Ангушт

Ангушт, е Онгушт (я) (эрс: Тарское, хӀир. Тарскæй) — ГӀалме шахьара къаьнара гӀалгӀай юрт, карарча хана Ӏаьдало ХӀирийчен доазона тӀа лоархӀаш я. ЦӀи ГӀалгӀай меттала юрта цӀера дукха эршаш я: Ангушт, е Онгушт, е ОнгуштӀе, Онгуште. Ӏоахаранаькъан ГӀойберда Нурдина цу деша дашхар «А́не гуш йола моттиг» (Ане гуш тӀе) аьнна увттадаьл. Бакъда, Нурдина оттадаь дашхар профессор хиннача Дахкилганаькъан ИбрахӀима нийса хийттадац: «Тешаме хетац «Ангушт» яхаш дола дош кхаь деша маӀанцара дашхар (этимологи оттаяр): «ан» — шаьре, горизонт; «гуш» — бӀарго тӀаэцаш, зувш; «т» («те») — моттиг белгалъяккхар. Цу тайпара декъарца, хьаяхачох, хьахул «Шаьре (горизонт) йола моттиг». Из дика наьх санна ишта доацача саннеи, увзадаьи тешаме доацача саннеи хеталу. Цу тайпарча дашхара (этимологен) бехке, хетаргахьа, юххьанцара хьал да, из да термина гӀалгӀай маӀан эрсий йоазонца оттаде гӀертар. ХӀаьта гӀалгӀаша цу юртах из цӀи цӀаккха я́ха́ яц. Цар «Онгашт» оал. Из кеп я юхь аьнна хьаэца езаш яр, хӀаьта тӀаккха хьадоаладаь хинна да́шхар бух боацаш хул». Бакъда, Коазой Нурдина́ из нийса хийттадац: «Дахкилганаькъан ИбрахӀима ишта яхе а, тхона хетачох Ангушта цӀи гӀалгӀай «ан» яхача гӀалгӀай дешаца дувзаденна да («а́н» — «сигале»; «а́наюх, а́найист» — «горизонт» (ма дарра аьлча «сигален йист, чакххе»); «а́не» — «шаьре, а́ре, раьгӀе» (плоскость, равнина). «А́н» яха дош геттара шира да — эггара ширагӀча дунен метташка хиннад из — шумерой, хуррой (гӀалгӀай меттаца бувзамаш дола). АнгуштӀе яхача термина маӀан ишта да: «ан» — сигале, «-гуш» — бӀарго хьалоацаш, гуш, зувш, «тӀе» — тӀа, из да сигале шийна тӀера гуш йола моттиг. Йиста «ДухьаргуштӀеца»: «Духьар» — духьала (цаӀ шоллагӀчо духьал), «-гуш» — бӀарго хьалоацаш, гуш йола, «тӀе» — тӀа. Оаламо хьаяхачох ЖӀайрахарча къонахо ший эйлан духьал йилла хиннай из. Тархьар Цхьаболча Ӏилманхоша Ангушт йиллар дехк XVII-ча бӀаьшерага, амма Вахушти Багратионе 17-ча бӀаььшера из сунний бусалба нах а бахаш йоккха юрт хиннай яздаьд. Бахархой Къамай лоаттам Ерригроссе бахархой 2010 шера дӀаязбаро оттадаьчох: Белгалдаккхар Литература Вахушти Багратиони. География Грузии. — Тифлисъ: Типография К. П. Козловскаго, 1904. — 243 с. А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии (эрс.) // Литературная Ингушетия : журнал. — 2002. — № 2 (20). — С. 102—108. С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (inh) // Сердало : газет. — 2017. — саькура 9 дийнахьа (№ 17 (11753)). — С. 3. Аушев М. Эже Ахк // СелаӀад. — 2011. — № 2. — С. 13. Ло:ГӀалме шахьара нах баха моттигаш