի համար և այն տվել Գրիգորի Պոտյոմկինի զարմուհուն՝ կոմսուհի Ալեքսանդրա Վասիլևնա Բրանիցկայաին։ Վերակառուցման ընթացքում ինտերիերի վրա աշխատել են իտալացի վարպետներ, այդ թվում՝ Ա. Վիգի և Բ. Մեդիչի։ 1832-1834 թվականներին ճարտարապետ Միխայլովը նաև ընդլայնել է պալատը մեկ այլ շենքի արևելյան կողմի երկարությամբ, որը պարունակում էր հինգ դահլիճ և մեկ թատրոն։ 1881 թվականին ճարտարապետ Ա. Դ. Շիլինգը պալատին կից կառուցել է Պոկրովյան եկեղեցին (չի պահպանվել)։ 1890-1916 թվականներին ճարտարապետ Ա.Ա.Ստեփանովի գլխավորությամբ իրականցվել է պալատի ներքին խոշոր վերականգնումն։ 1890-ականների սկզբին պալատում տեղադրվել է էլեկտրականություն, կոյուղի և ջրամատակարարում, կենտրոնական ջեռուցում (ջուր), վերակառուցվել է թատրոնը և ստեղծվել մավրիտանական հյուրասենյակը։ 1914 թվականին ստեղծվեցին Մեծ հյուրասենյակը, Մեծ դահլիճը և ճաշասենյակը։ Ռասպուտինի սպանություն 1916 թվականի դեկտեմբերի 17-ի գիշերը պալատում սպանվել է Գրիգորի Ռասպուտինը։ Արքայազն Ֆելիքս Յուսուպովը սպանության դավադրությանը մասնակցելու համար աքսորվել է իր «Ռակիտնոյե» կալվածք, իսկ պալատը հանձնվել է վստահելի անձանց։ Խորհրդային ժամանակաշրջան Պալատում են գտնվել Շվեդիայի և Գերմանիայի հյուպատոսությունները և ռազմագերիների փոխանակման հանձնաժողովը։ 1918 թվականին պալատը ազգայնացվել է և այնտեղ բացվեց պատմական և կենցաղային թանգարան՝ արվեստի պատկերասրահով։ Պալատը որպես ճարտարապետության և արվեստի հուշարձան առաջին անգամ հիշատակվել է 1919 թվականի հունվարի 22-ին։ 1925 թվականին պալատը հանձնվել է մանկավարժներին։ Թանգարանի փակվելուց հետո շատ թանկարժեք իրեր կորել են, բայց նկարների և արվեստի արժեքավոր գործերի մեծ մասը փոխանցվել է Էրմիտաժին և Ռուսական թանգարանին: 1935 թվականին ՌՍՖՍՀ Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի որոշմամբ պալատը վերցվել է պետական պաշտպանության տակ՝ որպես միութենական նշանակության պատմագեղարվեստական հուշարձան։ Պատերազմից հետո պալատում բացվել է մտավորականության ստեղծագործական հանգստի կենտրոնը, հետագայում՝ Ուսուցչի տունը։ 1946-1955 թվականներին պալատի որոշ վերականգնված սրահներ բացվել են այցելության համար։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք Յուսուպովների պալատի ինտերիերի լուսանկարները Ֆելիքս Յուսուպով - Ռասպուտինի վերջը