Лучегор

Лучегор (орыс. Лучегорск) — Ресей Федерациясының Приморск өлкесі, Пожар ауданындағы қалалық типтегі ауыл. Аудан орталығы және қала статусы жоқ Қиыр Шығыстағы ірі елді мекен болып табылады. Халқы — 21 827 адам (2026). Орналасуы Лучегорск су қоймасының жағасында орналасады. Өлке орталығы — Владивосток қаласынан 408 шақырым жерде, ал мемлекет орталығы — Мәскеу қаласынан 6257 шақырым қашықтықта жатыр. Елді мекен Қиыр Шығыста жазық далада орналасқан. Елді мекенде Приморск электр станциясы бар. Тарихы Батпақты батпақтың тұрақсыз жерінде энергетиктер мен кеншілердің қонысы өмірін бастады. Алғашқылар Бикин көмір кенішінің базасын, Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясын және қиын табиғи және тұрмыстық жағдайларда көптеген мамандық иелерінің үйіне айналған Лучегорск қаласын салуда қиындықтарға тап болды. Мұның бәрі Пожар ауданында үлкен кен орны табылған қоңыр көмірден басталды. DALNIIPROEKT институты жобалаған қоңыр көмір өндіруге арналған №1 Бикин көмір шахтасының құрылысы 1964 жылы басталды. Салынып жатқан Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының (ПМКЭС) басқару кеңесі 1965 жылы 1 сәуірде құрылды. Құрылысшылардың алдында үлкен міндет тұрды: Қиыр Шығыста алып энергетикалық өнеркәсіп және оның жұмысшылары үшін серіктес қала салу. Бұл міндетті шешу үшін үлкен жұмыс күші қажет болды. Сондықтан, 1968 жылы 5 сәуірде көпшілік жиналған митингте Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы Кеңес Одағына танымал болған Бүкілодақтық комсомолдық соққы құрылыс жобасы деп жарияланды. Құрылысшылар мен монтажшылар біздің әйгілі электр станциясының құрылысын жеделдетті. Көптеген құрылыс және монтаж жұмыстары алғаш рет сынақтан өткізіліп жатты. Бөгетті, екі коммуналдық каналды және түтін мұржаларын қоса алғанда, су қоймасының құрылысы қиынға соқты. Жастар қаласындағы тұрғын үй кварталдары мен әлеуметтік инфрақұрылымның құрылысы да жоспардан озық жүргізілді. Құрылысшылар адамдардың уақытша баспанадан жайлы пәтерлерге тез көшуі үшін жоспарларын асыра орындау үшін көп еңбек етті. Өйткені, басында Лучегорск тұрғындары тіркемелерде, казармаларда және панельді сарайларда тұрды. Бірақ барлық қиындықтар мен күнделікті уайымдар бірлесіп, тату-тәтті шешілді. Қоныс тойы қуанышпен тойланды, комсомол-жастар үйлену тойлары бірінен соң бірі күркіреп, жылдар бойы нағыз отбасылық әулеттерді қалдырған берік отбасылар құрылды. 1973 жылдың желтоқсан айының соңында өндірілген көмірдің алғашқы пойызы жөнелтілді. Ал 1974 жылдың 15 қаңтарында Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясының салтанатты ашылуы өтті. Бірнеше жыл ішінде Лучегор бүкіл аймақтың энергетикалық жүрегі Приморьедегі ең көрікті ауылдардың біріне айналды. Өнеркәсіп Аумақта «Лучегор көмір кеніші» және «Приморск электр станциясы» жұмыс істейді. Лучегор көмір кеніші 1973 жылы «Приморскуголь» өндірістік бірлестігінің құрамына кіретін Бикин көмір кеніші ретінде құрылған. Оның мақсаты Нижне-Бикин қоңыр көмір кен орнынан 1B және 2B санаттағы төмен калориялы термиялық қоңыр көмірді алу және оны кейіннен Қиыр Шығыстағы ең ірі электр станциясы - Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясында жағу болды. Приморск мемлекеттік аудандық электр станциясы (ПМРЭС) - Ресейдің Приморск өлкесі, Пожар ауданы, Лучегорск қаласының маңында, Контровод өзенінің оң жағалауында орналасқан көмірмен жұмыс істейтін конденсацияланатын жылу электр станциясы. Жоба өз отынын - ведомстволық теміржол желісі арқылы жеткізілетін Лучегорск ашық кенішінен алынған көмірді пайдаланып жүзеге асырылуда. Аяқталған қайта құрудан кейін станцияның орнатылған электр қуаты 1467 МВт, ал жылу қуаты 237 Гкал/сағ құрайды. Станция тоғыз энергетикалық блоктан тұрады: шамамен 210–215 МВт қуатты төртеуі (№ 5–9) және шамамен 100 МВт қуатты бесеуі (№ 1–4), барлығы блоктан 100% бу қуаттылығы схемасы бар барабан типті бір реттік қазандықтармен және әртүрлі модификациядағы K-100/210-90-6 турбиналарымен жабдықталған. Бірінші блок 1974 жылы 15 қаңтарда іске қосылды. 2020 жылдан бастап зауыт Сібір генерациялау компаниясына (SGK) тиесілі; тікелей операторы - «Приморская ГРЭС» ЖШС. Қазандық-турбина және электр жабдықтары, соның ішінде 220/500 кВ электр тарату жүйесі SGK-ның Приморск аймақтық жөндеу мекемесінде қызмет көрсетіледі. Приморск электр станциясы Шығыстың Бірыңғай энергетикалық жүйесінің (БЭЖ) балансының базалық және реттеуші бөлігін құрайды, қысқы жүктеменің ең жоғары сағаттарында Приморск өлкесінің тұтынуының 45%-ға дейін жабады. Оңтүстік Қиыр Шығыста электр қуатының тапшылығы кезеңінде станция Приморск ГРЭС-Юг және Приморск ГРЭС-Хабаровская учаскелері арқылы транзитті қамтамасыз етеді. Төрт ірі қондырғыны (№1, 5, 8 және 9) жаңғыртқаннан кейін, 2025 жылдың қысында станцияның қолжетімді жүктемесі 1200 МВт-қа жетті, бұл Сібірден мәжбүрлі түрде электр қуатын импорттау көлемін азайтты және тұтынушылар үшін төтенше жүктемені шектеу кестелерін пайдалануды азайтты. Бұл станция салынып жатқан 500 кВ Приморская ГРЭС - Варяг желісінің бастапқы нүктесі болып табылады, ол аймақтың оңтүстік бөлігіне қосымша 1,2 ГВт қуат жеткізуге және Ресей темір жолдарының Шығыс полигонын электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға арналған. 2024 жылдың соңына қарай өндіріс 5 661 миллион кВт/сағ құрады, бұл орнатылған қуатты пайдаланудың шамамен 44% деңгейін көрсетеді. 2025 жылдың қаңтарында станция 692 миллион кВт/сағ электр энергиясын өндіріп, 1240,81 МВт тарихи ең жоғары жүктемеге жетті, бұл №5 және 9 блоктарды жаңғыртудың әсерін растайды. Дереккөздер