ЯтӀэкъуэ

ЯтӀэкъуэ — Дзэлыкъуэ къедзыгъуэм хыхьэ къуажэ. ЯтӀэкъуэ къуажэ тӀысыпӀэм и щӀыпӀащхьэ. Хэкумэтх Къуажэр Дзэлыкъуэ къедзыгъуэм и ишхъэрэ-къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ гъэзащ, Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Ставропол щӀыгумрэ я гъунэм пэмыжыжэу. Къажэм щыщӀэдзауэ Дзэлыкъуэ къуажэ нэс киломитритху, Псыхуабэ къалэ нэс километрэу 10 дэлъхэщ. Къуажэм и гъунэм блокӀ федерал гъуэгу Къаукъаз. Къуажэ тӀысыпӀэм щӀы иӀыгъыр — 12,5 км2 мэхъу. Нэхъ пэгъунэгъу жылэ тӀысыпӀэхэр — Дзэлыкъуэ къуажэ ипшэ-къуэкӀыпӀэмкӀэ, Старопол щӀыгум и хуторхэ Тэмбыкъанрэ Зелонэрэ къухьэпӀэмкӀэ, киломитритхукӀэ нэхъ ипшэ-къухьэпӀэу и цӀэджэгъу къуажэ ЯтӀэкъуэ щылъщ. ЯтӀэкъуэ республикэм и бгытехьэ Ӏыхьэм тетщ. Ику лъэгагъыр 570 метрэкӀэ хы Ӏуфэм къыщхьэщокӀ. Релефыр и нэхъыбэу уэрп бгытехьэ щӀызахуэу щытщ. КъухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ къуажэм къыщхьэщытщ Ӏуащхьитху бгыхэр. Гидрографиэр къуажэм къыщыгъэлъэгъуащ ЯтӀэкъуэ псымкӀэ. Абы нэмыщӀ къуажэм километритӀкӀэ нэхъ ишхъэрэу щылъщ къэрал псом щыцӀэрыӀуэ Тэмбыкъан псыхъурейр. Ишхъэрэ-къуэкӀыпӀэмкӀэ ЯтӀэкъуэ псыхъурей цӀыкӀухэр къуажэм къыпэщылъхэщ. Климэтыр уэмщ. Гъэмахуэхэр хуабэу щытщ, курыт температурэхэр бадзэуэгъуэ мазэм +28° нэс докӀуей. ЩӀымахуэр щӀыӀэтыӀэщ, щӀыщылэ мазэм курыт температурэхэр -7° нэс йох. Тхыдэ Къуажэр яухуащ ЯтӀэкъуэ псым деж щӀапӀэ зиӀэу, Ӏэщабей къуажэм 1934 гъэм къыдэӀэпхъукӀа унагъуэхэм. Къуажэр зыухуахэм ящыщхэщ Быжь, Къардэн, Мэржэхъу, Мурат, Угъурлы, Тэтэркъан, Теувэжокъуэ, Щхьэныкъуэ унэцӀэхэр зезыхьэ унагъуэхэм. ТӀэкӀу тӀэкӀуурэ нэгъуэщӀ унагъухэми къуажэщӀэм къэӀэпхъуэн щӀадзахэщ. Япэ гъэхэм къуажэщӀэр Дзэлыкъуэ къуажэ и унафэ щӀэту щтащ. Абы иуж къуажэм щхьэхуэ статус иратащ. Иджы къуажэм мыофициалнэу «Къэбэрдей-Балъкэрым и куэбжэу» ироджэ, абдежым республикэм и хьэщӀэ лъапӀэхэр къыщрагъэблагъэу щырагъэжэжыу щыщытым щхьа. Жылэ Жылэ дэсым и Ӏувагъыр — 67 цӀыху/км² Лъэпкъ дэсхэр (2010 гъэ) Дин Къуажэм зы мэжджыт дэтщ, еджапӀэ-медресе хэту. ЕджапӀэ Курыт еджапӀэ № 1 — ур. Школнэ, 1. ЕджапӀэ пэщӀэдзэ Сымаджэш Къуажэ сымаджэш Экономикэ Къуажэм и экономикэр нэхъыбэу зэпхар мэкъумэш ӀэщӀагъэращ. Псом нэхъ нэхъыбэу зыужа ягъуэтахэщ кӀэртӀофымрэ гуэдзмрэ зехьэныр. Къуажэ тӀысыпӀэм и щӀым хеубыдэр Тэмбыкъан псыхъурейм и къуэкӀыпӀэ Ӏыхьэр. Абы къыщыщӀах ятӀэ пцӀа псыхъурей псыщӀагъым щӀэлъыр, санаториэхэм щхьа. Сурэтылъэ ТехьэпӀэхэр Портал правительства КБР Коды ОКАТО - Этоко Гулъытэгъуэхэр