การปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ.​ 1905

การปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ. 1905 (อังกฤษ: Russian Revolution of 1905; รัสเซีย: Революция 1905 года) ยังรู้จักกันในชื่อ การปฏิวัติรัสเซียครั้งแรก (Первая Русская Революция) เป็นคลื่นแห่งความวุ่นวายทางการเมืองและสังคมในวงกว้างที่แผ่กระจายไปทั่วบริเวณกว้างใหญ่ไพศาลของจักรวรรดิรัสเซีย บางแห่งถูกกำกับที่รัฐบาล รวมถึงการนัดหยุดงานของคนงาน ความไม่สงบของชาวนา และการกบฏทางทหาร นำไปสู่การปฏิรูปรัฐธรรมนูญรวมทั้งการจัดตั้งสภาดูมา, ระบบหลายพรรค และการประกาศใช้รัฐธรรมนูญรัสเซียในปี 1906 ในช่วงทศวรรษที่ 1800- ต้น 1900 นั้น รัสเซียอยู่ในสภาพแร้นแค้น ขาดแคลน และประชาชนไม่พอใจสภาพที่ถูกกดขี่ ฝ่ายกรรมกรก็ต้องทำงานหนักโดยได้รับค่าตอบแทนน้อยมาก ครั้นรัสเซียเข้าสู่สงครามกับญี่ปุ่นก็กลับเป็นฝ่ายแพ้ การเดินขบวนเริ่มอย่างสงบ ภายใต้การนำของหลวงพ่อกาปอง (Gapon) ที่เชื่อมั่นว่าทหารจะไม่ยิงพระ เรียกร้องให้มีการนิรโทษกรรมนักโทษทางการเมือง เรียกร้องรัฐธรรมนูญ ออกกฎหมายลดชั่วโมงการทำงาน และแก้ไขความทุกข์ยากของราษฎร แต่ทหารกลับระดมยิงประชาชนเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก เกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า "วันอาทิตย์นองเลือด" (Bloody Sunday) ประชาชนจึงเริ่มเป็นปฏิปักษ์ต่อระบบซาร์ และทำให้การจลาจลแผ่วง กว้างขึ้น จักรพรรดินิโคลัสที่ 2 (Nicholas II) ต้องทรงยอมออกประกาศเดือนตุลาคม (October Manifests) ยอมให้มีการร่างรัฐธรรมนูญ เปิดสภาดูมา (Duma) และแต่งตั้งเคานท์ วิทท (Count S.Witte) เป็นนายกรัฐมนตรี ฝ่ายผู้ก่อการถูกจับหลายคน แต่ผู้นำบางคนหนีไปได้ และไปเตรียมก่อการครั้งใหม่ นักประวัติศาสตร์หลายคนยืนยันว่าการปฏิวัติใน ค.ศ. 1905 ปูเส้นทางให้กับการปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ. 1917 ที่นำไปสู่การยุบเลิกระบอบกษัตริย์ ซาร์ถูกประหารชีวิต และสถาปนารัฐสังคมนิยม การปฏิวัติ ค.ศ. 1905 เรียกร้องให้ชาวนาและกรรมกรยึดอำนาจด้วยกำลัง แต่นักปฏิวัติหลายคนที่อยู่ในตำแหน่งที่จะเป็นผู้นำกลับถูกเนรเทศหรือถูกจำคุกในระหว่างการปฏิวัติ ต่อมา วลาดีมีร์ เลนินได้บรรยายถึงการปฏิวัติ ค.ศ. 1905 ไว้อย่างโด่งดังว่าเป็น "การซ้อมใหญ่" ซึ่งหากไม่มีสิ่งนี้ "ชัยชนะของการปฏิวัติเดือนตุลาคมใน ค.ศ. 1917 คงเป็นไปไม่ได้" อ้างอิง ข้อมูล แหล่งข้อมูลอื่น 1905 Russian Revolution Archive at marxists.org Russian Chronology 1904–1914, including the Revolution of 1905 and its aftermath เก็บถาวร 5 ธันวาคม 2008 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน The Mass Strike by Rosa Luxemburg, 1906. The Year 1905 by Leon Trotsky Russia and reform (1907) by Bernard Pares 1905 An article on the events of 1905 from an anarchist perspective (Anarcho-Syndicalist Review, no. 42/3, Winter 2005) Estonia during the Russian Revolution of 1905 (in Estonian) Russian Graphic Art and the Revolution of 1905. From the collection of the Beinecke Rare Book and Manuscript Library at Yale University Revolution of 1905 in Poland (in Polish) The Soviet Archives