Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցի

Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի, ընդգրկված է Ղրիմի մշակութային ժառանգության օբյեկտների ցանկում՝ Ուկրաինական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի 09/06/1979 թիվ 442 որոշումով։ Հիմնադրման տարեթիվը՝ XIV-XV դարեր։ Պատմություն Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանի Տոպոլևկա (նախկինում՝ Թոփթի, Թոփլի, Թոփլու) գյուղում պահպանվել են 14-րդ դարով թվագրվող երկու հայկական եկեղեցիների մնացորդներ։ Դրանցից մեկը՝ Սուրբ Ուրբաթը գտնվում է Տոպոլևկա գյուղի հարավ-արևելյան ծայրամասում։ Այս հնագույն շինությունը Ղրիմում միջնադարյան քրիստոնեական ճարտարապետության հետաքրքիր օրինակ է և վկայում է այս տարածքի երբեմնի մեծաքանակ հայ բնակչության մասին։ Այս եզրակացությունը համահունչ է միջնադարյան հայկական աղբյուրների վկայություններին։ Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցին գտնվում է ցածր բլրի վրա։ Եկեղեցու հիմնադրման ստույգ տարեթիվը հայտնի չէ, թեև եկեղեցու արևմտյան պատի հայերեն արձանագրությունը վկայում է նրա վերականգնման մասին 1702 թվականին։ 1702 թվականին եկեղեցու վերականգնումը թույլ է տալիս մոտավորապես թվագրել նրա հիմնադրման շրջանը՝ 14-15-րդ դարերով, այսինքն՝ այն ժամանակաշրջանով, երբ Ղրիմի հայկական գաղութը ապրեց իր ամենամեծ բարգավաճումը։ Այս ենթադրությունը հաստատվում է նաև այն փաստով, որ Տոպոլևկա գյուղի տարածքում դեռևս պահպանվում են 14-16-րդ դարերի հայերեն արձանագրություններով խաչքարեր, ինչն իր հերթին վկայում է գյուղում մեծաթիվ հայ բնակչության առկայության մասին: Սուրբ Ուրբաթ եկեղեցում ծառայությունները դադարեցվել են 18-րդ դարի վերջին՝ թերակղզուց քրիստոնյաներին վտարելուց հետո։ Ըստ Օ.Վ. Սուվորովի վկայության՝ 1778 թվականին Թոփլի գյուղից վտարվել է 212 հայ։ 19-րդ դարի հենց սկզբին գյուղը բնակեցված էր հույներով՝ Փոքր Ասիայից ներգաղթածներով։ Ներկա վիճակ Այսօր եկեղեցին անմխիթար վիճակում է։ Շենքը շտապ և արագ վերականգնման կարիք ունի։ 1999-2000 թվականներին փլուզվել են թաղի արևմտյան հատվածները և տանիքը։ Հյուսիսային պատին խորը ճեղք է առաջացել։ Մյուս պատերին կան նաև տարբեր չափերի ճաքեր։ Պատկերասրահ Արտաքին հղումներ Հայազգ հանրագիտարան, ռուսերեն տարբերակ Հայազգ հանրագիտարան, հայերեն տարբերակ «Прошлое Тавриды: Краткий исторический очерк» (Киев, 1906; 2-е изд., доп. — Киев, 1914), разд. XVII.