Tschufut-Kale

Tschufut-Kale (ukr. und russ. Чуфут-Кале Čufut-Kale; krimtat. Çufut Qale; karaim. Джуфт Къале, Dschuft Kale) isch e historischi Stadt uf de Krim und isch chorzi Zitt d Hoptstadt vom Krimchanat gsii. Tschufut-Kale isch hüt e Touristeattraktion und vill Baute sind restauriert wore. Nebet de Stadtmuure sind no Bethüser vo de Karaime erhalte und s Mausoleum vo de Nenekedschan Chanim, de Tochter vom Tochtamisch († 1405), emene Chan vo de Goldige Horde. Name De krimtatarisch Name Çufut Qale bidütet »Jude-Festig«, well sich underem Krimchanat vill Jude i de Stadt niderloo hend. En ältere Name vo de Stadt isch Qırq Yer »Vierzg Ort« oder Qırq Er »Vierzg Maa«. Gschicht Tschufut-Kale lit ufeme Tafelberg im Krimgebirge öppe 2,5 km östlich vo Bachtschisaraj. De Ort isch scho im 6.Jh. bisidlet gsii, wien e alano-gotisches Gräberfeld zaigt. Vermuetli sind d Biwonner Alane gsii. En Aanaam vo de Forschig isch, as Tschufut-Kale mit de Stadt Phullai (Φουλλαι) z identifizieren isch, wo de krimgotischi Bischof Joannes ane 785 vo de Chazare isch d Gfängnis gsteckt woren isch. Denn wär de Ort im Mittelalter e Bischofsitz gsii. Nochdem d Tatare d Krim underworfe hend, het de Ort Qirq-Yer ghaisse. De ältist Bileg vo dem Name Qirqri isch vom arabische Geograph Abu al-Fida ane 1321, wo schribt, as de Ort im Land vo de As ligi, womit d Alane gmaint sind. 1440 het sich de Hatschi Girej as unabhägige Chan vo de Krimtatare uusgrueffe und Qirq-Yer zu sinere Hoptstadt gmacht. Si Soo, de Mengli Girej († 1515) het denn aber i de Nöchi de Palast Bachtschisaraj (krimtat. Bağiçasaray »Gartepalast«) baue loo. Qirq-Yer isch den zum Ort wore, wo unliebsami Persone und Gaisle ghalte wore sind oder is Gfängnis gsteckt wore sind. I de Stadt sind au d Münze vom Krimchanat gschlage wore. Scho früe hend sich Karaime niderloo, e jüdischi Sekte, wo no hüt uf de Krim lebt, de Grund, wiso de Ort abem 17.Jh. au Tschufut-Kale gnennt woren isch. Die Jude, wo im nöche Bachtschisaraj as Diener vom Chan gschaffe hend, hend müese spötistens aber bi Iibruch vo de Dunkelhait uf Tschufut-Kale zrugg müese. Nochdem Russland ane 1783 d Krim annektiert het, hend d Karaime afange d Stadt verloo und sich i de noije Städt niderloo. Im 19.Jh. isch de Ort denn ganz verloo wore und verfalle. Lueg au Mangup-Kale Eski-Kermen