ਜਾਕੁਤਸਕ

}} ਜਾਕੁਤਸਕ (ਰੂਸੀ: Якутск; IPA: [jɪˈkutsk]; ਸਾਖਾ: Дьокуускай, Jokūskai, ਉਚਾਰਨ [ɟokuːskaj]) ਰੂਸ ਦੇ ਸਾਖਾ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਕਟਿਕ ਚੱਕਰ ਤੋਂ 450 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ (280 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। 2024 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ 3,67,667 ਹੈ ਜਾਕੁਤਸਕ ਲੇਨਾ ਨਦੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਕੁਤਸਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟਾ ਮੈਗਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਵੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਕਾਫੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਮਸੰਖਿਆ 3 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਮੱਧਮਾਨਤ (ਐਵਰੇਜ) ਤਾਪਮਾਨ −34 °C (−30 °F) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਠੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੁਰਕੀ ਸਾਖਾ ਲੋਕ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਕੁਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 13ਵੀਂ ਤੇ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲ-ਮਿਲ ਗਏ। ਰੂਸੀ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1632 ਵਿੱਚ ਓਸਟ੍ਰਾਗ (ਛੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿਓਟਰ ਬੇਕੇਤੋਵ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 1639 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੋਏਵੁਦਸਤਵੋ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਾਕੁਤਸਕ ਵੋਏਵੁਦ ਜਲਦ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਸੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਸਤਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1880-90ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਪਿੰਜ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਭੰਡਾਰਾਂ ਜਾ ਕਾਫੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ ਵਾਧੇ ਨੇ ਵੀ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫੀ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਲਾਈ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਮੱਧਮਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ +19.5 °C (67.1 °F) ਤੋਂ −38.6 °C (−37.5 °F) ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਕੁਤਸਕ ਪਾਰਮਾਫ਼੍ਰੋਸਟ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਬਜਰੀ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਨਟਾਰਕਟਿਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ ਯਾਨਾ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਕੁਤਸਕ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਹਵਾਲੇ