Պիսկարյովսկոե գերեզմանատուն

Պիսկարյովսկոե գերեզմանատուն (ռուս.՝ Пискарёвское мемориальное кладбище), գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգի հյուսիս-արևելքում, եղել է Լենինգրադի շրջափակման զոհերի և Լենինգրադի ռազմաճակատում զոհված զինվորների զանգվածային թաղման վայրերից մեկը։ Գերեզմանատանը կառուցվել է զոհվածների հուշահամալիր, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերին նվիրված ամենամեծ հուշահամալիրն է աշխարհում։ Պատմություն Պիսկարյովսկոյե գերեզմանատունը հիմնադրվել է 1939 թվականին Լենինգրադի հյուսիսային ծայրամասում և կոչվել է մոտակայքում գտնվող Պիսկարյովկա գյուղի անունով։ 1941-1944 թվականներին դարձել է զանգվածային թաղման վայր։ Եղբայրական գերեզմաններում թաղված են Լենինգրադի շրջափակման զոհերը և Լենինգրադի ռազմաճակատի մարտիկները (ընդհանուր առմամբ մոտ 470 հազար մարդ, այլ տվյալներով՝ 520 հազար մարդ՝ 470 հազար բնակիչ և 50 հազար զինծառայող)։ Մահացածների ամենամեծ թիվը բաժին է ընկել 1941-1942 թվականների ձմռանը (այսպես, 1942 թվականի փետրվարի 15-ին գերեզմանոցում թաղման համար բերվել է 8452 մահացած, փետրվարի 19-ին՝ 5569, փետրվարի 20-ին՝ 10043)։ Պիսկարյովսկու հուշահամալիրում թաղված են նաև ավելի քան 10 հազար զինծառայողներ (այդ թվում՝ նախկին զինվորներ) 28-րդ առանձին տուգանային վաշտից, Լենինգրադի ճակատի 42 բանակի 28-րդ առանձին տուգանային գումարտակից և 14-րդ առանձին տուգանային գումարտակից, որոնք մահացել են 1942-1945 թվականներին հիվանդանոցներում վերքերից և հիվանդություններից։ 1945 թվականի փետրվարին անցկացվել է շրջափակման ժամանակ զոհված լենինգրադցիների հուշահամալիրի նախագծի մրցույթ։ 1956 թվականին ավելի քան 26 հեկտար տարածքում սկսվել է հուշահամալիրի շինարարությունը ճարտարապետներ Ալեքսանդր Վասիլևի և Եվգենի Լևինսոնի նախագծով։ Հուշահամալիրը բացվել է 1960 թվականի մայիսի 9-ին՝ Հայրենական մեծ պատերազմում խորհրդային ժողովրդի հաղթանակի տասնհինգերորդ տարեդարձի առթիվ։ Հավերժական կրակը վառվել Է Մարսյան դաշտի կրակից։ Ճարտարապետական-քանդակագործական անսամբլի կենտրոնում գտնվում է «Մայր Հայրենիք» վեցմետրանոց բրոնզե քանդակը՝ սգո կոթողը բարձրաքանդակներով, որոնք վերստեղծում են կռվող Լենինգրադի կյանքի և պայքարի դրվագները։ Անսամբլի հեղինակներն են ճարտարապետներ Ալեքսանդր Վասիլևը, Եվգենի Լևինսոնը, քանդակագործներ Վերա Իսաևան և Ռոբերտ Տաուրիտը («Մայր Հայրենիք» և ռելիեֆներ կողային պատերին), Մոիսեյ Վայնմանը, Բ. Ե. Կապլյանսկին, Ա. Լ. Մալախինը, Մ. Մ. Խարլամովան (բարձրաքանդակներ կենտրոնական կոթողի վրա): Պիսկարյովսկու հուշահամալիրի գերեզմանատան մուտքի դիմաց տեղադրվել է մարմարե հուշատախտակ՝ հետևյալ մակագրությամբ. Գերեզմանատան մուտքի մոտ սյուների վրայի գրությունների հեղինակը պատերազմի մասնակցած բանաստեղծ Միխայիլ Դուդինն է։ Պիսկարյովսկոե գերեզմանատան մուտքի մոտ գտնվող երկու տաղավարներում տեղակայված է թանգարան, որը նվիրված է քաղաքի բնակիչների և պաշտպանների սխրանքին. այնտեղ ցուցադրվում է լենինգրադցի աշակերտուհի Տանյա Սավիչևայի օրագրի պատճենը, որը վերապրել է 1941-1942 թվականների ձմռան սարսափները՝ կորցնելով իր ամբողջ ընտանիքը: Անմար կրակի մոտ տանող գրանիտե աստիճաններով այցելուները դուրս են գալիս 480 մետր երկարությամբ գլխավոր ծառուղի, որը տանում է դեպի Մայր Հայրենիք հուշարձանը: Հուշարձանի հետևում գտնվող գրանիտե պատին փորագրված են Օլգա Բերգգոլցի տողերը: Գերեզմանատան արևմտյան մասում կան անհատական քաղաքացիական գերեզմանոցներ, ինչպես նաև 1939-1940 թվականների խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ զոհված զինվորների գերեզմաններ: Գերեզմանատան արևելյան սահմանի երկայնքով ծգվում է Հիշատակի ծառուղին։ Ի հիշատակ Լենինգրադի պաշտպանների, դրա վրա տեղադրված են հուշատախտակներ Ռուսաստանի, ԱՊՀ-ի և արտասահմանյան երկրների քաղաքներից և շրջաններից, ինչպես նաև շրջափակված քաղաքում աշխատող կազմակերպություններից: 2002 թվականի մայիսի 9-ին գերեզմանատան կողքին օծվել է Հովհաննես Մկրտչի գլխատման փայտե մատուռը։ Պատկերասրահ Ծանոթագրություններ Գրականություն И. А. Бродский. Памятник героическим защитникам Ленинграда. Пискарёвское мемориальное кладбище-музей. Изд. Художник РСФСР, 68 стр. Валерий Лозовский. Пискарёвское мемориальное кладбище. Изд. Дитон, 230 стр., тираж 1000 экз. Гусаров А.Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб: Паритет, 2010. — 400 с. — ISBN 978-5-93437-363-5 И. А. Бродский. Памятник героическим защитникам Ленинграда. Пискарёвское мемориальное кладбище-музей. Альбом. Изд. Художник РСФСР, 68 стр., тираж 5000 экз. Г. Ф. Петров Пискарёвское кладбище. Лениздат, 45 стр., (Туристу о Ленинграде). Г. Петров. Пискарёвское Кладбище. Лениздат, 54 стр., (Пискарёвское мемориальное кладбище (Ленинград, Р. С. Ф. С.Р)) (Туристу о Ленинграде). М. А. Дудин Пискарёвское мемориальное кладбище. Изд. Аурора. Արտաքին հղումներ Официальный сайтԱրխիվացված 2020-10-01 Wayback Machine Пискарёвского мемориального кладбища. Пискарёвское мемориальное кладбище. ГалереяԱրխիվացված 2016-03-10 Wayback Machine. Страница на сайте музеев РоссииԱրխիվացված 2006-11-16 Wayback Machine Список бойцов(չաշխատող հղում) 28 отдельной штрафной роты, 28 отдельного штрафного батальона Ленинградского фронта, 42 армии и 14 отдельного штрафного батальона, захороненных на Пискарёвском мемориальном кладбище. Энциклопедия Санкт-ПетербургаԱրխիվացված 2014-02-22 Wayback Machine