Sukhoi Su-17

Sukhoi Su-17 (errusieraz: Сухой Су-17, NATOren izendapena: Fitter) Sobietar Batasunean Sukhoik diseinatutako erreakzio-motorreko ehiza-bonbaketaria da, Sukhoi Su-7tik garatua. Historia Su-17a Su-7 ehiza-bonbaketariaren errendimendua hobetzeko saiakera gisa hasi zen. Su-7ak ezaugarri on batzuk zituen arren, hala nola egitura sendoa eta abiadura ona altuera baxuan beste aukera batzuekin alderatuta, bere irismena ere ez zen oso handia eta aireratzeko edo lurreratzeko abiadura handiak behar zituen, eta horrek pista nahiko luzeak erabiltzera behartzen zuen. Sobietar aerodinamikako zentroaren ikerketek, TsAGI izenekoak, geometria aldakorreko hegalen abantailak erabiltzea iradoki zuten. Hegal-mota horiek mugitu egin zitezkeen eta hegal-azalera handitu, altuera baxuko maniobragarritasuna hobetzeko, edo, alderantziz, atzera egin zezaketen azalera murrizteko eta, horrela, hegazkinaren abiadura hobetzeko. Horrela, hegal-eredu batzuk garatu ziren, Su-7rako (eta Tupolev Tu-22 bonbaketariarentzat), aukeratutako konfigurazioak hegalaren kanpoaldea bakarrik mugitzeko aukera ematen zuen, barneko zatia finko utziz. Dauden fuselajeetara errazago egokitzeaz gain, hegal mota horrek aukera ematen zuen lurreratze-trena zati finkoan muntatzeko eta planoen intradosean euskarri edo armamentu estazio finkoak jartzeko. Hegal-mota berriarekin aldatutako Su-7 batek 1966ko abuztuaren 2an egin zuen lehen hegaldia, Su-7IG izenaz ere ezaguna. Hegalak eskuz alda zitezkeen 28, 45 eta 63 graduko hiru angelutara. Emaitzak onak izan ziren, aireratzeko eta lurreratzeko abiadura hobetu egin zen, eta horrek behar zen distantzia erdira murrizten zuen, eta, gainera, armak kargatzeko ahalmena bikoiztea lortu zen. Mendebaldeko munduan, 1967ko uztailean ikusi ahal izan zuten lehen aldiz hegazkina Domodedovo nazioarteko aireportuan, Su-7IG (NATO izendapenarekin: Fitter-B) esperimentu bakartzat hartuz, eta harritu egin ziren 1972an Sobietar Batasuneko aire armada hegazkin honekin hornitzen hasi zenean. Hegazkin berria OKBn S-32 izenez ezagutzen zuten arren, Su-17 izendatu zuten. Lehen ekoizpen eredua Su-17M izan zen, erreakzio motor eta abionika eboluzionatuago batekin, eta fuselajean andel estra batekin erregai gehiago kargatu eta bere akzio erradioa handitu ahal izateko. Bertsio aldatu errazagoa sortu zen, ohikoa denez, Su-20 izeneko beste herrialde batzuetara esportatzeko. Lehenengo hiru bertsioek Fitter-C NATOren izendapena jaso zuten. Ondoren, Sukhoik aldaera nagusien zerrenda luzea diseinatzen eta eraikitzen jarraitu zuen. Bertsio sobietarrek Su-17 izena zuten, eta esportaziorako baliokideak, Su-22. Su-17ko 3.000 unitate inguru eta deribatuak 1966. eta 1991. urtean ekoiztu ziren. Hegazkina mundu osoan zehar esportatu zen, Afganistan, Angola, Aljeria, Bulgaria, Txekoslovakia, Ipar Korea, Egipto, Etiopia, Hungaria, Iran, Irak, Libia, Polonia, Peru, Alemaniako Errepublika Demokratikoa, Siria, Vietnam eta Yemen barne. SESB desagertu ondoren, beste erabiltzaile batzuk Azerbaijan, Bielorrusia, Turkmenistan, Ukraina eta Uzbekistan izan ziren. Hainbat enpresa independentek laguntza teknikoa eta eguneratze-programak eskaini dituzte oraindik aktibo dauden hegazkinentzat. Erreferentziak Kanpo estekak