Միխայիլ Լերմոնտովի տուն-թանգարան (Մոսկվա)

Միխայիլ Լերմոնտովի տուն-թանգարան (ռուս.՝ Дом-музей Михаила Лермонтова), թանգարան, նվիրված բանաստեղծ Միխայիլ Լերմոնտովի ստեղծագործական կյանքին։ Գտնվում է Մոսկվայում՝ Մալայա Մոլչանովկա փողոցի 2 հասցեում և ընդգրկված է պետական գրական թանգարանի կազմում։ Այս առանձնատանը Լերմոնտովը իր տատիկի՝ Ելիզավետա Արսենյովայի հետ ապրել է 1829-1832 թվականներին։ Թանգարանը բացվել է 1981 թվականին գրող և հեռուստահաղորդավար Իրակլի Անդրոնիկովի նախաձեռնությամբ։ 2018 թվականի դրությամբ հավաքածուն ներառում է 19-րդ դարի հնատիպ կահույք, հնատիպ հրատարակությունների հավաքածու, բանաստեղծի ընտանիքի և ընկերների լուսանկարներ և պատկերներ։ Պատմություն Մոսկվայում Միխայիլ Լերմոնտովի կյանքը կապված է երեք հասցեների հետ։ Նա ծնվել է Կարմիր դարպասների մոտ գեներալ Կառլ Թոլի տանը, իսկ մանկության տարիներն անցկացրել է խոհարարական փողոցում գտնվող շենքում, որը վարձել է տատիկը՝ Ելիզավետա Արսենևան։ 20-րդ դարում քաղաքի կենտրոնի վերակառուցման արդյունքում այդ երկու շենքերը քանդվել են։ Լերմոնտովը Փոքր Մոլչանովկայի առանձնատունը տեղափոխվել է տասնհինգ տարեկան հասակում՝ Մոսկվայի ազնվական պանսիոն ընդունվելու համար։ Բանաստեղծը տատիկի հետ ապրել է այնտեղ 1829-1832 թվականներին։ Երեք տարվա ընթացքում Լերմոնտովը Մոլչանովկայում գրել է 17 պոեմ, 4 դրամա և 250 բանաստեղծություն, այդ թվում՝ «Մարդիկ և կրքեր» և «Իսպանացիներ» ողբերգությունները, «Տարօրինակ մարդը» դրաման, «Դևը» և «Իզմայիլ Բեյը» պոեմի երրորդ խմբագրությունը, «Դիմանկար» բանաստեղծությունը, «Ամանորյա մադրիգալները և էպիգրամները»։ Նույն ժամանակահատվածում Լերմոնտովի ստեղծագործության մեջ հայտնվել է «սուշկովյան շարքը»՝ նվիրված մոտակայքում ապրող ազնվական Եկատերինա Սուշկովային, որին սիրահարված էր Լրմոնտովը։ 1954 թվականին առանձնատան արտաքին պատի վրա տեղադրվեց Միխայիլ Լերմոնտովի հուշատախտակը։ 1977 թվականին Մոսկվայի խորհուրդը շենքը հանձնել է պետական գրական թանգարանի տնօրինությանը։ Թանգարանի ցուցադրությունն ու գործունեությունը կազմելու գործում մեծ դեր է խաղացել Իրակլի Անդրոնիկովը, որի միջամտության շնորհիվ 1938 թվականին շենքը փրկվեց քանդումից։ Երեք տարի անց Անդրոնիկովը մասնակցել է Լերմոնտովին նվիրված առաջին ցուցահանդեսի կազմակերպմանը, սակայն Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու պատճառով միջոցառումը չի կայացել։ Լենինգրադից, Մոսկվայից, Կովկասից և Գերմանիայի Հոֆբուրգ դղյակից հավաքված ցուցանմուշները հետագայում կազմել են թանգարանային հավաքածուի հիմքը։ 1977 թվականին Անդրոնիկովի նախաձեռնությամբ Լիտերատուրնայա գազետայի խմբագրություն է ուղարկվել բանաստեղծ Պավել Անտոկոլսկու, գրականագետներ Էմմա Գերշտեյնի և Նատալյա Իվանովայի, դերասանուհի Ելենա Գոգոլևայի, դերասան Վլադիմիր Պախոմովի ստորագրած նամակը։ Նամակում ասվում էր Լերմոնտովի ստեղծագործության կարևորության մասին խորհրդային գրականության համար և բանաստեղծին նվիրված թանգարան բացելու անհրաժեշտության մասին։ Բացման արարողությունը տեղի է ունեցել 1981 թվականին։ 1994 թվականին շենքի կողքին կանգնեցվել Է քանդակագործ Ալեքսանդր Բուրգանովի և ճարտարապետ Միխայիլ Պոսոխինի հեղինակած Լերմոնտովի արձանը։ Շենք Մեկ հարկանի փայտե առանձնատուն մեզոնինով Փոքր Մոլչանովկայում, 2-ը կառուցվել է 1814 թվականին վաճառական Պետր Չերնովի կողմից։ Գլխավոր շենքի բակում առանձին շինություններ են եղել՝ խոհանոց, մարդկային խրճիթ, ախոռ, կառքային գոմ, սառցադաշտ, ամբար։ 1844 թվականին տան սեփականատերն է դարձել Վ. Տյուտչևը։ Նրա նախագծով շենքը բազմիցս վերակառուցվել է։ Բակում հայտնվել է նոր տնտեսական շինություն, որը շրջապատված է եղել բրանդմաուերի պատով, վերակառուցվել է սենյակների դասավորությունը և ավելացվել է ծեփածո։ 1888-1897 թվականներին