Իտիգրան

Իտիգրան (ռուս.՝ Иттыгра, Ыттыгран), կղզի Բերինգի ծովի Սենյավինա նեղուցում, Չուկոտկայի ինքնավար մարզի Պրովիդենյայի շրջան շրջանում։ Աշխարհագրական դիրք Գտնվում է Չուկոտկայի հրվանդանից հյուսիս, Չուկոտկայի թերակղզու հարավ-արևելյան ծայրում, մայրցամաքային ափից 1,5 կմ հեռավորության վրա և Արակամչեչեն կղզուց 3,8 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը 55 կմ² է։ Կղզին ձգվում է 13,5 կմ երկարությամբ, առավելագույն լայնությունը՝ 5 կմ։ Ամենաբարձր կետը Իտիգրան լեռն է՝ 545 մ բարձրությամբ։ Կղզում կան երկու փոքր լճեր։ Տեղանուն Անունը թարգմանված է «գայլի որջ», «մսի փոս», «մսի պահեստ» բառերից։ Այս կղզում կան մեծ թվով Էսկիմոսների հնագույն տների ավերակներ («ныӈлу») և դրանց կողքին գտնվող մսի պահեստներ։ Տեղանվան ծագման մեկ այլ տարբերակ կա՝ չուկ (Етгыран) «բնակարան կես ճանապարհին»։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ որսորդները, երբ Չապլինոյից Յանրակիննոտ շներով կամ նավով ճամփորդում էին, միշտ կանգ էին առնում կղզում, որտեղ ծովային կենդանու լավ որս կար, և այստեղ միշտ մսի պաշարներ էին կազմակերպվում։ Պատմական տեղեկություններ Իտիգրան կղզին հայտնաբերվել և նկարագրվել է Ֆ. Պ. Լիտկեի արշավախմբի ժամանակ 1828 թվականի օգոստոսին։ Կղզում մինչև 1940-ականների սկիզբը գոյություն է ունեցել Էսկիմոսյան Սիկլուկ բնակավայրը։ Ֆլորա և ֆաունա Կղզու շրջագծի երկայնքով ժայռոտ հրվանդանների վրա կան ծովային թռչունների գաղութներ, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում է մինչև 10 հազար զույգ։ Գաղութներում բնադրում են Բերինգի ջրագռավը, խոշոր սպիտակագլուխ ճայերը, կայրաները, իպատկան և կացնակտուցը։ Կղզում աճում է Չուկոտկա թերակղզու էնդեմիկ սենյավինսկայա որդան (artemisia senjavinensis), որը նշված է Ռուսաստանի կարմիր գրքում։ Մշակութային ժառանգություն Կղզին հայտնի է կետերի ծառուղով՝ գրենլանդական կետերի գանգերի և ծնոտների զուգահեռ շարքերից կազմված հնագույն էսկիմոսական կառույց։ Կետի ծառուղին կառուցված է 50-60 գանգերից և 30 ծնոտներից և հարյուրավոր հատուկ դրված քարերից։ Թվագրվում է ուշ՝ Պունուկի ժամանակաշրջան (Մ. թ. XIV—XVIդդ.): Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Арутюнов С., Крупник И., Членов М. Китовая Аллея, Вокруг Света № 2 (2641). Февраль 1979.