Зӧвсьӧрт

Зӧвсьӧрт (рочӧн Жешарт) – Коми Республикаын карса посёлок, Емдін районса Зӧвсьӧрт кар овмӧдчӧминлӧн шӧрсикт. Ним артмӧм Фольклор География Зӧвсьӧрт пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Айкатыла юрсиктӧдз 32 км. История Зӧвсьӧртын вӧлі аддзӧма 6-9 нэмъясын озысьысь вӧчӧмторъяс. Олысьяс йылысь медводдзаысь казьтывлӧмаӧсь 1586-ӧд воын кыдзи «Зӧвсьӧрт погост Эжва ю вылын». Сэкся кадӧ Зӧвсьӧрт вӧлі зэв ыджыд сикт, кӧні вӧлі кык вичко — «Илья пророклӧн вичко» да Никола Чудотворецлӧн шоныд вичко. Вӧлі вичкоын уджалысьяслӧн нёль овмӧс и кресьтяналӧн 40 овмӧс; 11 керка вӧлі куш — сэні олысьясыс либӧ кулісны, либӧ мунісны Зӧвсьӧртысь. Мунӧны либӧ жӧ кулӧны вӧлі сёян тырмытӧм либӧ чума вӧсна. 1646 вося перепись небӧгын паныдасьӧны татшӧм овъяс — Вихляев, Данилов, Бозов, Ячменев, Поздеев, Попов — медся тшӧкыда паныдасьлысь талун ов сиктын. 1678-ӧд воын Зӧвсьӧртын вӧлі 57 овмӧс, висьтавсьӧ ӧти вичко йылысь, мӧдыс, гашкӧ, сотчӧма. 1794—1807 воясӧ тані вӧлі лэптӧма изйысь Спас вичко. 1877 воын Межӧгысь училишесӧ вуджӧдісны Зӧвсьӧртӧ. XIX нэм помын тані вӧлі олӧ 920 олысь — 131 овмӧс. Тайӧ сиктыс вӧлі медся ыджыд Эжва горулын. 1918 воын оліс нин 1706 морт (759 мужичӧй, 977 нывбаба). 1926 воын Зӧвсьӧртын вӧлі 397 овмӧс, 1525 олысь. 1930 воын сиктын вӧлі нин фельдшерско-акушерскӧй пункт, школа, лыддьысянін, пароход сувтанін, кредит сетан тӧваришество, госторг агентство, кресьтяналы отсӧг сетысь комитет, милиция участок. 1961-ӧд воын сикт лоис кар кодьӧн. Олысь лыд Медводдза овъяс Культура Велӧдӧм Тӧдчана йӧз Попов Серафим Алексеевич (1913—2003) — коми гижысь, «Коми АССР-са нимйӧза поэт» (1984), РСФСР-са культураын нимӧдана уджалысь (1972), СССР-са Гижысь котырӧ пырысь (1943). Тӧдчана эмторъяс Ӧтуввез Ӧшмӧсъяс Атлас Республики Коми. — Москва, 2000. Жеребцов И.Л. Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000. История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией А.Ф. Сметанина. — Сыктывкар, 2004. Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997-2000. — Т. 1-3.