Калук

Калук (урус. Калук) — Дагъустан республикадин Ахцегь районда авай хуьр. «Калукрин» хуьруьнсоветдик акатзава. Хуьруьнсоветдин кьилин хуьр я. География Хуьр Ахцегь райондин юкьван пата, райондин администрациядин юкь тир Ахцегь хуьрелай 5 км яргъал ала. Самур ва ГелмецӀ-Ахцегь цӀиргъерин арада, Мегьарамдхуьр-Ахцегь-Рутул трассадал чка кьунва. Къутунхъ кӀаму хуьр кьве пайзава. Тарихдал гьалтайла хуьр гуьгъуьнин мягьлейриз чара жезва: Кал, Агъа мягьле, КӀварар, Латар. Хуьруьн мукьув гвай тӀебии сергьятар: Эрех кӀам, Балха, Тартар, Нажмудинан къурухар, ГъвечӀи йогъв, ЧӀехи йогъв, ЧӀуру хуьр. Тарих Хуьруьн тӀвар Калук, чӀур мана гузвай дегь чӀаван Кал гафуникай арадал атанвайди я. Хуьруьн бине 300 йис идалай вилик Ахцегьрин «МакӀатар» сихилдин векилри кутунай. Алай чӀавузни хуьруьн агьалидин 70 — 80 % гьа и сихилдин несилдикайбур я. Гьатта са тӀимил вилик вахтара калуквийри купӀар Ахцегь хуьруьн жуьме мискӀинда ийизвай ва кьейибур Ахцегьрин сурара кучукзавай. 1929 йисуз хуьре садлагьай мектеб кардик кутунай. Анин садлагьай муаллимар Мурадрин Чергес ва Макатрин Тажидин тир. 1936 йисуз «Калукрин» колхоздин бине эцигнай. А колхоздин садлагьай председатель Шихзадайрин Шихзада хьанвай. 1961 йисуз и колхоз Мукьтедиран тӀварунихъ галай колхоздихъ галаз сад авунай, ва жемятдин умуми майишатдихъ 131 карч алай чӀехи малар, 1066 лапагар, 152 гектар къуьл цанвай чилер, 89 гектар багъар квай. Хуьруьн садлагьай администрация 1990 йисуз тешкилнай ва адан садлагьай председатель Сейидрин Сафидин тир. 2003 йисуз адан чкадал Макатрин Исамудин атанай. Алай чӀавуз хуьруьн регьбервал Самедрин Абдулкагьир Абдуселиман хцин гъилик ква. Хуьруьнвийрин асул кӀвалахар малдарвал ва лежбервал я. Агьалияр Йисариз килигна Калук хуьруьн агьалийрин дегиш хьунин динамика: 2015 йисан агьалияр сиягьриз къачунин нетижариз килигна хуьре 1 267 касди уьмуьр ийизвай. Агьалидин вири лезгияр, суни-мусурманар я. Тарихдал гьалтайла Калуквияр агъадихъ галай сихилриз пай жезва: МакӀатар, Айдемирар, Гьезрединар, Мердалияр, Велиханар, Дустабур, Лялияр, Керемар, Ушурар. Инфраструктура Хуьре юкьван мектеб кардик ква. ТӀвар-ван авай ксар Атлуханрин Мегьамеджериф эфенди — араб илимдин алим. Ахцегьрин жуьме мискӀиндин имам тир. Абдулкеримви Хайир — медицинадин илимрин кандидат. Асваррин Назир — бизнесмен, хуьре Машгьурвилин обелиск эцигай кас. Гьабибуллайрин Азад — бизнесмен, вичин такьатралди хуьре мискӀни эцигнай. Баянар ЭлячӀунар Ахцегь райондин сайт Ахцегь райондин сайтуна Калукрин хуьруьнсоветдикай малуматар(кьейи элячӀун)