Մուժիկովո

Մուժիկովո, գյուղ Ռուսաստանի Օկրլովսկայա մարզի Նովոսիլի շրջանում: Մտնում է Պրուդովսկայա գյուղական համայնքի կազմի մեջ: Աշխարհագրություն Գտնվում է մարզի արևելյան մասում՝ Նովոսիլ-Կորսակովո ավտոճանապարհի երկու կողմերում, Շոշա գետի աջ ափի և նրա Վերեշչագա վտակի փոքրիկ բարձրության վրա՝ Օրյոլից 80 կմ, Նովոսիլից 10 կմ, Նիկիտական լեռան վրա գտնվող հին Վորոտինցևսկի քաղաք-ամրոցից 3 կմ հեռավորության վրա: Հնագիտություն Մուժիկովո բնակավայրը առաջացել է հին առափնային քաղաք-ամրոցի վրա և պատկանում է առափնային տիպին՝ շարային պլանավորմամբ: Հետագայում բնակավայրը ընդարձակվել է և դուրս է եկել քաղաք-ամրոցի սահմաններից: 20-րդ դարի 50-ական թվականներին կատարվել է հնագիտական հետախուզություն, բայց պեղումներ չեն իրականացվել: Ներկայումս բնակեցումից ազատ հողի փոքր մասը վարվում է: Մուժիկովո քաղաք-ամրոցը ընդգրկված է Օրլովսկայա մարզի տեղական նշանակության մշակութային ժառանգության հնագիտական հուշարձանների մեջ: Մոտակայքում, քաղաք-ամրոցի պարսպից այն կողմ, գտնվում է բնակավայր, որը վերաբերում է մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի 2-րդ կեսին և XII—XIII դդ: Պատմություն Մուժիկովո քաղաք-ամրոցի գոյությունը պատմաբանները վերագրում են XII—XIV դարերին։ Այն կարող էր առաջանալ որպես այստեղ հաստատված նստակյաց թյուրքական ցեղերի ամրացում՝ վյատիչների կողմից Վերին Օկայի հողերի զանգվածային բնակեցման դեմ: Ըստ այլ տարբերակի, հակառակը՝ արդեն վյատիչներն են հիմնել ամրացված քաղաք-ամրոց՝ խազարների մարզային հարձակումների և Մոսկովյան իշխանության «ռուսական» ագրեսիայի դեմ: Քաղաք-ամրոցի (ինչպես նաև Նովոսիլի) ոչնչացումը (Ինչպես Նովոսիլը) վերագրվում է 1375 թվականին Հորդայի բեկլարիբեկ Մամային կողմից: Բնակավայրի անվանումը եկել է գյուղի տեր Մուժիկովի ազգանունից: Բանասեր Ե. Աշիխմինան, սակայն, կարծում է, որ անվանումը աղավաղված է և հավանաբար ստացվել է Մեժակովների ազգանունից: Մուժիկովո գյուղը նշվել է Նովոսիլսկի շրջանի 1614—1615 թթ. Դոզորնայա գրքում, որտեղ գրված է «Մուժիկովո գյուղը, Վերեշչաժկա գետակի վրա, Մուժիկովո գագաթին: Իսկ նրանում գյուղացիներ են՝ …»: Իսկ Դոզորնայա գրքում հաշվվում էր հինգ գյուղացի, հինգ ազատ և երկու դատարկ բակ։ Գյուղը պատկանել է Նիկոլսկի կանտոնին և գտնվել է Վոտչինայում (թագավորական պաշտոնյաների տնակալություն): Որպես «Մուժիկովո» նշվել է 18-րդ դարի վերջի «Գլխավոր հատակագծեր» քարտեզի վրա: Մետրիկական գրքերում և ռեվիզական հեքիաթներում 1834 թվականից հետո նշվել է որպես Մուժիկովո գյուղակ: Գյուղակը նշանակել է էր տնօրինական ագարակի առկայություն, որի տեղում այժմ գտնվում է Երիտասարդական փողոցը և նախկին կոլխոզական (տիրական) պարտեզը: Չնայած տերերը փոխվել են, անվանումը գործածություն է գտել առաջին տիրոջ ազգանունով: 19-րդ դարի կեսին Ռուսաստանում առաջացել նոր վարչական բաժանում՝ Պրուդկովսկայա վոլոստը: Մուժիկովոն պատկանել է Պրուդովսկայա վոլոստին Նովոսիլսկի շրջանի Տուլայի նահանգի և Նիկոլաևյան պրուդովյան ծխական եկեղեցուն: Հեղափոխությունից հետո 1925 թվականին, որպես Նովոսիլսկի գավառի մաս, մտել է Օրյոլի նահանգի կազմի մեջ։ 30-ականներին սկսվել է կոլեկտիվացումը, և Մուժիկովոյում ձևավորվել է նրանց