առանձնատան սեփականության իրավունքը փոխանցվել է իրավաբան Ա. Կոտլյարովին, ապա նրա որդուն՝ Ա. Արիստովին, որի օրոք 1907 թվականին բակում գտնվող բոլոր շինությունները քանդվել են, փոխարենը կառուցվել է տնտեսական ծառայությունների քարե մասնաշենք։ 1917 թվականի հեղափոխությունից հետո առանձնատունը բաժանվել է կոմունալ բնակարանների՝ սենյակների միջև բազմաթիվ միջնապատերով։ 1979 թվականին պետական գրական թանգարանին հանձնելուց հետո շենքում սկսվել է լայնածավալ վերականգնում։ Մինչև 1981 թվականը առանձնատունն ամբողջությամբ ստացել է սկզբնական տեսքը։ Լերմոնտովի ծննդյան 200-ամյակի առթիվ շենքում վերանորոգման աշխատանքներ են իրականացվել, որի ընթացքում փոխարինել են կրող կոնստրուկցիաները, վերանորոգել են ներքին շինությունները, իսկ սրահների ներսում մուլտիմեդիա սարքավորումներ են տեղադրելԼերմոնտովի ծննդյան 200-ամյակի առթիվ շենքում վերանորոգման աշխատանքներ են իրականացվել, որի ընթացքում փոխարինել են կրող կոնստրուկցիաները, վերանորոգել են ներքին շինությունները, իսկ սրահների ներսում մուլտիմեդիա սարքավորումներ են տեղադրել։ 2014 թվականի մայիսի 18-ին առանձնատունը վերաբացվել է այցելության համար։ Ցուցահանդես Թանգարանային ցուցադրությունը գտնվում է 19-րդ դարի վերականգնված կահավորանքով մի քանի սենյակներում. այստեղ կա հնաոճ կահույք, իսկ պատերը զարդարում են խորաքանդակները։ Փոքր հյուրասենյակում, որտեղ ընտանիքն ընդունում էր հյուրերին և հարազատներին, կա մի սեղան, որի վրա դրված է Աթենեյ ամսագիրը։ Այս ամսագրում առաջին անգամ տպագրվել են բանաստեղծի բանաստեղծությունները։ Պատերին կախված են Լերմոնտովի ջրաներկ նկարները, այդ թվում՝ մանկական նկարները։ Մեծ հյուրասենյակը օգտագործվում է հրավիրովի երեկույթներ կազմակերպելու համար։ Ցուցադրության մաս են կազմում Նաև Լերմոնտովին և նրա տատիկին պատկանող երկու սենյակները։ Բանաստեղծի սենյակում կա գրապահարան, պատերին կախված են ընտանիքի դիմանկարները, բանաստեղծությունների սևագրերը։ Պատերին կախված են Լերմոնտովի ջրաներկ նկարները, այդ թվում՝ մանկական նկարները։ Մեծ հյուրասենյակը օգտագործվում է հրավիրովի երեկույթներ կազմակերպելու համար։ Ցուցադրության մաս են կազմում Նաև Լերմոնտովին և նրա տատիկին պատկանող երկու սենյակները։ Բանաստեղծի սենյակում կա գրապահարան, պատերին կախված են ընտանիքի դիմանկարները, բանաստեղծությունների սևագրերը։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է նաև 10 տարեկան հասակում Լերմոնտովի նկարած Անտիկ տեսարան մանկական կտավը, նշումներով գրքեր, որոնց վրա արձակագիրը սովորել է համալսարանում, Եկատերինա Սուշկովային նվիրված բանաստեղծությունների սևագրերը, Բարբարա Լոպուխինայի դիմանկարը իսպանական միանձնուհու կերպարով, Կովկասյան բնապատկեր նկարը, որը Լերմոնտովը նկարել է Կովկասյան պատերազմին մասնակցելու ժամանակ, «Մեր ժամանակի հերոսի» կենդանի հրատարակությունները հեղինակի նշումներով և Մ. Լերմոնտովի բանաստեղծությունները։ Առանձին արժեք է ներկայացնում Լերմոնտովի ձեռքով ստորագրված համալսարանի ընդունման խնդրագրի բնօրինակը։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Блюмин Г. Лермонтов и Москва. 200 лет со дня рождения великого поэта.. — М.: Центрполиграф, 2014. — С. 146. — 586 с. — ISBN 978-5-227-05111-0 Вострышев М. Вся Москва от А до Я.. — М.: Алгоритм, 2011. — С. 435. — 1064 с. — ISBN 978-5-4320-0001-9 Корнилова А. Художественное наследие М. Ю. Лермонтова.. — Санкт-Петербург: Вестник СПбГУКИ, 2014. — С. 56—74. Ленцова В. Долгий путь к мечте. — М.: Квадрига, 2013. Сутормин В. По обе стороны Арбата или три дома Маргариты. — М.: Центрполиграф, 2015. — С. 230. — 586 с. — ISBN 978-5-227-05863-8 Արտաքին հղումներ Официальный сайт дома-музея Михаила Лермонтова Документальный фильм о музее