Šatur

Šatur (ven.: Шату́ра) om Venäman lidn Moskvan agjan päivnouzmas. Se om municipaližen Šatur-ümbrikon (edel 2025. vot — lidnümbrikon, edel vn 2017 keväz'kud — Šaturan rajonan) administrativine keskuz da suremb lidn kahtespäi. Istorii Lidnan tahond mainitase Vasilii I-ruhtinasen kirjeižiš vl 1417 i 1423 kuti Šatur-tahond (ven.: Ша́тур), se eziauguine nimen toižend kaičese Šatur-žilon (ven. Шатур) nimituses 15 km suvipäivlaskmha lidnaspäi. Ende pened küläd oliba Šaturan järviden randpolel. Vl 1919 zavodihe vaumičendad sauvomha Šaturan GRES:ad varatoitmaha Moskvad elektrusel, panihe žiloid: Šaturstroi, Šaturtorf, Must järv (ven. Чёрное Озеро). Kaikenaigaine GRES om saudud vll 1923−1925, radoi sijaližel turbhal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud GRES:an sauvojiden žiloiden ühtištusel Šatur-radnikžilho vn 1928 semendkus. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1936 17. päiväl sulakud. GRES:an vägevuz ližadui vidhe kerdha koumen uden blokan sauvondan jäl'ghe vll 1966−1972. Vspäi 1989 GRES radab londuseližel gazal. Mülütihe lidnanvuittušt Kerv-žilod (ven.: Керва) lidnha vl 2004. Šatur šingotase Šaturan GRES:al (elektruz i lämuzenergii), järedal mebel'kombinatal, mebel'kerthen edheotandal, mugažo Venäman Tedoakademijan lazeroiden da informacižtehnologijoiden tedoinstitut, i korktoiden lämuden fizikan institutan filial ratas lidnas. Geografijan andmused Lidn sijadase lidnümbrikon päivlaskmas, Meščoran alangištos, 124 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Šaturan viž järved levitasoiš pohjoižhe lidnaspäi, kahten järven randad mülüdas lidnha: Pühäjärv (ven.: Святое озеро) i Muromanjärv. Rujopoligon radab suvhe lidnfartaloišpäi. Matkad Moskvhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 122 km päivlaskmha avtoteidme. Lähembaine lidn om Rošal' kaks'kümnes ühtes kilometras pohjoižpäivnouzmha orhal. Šatur-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas vspäi 1924 «Moskv (Kazanin päraudtestancii) — Murom»-keskustal. Eläjad Vl 1939 lidnan ristitišt oli 15 122 eläjad, vl 1959 — 19 629 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 32 885 ristutud, rajonan (nüg. ümbrik) nell' ühesandest. Kaik 33 222 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt om enamba 30 tuhad eläjid vspäi 1989 (33 412 rist. vl 2016, 38 230 rist. vl 2021). Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 95,6 %, toižed rahvahad — 4,4 %. Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud da avaitud lidnas: nell' jumalanpertid i časoun'. Openduz Lapsiden opendusen aluzkundad oma koumetoštkümne nomeruidud päivkodid (nomer 2, 4, 5, 11, 14..16, 21, 23..26, 28), kaks' aluzškolad (nomer 5 i Kerv-mikrorajonan), koume keskškolad (nomer 1, 2, 4), licei, škol-internat lapsiden täht tervhuden röunatud voimusidenke, ümbrikon ližaopendusen Sozvezdije-keskuz («Tähthišt»), čomamahtoiden škol N.N. Kalininan nimed, lidnan sportškol. Šaturan energetine tehnikum i Moskvan agjan medicinižen kolledžan Šaturan filial (ende Šaturan medkolledž) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš. Galerei Homaičendad Irdkosketused Lidnümbrikon tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (shatura.ru). (ven.)