Beyaz Daça

Beyaz Daça (Rusça: Белая дача; Ukraynaca: Біла дача), Rus yazar Anton Pavloviç Çehov'un Yalta'da inşa ettirdiği yazlık ev (daça). Günümüzde müze olarak faaliyet göstermektedir. Çehov, Beyaz Daça'nın bulunduğu Yalta arazisini 1898'de, ölümünden altı yıl önce satın aldı. Evi mimar Lev Nikolayeviç Şapovalova tasarladı. Çehov, Üç Kızkardeş ve Vişne Bahçesi oyunlarını; "Çukurda", "Küçük Köpekli Kadın", "Piskopos" ve "Nişanlı Kız" gibi öykülerini bu evde yazmıştır. Tarihçesi Anton Çehov, Yalta'yı ilk kez Temmuz 1888'de Kefe'ye (Feodosia) giderken görmüştü. Ertesi yıl Temmuz-Ağustos aylarında üç hafta Yalta'da kalmış, oradayken "Öylesine Bir Öykü"yü yazmıştı. Yazar, kötüleşen sağlığına iyi geleceğini düşünerek 1898 sonbaharında Yalta'ya geldi ve İlovayski ailesinin "Omur" adlı daçasında kalmaya başladı. Ekim ayında şehrin eteklerindeki Autka köyünde bir arazi satın aldı. Evi yaptıracak parayı elde etmek için, kitaplarının baskı haklarını Adolf Marks'a devretti. Daçanın tasarımını mimar L. N. Şapovalov yapmıştı. Aleksandr Kuprin, evi şöyle tarif ediyordu:Muhtemelen Yalta'daki en özgün binaydı. Bembeyaz, dupduru, yalındı; hoş bir asimetriye sahipti (...) bir kulesi, umulmadık çıkıntıları, alt katta camlı bir verandası, üst katta açık bir teras alanı ve her yerinde geniş pencereleri vardı.V. N. Ladigensky "Kırım'da Yalta yakınlarındaki Autka'da bulunan daça başarılı bir şekilde inşa edilmiş, pek hoştur," diye yazar. Çalışma odasından bakıldığında "Küçük Köpekli Kadın"da sözü geçen sahil kıyısı, arkadaysa Vişne Bahçesi'ne ilham veren meyve bahçesi görülebilir. Evin inşa edilmesi on ay sürdü; 9 Eylül 1899 tarihinde Çehov kızkardeşi Maria Pavlovna ve annesi Evgeniya Yakovlevna ile Yalta'ya temelli yerleşti. Köyün sakinleri bu eve renginden dolayı "Beyaz Daça" adını vermiştir. Çehov, daçanın bahçesiyle ilgilenmeye daha ev inşa edilirken başlamıştı: "Olağanüstü bir bahçe" olacağını, her şeyi kendi eliyle diktiğini söylüyordu. Bunun için güney Kırım'ın iklimini iyi bilen V. M. Krutovski'ye ve bulabildiği diğer yazılı kaynaklara danıştı. Dikilen tüm ağaçları, çiçekleri ve bitkileri detaylı olarak defterine kaydetmiştir. Bu kayıtlardan ve daha sonra eşi olacak Olga Knipper'e yazdığı mektuplardan tespit edildiği kadarıyla bahçede yaklaşık 159 farklı bitki (süs ağaçları, çalılar ve çiçekler) bulunuyordu – bunların içinde 70 gül türü vardı. Bitkilerin %30'u korunmuşsa da, bu güllerden neredeyse hiçbiri günümüze ulaşmamıştır. Çehov, aynı zamanda bahçesine dut, vişne, badem, şeftali, servi, narenciye, akasya ve huş ağaçları da dikmiştir. Çehov, Lev Tolstoy, Fyodor Şalyapin, Sergey Rahmaninov ve Maksim Gorki'yi Beyaz Daça'da ağırlamıştı. Müze 1901'deki bir mektubunda Çehov ölümünden sonra kitaplarından alacağı gelirle birlikte tüm parasını ve Yalta'daki daçayı kızkardeşi Maria Pavlovna'ya bırakmıştı. Yazarın ölümünden bir yıl geçmeden ilk ziyaretçiler gelmeye başlamıştı. Maria Pavlovna kış aylarını Moskova'da geçiriyor ve burada ağabeyinin arşiviyle ilgileniyor, yazları Yalta'ya geliyordu. Çehov'un mektuplarını yayımladıktan sonra eline geçen parayla ve sahnelenen oyunlardan aldığı telifle evin bakımını karşılıyordu. 1917 yılında Maria Pavlovna annesiyle temelli olarak Yalta'ya taşındı. Ekim Devrimi ve İç Savaş ülkenin tamamı gibi Çehov ailesini de etkiledi. 1922'ye kadar burada yaşamalarına rağmen aileye dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır. 3 Ocak 1919'da Evgeniya Yakovlevna Çehova öldü ve Yalta'ya gömüldü. 9 Nisan 1921'de ev müzeye dönüştürüldü; ancak binanın bakımı için bütçe ayrılmamıştı. Beyaz Daça, 1926 yılında Lenin Kütüphanesi'ne devredildi ve Maria Pavlovna Çehovna müzenin direktörü olarak atandı. İdari ve mali işlerle ilgilenmek üzere Çehov'un erkek kardeşi Mihail Pavloviç de eve yerleşti. Mihail Pavloviç de evi ağabeyinin yaşadığı dönemdeki gibi muhafaza etmiş, aynı zamanda arşiviyle de ilgilenmiştir. Ev, 1927'deki Kırım depreminde ve Luftwaffe'nin Yalta'ya yaptığı hava saldırılarında ciddi zarar görmüştür. Nazi işgali sırasında Maria Pavlovna daçayı terk etmemiş, eve Gerhart Hauptmann'ın resimlerini astırmıştır. Aynı zamanda eve bir Alman subayının yerleşmesine ve ağabeyinin eşyalarının yağmalanmasına da engel olmuştur. Sovyet devleti evin bakımını düzenli bir şekilde devam ettirmişti; ancak Sovyetler Birliği'nin dağılması müzenin geleceğini belirsiz hâle getirdi. Kırım, Ukrayna içinde özerk cumhuriyet statüsündeydi. Kırım Özerk Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı, bütçe yetersizliği sebebiyle müzenin bakımının Rusya devleti tarafından karşılanması gerektiğini savunmuştur ancak süregelen anlaşmazlıklar sebebiyle evin bakımı da ihmal edilmiştir. 11 Mayıs 2010 tarihinde Ukrayna Başkanı Viktor Yanukoviç evin onarım ve tadilat işlerinin başlayacağını duyurmuştur. Müze, Rusya'nın Kırım'ı ilhakından sonra faaliyetini sürdürmektedir. Kaynakça