Шлісельбург

Шлісельбург (ням.: Schlüsselburg — «ключ-горад») — горад (з 1780 года) у Расіі, у Кіраўскім раёне Ленінградскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Шлісельбургскага гарадскога паселішча. Горад размешчаны ў цэнтральнай частцы раёна на левым беразе Нявы каля Ладажскага возера, за 41 км на ўсход ад Санкт-Пецярбурга, за 8 км на поўнач ад Кіраўска. Насельніцтва — 12,6 тыс. чал. (2008 год). У горадзе размешчана крэпасць «Арэшак» — філіял музея гісторыі Санкт-Пецярбурга. Гісторыя Горад быў заснаваны наўгародскім князем Юрыем Данілавічам у 1323 годзе, які заклаў на востраве Арэшак (тут расло шмат ляшчыны — ляснога арэха), драўляную крэпасць. Яна была названа ад назвы вострава Арэшак. У 1353 годзе наўгародцы заклалі каменную крэпасць, узвялі крэпасныя сцены і вежы. Шведы шмат разоў бралі ў аблогу Арэшак, імкнучыся адціснуць наўгародцаў ад мора, і ён неаднаразова пераходзіў з рук у рукі. Па дамове 1616 года крэпасць была перададзена шведам. Яны пераназвалі ў Нотэбарг (шведск.: Noteborg), перарабіўшы на свой лад рускую назву (шведск.: Nöte - арэх, borg - крэпасць, горад). У 1702 годзе адваяваны ў шведаў Пятром I, які даў гораду яго цяперашнюю назву (іншы варыянт — Шлюсенбург, простанародная назва — Шлюшын). Мясцовасць каля крэпасці, на левым беразе Нявы, была заселена амаль адначасова з Арэшкам. Тут быў Спаса-Гарадзецкі цвінтар, ці Спас-на-Няве, пазней пераўтвораны ў пасад. А ў 1780 у пасад быў ператвораны ў павятовы горад Шлісельбург Санкт-Пецярбургскай губерні. У гады Вялікай Айчыннай вайны горад быў акупаваны і разбураны. З 1944 па 1992 гг. горад насіў імя Петракрэпасць. У 1996 годзе выйшаў са складу Кіраўскага раёна, стаўшы самастойным муніцыпальным утварэннем. 1 студзеня 2006 года зноў увайшоў у Кіраўскі раён як гарадское паселішча. Мясцовае самакіраванне Частка МА «Шлісельбургскае гарадское паселішча» — Кудраўцаў Юрый Андрэевіч. Частка адміністрацыі горада — Рагозін Анатоль Анатолевіч. Эканоміка Асноўнае прадпрыемства горада — Неўскі суднабудавальны-суднарэмонтны завод. Транспарт Праз горад праходзіць аўтадарога Н-135 Санкт-Пецярбург — Кіраўск — Шлісельбург. Ад Санкт-Пецярбурга да Шлісельбурга можна даехаць на аўтобусах №№ 440, 575, К-575. Ажыццяўляюцца рачныя зносіны да крэпасці «Арэшак» і мястэчка Імя Марозава. Славутасці Крэпасць «Арэшак» —філіял музея гісторыі Санкт-Пецярбурга. Краязнаўчы музей Помнік Пятру I Звеставальны сабор Мікольская царква Стараладажскі канал Зноскі Спасылкі Востраў Арэхавы, Арэхавец, крэпасць «Арэшак», Нотэбург, Шлісельбург, Петрокрепость, Шлісельбург Архівавана 28 студзеня 2010. Фотагалерэя Шлиссельбурга Архівавана 15 лютага 2009. Музей гісторыі горада Шлісельбурга Архівавана 6 чэрвеня 2009. Электронная версія мясцовай газеты «Неўскі выток» (раней «Моцны арэшак») Архівавана 10 лютага 2006. Шлісельбург CITY — Неафіцыйны інфармацыйна- забаўляльны партал Шлісельбурга Архівавана 7 лютага 2009. Праграма "Культурны пласт" пра Шлісельбург на Пятым канале Нататка пра Шлісельбург з фатаграфіямі Архівавана 27 мая 2009. Рыгор Гершуні "З нядаўняга мінулага. Шлісельбург" «Выжыць у Шлісельбургу»