Mangup

Mangup (ukraineg : Мангуп ; rusianeg : Мангуп ; tatareg Krimea : Mangup), anvet ivez Mangup Kale, a oa ur c'hreñvlec'h istorel lec'hiet war un uhelgompezenn e Krimea, er reter da Sevastopol. Doros e oa anvet e-pad ar Grennamzer, diwezhatoc'h e rojod an anv kiptchakek « Mangup » dezhañ. E-kerzhan IIIe kantved e voe diazezet kêr, ha mogeriet e voe gant Justinian I e-kerzh ar VIvet kantved. Gant Goted Krimea e oa annezet dreist-holl, ha da greizenn o friñselezh emren ez eas. Aloubet e voe gant ar C'hazared e deroù an VIIIvet kantved ha kreizenn un emsavidigezh c'hwitet bleinet gant an eskob Yann Gotia e voe. Sujet e voe priñselezh Doros da Impalaeriezh Bizantion adalek an IXvet kantved betek an XIvet kantved. Neuze e kouezhas dindan aotrouniezh Impalaerezh Kiev hag ar c'hevread kipchak. Gwallaozet e voe gant ur c'hren-douar e-kerzh an XIvet kantved met dont a reas a-benn da virout e emrenerezh e-pad aloudabeg vongol Krimea. Er XIVvet kantved e voe Mangup kêr-benn Priñselezh Teodoros, ur riez kevreet gant Impalaeriezh Trebizond. E dierniezh, ar Gabras, a oa kar da impalaerien Trebizond. E fin ar XIVvet kantved e tivroas ur skourr eus ar familh da Rusia, ma tiazezas Manati Simovov. Kemm a rejont o anv e Golovin ha da deñzorierien hêrezel Moskovia ez ejont. E 1475 e kasas Stefan III Moldavia e vreur-kaer Alexander Gabras da erlec'hiañ ouzh priñs Mangup a oa aet da waz an Otomaned. E miz Mae an hevelep bloaz ec'h aloubas ar jeneral otoman Gedik Ahmet Pasha Kafa ha sezizañ a reas Mangup e fin ar bloaz. Kouezhañ a reas kêr goude pemp miz a seziz. Lakaet d'ar marv e voe ar priñs hag e vibien tra ma voe kaset e wreg hag e verc'hed d'un harem. Tra ma oa bet staget ar peurrest eus Krimea ouzh C'hanelezh Krimea e chomas Mangup un darn eus an Impalaeriezh otoman. War an diskar ez eas kêr goude bezañ bet aloubet. Mont kuit a reas ar gwarnizon turk e 1774 hag annezidi diwezhañ kêr (ur gumuniezh vihan a Garaited Krimea) a zilezeas anezhi war-dro 1790. Liammoù diavaez (en) Istor Mangup Kale (en) Rouaned Doros (en) Mangup war Xenophongi.com (en) Istor ha heverkoù Mangup