Παντικάπαιον

Το Παντικάπαιον (γενική: του Παντικαπαίου) ήταν σημαντική αρχαιοελληνική πόλη και λιμένας στην Ταυρική (Ταυρική Χερσόνησο), κείμενη σε λόφο (Όρος Μιθριδάτης) στη δυτική πλευρά του Κιμμέριου Βόσπορου στην έξοδο της λίμνης Μαιώτιδος (σημερινή Αζοφική θάλασσα), εκεί που σήμερα είναι η πόλη Κερτς. Ιδρυτές της πόλης θεωρούνται οι Μιλήσιοι κατά τον ύστερο 7ο-πρώιμο 6ο αιώνα Π.Κ.Ε. Ιστορία Πρώτες αναφορές Κατά τους πρώτους αιώνες ύπαρξης της πόλης, κυριαρχούσαν τα εισαγόμενα ελληνικά προϊόντα: κεραμικά, τερακότες και μεταλλικά αντικείμενα, πιθανώς από εργαστήρια στη Ρόδο, την Κόρινθο, τη Σάμο και την Αθήνα. Η τοπική παραγωγή, μιμούμενη αυτά τα πρότυπα, εξελίχθηκε παράλληλα. Η Αθήνα κατασκεύαζε ένα ειδικό είδος κύπελλου για την πόλη, γνωστό ως σκεύος Κερτς. Οι ντόπιοι αγγειοπλάστες μιμήθηκαν τα ελληνιστικά κύπελλα, γνωστά ως γνάθια, καθώς και ανάγλυφα (Μεγαρικά κύπελλα). Η πόλη έκοβε ασημένια νομίσματα από τον 5ο αιώνα π.Χ. και χρυσά και χάλκινα από τον 4ο αιώνα π.Χ.. Στη μεγαλύτερη έκτασή της, η πόλη καταλάμβανε 100 εκτάρια (250 στρέμματα). Τα Μουσεία Ερμιτάζ και Κερτς περιέχουν υλικό από την περιοχή, η οποία ακόμη βρίσκεται υπό ανασκαφή. 5ος-1ος αιώνας π.Χ. Κατά τον 5ο - 4ο αιώνα Π.Κ.Ε. η πόλη έγινε έδρα των δυναστειών των Αρχαιανακτιδών και των Σπαρτοκιδών, βασιλέων του βασιλείου του Βοσπόρου όπου και ονομαζόταν ενίοτε Βόσπορος. Την εποχή εκείνη γνώρισε μεγάλη ακμή από το σιτεμπόριο που ανέπτυξε με άλλες αρχαίες ελληνικές πόλεις. Η οικονομική της πτώση κατά τον 4ο και 3ο αιώνα Π.Κ.Ε. ήταν το αποτέλεσμα αφενός οι επιδρομές των Σαρμάτων στα βόρεια και αφετέρου το άνοιγμα νέων αγορών και του αυξανόμενου ανταγωνισμού ιδίως του αιγυπτιακού σταριού. Ο τελευταίος από την Δυναστεία των Σπαρτοκιδών Παιρισάδης Ε΄ του Βοσπόρου άφησε με διαθήκη το βασίλειο του στον Μιθριδάτη ΣΤ΄ του Πόντου με στόχο να το προστατέψει από τους Σκύθες που είχαν δημιουργήσει βασίλειο στην Κριμαία. Η μετάβαση δεν έγινε ομαλά, ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ έστειλε τον στρατηγό του Διόφαντο με στόχο να υποτάξει τον βασιλιά των Σκυθών της Κριμαίας Παλακό. Ο Παιρισάδης Ε΄ δολοφονήθηκε από τους Σκύθες ενώ ο Διόφαντος δραπέτευσε, επέστρεψε με ενισχυμένες δυνάμεις με τις οποίες τελικά υπέταξε τους Σκύθες και τους συμμάχους του Ρωξολανούς, ο Παλακός δήλωσε την υποταγή του. Τα δραματικά γεγονότα αφηγείται μια πινακίδα που βρέθηκε τον 19ο αιώνα στην Ταυρική χερσόνησο. Σε μισό αιώνα ο ίδιος ο Μιθριδάτης ΣΤ΄ αυτοκτόνησε από την θλίψη του επειδή ο ίδιος ο γιος του Φαρνάκης Β΄ του Πόντου που κυβερνούσε το βασίλειο και οι πολίτες υπήκοοι του στράφηκαν εναντίον του. Παραπομπές Βιβλιογραφία Noonan, Thomas S. «The Origins of the Greek Colony at Panticapaeum», American Journal of Archaeology, Vol. 77, No. 1. (1973), 77–81. IOSPE I 352. Βλ. Burgunder, P., “Le royaume scythique de Skilouros dans ses relations avec les Grecs”, Association Suisse d’Archéologie Classique, Bulletin (2007) London, Ethnological Society of (1868). Transactions of the Ethnological Society of London. Ethnological Society Philip Matyzak, Mithridates the Great, Rome's Indomitable Enemy Zajcev, Y., “Absolute and Relative Chronology of Scythian Neapolis in the 2nd century BC”, στο Stolba, V.F. – Hannestad, L. (επιμ.), Chronologies of the Black Sea Area in the Period c. 400-100 BC (Aarhus 2005) Δικτυακοί τόποι Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Περσέας (Perseus Digital Library) Διάταγμα προς τιμήν του Διόφαντου Αρχειοθετήθηκε 2021-09-22 στο Wayback Machine., γενικά στοιχεία για τον Μιθριδάτη ΣΤ' Ευπάτορα. Ομοιότητες της πόλης του Παντικάπαιου και της Ατλαντίδας όπως περιγράφηκε από τον Πλάτωνα. Eagle/Wind 2005 MA in Black Sea Cultural Studies.International Hellenic University-School of Humanities