Керчь мәчете

Керчь мәчете (Җомга-Җами, Керич-Җами) — Керчь шәһәрендәге Пушкин урамы, 8 нче йортта урнашкан мәчет. Мәчет 1920 елда төзелгән. Ул архитектура һәйкәле. Тарих Мәчет төзелүнең беренче сәбәбе — 1839 елда Новороссийск һәм Бессарабия генерал-губернаторы Михаил Воронцовның Керчь янында мөселманнар бистәсе төзү турындагы карары, анда яшәүчеләрне салымнардан һәм 25 елга хәрби хезмәттән азат итү. Бистәдә мәчет төзергә карар кылына, моның өчен 1428 сум көмеш акча бүленә. Ләкин бу бюджет мәчет төзелеше өчен җитәрлек булмай. Мәчет төзелеше 1842 елда Керчь мэры Захар Херхеулидзе төзелеш комиссиясе төзегәннән соң яңадан башлана. Комиссияне сәүдәгәр һәм православие меценаты Василий Яковлевич Гущин җитәкли. 1844 елда төзелеп бетмәгән мәчеттә гыйбадәт кылу башлана. Төзелеш 1850 елга кадәр тулысынча тәмамлана. Мәчет төзелеше бюджетка 5004 көмеш сумга төшә. Бина таштан, тимер һәм кургаш тутыргыч белән ныгытылган. Мәчетнең таш гөмбәзе булган. Манара акча җитмәү сәбәпле төзелмәгән, ләкин аның нигезе салынган. Мөәзин диндарларны ачыҡ майданчыҡтан чакыра. 1854—1855 елларның кышында, Кырым сугышы барышында Севастополь камалышы вакытында яклар позицияләр буенча тупик хәлгә килә. 1855 елның язында Азов кампаниясе вакытында англия-француз командованиесе хәлне үзгәртү һәм камалыштагыларның тәэмин итү юлларын бозу өчен Киреч бугазын басып алырга һәм Азак диңгезенең Россия портларына куркыныч тудырырга карар кылды. 1855 елның 12 (24) маенда 57 кораб, 11 җилкәнле батарея һәм берничә дистә кечкенә суднодан торган инглиз-француз флоты Киреч бугазына керә. Аларның бортында 16 000 десант була. Яр буе батареялары белән кыска сугыштан соң, дошман Киречны басып ала һәм шәһәрдә ныгына. Керчь мәчетенең беренче билгеле фотосурәте шул чорга карый. Британия фотографы Джеймс Робертсон Британия артиллерия позицияләрен фотога төшергән, алар мәчетнең коймасын бруствер буларак кулланганнар. Фотосурәттә ике җиңел пушка һәм туплар пирамидасы күрсәтелгән. Фотосурәт хәзерге вакытта Принстон университетының сәнгать музеенда саклана. 1938 елда мәчет ябыла. Аның гөмбәзе алына. Бина кинотеатрга әйләндерелә. Соңрак бинада Некрасов исемендәге китапханә урнашкан була. 1990-чы еллар башында, Кырым татарларының депортация урыннарыннан кайтуы фонында, мәчет мөселман җәмгыятенә кире кайтарыла. Мәчеттә гыйбадәт кылу 1998 елда яңадан башлана. Ул вакытта бина җимерек хәлдә иде. В 2007 году из бюджета АР Крым на ремонт мечети было выделено 390 тысяч гривен. Украина Мәдәният һәм туризм министрлыгының 2010 елның 25 октябрендәге карары белән мәчет архитектура һәм шәһәр төзелеше һәйкәле дип таныла. Россия Кырымны аннексияләгәннән соң, ярымутрауның яңа хакимияте мәчетне яңадан торгызу ниятен игълан итә. Мәчетне реконструкцияләү 2015 елның җәендә башлана. Проект буенча, реконструкциядән соң мәчетнең сыйдырышлыгы 300 кеше булырга тиеш була. 2015 елның июленә 500 мең сумга төшкән яңа гөмбәз урнаштырыла. Төзелеш эшләре өчен Дагыстандан подрядчы оешма җәлеп ителә. 2018 елның июлендә ике ай эчендә 33 метр биеклектәге манара куела һәм фасадны реставрацияләү тәмамлана. 2020 елның июненә мәчет яңа яктырткычлар белән бизәлә. Искәрмәләр Сылтамалар Archiportal-crimea.ru Machine’да 2021 елның 22 апрель көнендә архивланган Wayback Machine’да 2021 елның 27 февраль көнендә архивланган . zhurnalkrym.rf аша Machine’да 2020 елның 16 февраль көнендә архивланган