პეტროვსკის პარკი (სანქტ-პეტერბურგი)

პეტროვსკის პარკი — 28,79 ჰექტარი ფართობის მქონე პარკი, რომელიც მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის პეტროგრადის რაიონში, პეტროვსკის კუნძულზე. პარკის პროექტების ავტორი და სამუშაოების ხელმძღვანელი იყო ინჟინერი, გენერალ-ლეიტენანტი ანდერი გოტმანი, ხოლო მებაღეობის ოსტატი — ფ. გავრილოვი. სამუშაოებს უშუალოდ წარმართავდა ინჟინერ-კაპიტანი ივან ბუტაცი. პროექტის კონტრაქტორები იყვნენ: მიწის სამუშაოებზე — ორანიენბაუმელი პირველი გილდიის ვაჭარი ვ. პალგუნოვი, გლეხები ს. ტრეტიაკოვი და ფ. კუზნეცოვსკი, ასევე მეეტლე ი. ტოსკინი, ხის ხიდების მშენებლობაზე კი — ვაჭარი ვ. პალგუნოვი. ისტორია პარკი 1837-1840 წლებში, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით შეიქმნა. მშენებლობა ქალაქის სახსრებით, საქალაქო ნაგებობების კომიტეტის მიერ ხორციელდებოდა. 1841 წელს, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის ბრძანებულებით, პეტროვსკის კუნძული და პარკის მნიშვნელოვანი ნაწილი დიდ მთავარს, ალექსანდრეს „საჩუქრად გადაეცა“. ამასთან, პეტროვსკის პარკის ძირითადი ტერიტორია სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო საზოგადოებრივი მმართველობის დაქვემდებარებაში რჩებოდა და ქალაქის სახსრებით ინახებოდა. 1844 წლიდან 1865 წლამდე პარკი მიმოსვლის გზებისა და საჯარო შენობების პირველი ოლქის სამმართველოს გამგებლობაში იყო, მისი მოვლა-პატრონობისთვის საჭირო თანხები კი პეტერბურგის ბიუჯეტიდან გამოიყოფოდა. 1865 წელს, იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ბრძანებით, მე-3 პეტროვსკის ხიდთან მდებარე პარკის მონაკვეთი (0,33 ჰა ფართობი), რომელიც მდინარე პატარა ნევას გადაჰყურებდა, სარგებლობაში გადაეცა ინგლისურ ნიჩბოსანთა კლუბს, რომელმაც მოგვიანებით სახელი შეიცვალა და ინგლისური ნიჩბოსნობის საზოგადოება „სტრელა“ ეწოდა. მოგვიანებით გადაცემული ნაკვეთის ფართობი 0,26 ჰექტარამდე შეამცირეს. იმავე 1865 წელს პარკი კვლავ სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო საზოგადოებრივი მმართველობის დაქვემდებარებაში გადავიდა. 1876 წელს პარკის ტერიტორიაზე, ჟდანოვის ხიდთან ახლოს, აშენდა ხის ღია ფანჩატური ათი ბოძითა და სახურავით. ფანჩატურის ორ შესასვლელთან, რომლებიც მოპირდაპირე მხარეებზე მდებარეობდა, მაღალი ხის კიბეები ადიოდა. 1885 წელს პარკში 140 ხე დაირგო, მოწესრიგდა და კორდით შემოიფარგლა საფეხმავლო ბილიკები. 1899 წელს, იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ბრძანებით, პარკის აღმოსავლეთი ნაწილი (13,62 ჰა ფართობი) უსასყიდლოდ გადაეცა სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო სამზრუნველოს. ხალხური პარკის ამ ტერიტორიაზე მოეწყო გასართობი და დასასვენებელი სივრცე, რათა ხალხს ალკოჰოლის სმის ნაცვლად დრო ჯანსაღად და კულტურულად გაეტარებინა. ამ ტერიტორიაში შევიდა ის ნაკვეთიც (თავისი ყველა ნაგებობით), რომელიც მანამდე ინგლისურ ნიჩბოსნობის საზოგადოება „სტრელას“ ჰქონდა გადაცემული. პარკის ტერიტორიაზე აშენდა თეატრი, ღია სცენა, გასართობი მთები (ატრაქციონი), კარუსელები, საქანელები, ნავმისადგომი, ჩაიხანა, რამდენიმე სასადილო და ფანჩატური კვასისთვის. პარკის სტრუქტურა პეტროვსკის პარკის მოწყობა ორ ეტაპად მიმდინარეობდა: 1837-1839 წლებში მოეწყო პარკის პირველი, ყველაზე დიდი ნაწილი — პეტროვსკის კუნძულის აღმოსავლეთ კიდიდან ყოფილი სანთლის გამთეთრებელი ქარხნის ტერიტორიამდე. ბუნებრივი ყურეები, რომლებიც კუნძულის ამ ნაწილში იყო შეჭრილი, ორ ვრცელ ტბორად გადაკეთდა. ისინი არხებით უკავშირდებოდნენ როგორც ერთმანეთს, ისე მდინარე პატარა ნევას. ერთ-ერთ ტბორში ხელოვნური კუნძულიც შეიქმნა. ასევე აიგო ხუთი ხის ხიდი. მათგან ორი მდინარე ჟდანოვკაზე: კადეტთა ხიდი, რომელიც მეორე კადეტთა კორპუსის მთავარი შენობის პირისპირ მდებარეობდა და პეტროვსკის კუნძულსა და პარკს პეტერბურგის მხარესთან აკავშირებდა. ხოლო პირველი ჟდანოვის ხიდი ტუჩკოვის ხიდის დამბისკენ მიემართებოდა. დანარჩენი სამი ხიდი (1-ლი, მე-2 და მე-3 პეტროვსკის) პარკის ტბორების არხებზე გადაიჭიმა. ჟდანოვის ხიდიდან მთელ პარკში დაიგო 10,67 მეტრი სიგანის სავალი ხეივნები, რომლებიც მდინარე ჟდანოვკისა და პატარა ნევას სანაპიროებს მიჰყვებოდა და ტბორებს უვლიდა გარს. სავალი ხეივნების გასწვრივ მოეწყო 2,13 მეტრი სიგანის საფეხმავლო ბილიკები. პარკის აღმოსავლეთ ნაწილში გაშენდა დიდი ოვალური მოედანი. პარკის ტერიტორიაზე გაშენებული ხეებისა და ბუჩქების კორომები ენაცვლებოდა ბუნებრივ ტყეებსა და მდელოებს. სავალი ხეივნები შემოღობილი იყო დამცავი ბოძკინტებით, ხოლო საფეხმავლო ბილიკების კიდეები კორდით იყო დაფარული. პეტროვსკის პარკში ხარობდა: არყის ხე, ცაცხვი, ნეკერჩხალი, ალვა, იფანი, ცირცელი, ტირიფი, აკაცია, კუნელი, თათრული ცხრატყავა, გრაკლა, შინდი, ჩვეულებრივი იასამანი და ასკილი. 1841 წელს, ყოფილი სამეფო კარის სანთლის გამთეთრებელი ქარხნის ტერიტორიაზე, მოეწყო პარკის მეორე ნაწილი. აქ, ჩრდილოეთ საზღვრის გასწვრივ, გადიოდა პეტროვსკის გზატკეცილის (პეტროვსკის პროსპექტი) მონაკვეთი, დაიგო სავალი ხეივნები და საფეხმავლო ბილიკები. პარკის ამ ნაწილში ჭარბობდა ბუნებრივი ფიჭვნარი. ლიტერატურა Медведев И. П., Визе В. И. Петровский парк // Описание древесных насаждений гор. С.-Петербурга. Парки, сады, скверы, бульвары, аллеи. История их возникновения и дальнейшего развития. — СПб., 1907. — С. 15—18. — 101 с. А. Д. Ерофеев, А. Г. Владимирович. Скверы, сады и парки Петербурга. Зелёное убранство Северной столицы / Оформление: худ. Е. Ю. Шурлапова; автор идеи Д. Шипетин, руководитель проекта Э. Сироткин; ответственный за выпуск Л. И. Янцева, редактор М. Е. Устинов, корректор О. Ю. Ващенок, вёрстка Е. В. Новгородских, Т. А. Шамаева. — М., СПб.: Центрполиграф, Русская тройка-СПб, 2015. — С. 262—264. — 415 с. — (Всё о Санкт-Петербурге). — 2000 экз. — ISBN 9785227059987. სქოლიო