կոլտնտեսությունը: Հետագայում գյուղը դարձել է "Ռուսաստան" կոլտնտեսության Կենտրոնական կալվածքը, որն իր կազմում ունեցել է 10 գյուղ և գյուղ: Ներկայումս (2017) կենդանի է մնացել երկու գյուղ՝ Մուժիկովո, Գորենկա և Նովոգորենսկի գյուղը (4 մարդ ՝ ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ 1925 թվականին բացվել է Մուժիկովսկայա 1-ին աստիճանի դպրոցը։ 1933 թվականին գյուղում սկսել են կառուցել սալաքարե քարից պատրաստված ճանապարհներ։ Տների և տնտեսական շենքերի կառուցման համար օգտագործվել է կրաքար, որը վերցվել է Լիսիցինա լեռից Շոշիի ափից, ինչի մասին վկայել են քարե քարանձավները, որոնք ձգվել են հարյուրավոր մետրեր դեպի լեռան խորքերը։ 1937 թվականին գյուղի մեջտեղում ձեռքով փորել են հորատանցք և կառուցել զանգող զանգով հրշեջ կայան։ 1941 թվականի նոյեմբերի կեսերին գրավվել է գերմանացի ֆաշիստների կողմից և 1941 թվականի դեկտեմբերի վերջին Մոսկվայի մերձակայքում հակահարձակման արդյունքում ազատագրվել Կարմիր բանակի կողմից: Նոր ժամանակներ 90-ականների սկզբին, կոլտնտեսությունների վերացումից հետո, գյուղում գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրությունը հասել է նվազագույնի: Ջրաղացը, ձավարաղացը և սղոցարանը, որոնք կառուցվել էին Խորհրդային իշխանության օրոք, դադարել են աշխատել և անօգտագործելի են դարձել։ Դաշտերը սկսել են ծածկվել անտառներով։ Աշակերտների փոքր թվի պատճառով փակվել է Մուժիկովսկայա տարրական դպրոցը։ 2000-ականների սկզբին Նովոսիլսկի շրջանում առաջացել է «Орёл Нобель-Агро» ՓԲԸ գյուղատնտեսական ձեռնարկությունը, որը, նախկին "Ռոսիա" կոլտնտեսության գյուղացիներից հողեր գնելով, այսօր տարածաշրջանում հացահատիկի հիմնական արտադրողն է։ Հացահատիկային կուլտուրաների արտադրությամբ զբաղվում են նաև տեղի ֆերմերները, իսկ միայնակ գյուղացիները ՝ անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և կաթնամթերքով: Բնակչություն Ըստ 10-րդ աուդիտի (եկամտաբեր բնակչության փոքր մարդահամար) 1858 թվականին Մուժիկովոյում կար 48 բակ՝ 580 տղամարդ և կին։ 1915 թվականին ՝ 95 բակ՝ 659 մարդ (322 տղամարդ, 337 կին)։ 2015 թվականի սկզբին գյուղում կար 137 տուն, որից 95-ը գազաֆիկացված և 368 գրանցված բնակիչ։ Մոտ քսան տուն ոչ բնակելի էր։ 2011-2015 թվականներին գյուղում մահացել է 25 մարդ, գրանցվել է 16 նորածին: Բնության հուշարձան Շոշիի աջ ափին գտնվող՝ գյուղից մեկ կիլոմետրից պակաս հեռավորության վրա, ընկած է հսկայական քար, ենթադրաբար հնագույն պաշտամունքային սրբավայր: Եկեղեցին նման քարերն անվանել է "կապույտներ" (սինեց-դև բառից)։ Վյատիչի հողերի քրիստոնեացման ժամանակ՝ հեթանոսների երկրպագության նման օբյեկտների մոտ քրիստոնեական տաճարները սովորաբար չեն կառուցվել: Քահանաները տեղի բնակիչներին վախեցրել էին, որ նման կուռքի մեջ ապրել են չար ոգիներ: Լուսանկարներ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ «ԲԳԿՀ քարտեզ։ Օրյոլի, Լիպեցկի և Տուլայի մարզեր». ЭтоМесто. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 29-ին. : External link in |publisher= (օգնություն) «Վորոտինցևի ՀԷԿ». Մեքենայով Ռուսաստանում. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 29-ին. : External link in |publisher= (օգնություն)