Мужече

Мужече (эрс: Мужичи) — ГӀалгӀай Мехка Шолжа шахьара юрт. Географи Юрт Эса аьрдача берда тӀа улл, шахьара юкъ йолча Шолжа-Пхьех 36 км гаьнеи, Магасах 40 км гаьнеи. Шолжа-Пхьен а, Магаса а зӀилбухе-малхбузехьа улл Мужече. ГаргагӀа ядача юртех гӀинбухехьа улла Галашкеи, малхбоалехьа улла ДаьттагӀеи, къулбехьа улла Товзан-Юхеи я. ЦӀи Юрта цӀи, хьаяхачох, Мужахой тайпа доладенначун цӀерагӀа я, иштта Мужече муж ба́лар бахьан долаш оал цох ишта яхаш уйла а я. Муж яхар мела долаш диро́ дола хий бухдувла дола хьаст ба. 1944 шера ГӀалгӀай мехках баьхачул тӀехьагӀа 14 шу даьккхад «Луговое» (гӀалгӀай меттала «Баь-Юрт» аьнна даккха йиш я цун маӀан) яхаш цӀи йолаш'.. Тархьар 1872-ча шера Мужече латтача отаре хамхойи цхьорой шахьарашкара 300 гӀалгӀа Ӏохайшаб, царна хьалха латташ хиннар Озигера Котанаькъан Аьспе Мейли-Хьажа хиннав — ший хана Шолжа сура чу бӀул деш хинна хиларах паччахьа Ӏаьдалгара лаьтта арендагӀа хьа а ийца шира юрт меттаоттаяьй цо. Массайтта шера Хамхой шахьарера керда нах хьатӀа а ухаш XX-ча бӀаьшера Мужеча бӀаь ков гаргга долаш дӀаэттад. Духхьашха Ӏохайшарех Котанаькъани, баркинхойи, бохтаранаькъани, овшанаькъани, гандаранаькъани, къоастойи, балайнаькъани, долакханаькъани, хьакхийнаькъани, гӀайтакъийнаькъани, кхыбараши хиннаб. 1940-ча шера денз юрта болх беш Серго Эржакинеза музей я, 1919-ча шера укхаза лечкъаш хиннав из. Мужеченна гонахьа тайп-тайпара моттигаш я: БIу-латт-Аре («долина сбора войска»); Хаь-хольге («Место стражей»); Ир-Буро-корт («Острая вершина крепости»), Йиъсаьна-Буро-Корт («четырехугольная вершина крепости»); Сай-вийн-дукъ («Хребет, где пал Сай»); Амаш-гув; Боарз-дукъ («могильных холмов хребет»); Маьлха-ардаш («солнечные наделы»); Ха-керте («вершина стражи»), Тов-зен-корт («вершина, показанная для наблюдений») иштта дӀахо. Инфраструктура Юрта тӀехьарча шерашка йийла школа я 60 болхлочоа лаьрхӀа йола. 2021-ча шера 200 саг чулоаца Товшхала цӀенош дотта чакхдаьхад, цига 20 саг ва балха. Цунца цхьана шера йийла 120 саг совгӀа чуэца йиш йола берий беши, 35-40 саг болх беш вола, Россе дикагӀчарех я ала йиш йола хӀанзара спорта тренировочни юкъарчеи. Хьу яккхара комбинат 2021-ча шера хьу яккхара комбината (эрс: Лесоперерабатывающий комбинат) йиллай. Комбинате ламаз эца, лувча моттигаш я, болхлошта даар лоаттаду. Укх хана вагонка, европол деш цхьа цех я, тӀехьагӀа заготовкаш, балясинаш, щиташ дергдолаш керда ши цех хургйолаш я. Болхбеш 15 саг ва Мужечереи йистерча Оалкамареи, Галашкареи. Моттигера попа хенаш ийду ГӀалгӀай мехкара Ӏалашдеш дола, иштта цкъаза арахьара дийхка ардакхаш чукхухь. Хьу йоаккхача юкъа цхьаккха хӀама йовц, кхыметтала шолхех пайда эца. Бахархой Къамай лоаттам Ерригача Россе 2010-ча бахархой дӀаязбарах: Кхоачамбоацараш Эса тӀа доахан дехьадаккха тӀий цахилар бахьан долаш, из доахан лерттӀа доажаде а, юрт-юкъе цӀена лоаттае а аьттув хилац. Цул совгӀа бахархой бебарга хьежжа, хьалха увттаяь хинна трансформатораш а пайдан йоацаш айттай. Цкъа дале, тиша хилар бахьан долаш. ШозлагӀа дале, наха керда техника чукхухьаш дӀаозаш йола ток цатаар бахьан долаш (неопр.) (неопр.). Цхьан юкъа хицара гӀулакх ледардаьннадар, хӀаьта юртахой тоха а бенна, лоаман хьасташкара хий чудиллад юрта, ишта моллагӀча хана Эсара хий хьахеца йиш хургйолаш а тоадаьд хӀама (неопр.) (неопр.). Тайпаш Белгалдаккхар ТӀатовжамаш Хоаной Мухьмад. Юртара вахар (эрс.). ПТРК мазаоагӀув. ПТРК ГӀалгӀайче (22.12.2021). ТӀеххьара техка хиннад укх дийнахьа: 30.09.2022.